Do~n trong bao ngol;li him m~c Tinh m",eh chu tren lien quan v6'i baa ngo}-i tilm mlC va qua baa nay lien quan v{ji nhung thanh phftn sau day: QUil hi tlng eua bao thanh mq,c mung ng
Trang 1Do~n trong bao ngol;li him m~c
Tinh m",eh chu tren lien quan v6'i baa
ngo(}-i tilm m(lC va qua baa nay lien quan
v{ji nhung thanh phftn sau day:
QUil hi t(lng eua bao thanh mq,c mung
ngaai tim, tlnh nwch ehu tren licn quan voi
tam nhl phdi d phia tnioc va voi da{ln trang
ngo<:li tam m{lc cua finh m(l.ch phdi phiii" a
phia S:lU cling qua baa ngoQ.i tam m(,lc, nnh
In,.,ch chu tren lien quan voi m?t duoi cua
dong nu;u;h phtJ'i phdi
Qua hao ngo(l.i tam m(lC, finh mf,lch chu
tren lien quan voi nhung thanh philn sau
U[lY: phfa t1'u:oe voi khoang gian sudn thu
hai; phia trai voi ngach gian llnh-d(Jng
mach chu, ndm (j giua tlnh m{lch chu trcn
Vll dQng m",ch chu len; phia phai voi day
thdn kinh hodnh phdi, phe'mrte trung that
ph'li: va phia sau voi curIng phdi phdi (g6m
ctQng nwch phbi phai, phe quan goc phai va
t1nh m{lch phoi tren phai)
Vung tim-mimg ngoai tim
(Vung tim va ngo?i tam m?c)
DlfQC gi6'i h<;ln: d phfa tr11'oc bbi phan
du'oi thanh ngl/c lrude; a phia d11'oi bai ed
hoanh; Ci phia ben phiii va ben trai bbi eac
phi/ mqc lrung tha't; d phia sau b6i mQt m~t
ph6ng ddng ngang thea quy uck di qua
ngay phia truoe ch6 chia t16i clla khi quan;
va 6 phia tren bbi mQt mi.J.t phung nam
ngang thea quy u'oe di qua ngay tren day
(nAn) tim
Trang vung nay eua trung tha't trl1de co
tim vf, m~lllg ngoai tim
Mang ngoai tim18
(Ngoai tam m?c)
Mdng ngoiii tim cung gQi la ngoQ.i tdm
III(lC Ii" mQt tui xd-thanh mq,e, baa bQc xung
'S COng giang nhLl mimg phOi con chlr;lc gqi Iii phe mac, mang
Ilg0(ll lim con goi Iii ngo?i lam m?c, hai Ihu*t ngli nily dl1dc
slJ dung lhay dOl eho nhau tuy linh huang va kh6ng anh
hUdng loi y nghia eua cum W
quanh tim va ffi(>t ph:'in eua nhung m~ch mau IOn lien ket voi tim d gan day tim
Mdng ngodi tim (ngo(li tam m(lc) g6m hai
thanh phfin:
- baa ngaai Iii mQt baa xd, gQi la bao xd mang ngoai tim haf,ic baa xc! ngo(l.i tilm m(lC (pericardium fibr-osum)
baa trang (sau) hQp bCii hai 1a thanh mQ.c lien liep voi nhau, B"Qi lil baa thanh mQ.c mang ngodi tim ha$c baa thanh mq,e ngoQ.l tam mq,c (pericardium sero!;um)
Bao xd mimg ngoai tim
Baa xd mang ngoai tim giong mQt tui
hinh non, voi day d phia duoi, nAm tren
trung tilm gan eua cd hoanh (pars diaphragmatica: phan hoanh), va mQt dinh
huong len phia tren, d day bao xd lien tiep voi lrJp ao ngoai cua eac mQ-ch mau IOn lien
ket voi day tim Nhung m(it ben (phiii va
tnii ) eua baa xd lien quan voi phii' m(lc trung thil't, phe mSlC nay che phu m$t ngoai
eua baa xd d6ng thai phu luan ca eae day
than kinh ho(wh, tren dU:dng day than kinh
nay di tU tren xuong cd haanh cung voi cac
mQ.eh ngo(l.i tilm mQ.c-hoanh M$.t sau eua baa xd mang ngoai tim giap voi thl/c quan
va dQng mt;Ich chll ngl/c (par!; vertebralis)
M$.t truoe cua baa xd lien quan voi mang ph6'i va ph6'i (pars retropleuro-pulnwnaris)
va m9t phan lien quan tnte tiep voi thanh ngl!e trudC (pars extrapleuralis), thong qua
tam giae du'oi d vung sau XUdng de
Baa xd mang ngoai tim ket noi voi
khung xUdng cua l6ng ng1j.e va nhung ed quan Ian c*n b6i nhGng day chilng mang ngoai tim (day ehiing ngoQ.i tam m(lc) Cae
day eh~ng nay co th~ phan thanh ba IO{li: day ehing zle-mang ngoai tim, hoanh-mang ngoai tim, va crt so'ng-mang ngoai tim
Ngaai ta eon c6 nhung day chang phl,l khae (hinh 90, 93, 96)
* Cac day chftng uc-mitng ngoai tim (uc-ngollli tam mQ-c): co hai day tren
va duaL
- Day ehiing uc·mang ngoai tim tren:
mQt d§.u bam VaG can xlidng UC, phia d11'oi
Trang 2cho bam cua cd uc-giap, m9t afru bam va~
bao xd mang ngoai tim d ngang muc cac
mi.,eh mal! lon, thvc ra la mQt day chling
ci/-mang ngnai tim;
- Day cluing u:c-mang ngadi tim dllai: ai
tV driu du"oi Xu"dng uc va til mui I1c toi phfrn
dVOI eua baa X(J ngor;zi tam mr;zc
* Cae day ehAng hoanh-mang ngoai
tim h\ thanh phan cua m(Jc nQi-ngr,tc, m?c
nay baa gam mQt lop rna lien ket rna
duoi-ph&' m'fc vii mQt lop ma lien ket s(li xd, ket
n61 ybi 1116 X(j cua bao xd nga(Ji tam m(Jc,
u.10 t.himh ba dAi S<;li xd dai ben, d6 la nhung
day chling hoanh-mang ngoai tim, rna cac
uJ.e gd rna tn co ph§.n hdi khac nhau
- ddy chdng haanh-mang ngaai tim
tn/de: Wdng ung voi vung trui'lc cua etay baa
xl1 /liang ngoai tim;
- ddy ch6.ng hoanh-mang ngaat tim
phdi: ehe phu mQ.t sau-ben cua tTnh mQ.ch
("hu dlkii;
- day chdng hodnh-mang ngoai tim trai:
khi c(J khi kh6ng, nam d phia sau-trai cua
day bao xd mang ngoai tim
* Cac day chAng cgt song-mang
ngoai tim: b~t nguan tU din trudc song
(m0c tnioc song) tren mQt dai db.i tit etot
song c6' thu 6 toi etot s6ng ngljc thli 4, rai di
t{ji b;l.m vao baa xd mang ngoai tim d ph.§.n
tn?~n: d ben ph8.i thl ch6 bam d phia tren
clioonu pho"[ phdi, con d ben trai thl ch6 bam
18 hai i;i xd bao quanh cung etQng m(Jch chu
* Cae day chAng ph\!: ket noi bao xd
m:.\ng ngoai tim voi cac ed quan Ian c~n, c6
the' k@ ra cac day chling khf.qudn-mang
IIgoai tim phil quan-mang ngoai tim, thlfc
l/udll-mong ngoai tim Mg,c giap-mang ngoai
tim b mQt bi} ph(m eua m(tc c6' giiLa (fascia
colh l1ledw), cling dU(jc eai b mQt day eh:lng
ella //lang ngoai tim (ngor;zi tam mg,c)
Lii~n quan cua bao xd mang ngoai
tim: baa xd manu ngoai tim bao bqc hAu
nhu toan bQ tim tru phan tren cung, 6 day,
bao x(j di len phia tren bao b9C quanh cae
m~lch miw Ian eua tim Bao xd mang ngoai
- vg phia truoc: d phan dlioi bao xd lien quan voi thanh ngt!c trudc, mang ph8i, va pho'i, 6 ph§.n tren thi lien quan voi tuyen I1c;
- ve phia sau: bao xd lien quan voi cac
thanh ph~n n:lm trong trung thilt sau, d1)c
bi~t la lien quan trl!e tiep voi thljc quan;
- ve phia hai ben, lien quan voi phe' mr;zc trung thflt va lbp rna lien ket long leo nflm
giua mang ngoai tim va phe mQ.e, trong aD c6 eac day than kinh hoanh, va cac et!)ng mg,ch, tTnh m(Jch hoanh tren;
ve phia dlioi, bao X(j lien quan v{ji
trung tdm gan cua cd hoanh (trung tam
hoanh) , va thong qua cd haanh bao xd lien
quan voi mQt s6 t:;tng trong 6 bl,lllg, aQ.e bi~t
la voi d(J day rna trong mQt so tinh trQ.ng
b~nh ly eo th~ lao cd sb ella h(Ji chl1ng d(l day-tim (hQi chung vi-tim) co d;lJ.c tfnh Ia dau tim giang nhv nhai mau cd tim khi eo rai lo1}n hOQ.t dQng d dQ day;
- b phftn tren cung cua bao Xd, thl CilC m;lJ.t sau, tntoe (uc-su"dn) va hai m*t ben lien t~e voi nhau tSlo thanh mQt bao
(capsula pericardii: bao nga(Ji tam mQ.c), tv
day, cae et(mg m(Jch chii va et¢Jng mg,ch phe)'i
chui ra khoi bao xd, va tlnh mg,ch chu tren
di vao baa a phan nay vi baa xd nga(Ji tam mg,c keo dai mQt do:;tn len thanh eua etQng mr;zch chll, nen hinh thanh ngach dQng m(tch chu (recessus aarticus)
Bao thanh m~c mang ngoai tim Cilng giang voi cac thanh m~c khac, baa thanh m(Jc cua mang ngoai tim baa g6m hai
i3 lien tiep nhau: la tr;zng, con g9i Ia mang tren tim (epicardium: thllr;Jng tam m(Jc), bao
b9C xung quanh va dinh sat van mQ.t n$oai
cd tim, va lei thanh (pericardium serosum: mang ngoai tim thanh mr;zc) 16t m.$.t trong
ella bao xd mang ngoai tim
Giua hai la tg,ng va la thanh la mQt
khoang ra't h~p, gQi Ia d mang ngoiii tim (cavum pericardii: 6' nga(Ji tam mQ.c), trong
6 nay co chua m9t so lli<;lng rftt nha thanh dich chua albumin, lam eho chuy~n d(lng
de
Trang 3DOng mach canh g 6c Irai
T han d~ng mo\ilch tay-dau
D9 n 9 mo\ilch ph6i phai
MOi I~nchl vao
xoang nganQ T heile
TInh mo\ilch chu tren
Cac Unh m o\il ch phOi ~
phai I r en va duOi
TInh mach chu dlJOi
D 9n9 mo\ilch d lJ Oi don Ira i
; ~ Qua i dOng mach chu
D 9 9 mo\ilc h ph6i Irai
~,*, Cac linh mach phoi Wi tren va diJOi
Xoang chech ( H aller) ngoai tam mac
Bao Ihanh mo\ilc mang ngoai lim (Ia thann ) Bao xa mang ngo~1I tim
Hinh 97 Mimg ngoai tim (ngo~i tam m~c ) ( nh i n tl1 mat ben trong sau khi dli cat ren t i m ra kh6i cae m"eh mau Ian )
Khf quan TInh mach tay-<1au phili
Day IhAn kinh phe-v!
TInh mo\ilch chu Ir e n
Mui t~n chi vao
xoang ngang Theile
Baa Ihanh mo\ilc mang
ngoai liro la tang
TInh mach phoi phaf tren
TInh mach ph6i phili dlJOi
/
Day than kinh qual nglIQC I hanh quan , -tr - - TInh mach tay-<1au Iral
Day Ihan kinh hoanh
8 M va TM mang n goai tim
D¢ng mach phoi trai D~ng mo\ilch phoi phai TInh mo\ilch phoi Irai Iren TInh mach ph6i Ira i dlJlJi Xoang chech
(Haller) mang ngoai tim Bao Ihanh mo\ilc
mang ngoa i tim la thanh
H inh 98 B ao xd ma n g ngoai tim ( ngo~ i t a m m~c ) (Cae l ien quan ben t rong)
Trang 4La t{lng va 113 thanh cua bao thanh m{lc
lien tiep vdi nhau, va 0 ndi chung g<}p nhau
thl hinh thanh cac tili cung mang ngoai tim
ho;3.c xoang ngot).i tam mo:).c
Nhu V?y, sau khi phu ml)t ngoai cd tim
cung cac d¢ing mr;rch va (inh mr;rch uunh tim
num trong riinh uanh d giua hai ph§.n nhi
vi\ ph&n that, thi lei tr;rng (hoi;ic mung tren
tim) tit phia dinh tim di len phia deiy tim,
tile Iii phia co cae cU6'ng mr;rch d~ bao bQe
mot phan cae euang nay Co hai cuang
m{lch ia: cuong d¢ing mr;rch d phia trtidc bao
gam d(lng mQ.ch chu va d¢ing mQ.ch phdi, va
cUfJ'ng (inh mr;rch d phia sau baa gam tlnh
mach chu tren d phia tren baa xd mang
ngoil.i tim, tlnh mq,ch chrl dUdi d phia dUdi,
di tll 10 tTnh mach ehu eua cd hoanh len, va
eac (inh mr;ch' pho"i (hai tinh m{lch phfli
phi~i, hai tlnh m{lch ph6i trai) deu d mi;it
sau clla day tim
Mang tren tim (epicardium: thuC/ng tam
mr;c) tuc In la tQ.ng cua baa thanh mq,c
mang ngoai tim di tu m$t truac tim len
phia trcn va phu m$t truae ella d(jng mr;tch
chu len, d ben phai, va m$t trudc eua d¢ing
mach pho'i d ben trai tren vung day tim Cil
hai d9ng m{leh nay duqc bQc chung trong
m9t dOG-n clla thliC/ng tam mq,c (la tr;tng), la
nay di len tdi t~n ndi baa xd ngoai mang
tim lien tiep vdi ldp ao ngodi clla cac d9ng
mi.lch k~ tren, thi tu m~t tniac clla d¢ing
mr;Ich chu len qui.it nguQc I~i phu m<}t trong
baa x(], t{lO nen lui cung trlidc-d{)ng mr;rch
chu (ho?c xoang trudc-d(3ng mr;Ich chu), con
ph§.n mr;Ic tren tim phll m~t trttac d(jng
mr;rch pho'i thi cung v~y, va tili cung duqc
hinh thanh gQi la tui cung trlidc-d¢ing mr;tch
ph(/i (ho?c xoang trlidc-d(jng mr;ch phi/i),
hai tui cung nay dUQc coi vi tri lien tiep
giua lei tgng va lei thanh ella bao thanh mgc
mung ngo:\i tim Nhtt v~y, d¢ing mr;Ich chu
len va d(3ng mgch ph6'i duqe baa bQc chung
b6i lei tr;Ing cua bao thanh mgc, nen chung
c6 mQt baa chung Phia sau clla hai d9ng
n10eh noi tren hinh thanh m1)t khe n&m
ngang gQi la xoang ngang ho~e xoang
Theile (neu dua ngon tay tra lu6n tit ben
trili ra phi a sau sau d(jng mq,ch pho'i, r6i di
tiep sang phai, thi S8 nhin thay d§.u ngon
tay thaat ra d b2:J phai eua dOng mg,ch chu len - ngon tay n~m trong xoang Theile) La
tr;wg clla bao thanh mgc mung ngodi tim (mdng triin tim) tit mi;it truac tim cung di len phu m?t truck clla tlnh mgch chu tren,
tdi ndi baa xd ella mfmg ngaai tim lien tie'p
vdi ldp eio ngoui eua tlnh m~ch nay thi cung qu~t l{li d@ phll mi;it trong (mij.t sau) ella baa xd va t~o nen m9t tui cung d phia truoc tlnh mgch chu tren Mdng tren tim
phll ml)t truac tam nM phdi con di xuang
dQc thea cae finh mr;rch ph8i phdi, Wi eho
cae tlnh m{lch nay chui vao baa xd ngodi mang tim thi qu{it I~i d~ phu m{it trong (m{it sau) eua baa nay, thea m1)t dUdng th.1ng dung dQe (inh mgch chu dUdi; mdng tren tim cung phu tinh m~eh nay Wi tl)n 10 rna tlnh m{lch nay chui qua cd hodnh, rai
qu{it I~i phll m{it trong (m<}t sau) cua baa
xd mdng ngodi tim va d day lien tiep vdi hi
thanh cua baa thanh mr;rc mang ngo:\i tim
Tuy nhien, mdng tren tim, tuc la la
t~ng cua bao thanh mgc mang ngoai tim,
cung phu ca m<}t sau cua tim tai t?n ndi eac t1nh m~eh db VaG mi;it sau tim Mang nay, sau khi phu m{it sau tam nhZ trai, thi laeh
sau van giua cac finh mgch ph6'i phdi va tlnh mr;rch ph6'i trai, tdi t?n ndi cae tlnh
m~eh nay d6 van tam nM trai, thi qu~t I~i d~ phu m~t trong (m~t sau) ella bao xd ngor;Ii tam mr;rc; nhu v~y d day eung hinh thanh m(lt tui cung sau, huang hdi ehe'ch
len tren va sang phai, dUQc gQi la tui cling che'ch ho~e xoang che'ch Haller, roi tit day la
thanh m~e chuy{;n tai mi;it trUdC cua tlnh mr;rch ph6'i treii tren d~ lien tie'p voi mq,c tren tim phu m$,t truac ella tam nhZ treii, va
tien sang phiii phu tai mi;it trUdC clla tlnh m~c11 Chll tren, b~ng each nay t<;t0 nen thanh m~c thanh sau xoang ngang Theile
Khi dua ngon tay tham do vao xoang Theile, thi phia truac eua ngon tay 1:\ cuang d¢ing mr;rch g6m co d¢ng mq,ch chu len va than d(jng mr;tch pha'i, phia sau ngon tay se
la thanh trtidc cua tam nM trai; phfa tren
ngon tay la d¢ing mq,ch ph6>i phdi va phia
duai ngon tay la goc hQp bdi cu6ng d¢ing mr;rch va thanh trudc tam nM trai
Trang 5Lo phdi cua xoang Theile la m9t khe
dl1ng dQc co bd trong la dQng mCfch chii len
va bd ngoai la ti{/u nhf phdi, tam nhf phdi
cung vdi tLnh mCfch chil tren; d day khe nay
Co dQng mCfch vanh phdi n.1m Dua ngon
tay tro vao khe nay thi se mlm duqc toan bQ
cuong dQng mCfch (giua ngon tro a phia sau
va ngon cai a phia trudc)
L6 treii cua xoang Theile cilng 13 m9t
khe dili, gidi h~n d phia ben trai bai tam
nhr treii, phfa tren bdi dQng mg,ch ph6'i trai,
va phia dUdi bdi dQng m{lch vanh trai
DUdng qu~t eua baa thanh mg,c mang
ngoQi tim tu lci tfwg (mEmg tren tim) tra
nen lei thanh co hinh chu T hoa Giua do~n
quat a tlnh mach chu dUdi va a tLnh mach
phfi'i phdi, d ~Qt ben, va ch6 qu~t a tlnh
mg,ch pho"i trai m9t ben khac, hinh thanh
ngcich ngogi tam mg,c dUdi, ho~c xoang
chich Haller (sinus obliquus Halleri)
Muon dua ngon tay tham do van xoang
chech Haller thi dnu tien phai nhtlc mom
tim len ca~, roi luon ngon tay ra sau tim,
to an b<) tim se n.1m trong long blm tay, con
dnu ng6n tay se di sau van trong xoang
Haller, xoang nay gidi h~n a hai ben bai
nhung tLnh mt;lch pho"i treii va phdi, ij phia
trude hoi thanh sau cua tam nhL trai, va d
phia sau bai ph:ln sau eua baa xd mang
ngoai tim co lei thanh cua bao thanh m~e
16t d mQ.t sau, phia sau cua bao xd la tht,(e
qUEm do~n ngl,le n.1m d ngoai baa nay
Xoang chich Haller sau khoang 10 cm,
n:lm a phi a sau eua tam nhL tnii, giua hai
tlnh mt;lch ph6'i phdi va trdi (noi cach khae
la n&m a giua hai cuong tLnh mt;lch), thong
ra phia sau vdi 6' mdng ngoiii tim (0" ngo(li
tam mCfc) noi chung, va co lien quan rfit
gan gili voi thljc qudn dO(ln ngljc
a khu vt,(c cuong tLnh mgch con co m<)t
tlii cung tUdng frng vdi tlnh m(lch pho! trdi
va m9t tlii cung nam a giua tlnh mgch pho'i
trdi tren vdi dOng mgch pho"i trcii (gQi la
ngach pho'i trai) dUQc gioi h~n a phia trong
bai nip di tich Marshall
Cac ml,lch mau va day thdn kinh
cua mang ngoai tim
- Baa thanh mCfc mang ngoai tim dUQc
nuoi dllang bai nhung nhanh cua cac dQng mt;lch va linh m(}ch vanh tim Cac mt;1ch bt;lch huyit eua mang ngoai tim hinh thanh
mQt lUdi duJi-mang ngoai tim cua tim Cac day than kinh chi phoi mang ngoai tim
xuat phat tu dam rot than kinh tim
dlloi-mang ngoai tim
- Baa xd mdng ngodi tim dUQc nuoi
dllBng bdi cae nhanh tach ra tu cac dOng mt;1ch hoanh tren, dOng mt;lch phi quan, va
cae dQng mgch thI!c qudn
Cae tinh m~eh di kern cac dQng m~eh tlrdng ung va de) ve di.e tLnh m(Jch ddn va tlnh mt;lch hoanh tren
M~ch b~ch huyet eua bao xd dUQc dftn ve' nhung ht;1ch trung that trudc va ht;tch trung that sau, nhung ht;tch hoanh va h(Jch gian khi-phe' qudn
Than kinh chi phoi bao xd 10'1 nhanh cua cac day thdn kinh hodnh, than kinh phe'-vf, thdn kinh quilt nguqc, va cac nhanh eua than kinh giao cdm co"'
Nhung tae gia kinh di~n dl).c bi~t la Lusehka, da rna ta nhieu nhanh ngo~i tam m~c c6 ngu6n goc tU eac day th6.n kinh phe:
vi, than kinh giao cam, hol).e th6.n kinh hoanh Mdi day ngudi ta da phu nh~n cac nhanh nay Tuy nhien, nhung tai bien e6 tinh phan x~ xay ra khi rna bao xd mang ngoai tim, hol).c nhung kich thfch ddn thufrn vao bao nay dB chung minh rAng baa x(J ngo(}i tam mt;lc giau sqi th~n kinh chi phoi, c6 Ie a muc d<) vi th~
C6 Ie cae Idp cua mang ngoai tim deu dllQe ehi phoi bai cung m9t ngu6n than kinh chung vdi tim Nhung nhanh tach ra tll dam roi th6.n kinh tim se eho nhung nhanh
nha dfrn di vao nhung baa mq.ch mau hol).c
vaa thclng mang ngoai tim a vi tri Id tqng
eua baa thanh m(Lc qul).t l~i lien tiep vdi la thanh (Hovelaque), trong khi nhung nhanh
khac sau hdn thi, phan nhanh a dUdi mdng tren tim (thuqng tam mgc), t~o nen cac dam roi th~n kinh n9i t~i trlloe khi di van Cd tim
Trang 6Khi quan
TInh mach canh trong phai
Tuy~n giap (tuy~n giap trang) Day than kinh
TInh mach dum don ~hai _ -j ~~ § ~~~~~~
Than dOng mach tay-qilu
Day than kinh quat nQupG ttianh (tl.Ian
Day Than kinh phe-vi
TInh mach tay-dau
Day Ihan klnh hoanh
TInh mach chu trem
quat nguoc thanh quan fMng mach canh g6c trai
Day t han kinh
ph~-vi Irai (keo ra tNOel
NMnh cila dam r6i than kinh tim
Day than kinh hoanh Mang ngoai 11m (ngoai tam mac)
Co hoanh
Hinh 99 Ph"i vii trung that tnfac , sau k h i dli cat rai tuyen ((c
( n hi n t on g quat p hi a t m ac, d ay t h n kin h p il - vi trai duqc kilO r a phi a t ru ac)
Tim
(Cor)
Tim la mQt khoi cd rang gam e6 bon
huang (khoang rong) gQi Iii hai tam nhl va
hni tam that (hinh 100-112)
:.Ihin t6ng th~ tim co hinh n6n, voi mQt
dciy (ruin) lUidng ra sau, len tren, mQt dinh
(mom) httdng xuong dudi ra trude Trl,lc dai
eua tim chech ra trude, xuong dudi va sang
trai nhung hau nhu n~m ngang 0 nhung
ngtio-i thAp lUll va gall nhu thAng dung 0
nhung ngltai cao gay (cor pendulum: tim
!reo)
Tim co mau do nhf,lt,;' nam gidi can n(tng
khoang 270g va d IlU brioi thl nh~ hdn
D,-!a tren hlnh th~ chung cua tim, c6 th~
phan bi~t ba m(ll ben, ba bil mQt day va
mQt dinh (mom)
Tren be m~t cua tim c6 nhung dinh,
nhung l't'inh nay th4 hi~n tren be m:;'t bien gioi gilla nhung buang tim Trong nhung ranh nay If,li c6 nhung m~eh mau eua tim nAm va dU(.le che khuat phan nao boi rno
md NgLtai ta phan bi~t nhung ranh sau:
ranh gian nhl (sulcus interalrialis), dinh gian that (sulcus interventricularis), va ranh gian nhl-th(£t ho~c dinh nhl-thci't ho~e
dinh vanh (sulcus coronaris)
Ba rn~t cua tim fa: m(il [rudc (sternocostalis: m{it uc-sudn), m{it dudi (diaphragmatica: m(it hoanh), hai m~t nay
Trang 7Cac 10 clla linh mach nho clla tim
LO linh mach chu dllOi
VI~n (bavien) clla h6 baUU~d;U~.~ CI=~~
Lo nhi-that phai N€p van 10 xoang tfnh m~ch vanh
Hinh 100 Tim ph"i , nhin m~t ben trong ella eae buong tim
(Cia thanh clla tim phili thee chieu dQc W day tm m om tim, va banh r9ng ra hai ben)
Cac linh m~ch phOi phai nnh mach phOi !rai Ir~n
Tam nhitrai,vo3ch gian-Iam nhi -iit- TTnh m~ch phOi trai
H6 bau duc
Lo nhi-th~ttrai
V6ng soi (xa) Van hai la (van mO nil , 103 sau TTnh m<;lch vanh IOn
n~u nhi !rai Tam Ihattrai Vach gian-tam that
Cac day chang van tim (thLmg gan) Cac co nhu
Catim CacbEl co
Mom tim (dinh tim ) Hinh 101 Tim trai , nhin m~t ben trcng ella cae buong tim (Cat thanh cua tim trai thee chieu dQc W day tm mom tim, va banh r9ng ra hai ben)
Trang 8El6ng mitch ph6i Ir{u
Cac Ifnh mach phoi Irai ~~_
Mom tim (dinh tim)
-,Quai d~ng mach chu
"It £)Qng Ill'tch ph6i phal
_:70ac Ifnh mach phOi phai
Tam nhitrai
Ranh ~n (ranh cung)
TInh mach chu dum
- - - T a m that phai
Hinh 102 Tim , eau true ella ICd tim
Cae van dc)ng m~eh phoi
Van ban ~ng:~Uy~:!!~t: ~~:=~
Van bfm n1 Van ban
LO dong mi,lch chu
Tam giae sa (xa) phili
Cae van dc)ng m~eh chu
Van ban nguy~1 tral Van ban nguy$1 phai Van ban nguy$t sau
L6 nhi-that phai
L- La sau an n 1-t at
r:::-==== La tNoc I v h -
h-' -_ _ _ _ _ _ _ La v ach (Ia trang ) pha i (van ba la)
Hinh 103 Cae 10 vii khung s<!i xd ella tim (nhin tel phia nen ho~c day tim , sau khi da cat btl philn tam nhD
Trang 9phin each voi nhau bdi hai be; m(}t bi!
lrttdc-dlldi (margo aeutus: bi! s&.e, nhqn)
Wdng doi mong, va m(}t bd day (margo
oblusus: bi! day, til) n6m a phia triti va hoi
ra sau be nay hi~n nay duqc coi Ia m*t thu
bu gqi In m(it ben lrcii
Tim khong n&m doi xung giua hai ben
eua long ng1,1C, rna hai phan nam (2/5)
cua tim n~m d ben phai cua dUdng giua
nglfc, bao gom phan IOn tam nhi phdi va chi
m(}t phan nh6 tam tho't phai, trong khi ba
phan nam (3/5) con l~i cua tim nAm (j ben
tr:ii cua dUdng giua ng1,1C va bao gom toan
b<) lam nhi va tam thn't trdi va m¢t phan
Wn Idm thn't phiii Tim phdi, chua mau linh
l1/(lch, nfim a phia sau, con tim trai, chua
Van nhf-th§t phai (van ba la) 1
Cae 00 nhu (cae cOl CO)
va chu dudi) va cac linh m(}.ch pho'i
Wmg mach phOi
-:: Non dQng m;;.ch
~la: L_ Tam that trai
Hinh 104 Tam that phai (nhin ben trang bu , ong tim) va cac lei nh i - that
(sau khi dil cat bo cac tam nhD
Trang 10D¢ng mo\leh dmh g6e trai
D~ng maeh dum d6n trai
Quai dOng mach eM
Cae linh mo\lch ph6i lrai - < ,,!
nau I1hTtrai
Van hai la (van mO nil
Cae ca nho (-cae cOt cal ""' ~~ ~
e·
Cae linh maeh phdi phai
TInh mach ehu tr~
nau nhT phsi H6 bau dVe (di tich ella I~ Botal ) Vaeh gian-Iam nhT
Van ba la
"' ~f- - f)~ng mo\leh vtmh phsi
~i - Cae eo nhu (cae eOt cal
Vach gian-lam that
H i nh 105 Tim (hinh the be," trang bu6ng tim)
slliln, co nhftng day chiing U'c-mang ngoa"
Illn ket n6i mang ngoai tim voi xUdng (tc ,
va trim tam lic sUdn co th6 xac dlnh mQt
vung chieu cua tim gQi la di~n tim; phia
sau tam uc sUdn Iii cae mg.ch ngl!c frong (uu
trollg) va m~ch b~eh huyet sau nua la cae
till d'llg phi m(1.C sudn- lrung that (truoe)
pJHli va trai tu hai ben I~i gan sat nhau b
va van cach nhau bbi hai khoang hlnh tam
glnc c6 dinh huong vao nhau (tam giae tren
In tam gine tuyin UC, va tam giac du'oi
tUdng (tng voi mang ngoai tim), ve phia
tntoe tim cung lien quan voi mQt phan nho cua ph6i
• Ve phia dlioi, tim lien quan tren di~n rQng voi cd hoimh, c6 nhung day chang
hoanh-mdng ngodi tim ket noi ngo~i tam
m~e voi cd hoanh
Thong qua Cd hozmh, tim lien quan voi
phinh vi zan eua d<,l daY,va thuy gan trdi;
• Bd tru'oe-du'CJi (margo ncutus: bd sAc,
nhQn) eua tim lien quan voi goc hQp bCli thanh ngt,te-bvng tru'CJc va phan truCJe eua
Trang 11* Ml)t ben phili cua tam nhT phdi lien
quan voi m4t trung tha't (m~t trang) cua
ph6i phai d ph8.n tntoc-r6n ph6i, ph:in nay
nAm a tru'oc day chiing phdi (day chAng tam
gi[H~); va voi day tha'n kinh hoanh phai, day
nay di tU tren xu6ng, nAm d phfa trang phe'
IIUIC trung that phili, dQc thea m~t phili eua
linh milch chu tren
* Mi.it trai cua tam nM trai lien quan
vai phii' m(;lc trung that trai, vai vung an tim
cua phlJr lrai voi d,1y than kinh hoanh trai,
d~l.y nay di tit tren xuong dQc thea bao xd
mung ngoai tim, va tai m(it trfm cd hodnh a
gan dinh (mom) tim M$.t trai cua tam nht
tnii con lien quan vdi cac d(jng mq ch va tlnh
m(;u;h hoanh tren, nAm d phfa tru'dc hdn so
vai cac m~ch tUdng ung a b€m phai
* Ve phfa sau, tim lien quan yoi thz.tc
quan, cac day than kinh phe' vi, d.c tui cung
mlwg phi/i (tui cung gian thz.tc qudn-mang
ngoai tim, gian d(mg mq ch chu-thl/c quan,
gian linh milch ddn·thz.tc qudn), voi d¢ing
I/u;tch chil ngl/c (dQng m?ch chu xu6ng), cac
tfnh milch ddn va ban ddn va ong ngz.tc
Lien quan g:in gui giiJ'a tam nht trcii va
thz.tc qudn thong qua xoang che'ch Haller la
1y do cua chl1ng dau lung a vung cac do't
80na tim (cac d6t s6ng ngl,1c ngang ml1c voi
tim), va cua chung nu6t kh6, xay ra khi
mftc m!)t s6 b~nh tim, d$.c bi~t la trong
ttlidng hc;lp viem ngo:;ti tam m~c voi chen ep
tim Trong chuy~n Ijch S11, Brutus gie't che't
Caesar dung dao gam dam vao ng\ic Caesar
thi ve't dam nam d vung ca.c d6t s6ng ngl,tc
k~ tren
T6m l:;ti, lien quan chu ye'u cua tung
buong tim la nhu sall: tam nM phdi lien
quan vai trIm uc-suiJn va voi phe' m(lc trung
th.elt phdi qua bao xd mang ngoai tim; tam
nht trcii lien quan voi ch6 chia doi cua khi
quan va voi thr,iC qudn; tam that phai lien
quan voi tam uc-sl1iJn va tui cung
sl1iJn-trung th{/t cua mang ph6i; tam that treii
lien quan vai cd hoanh va pha'i treii
Hinh th~ trong ella tim
Tim hinh n6n dUQc ngan ra thanh b6n buong 1a hai tam nht va hai tam tha't; tuy
nhien, ve ml}t hinh thai· sinh 15' thi c6 th~ phan bi~t hai nva: tim phiii va tim trai,
ngan cach hiin voi nhau bdi cac vach (veich gian nM va veich gian that)19
M6i tam nhi voi tam that cung ben
thong voi nhau bdi mQt l6 nht-tha't, cac 16
nhi·tha't co van d~ cho mau chI di theo mQt ehieu tu tam nhi xu6ng tam tha't va cilng dUQc gQi chung la cac van nht-that
M6i tam that l~i thong voi mQt dQng m(lch bal mQt 16, gQl chung Ia 16 dQng mq ch;
d m6i l6 df)ng mg,ch co ba van d~ cho mau chi duc;lc di thea chieu tu tam that ra dQng m~ch, cac van nay dUQc gQi chung Ia van xich-ma (ha~c van ta' chim)
Cae vaeh tim
• Veich gian that hinh tam giac; dinh
cua tam giac nay d phfa truoc, tudng ung voi dinh tim (mom tim) nhung l~ch ve ben phai, lam cho dinh cua tim thuQc ve tam that treii; day vach gian that hUdng ra sau,
va lien t1,lC voi uach gian nh!; cac bi! trudc
va biJ dl1di cua vach gian tha't n6i lien voi
ca.C thanh tUdng ling cua tim, dQc theo nhiJ'ng
ranh gian that d ml}t ngoai tim (hlnh 100,
101, 105, 109) Mi;it phiii cua vach lien tha't
cong loi, nhin vao tam that phiii va m¢t treii
16m huang van tam tha't trai Philn sau cua vach gian that khong ph.lng, tu"dng l1ng voi
van ba la va 16 dQng mg,ch pho'i a phfa ben
phai, vdi van hai lei (van mil ni) va l6 dQng m{Ich chu d phfa ben trai
• Veich gian nM la mQt mang mong,
ngan cach hai tam nh! phdi va trai, t:;to nen thanh ben trong cua chung M¢t ben phdi
cua vach gian nhi huang van tam nM phai
c6 mQt 16m nAm d ph:in dUdi-sau, gQi Ia ho' b6u dl!-c (fossa oualis) (di tich bao thai cua l6 Botal), h6 nay gioi h:;tn a phia truoc·tren
bdi mQt bd hinh cang n6i hiin len nhu' mQt
gd, gQi Ia vitn h6' Botal (limbus fossae oualis) ho~c uong Vieussen
'" Cae W Han-Vi~t Vach gian·tam nhr va vach gian-tflm theft
eon cllJ<;'c Ihay the bang cae tU 1110ng CJng la vach lien nhr va vach lien thfft