ehia m~t nay thanh ba di~n tiep XIC vai nhung t~ng Ian e~n dj~n tiep xu' voi t h4n trai co lorn hol.c i'n thQ.1I lrai a phia sau-trang, di~n tiep xue vui dl day a phia truoe-trong, di
Trang 1trang thu nhat d phia trude, vdi khe
WinsLow v~\ Unh nlt;Jch chit duai a phia sau
(xem them hlnh 169 va 170)
C{IC m~lC h mau va day than kinh
ella dlidng m(lL ph\! (hlnh 167)
Cae dU'ang m;)t phl,l du~e nuoi duang hai
dQug mr;tch tiii m¢U, dc)ng m;,tch nay ha~e 13
mClt nhclnh ben phai eua dqng rm;zch gan,
ho:)c tach ra tU nheinh cung phai eua d9ng
"u;zch gan, nhling trong ca hai trudng hqp,
dQng m"lch dell Lit nguyen uy di Wi eO 'lui nu).t
va chin I'a thanh hai nhanh phai va trili
Tinh mr;tch lui mt;'it, gom co hai tinh
Ill:),("h n6ng di kern dc)ng rn~ch eung ten, roi
tai do' vaa nh6nh cung pluii cua tinh m(lch
clio Nhung linh m(lch sau eua t.ui m~t di
tn,fc tiep vaa gan va thuQe nhom eac linh
m(lch ('lfa ph lj
Cae nUJch b(lch huyi;:t Min b~eh huyet ve
CU'C sau cUa lach
Cae nhanh d¢ng mach
ngcin 10i da day
HAu cung mac
n6i-(lui mac n6i\
DOng mach lach (Iy)
TInh ~ch lach
DOng mach vi.m<;lC n6i trai
cae h(lch d co'tui mcJl va nhung hc:teh b;;tch huyet a ba trudc eua khe Winslow, til day, b;;teh huyet duqc dan tiep tdi die h(lch sau tei-tuy
Gric day than !link chi phoi duClng m<)t phl,l den tit dam rot gan trltac
Vunglach
(Vung I y)
Vimg lach chua leich (lien, con gQi la ty),
mQt cd quan du~c cai la thuQc h¢ thong iympha (sinh te baa lyrnpho)
Oleich co nhung thanh sau day gidi h;,tn:
- Phio tren, sau va ngoai (ben t.rai): In
vom hoanlt ben trai, phia tren yom nay Ia
tui cung mang pho 'i tnli dciy pho'i trai, cac
Xl.ldng slton thu 9, 10, va 11, va cae khoang
gian Sltdn tUdng {tng;
ClIC salJ cila lach NMnh cJQng mach ngan cila d<:l day
R6n lach (roo ty)
OOog mach lach (ty) lTnh rTl<;lch lach (ty)
DOng mach vi·mac r.6i \rai M~IIhAn (mat sau !tong) ctia lach
Mal hoanh (mat sau-ogoai) cila lach
Mat vi (m~t truOc troog) cUa lach)
Cuc trvOc cila lach
Hinh 171 Lach (Iy) - Cac m~ch mau cua lach Hinh 172 Lach (Iy) - Ron lach
216
Trang 2- Phia dltdi la nva trim cua m~t truoe
va biJ ngoai lh(tll trai, luye'n thllr;Jng lh(ln
lrai \'3 dliy chang hodnh·lcich
(suslenla-CU/IIIII lien is": cluin de"lcich);
Pllia trallg 1ft than ella dot song ng{tc
lint 11 vft nih tren ella than dOl sf/ng ng{tc
thu 12 bi! cong Idn dt;t ddy, va nt(lC nOl dq
day-hicll (V!·tY):
Phia tn/dc , Iii mq.c Itoi v#·kel trang, va d
lop truoc nua 1ft li1cinh ng{/c-b{wg ben pluli
Lach (Ty) (Lien)
Litch ic'! IllQt t~ng hlnh th~ e6 th~ thay
dOl ttl.y thea ca nhan nhltng n6i chung la
hinh tU rJj~n vui bon m~t va hai eve Laeh
n ~ \m d trong 0 dttdi haiz.nh treii: neu doi
chieu len thil.l1h bVng tntoc·bcn d vitTIg hg
~ I/iln irai thl d ngang muc dot song ngljC thu
11 va len thil.l1h ngl,iC ben thl {J ngang mue
cfl[' XI/Ulig SUdn tflu 9, 10, va 11, va trong dieu
kl~n blnh thltdng thl kh6ng sd nAn thiy qua
thanh by.ng Laeh n&m eheeh d phia tren
cllng sy.n-sudn trai, voj try.e dQC eli dQe thea
xudng sl1('in lhli: 10 (hlnh 171-l73)
eve t Nat ella I,kh _
R6n lach (,60
~),c-:-'f -BiJ "09 cu.-jtl
ella IAch
Tren ngvdl song (in vivo) lach III cO quan dtrt;lc cap milll rat nhieu, va ve hlnh
th~ ngoili c6 th~ phan bi¢t m(il ngoai lien quan v(j:i cd hoan.h, mt;it trong d gfin trung tam co ron lach ehia m~t nay thanh ba di~n tiep X(IC vai nhung t~ng Ian e~n (dj~n
tiep xu(' voi t h4n trai co lorn ho(l.c (i'n thQ.1I
lrai a phia sau-trang, di~n tiep xue vui d(l day a phia truoe-trong, di~n tiep xuc voi goc {rai kCllra.Tlg d dudi-trong) Lach co hai bd va hai Cl,ie 0 xac chet thl lach kh6ng con mau,
va do do nhung t~ng Ifill c~n d~ I~i cae vet 10m ho~e tfll nhu da trinh bay d trcn
- Mt;it hoanh ho~c m{il ngoai C/acies
diaphrctgmatica); nhiln vn loi, ap sat vno
m<:Lt dlroi cd hoanh Thong qua cd hoanh m~i.t nay eua I{teh lien quan vdi tui cung
mang pho~i trai va day ph6t tr6.i M(tt hoanh dut;lc phu toan h(i bdi phuc In(lC tq ng (thanh mD-c lach), do d6 lach la m9t cd quan trong phuc m~c Doi khi Ihuy gall ira; qua phat tri~n thi c\,tc trai eun gan keo da) toi t$n vung nay, va lQt vao giua cd hoanh va leich
- Mij.t vt ho~c mi,it dg day, hof.le mij.t In.tcJc·trollg (facies gastrica) lit m~t 10m l~ch
ve phia sau cua m~t nay c6 ro;t lach: ron lileh phon chia m~t truae-tl'ong thanh hal ph§.n; phl1n tl'UOC ron lien quan voi d(l day, con phan sau ron t ep giap voi thgn trdi Ro;/
- Cqc sau cU lach Hinh 173 Lach - nhin "hung
217
Trang 3ldeh e6 1 he lien quan g&n v6i duoi tuy', khi
du6i tu.Y clai, nllm a giita hai la eua mf!c not
lny-hich (tuy-ty) va tai sat r6n lach
- M(it th(m (facies renalis) hu'dng va~
phfa trong va hcji ra sau, tu'ong doi h~p; be
m,)t nh~n V<'l lien quan vdi m*t tru'de va bd
ngo11i eua lhfjn Irar, vi)' voi tuye'n thlAing
th(in trdi
Al(it lui! tning (facies colica) hO{1c con
gQl 1:\ ddy ldeh ia di~n tiep xuc v6i g6c kilt
tr/mg !rni v,'l day chling hoanh-krlt trang
tr(ii con du(,ic gO! la chan de' hich
(8uslentacullwllicnis)
- Bli !nMC-lrt'n hrJl)C b(l rang cu'a ho<}.c bi!
sdc eua Jaeh (margo crenatus siue acutus)
ngan cach nujl Iwdnh veri m(it v,i (m*t
d;.l day)
- Bd sall-dlLdI ho$.c bi! tli (margo inferior
.'iil-'e margo obtusus) 1;\ gi6i hQ-n gii1a mql
l/()(inh vi\ mift th(in
- Bi! [rong (margo medialis) ngan cach
giua m(it vi va m(it th¢n
Crjc lTl(dC (ho$.c C{tc tTltdc-dltdi) deli
('hH?-U len thi'tnh ng1,1C d vao khoang gian
81((1n thlj' 10: c\ie nay n&m trt?n day chling
hodnh-}O('f trang
Crjc sau ho$.c sau-tren n&m ghn cQt
,:,ong 6 ngang muc dot song ngl/c thu: 10, do
dC! can ltu'QC gQl la cl/c c(it song
L,'tch dUQc baa b9C bal m9t baa (va) xd
khil d<li chilc Dieu nay rat quan trQng, vi
trong nhltng trudng hQp chan thuong m?nh
d vung cltroj thanh ngvc ben tn'll, ho$.c vung
h[.1 t:1u<jn trili thi nhu m6 lftch c6 thf bj tBn
thLwng nhlfng u() (bao) xd cua lach lQ-i
kh6ng b~ 1';lch va (trudng hQp nay gQi la vo
Lrich dltdi-va) Trong nhitng trudng hQp
kh;5.c, khcJi mau t~ du6i - vo c6 thf hinh
th,\nh, va ph at tri&n, rai lam va vo xo, d.§.n
tdl Ch,-1Y mau trong 6 phuc m?c ngoai vo
1;'leh (gqi 1:\ chdy mciu hai thi) Do do, cfrn
ph:l] tlwo roi ch~t che nhung b~nh nhan bi
chan th t/(Jng b vung duoi long ngVc trai
ho,1.c vung h? sudn t,-ui, neu thay huyet ap
ct(}ng rnQ-ch bi giarn dQt ngQt, m~ch nhanh,
n?ll nban khat nUdc, ra rna h6i l.;mh, tuc la
218
c6 nhi1ng dau hi~u soc chay mau, thi phai
can thi~p ngay bAng ph.ftu thuf).t
Phia ngoai VQ xd, lach con dUQc bao bQc
kh~p cac m(it bai phuc mqc iQng (thanh
m{lc lflch), phuc rn{lc nay lQ.t lQ-i a vung r6n leich, bQc nhung ml}.ch mau cua lach, eua dl') day va du6i tuy, t?O nen nhung mr;rc nor tuy-lcich (tuy-t5'), VI! dr;r day-Iach (vi-ty)
Citc ml;lch mau va day than kinh cua tach
- D(jng mqch {(ich la mQt trong nhitng
nhanh 16n cua d(jng mf!ch than tf!ng, tu
nguyen uy, d9ng mQ-ch nay di dQc bi! {ren cua than {uy rai nam cung voi du6i tuy 0 giUa hai III eua m(!c n6i tuy.-lach (tuy-ty) df
tai r6'n leich d gan ron lach, d9ng m?ch lach ph an thanh hai nhanh cung, m6i nhanh nay lai chia thanh G-8 nhanh nha hon, d& di sa~ vao nhu rna Hich Tren du'dng
di, d9ng m<;lch Hich con tach ra nhitng nhanh ben sau day: cac nhcinh tuy, d(jng mq ch vi-m(,lc not trai, va nhung nhanh ng&n cho phinh vj ion d(! day (vorn d? dl'ty,
ho$.c day vD
- Tlnh mq ch lach thudng co dUdng kinh
16n hon di)ng rni}ch cung ten, tInh m9-ch di kern va n&m b phia sau dQng m?ch TInh rnl.lch lach nh$.n rinh mqch mQc ireo trang dltrJi db va~ thanh mQt than chung, rai hOi nh:}p vOl finh nu;tch mq c treo trang ldin, d~ t?O thanh finh mqch cita
- Cae mf!ch bc;tch huyet db vao cae hqch sau tuy va cae hc;tch quanh d(jng m(lch tluln tqng
- Cae day thdn kinh den lach tU dam rot dlldng
ket trang ngang
Tfrng nay cua 6 bVng n<lm a phfa dudi
mgc treo ket trang ngang, a tIlng nay co h6ng trang va hdi lrang (g9i chung Ia tii/u trang, hoQ.c rU9t non) nArn a vung giua, bao
xung quanh bai khllng ket trang g6rn co Lin
luQt cac dOliln 13 manh trang c6 ru~5t thila
bam vao, krlt trcmg len, kilt trang ngang, ket
Trang 4trang xuong va kilt trang sigma, ket tril.ng
sigma 1a uOSln cUDi cung eua ket trang va
lien tiep voi trl!e trang nAm d trong ch(iu
bel~,
eilC tSing nam a tang dudi InflC treo kitt
trang ngang ull'Qe ehe phu d phia truoc bdi
Inflc ncri lrIn (omentum majus) M'iic nDi lOn
b,,1m d phia trEm vaa dQc hi! cong ldn dq day,
roi til d6 di xuang phia tnioc kIJt trang
ngang, vu'Qt qua ket trang nay, che phu d
phia trudc CilC quai ti{/u trang va khung kilt
trang Trong dng duoi m?c treo kct tJ;'ang
ngang, mQ.e n6i lOn Ia m9t tam philc ml}C
hinh b6n e?nh, voi be mQ.t kh6ng nhan eteu,
c6 diC ml,H:h mlw vii cac khoi rna n:lm d ben
trong; m?e nDi Ibn eau t?O bai b6n la phile
nll,IC, hai la trudc va hai la sau, cae 18 tUdng
ung nay lien tiep voi nhau a gi6i hQ.n dudi
eua m?c noi nay, nhu'ng mQ.c n6i ldn cung
c6 nhieu bien th@ kh{lC nhau tuy theo tUng
ca th@,
Cae m~c mau va day thiin kinh eua
m~e noi IOn:
Cac di)ng In(fch cua m,~e n6i Idn rat
phong phil, va tach ra tU m9t cung u9ng
m?eh hinh thanh bai cac d(Jng nu;zeh vf-mflc
not ph:h Vlt trlii n6i tiep voi nhau, cae
nhanh til (16 tliCh ra di vaa giua hai Hi
tru6e; con hai la sau t.hl nh$.n cac dOng
lI1Q.ch tilch ra til nh:inh ella dJ;mg mqch hich
va hi che d(mg mfleh ta-tuy dudi (trAi),
Cele tInh mqch ]a dong h:l.nh cua dOng
mQ.ch tltdng ling, diC tinh m?eh d hai Ia
truoe clla m?c nOl 16n thi dS ve tInh mqch
u/-mflc nor trai ha:)c ve tInh mqch hich,
nhung tlnh m9.ch a trang hai Iii sau
thi thudng d6 ve tInh mach mflc treo
trang tren,
Cae mqch bqch huyet rat phang phil,
B?eh huyet til hai 18 truoe th1 d6 ve cae
h~l.ch n:lm dge thea d9ng mflch vj-mflc n(;'i
phdi roi tU do tiep tl,!C du<;le doin toi cae hflCh
18 K{;t trang trl16c cay 99i la d<;li trang Nhl1ng hifln nay thea
danh phap giai phIIU hoc bang \ie'ng Lalin thi colon CI1<;lc d[ch
la k{it trang, con d~J trang ho~c ru~t gia dtmh cho III Lalin
mtestmum crassum_ Ket trang baa gam cac phan ho~c CO'i\n:
manh trang, kef trang len, ke"t trang ngang, Uit trang xuong,
va ke"t trang sigma: con d{li trang ho{lc ru¢t gi8 bao g6m Ia-t
ca cac doan /(fit trang ke tren c¢ng them true trang
sau-mon V? va cuo'ng gan, nhu v~y trong phoiu thu$.t d.t ung thu d? day eung din phiii dot ca m:;tc n6i lOn, B~ch huyet til hai
la sau m~c n6i IOn thi d6 ve cac h?ch ella
chuSi tuy-lcich (tuy~ty)
Cae day thiln kinh chi phoi m:;LC n6i IOn
cung rat phong phil va h9P thanh cac dam rai, Cae sqi th<'in kinh den m:;tc n6i 16n til
dam rot gan va dam ro'i lach,
H6ng trang va hoi trang (H6ng-hoi trang) (Jejunum et ileum)
Hang trang va ho'i lrang la hai khue di
d9ng ella rui)t non, khac voi lei trang 113
khuc co dinh19
_
Hifng-ho'i trang di til goc tci-hSng trang
tai goc ho'i-manh trang (van hoi-manh
trhng), Goe ta-h6ng trang nkim a m:)t trai clla C9t song, ngang ilia gian d6t song thilt lung 1 va 2; con goc hoi-manh trang th1 n.§m d trong ho' ch(iu phd-i, phfa tru6e khdp cung-ch(iu phai, d giua khoang hai b6 cd lhilt lung-eh(iu, H6ng-h6i trang dai khoang
6,5 m va dUdng kfnh ben trong thi giam dan, kG tU hong trang (2,5 em - 3 em) to-j hc5i trang (2 em)
Ve hinh th@ ngoai thi hong-hoi trang hinh trl,!, dUQc mg.c treo tiiu [rang treo (noi)
vaa thanh bl.;lng sau Til di@m dau tOl di@m
euoi, h6ng hoi trang sAp xep thanh cac quai rUQt2°_ Cae quai h6ng trang n:lm thea ehieu ngang, quai nay d tren quai kia, va deu nam d phan ben trai, tren va giua ella tang dudi mflC trev ket trang ngang Khung quai
hoi trang th1 sAp xep thea chieu d9C, quai
19 Ta trang, hong Irang va hoi trang la ba doan cua ruot non, voi nhll'ng tinh cha-t chung ve hinh thai, cau truc, va chuc nang khac voi c'i\i trang (ho{lc ru6t gia), tuy nhien tCrng dO'iln cling co nhiing Cl{lc diem rleng, TlI "ru¢t non" it nhi,elu c6 y
nghra la lieu trang, nhl1ng thl1ang III "tieu trang" hay dl1qc SLr d\lng de chi hai khuc hong-hoi trang (vi d\l m'ilc Ireo lieu trang
la mi;l.c Ireo hong-heli !rang), con tCr ru(!t non dung de chi toan
be ca ta-, hong- va h6i-trang,
20 Moi quai rUQt Cleu co hinh chCr U voi hai do~n nam song song noi veli nhau boi m(!t doan ngAn 0 giCra
Trang 5nay d ben qmh quai kia, ngo<;ti trit rieng
mQt do<;tn cu6i cling clla hoi trang, dai
khoang vai centimet thl nftm ngang, th.lng
goc vdi manh trang va de) va~ manh trang
Ranh giai giua hang trang va hoi trang
khang ro r~t, tuy nhien, ngttdi ta uac h1Qng
103 ba phan nam phia tren cua tie'u trang
thui)c ve hong trang con hai phan nam duai
la thui)c ve h6'i trang 21
• Cung co mQt vui yeu
to cho phep phan bi~t h8ng trang vai h8i
trang nhv sau: h6ng trang co so' luQng cac
nitp ngang nhieu hdn va khi sd n£n thi thay
ch£c hdn, nhung khang co nhung mdng
Peyer; nguQc l<;ti, d ho'i trang nhung mang
Peyer rat nhieu; hong trang dl1Qc cung cap
mau phong phil hdn so voi hoi trang; ldp ao
cd cua heing trang day va ch£c hdn so vdi
ldp ao cd clla hoi trang
Lif!n quan eua hang-hoi trang nhu
sau: ve phia truac lien quan voi mg,c not
idn, m<:).c nay ngfm cach htmg-h8i trang voi
thanh bVng truac; ve phia sau, hong-hoi
trang lien quan vai thanh bVng sau va
nhung thanh phan sau·philc mf!.c (ta trang,
th(in, nifu quan, nhU:ng dQng ml.lch va tinh
m'.lch Ion va cac than b<.'lch huyet ldn); ve
phia trcn, hong h6i trang lien quan vai mg,c
treo kitt trang ngang va kelt trang ngang,
trong khoang m(Jc treo tii/u·k{/t trang phi'li
(con gQi la khoang ket trang phai) thi lien
quan vdi khuc ta trang thrl ba (khuc
ngang), dilu tuy', cl,1c duoi clla th¢n phdi,
cac mg,ch kift trang phiii va nifu qudn phdi;
trong khoang m(Jc treo tie"'u-k{/t trang trai
thl lien quan voi khuc ta trang ten (khuc
thu tl1), g6c ta-h6ng trang, goc k{/t trang
trai, cac mQ,ch mQ,c treo trang dudi, va ni~u
qudn trai; ve phia duoi, cac quai tifu trang
di xuong tdi t~n cac ho' ch(iu va ca ch(iu be,
d day, cac khilc biu trang tiep xuc voi bang
quang, tn!c trang, va d nu giai thi tiep xuc
ca vdi til: cung; ve phfa hai ben, heing.hbi
trang W~n quan vai k{/t trang len va kef
trang xu6ng
21 Theo cac tac gia Pho3p thi hOi trang chi 103 dO<;ln cuoi coa tflu
trang, dai khoang 60-80 cm, lruoc khi do vilo manh trilng Phan
con lai tinh ngl1t:1c len phia tren toi goc ta-hbng trang la thuQc vt;
hoi trang Voi tong chieu dai cua tillu trang la 6.5 m neu hOI
trang dai tU' 60-80cm thi hong trang se dai til 5.7·5,9 m
220
Tui thiia Meckel la mQt di tich clla
ang r6n-rui)t ton t<.'li d khoang 2% so ngl1oi
Tui thila Meckel n§.m cach goc hr5i-manh trang khoang 80 cm ve phfa tren Hinh thi
clla tui gi6ng m9t ng6n cua bao tay (gang tay); chieu dai tit 5-6 cm, nAm tl,1 do trong 6'
phuc mqc Trong mQt so trudng hqp hiem
hdn, tuy khang co tui thita Meckel, nhl1ng
co mQt dai m6 xd di tit rUQt toi ml)t sau clla s~o r{/n
(Mesenterium sive mesostenium)
Mqc treo tilu trang la ne'p phuc mJ;lc
treo cac quai hr5ng-ho'i trang vao thanh
bvng sau M~c treo ti~u trang cung Ia cau truc d§ cho cac mJ;lch rna u va day than kinh dt;la vao d6 rna lien h~ voi hang·hoi trang
MQ,c treo tie'u trang co mQt rJ (biJ" r~) ng£n chi khoang 15 cm; va mQt bit rUQt rat
dai, bAng vai chieu dai clla hr5ng-ho'i trang
Chieu rQng Clla ml.lc treo tiiu trang (iUc la kich thuoc tu re Wi bCi rui)t) thay deli tit 12
toi 15 cm, ph.ln rQng nha't 1a d dOJ;ln giua; con (j hai dau, Wc 1a d gan goc ta-hang trang va goc hr5i·manh trang, thi nit h~p Ml.lc treo b§u trang huang chech tit tnii
sang phai, tu tren xuong duai, tit ngang muc clla m{lt trai dot song that lung thu 1
tai khdp cung-ch(lU phai, va phan chia tang
duai mSlc treo ket trang ngang thanh hai
khodng kef trang phdi va trcii; m<:).c treo tiiu
trang co hai m$.t 1a milt trudc-phai va milt sau-trai va hai bCi 103 biJ rJ ho$.c bit thanh
(bvng) va bd ru¢t
Ri mac treo tiiu trang (radix mesenterii) tirc la bCi thanh c6 hlnh mQt chu 8
hoa, vai mQt aOSln tren chech xuong dudi va sang phi'li, di tit g6c ta-h6ng trang toi bd dUdi
ella khuc ta trang thl1 ba (khue ngang), (j
dOl.ln nay r~ ml.lc treo tiiu trang b£t cheo phfa truoe d(jng mg,ch chu b(lng va tlnh mqch chu dUdi; dOJ;ln giua Chl.lY th.lng dung tit tren
xuang duai d phia truoe d(jng m(Jch mg,c treo trang tren, Wi t$.n rua gian dot song thilt lung 4 va 5; dOJ;ln dUdi ll.li ehe'ch xuang dttoi
va sang phai, CJ m$.t trl10c cd that lung, di toi manh trang, sau khi da: b£t cheo phia truac
ni~u quan phai va cae d(jng mr;tch, tlnh mr;tch ch(iu goc (ho$.c ch$.u chung)
Trang 6Cae nep ngang (van Kerknog) Hinh 174 Cau true eua hong trang
(eae nep ngang)
Trung rc CWI ml.lC treo tiall trong co
tll.jug II/(lch 111(1(.' lreo trung '''en n&m b phan
n,\m (j phnn dVdi
Hinh th~ trong eua ti«i"u tdmg: Be
f(~,.I.,,.il1g, U.l nhung nep nlem nu~c hlnh bi.l.n
ng\1y~l nAm ng-ang thea chieu vong eua
tif!i, frang (tuc lil th~ng gOt vbi tn:tc cua
it hUn d hoi fritng, nhling a h6i frartg t~i e6
t:~lC' d{J m mil bach huyel gQi til mallg Peyer,
C~l'u true cua ti~u tn'tng: gom co bon
- Lap thallI! m{ll': chinh lil plwc m(lc
!(lIIy hao b9C ti~u trang thanh m~c nay lien
ue'p viii hat Iii clw nl{Jc ireo ti{/ll lrimg di tit
fll! rllot tdi bd re cua rnDc trco nay d thiinh
hun~ ,.;au
- LiJp cd gom co lllQt Idp ben ngoai cau
U.lO hdi Cl:l.C !-i~1 cd dQc vii Ibp ben trong bdi
l'~l.C SQi cd vong giOa hal lOp cd nay co
dam r6, Auerbach
- Ldp dl.!di ntem mg.c: la rno lien ket
kinh gQi la d(im rai: Meissner:
- Ldp nicm In{JC: bao gam bi~lI ma lc,1p
(ho~lc phu) d be m~t va lop d~m, Bitht ma
phu cua nicm ml;lc ti~u Lrang la bi~u m6 Lrl,l don bao gom nhilng tc bao rugt v:\ te' bao
1'1IQt (glandulae illtestilloles) con gQi la
luyen LieberkUlw (hinh 1 i5 176, ISO)
ho;~e niim rai dlc (gQi la nang lympho ddn dt)c) h()~c thanh di.c ciiu truc nang th~t sl!
mdng Peyer if phan hoi trang, bao gom
vdi nhau Lop d~m dttqc ngan cach vdi lOp
(muscularris mucosae) Cdc lOng rUQt (nhung mao rUQt) (villi illlestinales) la nhung call true gan hinh t1'l,l
tay, co vai tro ehu eh6t trong ehue nAng
dinh duong Long rU9l (nhung mao rUQt)
trang kh6ng c6 long rUQt Long rUQt Iii cau
true eua lop niem ml)c ti~u trang bao gom
mQt trl.J.c lien het d giua chua ma lien ke't
nicm m!).c ti~u trang Bi~u mo nay cling lit
hiem thav (hinh 179)
.tY16 d~m Cl'ia long rUQt, Iii khoi 1Il0 "16i"
chua mot so' nhieu hoae it soi tao keo manh
try.c lien kift giau dic tii bao da hinh (da
d~ng) lei nhung te bao nguon g6c t~i cho tuc I.a nhOng nguyen baa sqi va mo bilO (rna
Trang 7nhung ye'u to te bao ngo~i lai tUc la nhung
lai n~IY baa gam nhung b~ch cau h~t trung
flllh va 11a acid (thuQc nguon goc mo ho~)c
nguon gac til mau), cac te baa Iympha va
Wong baa V v M6i l6ng rUQt d tr\lc trung
tiun co mQt mao Inf).ch dlfdng tni'p, vai mQt
"duu tjt" con mQt d~u thl rna vao trong
l11;:J.ng hidi d.c lllQch b~ch huyet Clla [{jp
d~m ;\1(lch mau n:1rn trong cac long l'uQt La
ml)t l{Ali mao 1Il( l ch d(jng·anh nU;lch Ph:in
!
o
o
Lap niem m~c
<>-Hl'- Nang Iympho dan
Nep ngang (v an Kerkring) IllID\jL Lap dLlo; niem m~c
LOp co vang
LOp co dc;x:
LOp Ihanh mac
(phuc m~c I~ng)
Hinh 175, Cau Irue eua li~u Irang
222
(hinh a nh ICIng lap ao)
~
r
/ - r ·' f
Hinh 177, Cau Irue eua hoi Irang
di}ng rn;~ch tach 1'a tit nhung nhanh dQng
m~ch cua [{jp d~m, roi di vao nhung mao tu day Wi dlnh cua nhung mao, d day di}ng m:;lch cong I~i (tf,lO thanh mQt eung) va trd thanh l11ai mao nlf,leh phong phll nAm d
dtiai mung dciy ella bi~u m6 If,lp, roi do' vao cae tie'u rinh mf) ch, dic ti&u t1nh m~ch nay
se d6 vao dam r ot rinh ntf) ch a lap d~m n~m
d110] bi~u rn6 l1iem mlilc
-l.ong ruQI (nhung mao ruOt)
M~ng ILlo; mach bach huyet sau Lap mO lien kel dLlo; niem mac
'r- :::: M~ch b~ch huye t Hinh 176, Cau Irue eua li~u Irang
-Thiel do dling dge
Cae nang Iympho (mimg Peyer)
,
Hinh 178, Cae mang Peyer
,
Trang 8Mach duOng trap trung tam
Nang Iympho
t~::1f~~~ LOn~ ruOt (nhung mao ruOt)
Luo; mach mau va mach bach huy6t trong lOp duO; niem mac
Hinh 179 Cau true ella 16ng ru<it (nhung mao ru<it)
~go:\i ra, nong tr~c lien ket cua long
l'u()t, con co nhftng sqi than kinh, xuut phat
tu dam rot Meissner, khi tdi tr~c clla long
1'1l9t thi cI\C sQi th::in kinh nay Sf! t~m het a
lrong- thanh cua ca cac m~ch mall va mQ,ch
(/taing trap, hOi)c d nhung thanh phan c6
khn n;\ng co nit, nhung thanh phan co rut
n:'\y bao gam nhung sQi cd treJn di tU lcip cd
IIIi'm tal hODC In nhung te bao hinh thoi
I,hl nhung te bho nay eo thi se lam eho long
l'uqt thu ngttn I:).i va do d6 thuc diiy cac
chAt di chuyen trong die mao mt,lch mau va
II/flU lIIt;t.ch dlliJng trIHlp.: khi cac te bao nay
{!lan 1'a I;\m cho ltmg rUQt dai ra va tu d6
bill t(ll1g di¢n tfch hap thu Bhng cach nay,
[(mg rui}t kh6ng nhung chi 13 Cd quan hap thu rna con 13 be;, ph~n co tac d\1ng "chuybn diiy" chat dam bao sl.! v(tn chuy~n cae chilt
hap thu a trong cac m~ch mau va mf),ch duang trap
Cae m;;tch mau va day thrtn kinh ella
ti&u trang
1) De;,ng m(~ch cua hong· hoi trang va
cua m~.c trco tieu trang 1:\ d{}ng nUJ-ch m(lc
treo t r ang tn1rt; dqng mt.tch nay cap mau cho
toan bQ h6ng l uj'i trang manh trang, ru(jt
t1~ita, hel triing len, va hai ph"n ba ben ph:ii c-ua kel trang ngang, den t~n die'm
Bohm.Can r wn De;,ng m~ch mf.tc treo trang
Trang 9Lap dum thanh m~c
LOp thanh m~c
(ph"c mac: lar,,1
LOp diJOJ niem mac
Lap niem mac
LOp dum niem mac
r Lilp ca
~ Lap Ihanh mac
Hinh 180 Sd do cae l<'1p ao eua Ihimh li~u Irang (thiet do)
Mac IIeo Mu Irang - _ ==-" "-C f.-,I-:::J'-f" til """
Ngach h6 i -manh Irang durn-'
Khuc cu6i h6i Irang _ -' ,,""'=-"
Manh trang (ru ~ )1 ql)- - ,
M~c treo ru¢t Ih(' " 1 - - - ,
(Irung Irang)
, - -'>.,c - - -Kel Irang ngang
t'-" ~ -ji- -Mac Ireo kel Irang ngang
R~ m<;lc Ireo lieu trang
Ni~u qulm Irai Kel tiling xu6ng
Kel Irang sigma
-~ IIVC trang
Hinh 181 Tang dtl<'1i m~e treo kettrang ngang eua 6 phue m~e (kilt trang ngang va kilt t r ang sigma d u q, keo len phia t r e )
Trang 10Hinh 182 Hinh anh X quang cua d~ day , ta tralng , va ti~u trang
( H o so cua B$nh vi$n Quan d¢i Trun£lllong)