Ngực phồng căng như kẻ hít đầy không khí, con người cao nhã đứng đấy, im lặng: Trang sức bằng những chân lý xấu xí khủng khiếp, chiến lợi phẩm sau cuộc săn, và mặc những bộ quần áo tả tơ
Trang 1Zarathustra đã nói như thế
VỀ NHỮNG CON NGƯỜI CAO NHÃ
Đáy biển cưu mang trong hồn ta thì tĩnh lặng Ai là kẻ đoán được rằng
nó ẩn giấu những con quái vật vui tươi?
Biển sâu của ta bất động tịch nhiên, nhưng nó lấp lánh những ẩn ngữ cùng những tiếng cười bập bềnh
Hôm nay ta đã gặp một con người cao nhã, một con người nghiêm trang bệ vệ, một kẻ khổ hạnh của tinh thần: ồ! Linh hồn ta đã cười ngặt nghẽo trước vẻ xấu xí của hắn!
Ngực phồng căng như kẻ hít đầy không khí, con người cao nhã đứng đấy, im lặng:
Trang sức bằng những chân lý xấu xí khủng khiếp, chiến lợi phẩm sau cuộc săn, và mặc những bộ quần áo tả tơi; trên người hắn cũng trang điểm nhiều gai - nhưng ta chẳng hề thấy có lấy một đóa hoa hồng
Trang 2Hắn còn chưa học biết được tiếng cười và vẻ đẹp Vẻ mặt ủ rũ buồn rầu, tay thợ săn đó vừa trở về từ khu rừng tri thức
Hắn đã từ cuộc chiến trở về với những con dã thú: nhưng sự nghiêm trang trì trệ của hắn hãy còn bộc lộ một con dã thú - một con dã thú chưa bị chế phục
Hắn vẫn đứng đó như một con hổ sắp nhảy chồm lên, song ta không
ưa những linh hồn căng thẳng như linh hồn hắn
Hỡi các bạn, các bạn sẽ bảo ta rằng không nên tranh luận về sở thích
và màu sắc Nhưng cả cuộc đời là trường chiến đấu xoay quanh những sở thích cùng những màu sắc
Sở thích vừa là quả cân, vừa là chiếc cân; và khốn thay cho tất cả sinh vật nào muốn sống mà không có sự tranh đấu về những quả cân, chiếc cân cùng người sử dụng cân!
Con người cao nhã đó chán ngán tính cao nhã của mình, lúc bấy giờ hắn sẽ băt đầu đẹp ra; chỉ khi đó ta mới có thể thưởng thức nổi hắn và thấy hắn là ngon lành khoái khẩu
Trang 3Vì chỉ khi nào quay mặt khỏi chính mình, hắn mới vượt qua được chiếc bóng của mình, thật vậy, khi đó hắn mới nhảy vào mặt trời của mình
Kẻ khổ hạnh của tinh thần đó đã ngồi trong bóng mát quá lâu; đôi má hắn đã trở thành xanh mét, và trong khi chờ đợi, hắn gần như chết đói
Ta còn đọc thấy trong mắt hắn một vẻ khinh thị với nếp nhăn chán tởm trên đôi môi Quả thật, giờ đây hắn đang nghỉ ngơi, nhưng để nghỉ ngơi, hắn đã không nằm dài dưới ánh nắng mặt trời:
Hắn phải làm như con bò rừng; và hạnh phúc của hắn phải bốc lên mùi đất chứ không phải mùi của sự khinh bỉ mặt đất
Ta thích nhìn thấy hắn giống như một con bò rừng màu trắng, thở phì phò, la rống trước chiếc cày: và lời la rống đó phải là tiếng hát ca tụng tất cả những gì thuộc về mặt đất trần gian
Khuôn mặt hắn ám tối; bóng tối của bàn tay hắn nô giỡn trên mặt Tia nhìn hắn hãy còn chìm sâu trong bóng tối
Chính hành động của hắn hãy còn là một bóng tối phóng chiếu trên hắn: bàn tay làm tối ám kẻ hành động[1] Hắn hãy còn chưa vượt bỏ được hành động của mình
Trang 4Dẫu ta yêu thích cái gáy bò rừng của hắn, nhưng giờ đây ta cũng muốn nhìn thấy tia nhìn của thiên thần
Hắn cũng phải học quên đi ý chí anh hùng: ta muốn hắn là một kẻ được nâng cao chứ không phải chỉ là một con người cao nhã: - khí tinh thuần của chính hắn, con người không ý chí, phải nâng hắn lên cao
Hắn đã nhiếp phục những quái vật, hắn đã soi thấu những ẩn ngữ: nhưng hắn cũng phải giải thoát cho những quái vật cùng những ẩn ngữ của hắn; hắn phải chuyển hóa chúng thành những đứa con của trời cao
Tri thức của hắn hãy còn chưa học cười và học được đức không ganh ghét; ngọn trào đam mê của hắn hãy còn chưa dịu xuống trong vẻ đẹp
Thực vậy, khát vọng của hắn phải câm tiếng đắm chìm xuống không phải trong sự thỏa mãn chán chê mà là trong vẻ đẹp
Sự duyên dáng là thành phần của sự khoan thứ nơi những tâm hồn cao đại
Cánh tay lơ đễnh vắt ngang đầu: kẻ anh hùng phải nghỉ ngơi như thế, hắn phải vượt thắng như thế ngay cả trong sự nghỉ ngơi của mình
Trang 5Nhưng chính bởi vì, đối với người anh hùng, vẻ đẹp là điều khó khăn nhất trong tất cả mọi sự Vẻ đẹp vượt thoát khỏi mọi ý chí tàn bạo
Ở đây hơn một tí, kém một tí, cũng đã là nhiều rồi, và cũng chính là điểm thiết yếu
Hỡi những con người cao nhã! Điều khó khăn nhất đối với các ngươi
là giữ cho bắp thịt được dãn ra yên nghỉ và ý chí được tháo gỡ yên cương
Khi quyền lực trở thành duyên dáng và đi xuống cõi hữu hình thì ta gọi sự đi xuống đó là vẻ đẹp
Ta chẳng đòi hỏi vẻ đẹp nơi bất cứ ai nhiều hơn là mi, hỡi mi là kẻ quyền lực: lòng thiện hảo của mi phải là sự chiến thắng cuối cùng đối với tự thân mi
Ta tin rằng mi có khả năng làm tất cả mọi điều hung dữ, chính vì thế
ta muốn điều thiện cho mi
Thực ra, ta luôn luôn cười những kẻ yếu đuối tưởng mình là thiện hảo tốt lành vì chúng có đôi chân tàn tật!
Trang 6Mi phải băt chước đức hạnh của chiếc cột: càng lên cao, chiếc cột càng luôn xinh đẹp, thanh nhã hơn; nhưng ở bên trong, nó càng cứng rắn và chịu đựng kiên trì hơn
Vâng, hỡi con người cao nhã, một ngày kia mi sẽ xinh đẹp và mi sẽ đưa chiếc gương soi cho sắc đẹp mi soi mặt vào
Lúc bấy giờ linh hồn mi sẽ rùng mình run rẩy vì những khát vọng linh thánh; và sẽ có sự tôn sùng kính ngưỡng ngay cả trong tính huênh hoang phù phiếm của mi!
Bởi vì đây là bí ẩn của linh hồn: chỉ khi nào kẻ anh hùng đã lìa bỏ linh hồn, lúc đó kẻ siêu-anh-hùng mới tiến đến gần nó trong giấc mộng
Zarathustra đã nói như thế
Chú thích:
[1] “bàn tay làm tối ám kẻ hành động”: die Hand verdunkelt den Handelnden Nietzsche chơi chữ với chữ Hand: bàn tay và chữ Handelnden (cũng có chữ Hand): kẻ hành động