Atlas giải phẫu người - Phần nội tạng (Phần 14) pps

T ~ n~ tr ~ n va tang dlfai m ~ c treo ket trang ngang nhin tit phia trlfac da cal ba k~1 Irang len, kH Irang ngang va m~c Irea li~u Irang Pancreas Tu}!. Cae ngaeh la Irang Gai til tr

8autuY-H1~

Khuc ta trang xu6ng

(khuctM 2)

K~t trang len

N€p h6i-manh trang

Ngach saumar,h t"lng ._++

H6 manh trang -1""' ':

-'t-tL-lach (~)

K€t trang ngang

KhUc ttl trang len (khuc Ih114) RlI m~c Ireo ht!!U trang -,r -".n K€I trang xu6ng

Ranh ngang ciia kl1t trang

K€t trang sigma

t ' ~~~~ffia-Mi?C treo kA"1 trang sigma

Ngach gian sigma

1 I''l I'"'" mac thanh

" ' +-Cae mi?ch ch~u ngoai

~===:l=Tnrc Vilch bang quang-true trang trang ' - - - : - Bang Quang

RuO! thua (Irilng trang) Mac treo ru¢1 tnua) _ _ J 6 eMu hOng (khoang eMu hOng)

H inh 147 T ~ n~ tr ~ n va tang dlfai m ~ c treo ket trang ngang nhin tit phia trlfac

(da cal ba k~1 Irang len, k(H Irang ngang va m~c Irea li~u Irang)

(Pancreas)

Tu}! (tu,Y t~ng) Is mQt tuyen vita noi tiet

vita ngo<;ll tie't, "Am d phia sau phu~ m(lc

thanh bl;mg sau, do do cling nhu lei trang ,

tuy dVQc coi nhtt ffiQt tc;mg sa.u - phuc nt(Ic

Cung glong ,voi til trang, m$t trudc tuy tl,lng

duc;!c chia ra lam hai phan bbi r€ cua mac

treo Mit trang ngang: m9t phan b tdng tr~n

m(lc treo ket trang ngang va m(>t b tdng

dl1{Ji 111;.g,c treo ket trang ngang Tuy 1a m(>t

t~ng na.m 0 rat sau trang 6 b\lng va lien ket

m~t thiet voi tei trang (hlnh 143· 147, 150)

Vi t.-i va hinh th&"

Tuy tl,lng keo dai thea chieu ngang than

ngui:li, va co hinh th~ gan giong vdi mQt cai

bua vdi can bua b phia trai va dau bua d phia ph~ii (Mackel) Tuy baa gom bon ph an:

- Dilu tuy (caput pancreatis) hinh gan tron, hdi d('!t thea chieu trudc sau, nAm gQn trang khung tei trang hlnh m6ng ngl,1a nhtl

xuong dl10i va vaa trang, nAm b phia sau cac

m(lch mgc treo trang tren, khi cac mach mau

nar di t u phia sall than tuy ra phia trl1OC,

uncinatus ) (ha~c tie'u luy Winslow)

Co' tuy h()~c eo tuy' (isthmus

pal/creaits) 1:\ mQt d:o~m ntt ngAn va h~p

nttm k<;:t giua khu.c ta {rang thit nhfit (khtic

tr0n) (J p hia tren, va cae lnq,ch mq,c treo

tning tren () phia duoi

Than tuy' (corpus pancreatis), keo dai

tll co' tuy gang ben trai va len tren, hlnh

li.1ng tfl) tam giac (m$-t c~t ngang c6 hinh

tam gi{H':) do do co th~ phan bi~t ba m?t

cua than tuy (cac m?t truoc, sau, duoi va

ba bd (tren, truac va duOi) 0 m$-t truoe,

giin diu tuy nbi len mQt \l gQi 103 cu mq,c not

(tuher omentale), va a m:').t gau co hai ranh

s!lu ltl cac riinh chua d(jng m(lch va tlnh

1119cll lach

[JuDi tuy' (cauda pancreatic) nAm d

gili'a hai hi cua m(lc not tuy-lach (tuy-ty), co

hinh th~· thav dO"i nh5t vA co th@ dai hoac

ngttn khiH: nhau b tung ca th~ (hlnh 146)

Tuy dinh ch:)t VaQ thanh b(lng sau i':I

pluin diiu tuy hdi m(lC dinh Treitz cua ta

tn\ng-, va ('j phA.n than tuy bdi m(lc no/: vj

sau dfnh vdi phllC m(Ic thanh sau cua {)

phtic nUlC

() phein dflU tuy, d mc;rc treo k{/t trang

!lgang philn 1'8 lam hai phan thuQe hai tang

tren va dltai mC).c treo ke't trang ngang, do

v,)y phtic m'.lC phu m$-t tniac dnu tuy cung

dlil.ic ph:ln bi~t thanh hai phan tren va duai

mQ.C t.reo nay

d phein than, thi tuy nlim hoan toan d

t(ing tren m(Ic treo kef trang ngang, vi vfJy

no nAm d thanh sau cua hqu cung m(lc no]

(hinh 147)

Tuy' co nhfing lien quan sau day:

a) nuu tuy'

() m$-t trltac co rE mc;rc treo kef trang

quan eung ctuQc chia thanh hai phfrn: phnn

U-en m;.lC treo k6t trang ngang lien quan vai

mOil vi d(I day, va nAm d thanh sau clla tien

dinh h()u cung m(lc no/:; phfrn du"oi ml.lc treo

kEh trang ngang lien quan voi kef trang

ngang va nhung quai rUQt non

d m?t truoc cua dnu tuy con c6 dOng m(lch vi-mc;zc not phdi di ngang qua va doi

khi c.ii cac d(Jng m{Lch, tlnh mc;zch tei-tuy'

- d m:)t sau cua dfru tuy e6 ong mqt chu, tai dO<;ln nay thi tach xa kh6i tlnh m(lch cita, va n.1m sau trong mo tuy' d m$-t sau, t<;lo thanh mQt ranh ho?c dl1dng hAm,

va co lien quan voi cac cung d(jng m{Lch ta-tuy' Thong qua mc;rc dinh Treitz, m;).t sau

dnu tuy lien quan vb tlnh m(lch chu duCti,

bd trong th(rn phdi, ni¢u qudn phdi va cuong thqn phdi

- Bd tren clla dAu tuy' lien quan vai

khuc tei trang thit nhat (khtie tren)

- Bd phai cua dau tuy' nhm sat voi khuc

ta trang xu{/ng (khue thli hai), khuc nay

baa quanh dfru tuy' va lien ket voi deiu tuy' bing nhung ong bai xufit m¢t-tuy'

- Bd duoi dfru tuy' lien quan voi khuc ta trang ngang (khuc ngang dltoi, khtic th(t

ba), hai t{lng vfrn n~m sat vai nhau

- Bd tnii eua dfru tuy' lien quan voi c{te

m(lch m(Ic treo trang tren

b) Co'tuy (con gQi la eo tuy): 1a phAn

th~t h~p clla tuy, nam k~t giua khuc ta trang thit nheit d phia tren, va cac m(Ich m(Ic treo trang tren d phfa duai, ehinh hai

thanh phAn nay da t<;lO nen c6 tuy' C{) tuy c6 nhung hEm quan sau day:

- M;).t truoc, lien quan voi phtie m{lc phu

thanh sau hqu cung m(lc no/:, d vi tri eua d(jng m(lch vi-ta trang; r~ cua mc;rc treo kef Lrang ngang eung di ngang gfrn m$-t

truae cb tuy', vai mon vi d(l day va kef trang ngang

- M$-t sau e6 tuy' liE!il quan thong qua

mr;Ic dinh Treitz voi tlnh m(lch chu dudi, va

voi dO<;ln nguyen uy eua tlnh m(lch dta

- Bd trE!il e6 tuy' tiep giap voi khuc La trang thu nheit

193

M(lC treo ket 1

!rang ngang

c -N~p ta-hOng trang phai Ngach ta-h6ng trang

Nep ta-h6ng trang trai

KMc til !rang " _ _ _ Ilm(khucthlt4)

k~t trang Inl i

HOng trang

Mac !reo k~t trang ngang

Nep ttl trang tn~n

!rang Iren

trang dltOi

~ ~~"{; Ngach ta

Hong trang DOng mach mile tree trang dUC1l Mac treo ti~;u trang

£lOng rna'" ket trang \rai

Hinh 148 Cae ngaeh la - hong Irang

6ng m~1 chu (6ng Choledoc)

6ng luy phu (6ng Santonnl) Toy

609 luy dlinh (6ng Wirsung)

Nep ngang ella n~m mac iii trang

Khoc til trang I!n (khuc thl14)

Hinh 149 Cae ngaeh la Irang

Gai til trang be (num ruot be)

Gai til trang lem (mirn ruQI (0)

6ng mat chu (6ng Choledoc)

6ng luy chinh (6ng Wirsungj

Hinh 150 cilu Irue eua la Irang La rna eua cae 6ng I~y

(

L 'Co that ,j"" til !rang (Aibot-KapandJi)

- Bd duoi c& tux tiep giap voi cae m(lch ntt;Ic freo trong lren, cae mach nay di tli

phia sau ra tnioc qua duai bd nay

khan!; deu nhau, voi ba m~t va ba bd:

phuc ml;lC cua h(iu cung m(lc not phu, va

m<;it sau dt;l ddy;

- rn(lt sau (facies posterior) tiep giap voi

mt;lc dinh Treilz va thong qua ml;lc dinh nay

ben phai sang ben tr:ii: dQllg mt;lch chu

b~lng va phan nguyen uy eua dQng Inl;tch

Dai xa clla gan

TInh m~ch gan

(linh mach tr~n ""'1 _ _

Ranh thvc

Thuy dol Imuy SpogO)

Day chang tTnh

m~ch (day chang

6ng Arantius)

TInh m~ch clla

000g _ !l'n neng

6ng gan

An da day

An ta trang

Thuy gan vuOng

Tui mat Thlmg tinh mach r6n

(day chang Iron clla gan)

, - - co tui mat

An' k~t Irang

TInh mach chu dlfUi Mal hoanh cua gan (phan dinh)

An thuang Ihan Ranh tTnh mach chu dttOi

An Ih~n -6ng malchu (~ng Choledoc) 6ng lui mal

Co lui m~1

Thuy gan phai (mal dttOi hoAc mal lang)

Hinh 152 M~t dlldi cua gan

Mac chang vanh

M~c chang lam giac phai

Mal hoanh cUa gan (mal INOc-tren) - ~ _ _ _ _ _ _

Thuy gan phai - t "

/

Co hoanh

Mac chang tam giac trai

- ~ Thuy gan trai

( ~ _ _ -;;:L Day chang

TUI mal

80 duOi clla gan

tr6n clla gan

Hinh 153 So tr i ph,;c m",c it gan (cac m",c chang c ua gan )

195

(r'j phan nilY nnh m~ch lach nh$n tlnh

"'([ch m(1c treo trem/{ dudi d6' vao), cae h9Ch

b~.1Ch huyct thu(JC chuai tux-hich (tuY.-ty)

- ml}t dliCli cua than tuy rat h~p, c6 ba

cho lorn, k~ til trai qua ph:li la: an ta-hong

trang do /{oc ta-hfmg trang de vao; (In hong

{rang la do quai hong trang thli nhat d~ lQ-i

vet lorn; va (tn kl!f trang do kef trang ngang

dc vilo

bt':! tren lien quan 6 phfrn ben phai voi

d(jng nU;J.(;h than t(mg va dam r/Ji duong, d

phan ben tnl.i lien quan voi cuong lrich;

- bd tnidc 1:) cho bam cua m(1c treo kitt

trang ngong;

ba saL! lien quan voi goc ta-hong trang

V.:1 v6i th(Ln trai;

d) Du6i t{lY n5.m d gifra hai ia cua mgc

Jl(J/: tuy-lach (tuy-ty)

- m~ t trttac tham gia vao phan ben trai

ella thtlnh sau h(Lu cung mg.c noi, va lien

qunn voi d(mg nUJ.eh va tlnh mgch hich;

- m,~t sau lien quan vai th¢n trai;

- m(lt duai g5.n voi ket trang ngang

- di@rn ti)n cung cua duai tuy co th~ tai

gan sat ho<}c d cach xa ron lach, tuy thea

aubi tuy dai ho<).c ng5.n

Cau true eua t\lY

Tuy Ia mQt tuyen hon h<;lp ca ng001 tiet

V:.1 nQi tlet, d110c bao quanh bai rn9t bao (vo)

oj Phan ngoc;Li til/t, con gQi Ia tuy ngoc;Li

td'f dllQc cau tf).o bai nhling nang tuye'n (tui

tuye'n) hinh cfru, gi6ng voi cac nang tuyen

rncue b9t H$ thong nhling ti~u quan bai

xuiit (ti6u quan tuy) b£t dau til nhling nang

tuyen nay, hQp nhltt th.hnh cac ong bai xuat

11l0i dau Ia cac ong gian nang tuyen, rai

th,lnh cac 6ng to hcm dan, d@ cu6i cung d6

vilO ong bai xu~t chlnh gQi Ia rs'ng tuy chinh

(duct us pancreaticus) hoqe ong Wirsung, va

acessorius) hof,lc ong Santorini Ong tuy

chinh md v,)o trong long ta trang cung vai

(j'ng m¢t chu, thong qua bong Vater a CI}C

rUrll lOll ho<}c nhu ta trang lfin (papilla

duodeni major), con ong luy phI} thi de vao

til trang a dinh cua CI}C rUQl be ho:?c nhu ta trang nhJ (papilla duodeni minor)

b) Phan nQi titt ho~c tux n(Ji tiel bao

g6m nhung ddo Langerhans, n~rn rai rac d khiip nhu rna tuy Cac daD Langerhans dllQc cau tf.l.O bbi nhling dili te bao xen ke bai nhling mao rn0ch mau, trong cac te b,)o cua tuy n9i tiet co nhling ti'/ bew bela che

tiet insulin va nhung til bao alpha che' tiet

glucagon va yeu t6 lipocaic (yeu t6 co UtC

d1,lng ngan nguo rna I~ng dqng d gan)

Cae m~ch mau va day than kinh ella tuy'

- Tuy dtiq:c nuor dlldng bal cac d(Jng mq.ch ta-tuy, In cac nhanh cua d{Jng m(lch viola trang (dqng mQ-ch nay I,;ti Ia nhanh

cua dQng m<'lch gan chung), va cua d(Jng m(Jch mgc treo trang tTl?n: phfrn than va

duoi tuy d119c nUDi dlidng chu yeu bdi nhung nhrinh tuy cua d(Jng m(1ch lach va

cua d(Jng mc;Lch mc;Lc lreo trang tren, Tuy

nhiE!n, doi khi tit d(jng mll-eh gan chung

di.ng tach ra mt)t nhanh trt.!c tiep di Wi tuy', gQi Ia dQng mq ch gan trong

Cac finh m(Jch clla tuy di kern nhfrng

d9ng rn~ch cung ten, cac tInh rn~ch nay deu d§.n mau ve h~ thong (inh mc;Lch cU:a

Cac rnf,l.ch b~ch huyet d,ln b<,1ch huyet t6i cac hgch quanh tuy hoi).c Cc;Lnh-tuy, d(lc

bi~t Ia tai nhling hc;LCh sau-tuy, cGng nhll

toi cac hq.ch b9Ch huyrIt lily-lach cae ht;zch tuy tren va durii, va diC hc;LCh quanh dQng mq.eh thrin tc;Lng

Cac day tha n kinh chi phoi tuy Ia nhling 89i thfrn kinh giao cam va phD giao cam di tCli tuy tu cac dam rot duong, dam rOl mq,c treo trang tren, va dam r6lltich (la

cac dam r6i thfrn kinh thvc v~t di theo C{lC d<;mg rn0ch cung ten)

Vimg gan

Vung gan (regio hepatica) nAm a phan

ben phai cua lang tren mq.c treo kef trang ngang cua 6 ph6.c mQ-c, vung nay chua rnt)t

t~ng rat IOn 1a gan (hinh 152-170)

v! tri

Gan nAm a vitng hq, SlLdn phdi va Iffn

mQt phtin sang vung thuqng vi ben trai

Can lien quan ve phia tron voi cd hoanh, va

bch mQ.t tren 10i con g9i 18 m(it hoanh (facies

diaphragmatica) tiep xuc tr\1C tiep voi cd

hOi'mh ve phia duoi, gan lien quan voi cae

t'.1ng d phfin tren eua {; b\lng (nhu' thljc

(juan dq, day, phfrn ta trang a tfing trE!ll

m:~c treo ket trang ngang), va rni.J,t duoi

hO(lc m¢t tq,ng (facies visceral is) gan con

lien quan voi rnQt so tf.lng nAm d gioi hf.ln

cLw vung nay (vi d\l goc gan cua klt trang,

V:\ 1111a phiii cua kitt trang ngang)

Ve phia duoi, 0' gan c6 lien ht% voi nhli'ng

kho:ing va 6 Hin c$.n thuQc cii hai tftng tren

Vi\ dtidi rn,}e treo ket trang ngang Nhu' viily,

epipZoieum) {; gan thong voi h(w cung mq,c

nat: va thong qua khodng gan-th(m-td-kitt

[rang (spatium hepatolicum), 6 gan thong

thtidng voi ranh thanh-klt trang ben phdi

(spatium parietocolicum dexter); d phia tren

khuyet tam vi (incisura cardiaca) va day vi

hOi).C vbm dq, day (fornix ventriculi) {) gan

thong thudng voi 6' hich (loja lienalis), va

dqr theo ml).t truoc cua mq,c noi lOn

(omentum majus) thi {) gan thong thudng

voi phnn dudi eua {) bl,lng

Hnu het cac ml)t eua {; gan duqc lat a

h6i phuc mg.c thanh va di.c t:;mg n~m trong

{3 nay (tilc la gan va tui rn$.t) cilng du'qc bao

bqc hAu kh&p rnQi mi.J,t bai thanh mg.c (la

t:~ng phuc m0.c), ngo0.i trl1 rieng rnQt phan

nh6 ella mi).t sau gan gQi la phan dinh (pars

cl{{ixa), va tat nhien ngo~i trl1 c:1 nhung

dVdng ham cua nhung mQ-C chiing sau day:

mac eh6ng libn (lig falciforme), mq,c chling

vanh (lig coronare), mq,c chling tam gieic

(lig triangulare), m(}c chling vanh vj (lig

coronaTe ventriculi), nep vj-tuy' (plica

gastropancreatica), mq,c chling gan-thljc

(juan ph an day (lig hepatoesophagicum

pars densa) va mq,c chling gan-vi phan

mong (lig hepatogastricum pars (laccida),

ht'patoduodenale), mq,c chling gan-thi}.n (lig

hepalorenale), mq,c chling thi}.n-ket trang

(lig renocolicum) We Iii mq,c ch6ng

hoanh-k':illrang phat (lig.phrenocolicum dexter)

Phue mae ella gan

Phlic mq,c phu be m<)t cua gan tlic 18 thanh mq,c cua gan lien tie'p voi phuc mq,c thanh qua nhli'og mq,c chling va lien tiep

voi thanh mQ-c cua cac to.ng khac thuQc 6ng tieu hoa thong qua m(}c noi be (omentum minus)

Cac m0.c chAng cua gan la nhli'ng ne'p phuc m0.C n6i (hoi.J,c treo) gili' gan vao thanh b1,lng va cd hoanh (hinh 153-155), g6m co:

coronare) , keo dai til phai sang trai va nAm

hall nh11 thea mQt ml)t ph~ng ngang, bao gom hai la tren va duoi M6i lil la mQt ne'p til phlic mq,c thanh (la thanh) l~t len ho$c

l$,t xu6ng toi be m$t gan d@ trd thanh phuc mq,c tq,ng (la to.ng), do v$,y gili'a hai hi co mQt khoang d d6 ml)t sau cua gan tie'p xuc tnjc tiep voi nhung thanh phfrn ntlm d phfa sau n6 rna khong qua la phuc m0.c nao, phan nay d11qc g9i 18 ph an dinh cua gan (pars affixa hepatica)

- La tren cua m0.c chtlng vanh lien tie'p

voi eac 1a phai va trai tudng ling cua m0.c

chling liim a m$t tren gan

- Lei dudi eua m0.c chAng vanh l$,t til

m~t truoc cua t'inh mq,ch chu duoi, va di len

dQc theo bd trai cua tInh rn~ch nay, bao b9C Iffy thuy auoi (thuy Spiegel) cua gao M0.c

nay di dQc bd tren, roi bd trai cua thuy auoi

rai lien tiep voi lei sau cua mq,c nOT be D00.n ben trai eua la duoi m0.c chtlng vanh ve phia ben phai, lien tiep voi la trlioc cua mg.c noi be

Hai dftu phai va trai cua cae la tren va duoi eua mg.c chling vanh to.o thanh hai mq,c chling tam gieic, trong d6 m0.c chtlng

tam giac ben trai hinh thanh 1'6 r~t han

b) Mq,c chang tam gicic trai (lig triangulare sinistrum): hinh thanh bdi d:lu

ben trai cua hai la tren va duoi eua mq,c chling vanh IQ-i gftn va dinh voi nhau M0.c

chtlng tam giac trai hau nhu nAm ngang, lien ket thuy trai eua gan voi cd hoanh Do

do, e6 mQt m¢it tren, mQt miJt duoi, va ba bd

103 bd sau hol)e biJ hoanh, bd truoc hO$c biJ

gan va bd ngoai la biJ t{t do

197

M~u xc clla gan

Thuy gan!rai ,

MClC chang vanh Thuy auOi (Ihuy Spigel)

TInh mClch gan (tinh mClch Ir~n ganl

TInh mClch chu durn

Mac chang li~m

Thuy gan phai

Day chang linh mach chu durn

Hinh 154 M~t hoilnh cua gan (nhin tlt phia saul

thanh nhu m~c chAng tam gi3.c trai, nhting

ng:)n hdn va kem ro r~t hdn so vbj ben trili

d) Mt;lc ch&ng liem (ligamentum

(a/ci{orme) 13 nep phuc mac Iftt tit thanh

bl:lIlg trudc vii mM duaj cd hoanh Wi mat

trl'n gan: mf~C chAng liem nAm theo m~t

1111)t ph~n~ dung dQc tit truoc ra sau nhung

co phon httdng ra sall va sang trai ~~c

ehhng licm hinh Lam giae voi nhung bCi sall

d.-I),: oil tl'l/()c-tren, keo dili tit m~t dttoi cd

/toc/nh toi t:;tll r6ll; biJ sau dudi, keo dai tu

giua hai dN~n ella lei tren m«c ch6.ng vimh

toi dciy chc1ng tron eua gan: bi! tl! do di tu

I'()II tai di~m day chling troll g(lp bd trUde

eun gan

Giua hai In eua m;:te eh~ng hem co day

tre)J1 In di lieh cua tlnh nt(lch ron b phoi

thai bi tAc l~i), ngoai day ehAng tron, eon e6

nhung (inh mach canh ron

e) M(IC: not be (omentum minus) la mot

nc"p phuc m:)e nAm theo chieu dung ngang,

n6i ml)t dt(ai gan vbi thl/c quan, bd cong be

d(1 day vi, khue thu nhat tei trang M::tc noi

be diu t;:to bili hai \a truac va sau, co hai

- a bi! trcii (bCi d::t day) thi tuy theo tung do:)n m~c noi be thay d6i khae nhau

Tue la, a do:)n thljc quan, Iii trube eua mae

n61 be phu m~t trude thl!c quan can la s~u eua m~e n6i nay l~i qu~t lQ.i b bCi phai eua

thl!C' quan: a do:)n bi! cong be d(l day thl c:l

hai J{\ trude va lit sau eua mac n6i be deu lien tiep voi thanh m9-c phu c'ac m{.lt tUdng

ung truoe va sau cua d(l day (va ehe phil ca

vong m9-ch cu,a bi! cong be) 0 phan di dQng

cua khuc lei trang tlui nh{t"t (hanh lei lrang),

dOQ.ll phia trai eua ([(mg Tnt;lch vi-lei trang

thi phuc m~c eiing dUQc bo tri nhu d bi! cong

be d(l day; tuy nhien a phan eo d~nh cua khuc

ta trang thu nhat (do\tn d bell phili eua d(mg

m::teh vi-ta trang), thl lit truae cua mQ.c n6i be

lien tiep vbi thanh m9-c eua m~t truac ta tnlng, nhu~g Ia sau eua mQ.c nOl nay qu~t ra phla sau de len tiep voi phuc mt),e thanh phu thanh b\mg sau tf.lO nen m(lc chdng tei triillg-finh mc;rch chit

Bi! hoanh cua mQ.C no! be rat ngAn, ea

hai la truae va sau deu lien tiep vai phue m:,te thanh lat d m~t dubi cd hoanh;

- Bi! til do cua m::tc no! be chua CU6l1g

gan d giua hai 14 truoe va sau, bd nay cling

la bb trubc eua khe Winslow Doi khi mac n6i be e6 phan keo dai qua sang phai, t~o

l14i;it trudc eua mf!.c no'i be c6 gan che

phu (khoiing cach giua m<il-c noi va m~t

dlibi gan gQi l.h khoang du(~i-gan);

- Mat sau cua mac noi be la thanh trttoe

eua tiri~ dinh h¢u ;ung mgc noi va tttdng

(1l1g 6 phia sau vbi vitng tg,ng (vung d(ing

m:.lch than t:;tng)

':\'lac noi be c6 ba phan khac nhau ve

C;)U b.w·: (1) phiin ben phai gQi la phtln

IIIQch (pars vascularis) hoQ.c ph an cuang

gan, chua cae thnnh phan cua cuang gan

(vdi ([nh nU;ll'h dia b sau nhat, phia trttoc

tlllh 1111.lCh clta c6 dQng mg,ch gan d ben trai

Vl1 61Ig nUlt chu d ben phai); (2) phan giua

ho<~c phan mang hoQ.c phfin trong suot (pars

j7accida), rat mong va trong; (3) phan

tren-trill ho~e phan day (pars densa): day hdn,

ni'i,m giua hai 18 c6 cac nhanh gan cua d¢ng

nU;J.(;h vi trai Vll nhieu nhanh chi phoi gan

eua day thim kinh pM/-vi trai

Gan

(Hepar)

Gan (hepar) In m(it tuyen Ibn, nAm d

vung hq-sridn ph iii thuQc tang tren mg,c treo

la" tnlng ngang cua 6 phtic m(l.c,

Gan c6 hai m"-t la m~t tren ho:)e mfit

IWdnh (jacies diaphragmatica) va m"-t dttoi

ho~c nuJt tr;ng (facies visceralis) ngan cach

nhau d phia trttdC bdi mN bd duoi ho:)c biJ

sac (margo acutus); con d phia sau, thl hai

mQ-t gan lien tiep voi nhau bai m(it biJ tron

(margo obtusus; bo til), nhl1ng bd nay

khang dtiqc coi In m(it bo gioi h~n giua hai

m<.1t gan, mel du'qc xem nhl1 m(it m{i.t, Wc

mij.l sau gan ttidng ung voi ph£n gan khong

c6 thanh mt;tc (phue m~c t<il-ng) Wc la phtln

dinh (pars affixa) hOQ-c con gQi la "di~n

kh6ng ehe phu"!.'

1) M(it tren ho~c m(it hoanh (facies

diaphragmatica) cua gan 15i va rQng, nAm

sat nhl1 due khu6n voi m?t dual cd hoanh,

", Cac lae gia Phap ma la gan c6 ba milt la mal Iren hoae

truoe-Iren mal duoi hoae sau-duoi va m~1 sau, cae m~t n~y

dude ngan eaeh nhau bOI ba bel lil: bo truCe mong va sae bo

Jau Iren va sau duoi (feu IU

m{it tren dl1qe phan lam hai thuy gan Ia

thuy phdi va thuy tnii, b(ji mQt m~e eh~ng n~m theo m(it ml)t phftng g§.n nhti dung dQc

gQi 113 mt;tc chfing li@m (da mo tfl d phc1n tren), m<il-c ch.1ng nay noi gan van vai cd hoanh va thanh bl:mg truoc Ph an each giai hl.ln giua hai thuy d m~t dttai gan IS mQt ranh ch<il-Y dQe theo chi€u trl1dc-sau 0 m:)t tr€m gan, ben thuy phai c6 th~ c6 cac vet 16m cua cac xudng svcm, con (j thuy trai thi

c6 an tim (hinh 153, 154)

2) M~t dUdi ho:)c mfit t<;mg (facies uisceralis) cua gan hl10ng xu6ng du'oi, hdi

ra sau va sang trai, tren be m{i.t c6 ba rfinh (hinh 152, 155, 157):

- Ranh trl1oc-sau d ben trai, gQi ~a ranh dllC trai (sulcus sagitta lis sinister), biit dfru

tit mQt ho (khuyet) b bd trl10c cua gan, roi

di dQc ra phia sau d6 Wi khuyet day chiing tlnh mach Ranh doc trai chia ra lam hai do:;tn: do~n truoc tt1dng ung voi day chiing trcm eua gan (ligamentum teres hepatis),

Wc la di tieh eua tInh m~ch ron d ph6i thai

d5 tiic l<il-i, con do:;tn sau ttidng ung voi day chiing (inh mt;tch (ligamentum venosum) Iii

di tich cua ang Arantius (ductus venosus: ong tlnh m(lch) d phoi thai cung dB tAc 1~i

- Ranh trl1oc-sau ben phai con gQi 13

ranh dqc phai (sulcus sagitta lis dexter),

cung c6 hai dO<il-n, do~n trl10C In ho'lui m¢t (fossa vesicae (elleae), con d0<il-n sau Iii riinh

tlnh mq.-ch chit dzt8i (sulcus venae cauae),

hai phftn trl10c va sau cua dinh dQc phai dvqe ngan cach nhau bdi m(it m§u nhu rna

gan gQi 113 mom du6i (processus caudatus)

vi mom nay thuQc thuy duai ho{i.c thuy Spiegel eua gan,

- Ranh ngang (sulcus transversus): eung la rifn gan (porta hepatis: czta gan), la ndi cho cac thanh ph an eua cuang gan di

va~ va di ra khoi gan (gom c6: lOp sau 18

tlnh m,!ch czta, lop trtibe d ben trai Iii d9ng mqch gun va d ben phai la a'ng m¢t)l1

" Theo cae lac gia Phap thi trong ron gan (ranh ngang eua

m~t du"oi gan), mOl Ihanh phan cua euong gan (fa phan thanh hai nhilnh va (llIge xep thanh ba lop: lop d sau nhal la hai

nhanh eung phai va trai eua tfnh mach caa, lap giiJa la hai

nhanh eua dt)ng m,!,ch gan va lop trLroe nh<'lt lil hal ong gan

phai va tfai tuc loll hai 6ng mal di ra khoi gan d4 sau d6 hqp nhal thanh 6ng gan

199