Bljng Ia phAn eua than ngudi n5.m b glua ngl/c, va chiu hrF.. di qua cd hoanh con c6 thun than hinh giao cam chu6i giao cam, ehui qua khc d giua trl!. ngoai crus lateralis va b6 cd b
Trang 1Bung
•
155
Trang 2Bljng Ia phAn eua than ngudi n5.m b
glua ngl/c, va ch(iu hrF Ve phia tren, hl;mg
du<;iC ng;\n cach vai ng-Ifc bai cd hoanh,
nhling ve phia dUdi thi thong thudng tt;1 do
vaj chou be, tf:lO thanh m9t b chung (khoang
chung) g~}i la 6' phuc mr:,rc (cavum
peritoncale), ho,~c 0" mang bl!ng Gidi hf:ln
giua d hl}ng vit (/ ch(iu he lU lStren "ua ch(iu
be ho;~c can gQi la eo tren (aditus pelvis: ZO
('no ch¢u he), trong khi vung day ch¢u thi
turing ung- voi is dudi cua ch(iu be ho<}c eo
dl/di (ho<}c III ra cua ch(iu be)
Gioi h"m va cac thanh
cua bl,mg
A) Gl0i h?n trel1 cua 6 b\,"mg lU cd
ho(lnh mOt cd d~t, n5m ngang, ngan each 0'
ngllc vdi 6' bl}ng
Cd hoanh: hinh th@ giong m9t vorn
m\rn ngang, chie'u ngang hdi dai hdn chieu
trU'oc sau, cd hoanh cong 10i len phia tr€m
Ph:\n chu vi cua Cd hoanh bam van cae d(u
lnic giiii phliu tQ.o nen ZO dlldi cua lo'ng
ng(lc Cd hoi\nh cau t:;to bai hai phan: phan
trung ttim Iii phan gan, va phan chu vi 13
pluln cd (ho~c thjt) Phan trung tam eung
gqi Ja trung tam hoanh ho<}e trung tam gan
(centrum tendineum), can phAn ngo0.i vi bao
g{lm dlc b6 cd bam vao nhung phan khac
nhau cua ltJ dlldi long nglfc Cd hoanh c6
th~ chiQc xern 13, m9t cd to.O n€m bbi rat
nhieu e(l hai thrin (nhj than), rna cac hl!ng
Clta cluing t",o nen ph tin ngo~i vi eua cd
hoanh va balll van hai phia dai di~n nhau
1 () ph<in dLidl eua than ngU'cli hai XU'dng chau va xU'dng
cung-cut khdp Val nhau tao nen khung chau XLldng Phan tfen eua
khung chau baa gom hal h6 chfju trong con phan dU'l'li Ihu
hep lal gOI la pelvis (be chau), nhl€U lai li~u giai phau dich
la cll~U hong M hO<;1c eMu be va cac nha san-phI,! khoa hay
goi la lieu khung Co nhCi'ng eho tei giCl' l'ill thuat ngCi' ch~u be
de chi phan n<iy ke ca khung xU'dng eac phan mem bam
VEW va khoang nam d ben trong
eua chu vi la dUdi cd hoanh; trong khi gan trung gian d giua nhung bVng cd d6 thi dan
voi nhau, va tSlo thanh trung tam hoanh
Cac b6 cd d phftn ngo:;ti vi c6 th~ phan bi~t
thanh ba phan khae nhau: phan cQt soOng th6t lung hoQ.c phan th&t lung (pars lumbalis), phan sudn (pars costal is) va phan lic (pars sternalis)
Phan th&t lung (pars frwlbalis) l0.i bao
gom m9t b6 ngoai va mQt b6 trong B6 trong cua phftn th6t lung bam vao C9t sang th~t
lung, d moi ben bdi hai dai gan gQi la cac trv: trl} trong (crus mediale), va trl} ngoai (crus laterale), cac trlj- trong va ngoai d hai ben n5m doi xung nhau, so vdi dudng giua; eae trv d ben phai bam vao than bon ddt s{/ng thdt lung tren cung, COn cac trv ben
trili bam vao than ba dd-t song th&t lung
tren cung; ngudi ta con rna ta m9t tTl;' giiLa
ho<}c trlj- phI!- (crus intermedius: trl!- trung gian) B6 ngoai eua phfin thAt lung la m9t
cd d~t, voi cac sql cd bam vao rung cua cd thdt lling hoQ:c cung thdt lung-sudn lrong (arcus lumbocostalis medialis) va vao cung cua cd vuong thdt lling hoQ.c cung th&tlllng-sudn ngodi (arcus lumbocostalis laleralis) Phlin slldn (pars costal is) cua cd hodnh
bam b<ing 6 b6 hinh rang cua vao mQ.t trong cua nhung xlldng slldn tU thu VII de-n thu XII, va dan cheo vdi nh ling b6 rang cua tU'dng ung eua cd ngang bl}ng
Phan lie (pars sternalis) bam vao mQ.t
sau eua mui lic
V € phfa trude, a ca hai ben dU'dng giua c6 m9t khoang trong gQi 18 tam giac s(li (Xd) lic-slldn (khoang Larrey), nAm a giua hai b6
cd bam vao mat sau mlii tic V€ phfa sau-ben, c6 m9t khoimg trong khac gQi la tam giac srji (xd) th&t lling-slldn, tam giae nay 10
mQt dUdng thong thudng giua vung th*n voi lOp rna lien ket duoi mang ph6i (gQi la la
ho~c khe Bochdalek), thoat vi hoanh c6 th~
doi khi xay ra qua khe nay
Cd hoanh c6 ba 10 r9ng d@ cho cae thanh
ph tin sau day di qua: anh mr:,rch chil dudi
(qua {6 anh mg.ch chu dlldi, foramen v,enae cavae), thl/c quan va 8ng ngl/c cung voi hai day than kinh phe'-vi (di qua Z6 thl/c quan,
Trang 3hiatus esophageus) , va dQng mq,ch chu (di
qua L6 d()ng mflch chil, hiatus aortic us)
Cling vay di qua cd hoanh con c6 thun
than hinh giao cam (chu6i giao cam), ehui
qua khc d giua trl! ngoai (crus lateralis) va
b6 cd bam vao cung cd thilt lung, cac day
than hinh t(lng ldn va be, than goe eua cae
tlnh lnflch ddn, va d9ng m(lch ngl/c trong
(vu t.rong) thi chui qua khodng Larrey
Cae mach mau va day than kinh
eua cd hoa·nh
D()ng lnflch: Mfjt tron cd ho~mh dliQ'c
cung cap mau bdi d9ng m(1ch cd·hoanh Oa
nh {1nh eua dOng In(lch ngl/c trong) va hbi
d(jug !ru;zeh hoiuth tr{m (til nhanh cua d{)ng
mwh chu ngl/c); rnfjt dlidi cd hoanh dLiQ'e
cflp mall bdi d9ng mflch horinh duai (la
nhiinh clla d(mg In(tch chu ol.;lng)
H~ thong tlnh m(lch phfrn lOn di kern
cac u9ng m,~ch tLidng ling
Cd hOflnh c6 rnQt h~ thong m(1ch b(lch
hUYftt kh{l phong phli C6 th~ phan bi~t hai
nwng hi6i Iii ludi dudi-mang bvnq (dudi·
phue mf.l.c) va ludi duai-mang phoi
(duoi-phe' m<~e) Nhd slie hlit trong long ng-t,ic (do
(lQng tac thC'J) mil dong bE;leh huyet ehuy~n
dQng m(!.nh hdn ve phia long ngl,1c Nhv
vQ.y viem m,lng ph6'i lien quan toi nhung
b~nh clla 6 dUdi·hoanh thLibng hay xiiy ra
hdn nhieu so voi viEim phuc rn;;tc duoi cd
hO?il1h do viem rnu 6' mang ph6i, ph6i, hofjc
tnrng that Ian xuong Khung h{l.ch b;;tch
huyet d~a phVdng nh~m phan Ion cac m?ch
h'.lCh huyet til cd hoanh deu ntm d trong
trung that trV6c VII sau
B) Giai hE;ln duoi cua 6 bVng la hai h6'
('h(iu trong trong dc ho nay e6 cd thdt
Lung-chill( (con g9i la cd dai·ch~u) Hai ht/
ch(i 11 trang nhm d hai ben, cung voi (1 nho
(can g9i la goc thdt lung-cung: angulus
lurnbasacralis) d phia sau va giua, va xLidng
mu d phia trucJc, baa quanh 16 vaa ch(ju be
(fd trt?n cua ch(ju be, hol),c eo tren)
C) Thanh truac cua b\:mg du~c t;;to nen
b61 cac cd r(mg hvng (bao g6m cd chea b(1ng
n/{oai cd chea bVng trong, va cd ngang
i)/!-ng)~ v6i cac din cua chling, va cae m?c
L Cac Cd nay CO thi! goi ngan g9n la Cd cheo ngoaJ, co cheo
trong vil Cd ngang Cd eheo ngoili con dLfdC 991 la co cheo to
va Cd eMo Irong Iii Cd cheo be Cae Cd r9ng bl,mg c6 gan d'i!t
158
bao b9c chung Ngoai cac cd r9ng bvng, m6i ben thanh ?Vng tru'ae can c6 h,ai cd thftng, g9i la cd thang bvng va cd thap.~
d phia sau cua nhung cd nay va m;;tc phu mQ,t sau cd ngang bl.lng, g9i 1a m(1c ngang (fascia transversalis), e6 lop rna
lien ke't du6i-phlic rn;;tc roi de'n phuc m(lc thanh 4
Lop rna lien ket duai-phlic m~e kha
ph at tri~n va thua (long leo) d ph an du6i eua thanh bq.ng truoc, nen d phan nay b6c tach phlic m?c ra khoi thanh bVng dEi dang, nguqe l{l.i, d nhung vung khae thl 16p rna lien ke't day d{ic hdn va dinh eh,}t phue ml.le vao thanh bl;lng 6 m$,t trong (rn?t sfm) eua thanh b1,lng truoc, c6 cae nep phuc m(lc n6i len, b~t dtlu tit ron di len phia tren va xuong phia du'ai, cae ncp nay la do di tich cua nhung ml;lch mau d thCii ky phai thai dQi phuc m{l.c thanh len, va bao g6m: Ve phia tren, til ron di ve phia cd haanh vu
m{it tren gan, e6 ddy chdng liern, n~m trong
bb tl,1 do cua day ch~ng nay la day chdng trim cua gan (ligamentum teres hepatis), di
tich cua tlnh m(lch ron d bao thai dil bi t~c
ll;li va xd hoa Til ron nhu'ng di ve phia duai c6 ba nep phuc m~e, hai nep hai ben g9i Ja
nep ran trong (plica umbilicalis medialis),
trong m6i nep nay c6 chlia mQt d(mg m(lch r6'n b thbi ky bao thai dil bi tAc l?i va xd
hoa g9i Ia eac day chdng ron trong (lig umbilicale mediale), vu a tren dUdng giua cung e6 m9t nep phlic m{l.e, ben du'ai c6 ong
ni~u·nang dil bi d.c 11.li, va dUQ'C g9i la day chdng ron giiia blJ,ng (ligamentum umbilicale medianum) Nhung nep thuqng
vi (plicae epigastricae) , do cae df)ng mflch thuc;Jng vi duai dQi len thi n~m d phia ben ngoai cua cac nep ron trong va kh6ng c6
lien h~ gi voi r6n, nhu'ng di ra phia sau tai
va rat rang, gol la can, khang nen nham vai mae Iii lap milng
lien ket bao xung quanh Cd
3 Trong nguyen ban philn ma la Ihilnh IrlIoc c.ua b\mg nay
Ihieu hai Cd lil Cd thAng bl,JOg (con 99i lil Cd IMng to) vii cd IMp
4 Cling nhlI d6i voi milng phoi, mang bl.jog cling dlIde 99i lil phUc milc, tUe la thanh m~c lat mi'll situ cua lhilnh bung va m~1 dlIoi Cd hoilnh dong Ih,(ji bao bge hilu hel cae I~ng nam Irong .5 bl,lng, va do do cung dLfde philn ra lilm hai la: Ie lhanh
(Ial mal sau Ihanh bl,Jng) va Ie t~ng (baa boc eac lang) Mang bl,Jng vii phue m~c dlIde dung nhlI cae 111 dong nghia
Trang 4c'.ll;.h nlidng giua d~ ehui van baa eua cd
thdng hl,wg Nhung ne'p phue m~e nay gioi
h'.lll cae he; 16m (j giOa chung, gQi la cae h6'
hl!n: co ba h6 b~n Ia: ha' bf{n tren bang
(luang (fossa inguinalis supravesicalis), h6'
hf!n trong (fossa inguinalis medialis), va hlf
hf!n ngoai (fossa inguinalis lateralis), h6
nay nhrn d phia ngoai cua nep d(jng mq,ch
thlMng vj, va trong ho co 18 sau cua a'ng h~n
(16 b<;n "au)"
Thanh by.ng truae diu t~o bbi nhung
Wp sau:
_ 6 hai bEm, tU nang toi sau e6: da, rna
lien ke't rna duoi da, cd cheo b1 lng ngoai, cd
eheo b1 lng trang, cd ngang h1 lng, m(1c ngang
va ph{u.: mq,c thanh
_ 6 cQ.nh dUdng giua, tu nang tili sau c6: da,
1110 lien ke't rna duoi da, la truae ella bo.o cd
thAng hll,ng, cd thdng b1 lng, lit sau cua bao co
th,1n!-{ by.ng, mt;LC ngang va phue m~c thanh
Vung b((o: vilng bf{n (regio inguinalis)
ve chieu sau tliang ung voi orrg b~n (canalis
inguinalis)
Vung b~n hinh tam giac voi gioi h<;lll
duoi 1a Gung dili, va giai h~n tren la rn9t
dlidng nftrn ngang n6i hai gai chfiu trude
trl'n, va gidi h~n trong la bd ngoai cua cd
thling b1 lng
Lop nang cua vung b~n e6 da va rna lien
ke't rna duoi da, n~rn trong lOp mo lien ke't
rna dudi da nay co cae d(jng mt;Leh mu ch(iu
nong (vi dOng rn;;>.ch nay di).p thudng xuyen,
nen tRc dQng tOi lap rna lien ke't lam cho lop
mfl nay d<).e l?i duai dQ.ng nhu rnQt m{le, gQi
Ia InQ-C Thompson), di eung d(jng mq,ch mil
ch(iu nong con co nnh m;;>.ch eung ten va cae
';(.li eua day than kinh b1 lng-sinh dl,lc Duai
ldp rna lien ket rna nay la can eua cd cheo
bung ngodi
:.J5.rn d lOp sau duoi can cd cheo b1 l ng
ngodi co m9t khe gQi 1a ong b~n, trong 6ng
co thilng tinh ella narn gioi ho:'j.c day chdng
" each gOI cua cac h6 bliln theo cac lac gia Philp la nhll sau:
ho ben /dm bang quang dllr;Jc goi la ho ben /rong: ho bfi!n
trang (medialis) dUde 99i la ho bfi!n giO'a; h6 bfi!n ngoai
(latera/is) van gOI la ho ben ngoai (trong h6 c6 10 bi?n saul·
tron tiL cung eua nil di qua Ong b~n eo b6n
thanh (truoe, sau, tren, va duai) va hai 16,
16 b~n nang va 10 b~n sau
Dog b~o (canalis inguinal is) la mQt
khe co ehieu dai 4-5 em, bAt dau tu 16 b~n
sau (annulus inguinalis profundus), 16 nay
n:lrn d trong ha' b~n ngoizi H6 b~n ngoai
n~m 6 phia ben ngoai so voi nep d(Jng mt;Lch thl1rJng vi, la nep phuc mQ.c do d9ng rnQ.ch nay d9i 1€!il Ong b~n di tU l6 b~n sau cheeh
van trong, xu6ng duai, n5.rn giua cac lOp can cua cac eo r9ng by.ng va ti).n he't d 16 bf{n nang (annulus inguinalis superficialis), 16
nay nArn 6 dLiai da, tuong ling thea chieu sau voi h6' b~n trong (hinh 118, 119)
1) Ong b~n duqc giai h{ln nhu sau:
Phia duai bbi ddy chiing bqn (ligamentum inguinale)6 va day chdng phdn ho'i Colles (ligamentum reflexum);
Phia tren bdi bd dudi ella nhilng cd ngang bl,lng va cd cheo blfng trong d nva ngoai, va bbi gan kef hejp (tendo conjuntivus aut falx inguinalis) 6 n11a trong;
_ Phia sau bdi mQ.c ngang, gan k{/t hqp
va ddy chiing phdn hOi Colles;
_ Phia truoc bdi can cd cluio bung ngodi
voi nhilng trl,l trong va ngodi, eac s<;li g18n
trl,l eua can co ehea bl,lng ngoai va mt;Lc nang cua b1 lng
2) L6 b~ n nang (annulus inguinalis superficial is), n:lrn ngay dudi da dulje giai
hQ.n bdi ba tr1,l: trz:l trong (crus mediale sive superius: tr~ trang hoQ.c tren), trl,l ngodi (crus laterale sive inferius: trl,l ngoai hoQ.c
dudi), d hai trl,l nay deu xurtt phat tu can
cd cheo b1 lng ngodi cung ben, va trll- sau (crus posterius) xuat phat ttl can cd chea bl:lng ngodi d ben de;i di~n va du<;lc Colles gQi Ia day chimg phcin h6i Ed cua U; b~n
nang du<;lc bien deli thanh hinh trcm nhd co
nhung sqi gian dui hinh eung (arciform),
sQi b~n-bl,lng (den tu rnl;J.e ngoai-by.ng) va sqi b~n-dui (den tu rn{le dui) di va~ dUdng trc1ng (dudng giua by.ng), chung ngan
can kh6ng cho cae tr1,l cua 10 b~n ngoai
di ehuy~n
6 Day cMng bi?n con dUr;Jc 99i la cung dui
Trang 53) L6 hfn sau (annulus inguinalis
pr()/undu.~) nAm (j mt;tc ngang, phia tren va
phin t.l'ong cua diem giua cung dui Bd tl,l do
CUe] L/; bl./n sau dl1Qc t~o nen bdi ch1nh mr;c
ngang khi m\~c nay lu6n sau vilO trong 6'ng
bcn: 6 phill dLidi 10 b9n SaL! can dl1qc gidi
hl.m b6i day chling Hesselbach (lig
intcr/oL'colare: day ehhng gian h6), va mr;c
Ch(lll-lu(iC
4) Ong bl";'n chva nhung thanh phtin
sau (l.,),\':
6 na111 gi6i: d.c cd biu, c{lC 8Qi eua day
thdn hinh ch(j.u-dll.i va ch¢u-hiJ vi, ({ng tinh,
d(lng /Il(Jch 6ng tif/h (h m9t nhanh cua
({turf [ nUJch bang quang dltcJi, d(ll1g m~ch
nily l;~l 1<'1 nhlmh cua d()ng miJeh ht;t v,i hO(IC
('h6u trong), df)ng lIlf1ch tinh (11'1 nhimh cua
d(in!!.' /lu;u.:h chv blj.ng), dr5ng In(lch thling
tillh (Ill nhlmh eua d~lng mq.ch thu:(/ng v.i),
ctrim rn/" Unh 1Il9ch tinh trude di kern d(Jng
mw~h til/h (In m(it d{lm rbi tinh mQ-ch,
nhreu t1lQ-ch vil ngo~\n ngoeo, d ben phai thl
(t()' tn!c ticp vao tInh m(ll.:h chil dudi, can d
ben trill thl (to VaG tlnh m(lch tluJ.n trai,
tinh mz<ch nay l?i la nha nh cua tinh rnQ-ch
clni dlidi) Dam r6i {inh mach tinh trudc
bf:n trai c6 th~ bi gian, do t1nh rnQ.ch tinh
g,)p dn trd khong d6 mau duqc vao tInh
I11WJl th(m trlli, vi doi khi tInh m<;lch nay
tn'j thanh mOt rao cim kh6ng cho mau tro
v6 tim: tnidng hQ'p hQ'p nay dl1Q'c gQi 1a b~nh
gian lInh mr;ch tinh (0110c dieu trj bftng
1VA \IISIEVITCH, tVe Ia dit di doan Hnh
In'.Ich m;) trong d6 mau bi dung l,~i khong
v6 tim ci"tr(jc); dam rot (ink mt;tch tinh sau
nh(J hdn nhieu thl n1m baa quanh d(ing
mach thu:ng tinh, va d&n mau ve tlnh miJch
h(l vi; cae m?ch bQeh huyet nftm trong ong
bl";'n do' ve nhung hr;zch bt;tch kuyet thdt lung,
- 6 nil gidi: ong b~n chua day chling
trbn til: cung (Zig teres uteri) Day chlng
n,\y b5.t dfiu tv sling tit cung, di ngang qua
('11(111 be nAm trong phfin trl10c cua day
chAng r¢ng, va di tai 10 bfn sau Day chAng
tn'lI1 ttl: cung be hdn thling tink eua nam
gi6i, di qua (j'ng b~n, rai ra khoi 6ng d 16 bfn
ntmg, va toa thhnh cac b6 SQ1 bam vao gai
mu, Jihdp nan d¢ng mu, va lop rna cua moi
IGO
Mn am hr} TUdng tv nhl1 6 nam gioi, trong
6ng b~n nu gioi, di kern theo day chAng tron tV cung c6 nhung s<Ji eua day than kinh b\lng-sinh dlj.-c Mn va be, va rnQt nhanh d9ng rnQ.ch tach ra tu dr}ng miJch thU:(/ng vi cung tlnh m~ch cua n6
Vung ong b~n Ja ndi e6 th~ xay ra [haat vi
Ve rniJ,t lam sang, ngl1di ta phfm bi¢t hai kie'u thoat vi ch1nh: thoat vj tl"l!C tiep
va gi.fm tiep Trang trudng hQp thoat vi tqtc
tirfp thi tui thoat vi' chui qua thanh by.ng d phia trong so v6i d(;ng mf1ch thur;tng vj, va
do d6 eung dUQc g9i Ih thaat vi h<;n trang
Trong trl1dng hQp thodt vt gidn tiifp thl ttii thoat v~ chui VIIO ()ng ofn tU phia ngoai so vdi
d¢ng mgch thWing vi (nen can gQi la thoat vi
bc;n ngoai)R Thout vj b~n ngo;)i c6 the' b5'm sinh ho,)c mAc phai, con thoat vj bl";'n trong thl bao gid cung 18 thoat vi mAc phai
Trong tang so' nhung trl1C!ng hQp thoat
vj thl 80% la thoat vj b~n ngoai, va 20% Ja thoat vi b~n trong Trong trl1dng hQp thoat
vi brim sinh thi 6ng phlie-linh miJe d thdi ky
phoi thai v.§.n tan t{li (v.§.n thong khong tit) Trong trl1dng hQp thoat vj trvc tiep thi tui thoat vi chui ra ngoai thhng g6c voi thanh bl,lng, can trong trl1dng hQp thoat vt
vi giim tiep thi ttii thoat v~ di cheeh qu,,,
thanh b\wg Ca hai ki~u thoat V! deu co th~
thoat ra ngoai thanh by.ng va xuat hi~n a [0
bf;!n nang, nhl1ng tho;)t vj trl,le tiep thl1dng
chi dung l~i a gbc cua biu va c6 kich thl16'c nh6 han
Tho(it vj n(;i-thanh bl;ing la ki~u thodt v,i gicin tie'p, khong thoat ra h~n bEm ngoai thanh bl,lng, ma chi dung ll.li d trong ong
bfn, va dudi ap 11!c thi bi giG: 1Q-i d gifra CilC 16'p cd cua thanh by.ng
7 Tui thoat vi la m9t bao h9P boi m\lc ngang va la thanh phuc mac 0 ben trong ehCta dl.[ng mq! so thanh phan d'i di?ng b
trong 6 phUc m\le, thOng thu'dng nhat la cae khue rU9t non va mac noi Ibn, bi dih ra ngoai 6 bung, qua thanh bung, nhat la qua vung ben ho~c ong b~n, khi cac cO eua thanh bung yeu (thoa! vi mac phai), hoiic do 6ng n6i phuc m,!c vdi tinh m,!c cua I'mh hoan (ong phuc-tinh m,!c 0 thol ky ph6i thai) con ton t\li (thoat vi b§m sinh),
" ThoM ~'i b~n ngoai con dlfr;lc 99i la thoal vi che'ch ngoai
Trang 6Co cheo bl,mg lrong
Co ngang b\lng
Co cheo bung trong
Co cheo bung ngoai
TInh mCilch dui
Co cheo b\lng ngoai
Liem ~n
Cobiu Day chAng ~n phan h6i (C¢t lru Colles)
L6 ~n nOng ThlIng tinh
Hinh 118 Thanh trim cua 6ng b~n
€lM va TM thuqng v\ durn
EluOng ban nguy~1 (cung Douglas) - y~~~
€luang tfang (duang giCra bung)
Co th~ng b\lng (co th~ng to)
Liem ~n (Mm can ~n)
Day chang Gimbemat
Day chang gian h6 (Hesselbach)
Co ngang bung
va TM tinh trong
',~ ~ ;:!I"- -I1tf I- - 6ng tinh
~macdui
H""' :'- - TInh fTl<iIch dui
Day chang bE;ln (cung duil Vang dui
Hinh 119 Thanh sau cua 6ng b~n
Khi linh hoem ngung philt tri~n va
ngung di chuy4in xuong biu, th! dUdC goi In
l(it linh hoem a'n Neu sau khi sinh 'ma tinh
hO~ln van con n~m a ben trong & bt,mg, thi
dliQc gQi 13 tinh hoan a'n d bl.j.ng (retentio
tinh h03n >n~m trong 6ng bl;m, thi gqi la
linh hoan an d b,?n (retenlio inguinalis: tinh
ho3.n bj gilt a bf,m) 'l'inh h08n xu6ng va
holm lOan nAm trong biu 18 dau hieu tre sd
::;inh da philt tl'i4in day dU
Tinh hoan nAm trong biu a 96% so' tre
sO sinh nhung chi d trong biu cua 68% so'
tre de non Trang t(l.t tinh hoan l(l.e ch6 (con gQi 130 di vi tinh h08n) thi tinh ho3on nAm a
vi tri kh6ng di4in hinh Nhung tinh h03n l~c
eha, thea quy tAc, baa gid eiing bi thoili hoa tl'ong d6 chi c6 ph an sinh tinh 1ft bi phS huy, con nQi tiet thi kh6ng Trang 10% so' trudng hQp tinh h08n l~c chi) d~n tbi thoai hoa ac Hnh, vbi 50% 1a u tinh Do do, khi tinh h08.n nAm a vi trl bat thudng thi phai chi dinh phau thuilt sClm d~ sua chua lai neu kh6ng th~ keo· xu6ng biu thi phsi c·At
bo tinh ho3on da bj teo
161
Trang 7Thodt vi day ron hie'rn g~p va chi xay ra
khi s"lj xAp xep l~i cac co quan trong thdi ky
phoi thai khong hoan toano Nhu v~y, thadt
vi day ro'n (ho~c cuorrg ron) xay ra la do sv
ton t~i cua thodt vi ron sinh 15', rna blnh
thudng se het di rat sam truac khi sinh
Khong gi6ng vai thaat vj ron, thoat vj day
r6n khong dU<;lc che phu bai bi~u bl da, rna
chi dU<;lC che phu bai rnQt lap rnang 6i rnong,
trong su6t va rno chat keo cua day r6n
D) Thanh sau cua 6 bVng duqc t~a nen
bdi vung CQt song va hai vung thdt
lztng-ch(lu
1) Vung CQt song bao gam cQt s6ng do~n
thAt lung va nhung ph§.n rnern baa quanh
no 6 phia sau (da, rna lien ket rna dUdi da,
va dic ldp co clla vung sau than ngudi (ha~c
vung lung)
2) Vung th6.t lztng-ch(lu duqc gioi h~n:
phia tren b6i xudng sUdn thli 12 (n6i chinh
xac hon la bdi cac cung co thAt lung va cung
co vu6ng th&t lung), phia ben ngOal bdl bd
ngoni clla cd vuong theit lUng, phia dUdi bai
maa ch(lu, va phia trong b6i than cac dot
s6ng theit lung
Cac co va can cua thanh sau 6 bVng
cilng dU<;lc xAp xe'p thanh tUng ldp, k~ tit
phia truoc ra sau co: cd vuong theit lUng, cd
theit lztng-ch(lu, can sau clla cd ngang bl,lng,
cac co thuQc vung sau clla than ngudi (cd
gai song, cd ding be sau dudi, cd chea trong,
cd lling ta)
Giua bd sau clla cd cheo bl,lng trang, bd
ngoai clla cd gai s6ng, cd rang be sau-d.lidi
va xUdng sUdn thli 12, co rnQt khaang tr6ng
gQi la khaang thdt IUng-sudn-bl,lng (ho(ic til
giac "Grynfeltt", trong khoang nay, can co
ngang bVng tie'p xlic trv.c tie'p Vdi cd lung to
6 phia sau, do la rn9t vj tri co th@ xay ra
thoat vi MQt vung khac, Wong tt;( voi tU
giac Grynfeltt la "tam giric Petit" ho~c tam
gidc theit lUng (trigonum lumbale), nArn a
giua cac cd lUng ta, cd cheo bl:lng ngoai va
maa ch(lu; tam giac nay cling la rnQt di~rn
ye'u clla thanh bVng sau, qua do co th~ xiiy
ra tho at vi
162
.:!
o bl,lng (Khoang byng)
Vi 0" bl,lng va ch(lu be dell duqc lat bai phuc mg,c, nen thu~t ngu a' bl,lng-ch(lu be la dong nghia voi d phuc mf,lc (hlnh 120)
6 bl:lng-ch(Lu be n&rn giua cd hadnh 6
phia tren, va day ch¢u a phia duOi Gioi
h:;m giGa d bl}ng va a' ch(Lu be la 16 vao ch¢u
be, ttic la eo tren Tuy nhien, gidi h:;tn nay
chi co gia tr! ve rniflt trinh bay rno ta, vi thl,lC ra rnll va mau tv co th~ Ian r9ng tt;( do
a khAp toan bQ hai 6, khong phl,l thuQc vao V! tri phat sinh Ngoai ra, rnQt so' t~ng, vi
dV tit cung von n&rn trong ch¢u be nhung co
th~ phat tri~n len tOi 0" bl,mg khi co thai;
nguqc l\1i, nhung t~ng khac binh thudng n:lrn trong 6' bl,lng, nhung khi bi sa l~i co
th~ tvt xu6ng t~n ch(iu be (hlnh 120-199)
Phuc m;:tc (Mimg bl,lng)
(Peritoneum)
Cac thanh va cac t~ng clla d bl,i-ng-ch(iu
be dU<;lC lat bo$.c bao b9C bbi thanh rn\1c gQi
la phuc mg c (ho(ic mang b/!-ng) Phuc mg,c (peritaneum) co di~n tich khoang 1.500 crn~
Cling nhu cac thanh rn~c khac (vi dV
mung pho'i) , phlic rn~c bao g6rn la thanh va
ld tf,lng
La thanh cua phuc rn~c ho~c phuc mg c thanh (peritoneum parietale) la ph5.n clla
phuc rn~c lot m~t sau cac thanh Clla 6'
bl,lng-ch¢u be va duqc dinh voi thanh nay
bdi rnQt lop rno lien ke't, gQi la mo lien ket dUdi-thanh m(lc (tela subserosa) ho(ic mg c ni}i-bl,lng (fascia endoabodominalis), rn~c
nay lien tvc voi mf,lc nQi-ng,!c la lop rna lien
ket narn b duoi mung pho'i (hlnh 126)
La tf,lng cua phlic rn~c hoiflc phuc mg c tf,lng (peritaneum viscerale) bao b9C h§.u he't
cac t~ng n:lrn trong 0' b/!-ng-ch(iu be Phlic
rn~c thanh so voi phlic rn\1C t\1ng thi day
Trang 8hon, va dai he1n, nhung l~i kern dinh hon
VflO tap mo rna no phii a be m~t,
Phuc rn~c thanh va t~ng lien tiep voi
nhau va khep kin m9t khoang gQi la o'phuc
nay chi la khoang ao va chi trd nen mQt [}
th(lt t.rong nhang trudng hQp b~nh IS'_ 6
phuc fng.c vdj nhung thanh trdn nhAn nay
Chl chua mQt lOp rat mong chat dich co
lTnh m~ch
tay-dau phai
TInh mach chu tren
PhOi phai
, Gan
Mac chang viilan
(mac n6i bel'
Mac chang gan·Ui Irang
G6c k~1 lIang phai (g6c gan)
Ta Irang Th~n phili
Rb m~c Ireo li~u Irang
albumin, vdj tac d\Jng lam cho cae Cd quan
a ben trong' 6 truQt len nhau dl1QC de dang
a nam gidi, 0' phuc m~c hoan toan kin,
trong khi CI ntt gioi, [} phuc mf,lc thong voi ben ngoai boi mQt dl1dng thong thl1dng baa g6m Ian 1l1Qt: [0 ella hai voi til cung (ong
d6n trung) , hai viJi tEi cung, tEi cung va am
d~o (hinh 126, 127)
D¢ng mach canh g6c (canh chung) Irai
- - - TInh mach canh !rong !rai
; i ~;=====~D~~y lTnh mach than kinh phe-vi Irai dliOi Cl6i') Irai
TInh 'mach tay-dau !rai r- -'ir.:.o ;-1'r -Day 'Mn kinh
hoanh Irai
""' 'r- - -PhOi Irai
Di;l day
'1- 1 - - Lach I~)
Day chang
hoanh·k~1 !rang !rai
"""~ U- '- G6c la-h6ng Irang
-ti !reo Irang Iren
!rai
1- = :l ~ ;:t :Jt = === :~~:i ' m~ch chu bl,mg
!reo duOi
Hinh 120 Nhin toan canh 6 ngt!c va 6 b~ng·ch~u hong
Trang 9MQt so t~ng trong {/ bl:lng-ch{w be dltQc
Phiic mr;tng lfJ-ng lien tiep vCii phuc mfJ-C
phitc mr;tc; cac nep phuc mQ,c duqc phan bi~t
chang va m(lc not (epiploons) Cac m~c nay
(ho~c treo cac t~ng vao thanh b\Ing saul
cac t~ng
nnh mach don (IOn)
-TInh m~ch chu dum - -=:-""T' 'I
Cohoanh - +
t-:-Thuy gan phai - -Hi ""
Tui m~1 - - -t::
Kel trang I~n - - -1+ -1
-Manh Irang (ruOI III)
thanh bl,lng sau (vi dl,l, mflC treo tie'u trang,
nhung cuong m~ch-than kinh di tit thanh bl,lng sau tCii cd qllan dltQc baa bQc bdl phuc
mfJ-c tr;tng Mai mQ,c treo du<}c hQp thanh beli hai la phuc rn~c ap vao nhau, va chi ngAn
mong, trong d6 c6 cac mQ,ch mau va day than kinh Cn hai Ia cua m~c treo eua t~ng nao d6 dell bAt dau tu la phuc m{lc thank d
ung nAm trong () phue m~c, lien tiep voi
phuc mr;tc t{lng baa bQc t~ng nay d vi tri rna cac m~ch mall va day than kinh di vao t~:ng
ThlfC quan (doan ng\fc)
O¢ng m~ch chu xu6ng (d¢ng m~nh cM ngl/c) Ngo~i lam m~e (mang ngoai tim)
fI: ""1- - Thuy gan traj
I+f;- - Day ehang Ii~m eua gan
Da day
M~e n6i Ian
H6i Irang
K~I trang singma
Hinh 121 Cae t~ng trong 6 b~ng
164
Trang 102) Mc;zc nflt 13 nhvng nep phuc m~c di tit
t<).ng n9 sang t~ng kia, n6i tiep giua cae
t~\ng d tang fren·mc;zc ireo ket frang ngang
M~.lC no'i be (omentum minus) ho~e
IIICJC 1101 lh(/C quan·de; day-fa trang·gan, c6
nguon goc ti't mQt phan eua m~e treo vi
tniae b ph6i thai, va la mQt nep phue m~e
hinh bon e~nh bam vao gan, ihl/c quan
dOC;Z11 bl}ng, bi! cong be cua d{1 day va khuc
(ll"ltoC va sau) va ba bd (bd thl,l'C quan.d~
day· til trang, bb gan, va bd tl,l' do) (hinh
1:31,1;12),
eua m~c n6i be: vung ben trai ho~c trim,
ehtiCl dl,l'ng nhung nhimh m~eh mau va
Day chang tron eua gan
Tui m~t
MM dLl6i (mat t~ng) cua gan
Mac Ireo kt'H !rang ngang
G6c k~t trang phai (g6c gan)
HI trang
Ket trang I&n
Mac \reo ru6t thua (mac treo!rung \rang)
Manh Irang (~t lit)
RuOt thua (!rUng trang)
£lOng m~ch ch~u ngoai
linn m<;lch ch~u ngoai
TNC trang (ru¢t th~ng)
nhung nhanh eua day than kinh phe.vj
day giva hai la phtie m(lc e6 die thanh phan eua eu6T~g gan, nen con dtiQc gQi la phan mc;z,ch (pars vasculosa)
noi v!-ket trang: co nguon g6C tU mQt phan
! litt trang ngang va dfnh VaG ket trang nay,
I ',-Ti'-T Gix k~t trang!rai (g6c lach)
h lt- - G6c \a·h6ng trang
~ ~~ :; == Than trai Ngach " trang Ir'n
Knuc ta trang len
"!!t.lIr~ i1lk,hUC!.l trang thu 4) .; mac treo ti~u trang
Hinh 122, Tang tren m~e treo ket trang ngang va eae vung ket trang thuge tang dtfc'li m~e treo ket trang ngang (nhin W phia Irutie)
165