Zarathustra đã nói như thế TRÊN NÚI ÔLIU Mùa Đông, người khách tinh quái, đang ngồi trong nhà ta, hai bàn tay ta xanh mét vì tình bạn của mùa Đông ôm siết.. Mùa Đông là một người khách
Trang 1Zarathustra đã nói như thế
TRÊN NÚI ÔLIU
Mùa Đông, người khách tinh quái, đang ngồi trong nhà ta, hai bàn tay
ta xanh mét vì tình bạn của mùa Đông ôm siết
Ta xưng tụng người khách tinh quái ấy, nhưng ta thích để hắn một mình Ta thích thoát khỏi hắn; và trong khi chạy nhảy, người ta thoát được mùa Đông
Với hai chân nóng ấm cùng những tư tưởng nồng cháy, ta chạy đến nơi gió lặng, ta chạy đến xó xỉnh nắng ấm của vườn ôliu
Ta cười ông khách khắt khe của ta, và ta tạ ơn hắn đã bắt hộ đám ruồi tại nhà cùng làm câm lại nhiều thứ tiếng ồn ào vi vút
Trang 2Bởi vì hắn không chịu đựng nổi khi nghe một con ruồi hay cả hai con bay vi vu; hắn làm cô đơn cả những đường phố, đến nỗi ban đêm, ánh trăng cũng sợ hãi khi rọi xuống đó
Mùa Đông là một người khách cứng rắn, khắc bạc, nhưng ta xưng tụng hắn, và ta không cầu nguyện vị thần lửa bụng phệ như những kẻ yếu đuối vẫn làm
Chẳng thà để răng đánh bò cạp chút đỉnh còn hơn là ngưỡng vọng những thần tượng! - đấy là bản tính của ta Và ta đặc biệt thù ghét tất cả những thần tượng của lửa, những thần tượng nồng nhiệt, sôi sục làm con người nghẹt thở
Khi yêu thương ai, thì vào mùa Đông ta yêu kẻ đó diễm tuyệt hơn là vào mùa Hạ: ta chế nhạo kẻ thù cay độc, táo tợn hơn kể từ khi mùa Đông ngự ở trong nhà ta
Táo tợn, thật vậy, ngay cả khi ta bò lết vào giường: - hạnh phúc được
chăn màn phủ kín của ta cười lớn và còn khua chuông gióng trống nữa; cả giấc mộng dối trá của ta cũng cười lớn
Trang 3Ta, ta mà bò lết? Chẳng bao giờ Suốt đời ta chẳng bao giờ bò lết trước những quyền thế; và nếu có khi nào ta nói dối, thì đó là vì tình yêu Chính vì thế ta hài lòng, ngay cả khi nằm trong một chiếc giường mùa Đông
Một chiếc giường của kẻ nghèo sưởi ấm ta hơn một chiếc giường xa hoa lộng lẫy, vì ta ganh tị với sự nghèo nàn của ta Và chính trong mùa Đông, sự nghèo nàn mới trung thành với ta nhất
Mỗi ngày, ta bắt đầu bằng một sự độc ác, ta chế nhạo mùa Đông bằng cách tắm nước lạnh: điều đó làm người bạn nghiêm khắc của ta gầm gừ trong bụng
Ta cũng thích cù lét mùa Đông bằng một cây nến nhỏ: cốt để sau cùng, nó để cho bầu trời thoát khỏi cảnh xám tro tối ám
Bởi vì chính trong buổi sáng, ta mới xấu tính nhất: vào giờ khắc đầu ngày, khi những cái thùng nước kêu vang cót két bên miệng giếng, và những con ngựa thốt ra tiếng hí ấm nóng trên những con đường xám đục
Lúc bấy giờ, ta nôn nao chờ đợi bầu trời rạng rỡ, bầu trời mùa Đông với bộ râu tuyết trắng, lão già đầu tóc bạc phơ
Trang 4- Bầu trời mùa Đông, tịch mịch khơi vơi, đôi khi che giấu cả mặt trời trong im lặng
Có phải ta đã học được những giờ phút im lặng triền miên từ bầu trời đó? Hoặc giả bầu trời đã học được điều đó từ chính ta? Hoặc giả mỗi kẻ trong chúng ta đã tự mình sáng nghĩ nên sự im lặng đó?
Tất cả những sự việc tốt đẹp đều có vô vàn nguồn gốc, - tất cả những
sự việc tốt đẹp nhí nhảnh đều nhảy xô vào hiện hữu: làm thế nào chúng không làm thế một cách hoan hỉ trong chỉ một lần duy nhất!
Cả sự im lặng triền miên nữa, cũng là một sự việc tốt đẹp nhí nhảnh
Và giống với bầu trời mùa Đông, ta đưa măt nhìn với con mắt trong suốt tròn trịa
- Như bầu trời mùa Đông, phải làm cho im tiếng cái ý chí kiên quyết của mặt trời: thật vậy, ta đã học rành nghệ thuật và niềm vui mùa Đông ấy!
Nghệ thuật và sự hung ác thân thiết của ta chính là đã dạy cho im lặng của ta đừng tự phản bội chính nó bằng im lặng
Trang 5Bằng sự đánh lưỡi những lời lẽ và những con xúc xắc, ta lừa gạt những con người long trọng đang mím môi chờ đợi: cả ý chí lẫn mục tiêu của ta phải thoát khỏi những kẻ rình dò nghiêm khắc đó
Để chẳng một ai có thể nhìn vào trong hố thẳm của những lý lẽ và của
ý chí tối hậu của ta, ta đã sáng chế ra sự im lặng miên man trong sáng
Ta đã gặp nhiều kẻ tinh ranh che giấu mặt mày và khuấy động mặt nước của hắn để đừng ai có thể nhìn xuyên qua và nhìn thấu đến tận đáy
Nhưng chính nơi họ mới phát sinh những kẻ tài tử khả nghi nhất trước những khó khăn; và người ta đã đánh lưỡi bắt được những con cá ẩn kín nhất của hắn
Trái lại, những kẻ sáng sủa, những kẻ chân chất đôn hậu, những kẻ
trong suốt lại là những con người trầm mặc vi tế nhất Họ sâu thẳm đến nỗi
làn nước trong suốt nhất cũng không phơi bày họ được
Hỡi bầu trời mùa Đông lặng lẽ với bộ râu tuyết trắng, hỡi chiếc đầu bạc phơ với đôi mắt trong sáng trên ta! Ô, biểu tượng linh thánh cho linh hồn ta cùng sự táo bạo của linh hồn
Trang 6Ta đã không phải chạy trốn biệt tích, như kẻ đã nuốt vàng vào bụng, - cốt để người thiên hạ đừng mở toang tâm hồn ta ra đấy hay sao?
Ta há chẳng phải leo lên đứng trên những cây cà kheo để bọn chúng,
tất cả những kẻ đố kỵ buồn rầu đang vây quanh, đừng nhìn thấy đôi chân dài
của ta?
Tất cả những linh hồn bốc khói, đóng kín, cũ mòn, mốc meo, ốm o
kia, làm sao lòng đố kỵ của bọn chúng lại có thể chịu đựng nổi hạnh phúc
tuyệt vời lồng lộng của hồn ta?
Chính vì thế ta chỉ phô cho chúng thấy mùa Đông cùng băng giá phủ đầy trên những đỉnh cao Ta không cho chúng thấy rằng ngọn núi của ta được bao quanh bằng tất cả những vòng sáng của mặt trời!
Bọn chúng chỉ nghe lồng lộn rít lên những cơn dông bão mùa Đông
của ta: chúng không biết rằng ta phiêu du trên những đại dương nồng ấm hơi
nóng, như những ngọn gió nồm mệt mỏi lừ đừ, nặng nề nóng bức
Bọn chúng thương hại cho những tai biến và những ngẫu nhiên của
đời ta: - nhưng châm ngôn của ta là: “Hãy để cho sự ngẫu nhiên đến với ta:
sự ngẫu nhiên thì ngây thơ như một đứa bé!”
Trang 7Làm thế nào bọn chúng có thể chịu đựng nổi hạnh phúc tràn bờ của ta
nếu ta không bố trí chung quanh hạnh phúc ấy những tai biến cùng những khốn khổ của mùa Đông, những chiếc mũ nồi của con hải cẩu cùng những tấm áo choàng của tuyết vạn niên -
- nếu chính ta không thương hại cho lòng thương hại của bọn chúng,
lòng thương hại của những kẻ đố kỵ tối kém ấy?
- nếu chính ta không thở dài run lập cập trước mặt bọn chúng, trong
khi nén tâm kiên nhẫn để mình bị bao phủ trong lòng thương hại của chúng?
Đây là trí huệ hân hoan và lòng hào hiệp của ta: trí huệ ấy không hề
giấu giếm mùa Đông cùng những ngọn gió giá băng của nó; nó cũng không
hề giấu giếm những chỗ nứt nẻ trên thân thể mình
Đối với kẻ này, cô đơn là sự chạy trốn khỏi cơn bệnh; đối với kẻ khác,
cô đơn là sự chạy trốn trước những người bệnh
Tất cả những kẻ nghèo hèn và những kẻ vô tài bất tướng đầy ám muội
chung quanh ta, chúng phải nghe ta khua vang vòng đeo và rên rỉ vì cơn lạnh
mùa Đông! Với những lời rên rỉ cùng những bước chân như thế, ta chạy trốn khỏi những căn phòng ấm nóng của chúng
Trang 8Cứ để cho chúng phàn nàn thương hại những thương tích nứt nẻ trên
thân thể ta: “Rốt cuộc hắn sẽ bị đóng băng vì giá lạnh của tri thức hắn!” -
chúng phàn nàn thở than như vậy
Trong lúc đó, với đôi bàn chân nóng ấm, ta chạy nhảy tung tăng, trên ngọn núi ôliu của ta, trong xó xỉnh nắng ấm của ngọn núi ôliu, ta ca hát và cười nhạo mọi lòng thương xót