NHỮNG KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ SÀNG LỌC SÀNG LỌC PHÁT HIỆN SỚM UNG THƯ VÚ (Phần 1) pptx

NHỮNG KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ SÀNG LỌC SÀNG LỌC PHÁT HIỆN SỚM UNG THƯ VÚ Phần 1 Định nghĩa sàng lọc: Sàng lọc là quá trình áp dụng một biện pháp kỹ thuật trắc nghiệm để phát hiện một bệnh

NHỮNG KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ SÀNG LỌC SÀNG

LỌC PHÁT HIỆN SỚM UNG THƯ VÚ

(Phần 1)

Định nghĩa sàng lọc: Sàng lọc là quá trình áp dụng một biện pháp kỹ thuật (trắc nghiệm) để phát hiện một bệnh ở thời kỳ sớm trong một cộng đồng

mà bệnh đó chưa biểu hiện những triệu chứng lâm sàng dễ thấy Ý nghĩa của sàng lọc trong phát hiện bệnh sớm trong cộng đồng • Phòng bệnh cho một cộng đồng • Tiết kiệm ngân sách, nguồn lực trong điều trị

NHỮNG KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ SÀNG LỌC

CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ SÀNG LỌC

1 Định nghĩa và mục đích của sàng lọc

Định nghĩa sàng lọc:

Sàng lọc là quá trình áp dụng một biện pháp kỹ thuật (trắc nghiệm) để phát hiện một bệnh ở thời kỳ sớm trong một cộng đồng mà bệnh đó chưa biểu hiện những triệu chứng lâm sàng dễ thấy

Ý nghĩa của sàng lọc trong phát hiện bệnh sớm trong cộng đồng:

• Phòng bệnh cho một cộng đồng

• Tiết kiệm ngân sách, nguồn lực trong điều trị

Các loại sàng lọc:

- Sàng lọc trong y tế cộng đồng

- Sàng lọc trong nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng

2 Những tiêu chuẩn bệnh và trắc nghiệm áp dụng sàng lọc

Tiêu chuẩn lựa chọn bệnh cần sàng lọc:

Tính chất nghiêm trọng: Những bệnh nguy hiểm đe dọa cuộc sống ví dụ

ung thư vú, ung thư cổ tử cung

Khả năng phát hiện cao ở giai đoạn tiền lâm sàng: K bàng quang, K vú,

Cao huyết áp ở những cá thể có phơi nhiễm yếu tố nguy cơ

Khả năng điều trị sớm có kết quả: K cổ tử cung phát hiện sớm bằng test

Papanicolau được điều trị sớm tiên lượng tốt hơn rất nhiều so với chẩn đoán muộn

K phổi giai đoạn tiền lâm sàng rất ngắn (tháng) sàng lọc không có ý nghĩa

Tỉ lệ hiện có tiền triệu trong giai đoạn tiền lâm sàng của bệnh trong quần

thể cao

Ví dụ: Cao huyết áp là bệnh đạt được tất cả các yêu cầu của một bệnh cần sàng lọc:

- Tỉ lệ tử vong cao

- Có khả năng phát hiện trong giai đoạn sớm của bệnh

- Điều trị sớm giảm tỉ lệ bệnh tật và tử vong

- Tỉ lệ hiện mắc cao huyết áp trong quần thể cao

Tiêu chuẩn lựa chọn trắc nghiệm sàng lọc:

- Nguyên tắc chọn trắc nghiệm sàng lọc

• Cần có độ nhạy và độ đặc hiệu cao (trên 80%)

• Tùy từng loại bệnh sàng lọc, mục đích sàng lọc lựa chọn độ nhạy và độ đặc hiệu thích hợp

• Việc lựa chọn ngưỡng là ranh giới (cut off) giữa có bệnh và không có bệnh và khoảng không rõ ràng (grey zone) là một quyết định tuỳ thuộc từng trường hợp, tuỳ mục đích của sàng lọc, tuỳ thuộc hậu quả của một trường hợp bỏ sót hoặc dương tính giả

• Việc lựa chọn ngưỡng này ảnh hưởng tới cả độ nhạy và độ đặc hiệu: độ nhạy tăng sẽ giảm độ đặc hiệu và ngược lại

- Trắc nghiệm có độ nhạy cao

• Bệnh nguy hiểm không thể bỏ qua

• Bệnh có thể chữa được

• Tình trạng dương tính giả không gây tổn thương tâm lý và kinh tế của những người được sàng lọc dương tính giả

- Trắc nghiệm có độ đặc hiệu cao

• Bệnh trầm trọng khó điều trị hoặc điều trị không khỏi

• Tình trạng dương tính giả gây tổn thương tâm lý và kinh tế

- Giá trị dự đoán dương tính cao

• Bệnh mà quá trình điều trị cho những trường hợp dương tính giả có thể gây những hậu quả nghiêm trọng

- Giá trị dự đoán âm tính cao

• Bệnh hiểm nghèo nhưng có khả năng điều trị được

• Bệnh mà tình trạng dương tính giả cũng như âm tính giả đều gây những tổn thương nghiêm trọng