Vung tuyen c-m~ch mau Vung tren eua trung thiit trude chua dung tuye'n ftc va nhung m~ch mall Ion n&m d khoang giua day tim va ne'n c6', Tuyc'n uc Thymus Tuvitn Ltc 1;\ mot co quan l
Trang 1Vung tuyen ((c-m~ch mau
Vung tren eua trung thiit trude chua
dung tuye'n ftc va nhung m~ch mall Ion n&m
d khoang giua day tim va ne'n c6',
Tuyc'n uc (Thymus)
Tuvitn Ltc 1;\ mot co quan lympho-bie'u
ma d6~g vai tro tro~g qua trinh mi@n dich
Tuy{tn Ltc d tre em phat triJn cho Wi tu6i
dfl~' thi sau d6 thi b£t dau thoai tri&n, va
d£~1 dfi~ d1.1QC thay the boi rna lien ket rna
N§.m 6 phan tren eua trung theft trude,
tuyen ue c6 hinh th~ va kich thu'dC kha
thay d6i; tuyen c6 hai thu)' kh6ng deu
nhau thuy phdi (lobus dexter) va thuy trdi
(lobus sinister), n6i yoi nhau bai ffi9t dOJ;lll
(j giua t?-o nell hlnh chu H hoa (hinh 90)
Trong trung tha't, tuyen lie lien quan:
ve phia trVoc voi xztdng zIC va 4-5 d6i s~n
slLiln ttEm cung; ve phia sau, Hin lu'Qt k& tU
iren xuong du'oi, tuyen lie lien quan vdi cac
finh mflch canh tay-dau" finh mflch chll
lren, cung d¢ing mw_'h chll, &;ng mflch chu
len, than d~)ng mflch pho'i, tim va miwg
ngoai tim (ngor;ti tam mflc); v~ phia hai ben
tuyen lie lien quan vdi phit mr;tc trung thett
va hai dav than kinh hoanh Trang tnJ'dng
hc.Jp phat tri~n toi da, tU tu6i sd sinh Wi 12·
15 tu6i, tuyen lic e6 th~ trai rQng Wi vung
e6, va c6 lien quan vdi cae ed dltdi-m6ng a
phfa tn1oe, vdi khi qudn a phia sau va vdi
cae b6 mr;rch than kinh co' a hai ben (d(mg
mflch canh g6e, tlnh mr;tch eanh trong va
day than kinh phii'-v.i)
Tuyen lic du'<;le bao bQc bai mQt baa xd, tu
bao xc! nay tach ra nhung veich ngiin di sau
vito trong tuyen, gidi h::;m nhung tieu thuy
fUJiln lic (lobuli thymi); tuyen lie chia ra lam
hai vung: vung va va vung tuy phan bi~t Qu'<;lc
dvd-j kinh hign vi; ca vung va va vung tuy
deu cau t~o bai mo vfmg (mo htdi) chua d1,l'ng
trang mAt Ju'di nhung te' bilD tuyitn Ltc (la cac
t{,' hao lympho nha) Trang vung tuy tuyen uc
con c6 nhung tie'u the' Hassan, cau tJ;lO nen
bdi nhung tit hao bie"'u mo-ludi t~p hQp thanh
nhieu lOp dong Him, moi tie'u the' Hassan
trong giong nhu' m!)t eu hanh tay, va sohl<;lng
cun chung thay d6i thea tu6i va tinh trJ;lng
ho<~t d!)ng cua tuyen
Thoai triin tuytn lic bAt d:1u xay ra
dong thdi vdi hie cac chlic nang sinh dl,lc b~t dftu hOJ;lt dQng, tuy nhien doi khi tuyen lie vAn ton tai du'di trJ;lng thai tuyen uc· lympho va c6 th~ gay ra tai bien ki~u ngung tim, doi khi chi vi mqt stress nho, hoac la hEm qua cua gay me toan than; tro~g nhu~g tru'dng h<;lp nay thi b~t bUQe phai ph Au thu~t dt bo tuyen lic
Chung tai nh:le IJ;li ding u tuyen lie thU:dng gay ra nhung rai loJ;ln do u chem ep va~ nhung Call tJ;lO giai phAu c6 lien quan gftn, nhat 18 dic mJ;leh mau va cae day thftn kinh a ben cJ;lnh
Cae mach mau va day than kinh cua tuye'n uc
· D¢ing m9ch nuai tuyen uc la nhung
nhanh ben eua d¢ing mflch girip duai, eua than dtlng mr;Ich tay-dau, cua d¢ing m(lch duai don trrii va cua dtlng m(lch ngl/c trong (vll trong)
· eac finh mach di kern cac QQng mJ;lch
cung ten theo ehigu ngu'Q"c lJ;li, va d6' van
than tlnh m(lch tay-dau trcii
· BflCh huyet tu tuyen lic Qu'<;lc d§.n boi
cac mJ;lch tai nhung hQ.ch bJ;lch huyet du'di cua nh6m hach tlnh mach canh, cac hach c(lnh lic, va ·hfleh phil q·uan-trung that,· roi
sau d6 d5 vao i{ng ng¥c
· eric day than kinh chi ph6i tuyen lie la
nhanh cua day than kinh phe'-v.i, va nhanh
cua chu6i giao cam c6'-ngl/c, va nhanh cua
day than kinh hoanh
Phia sau tuyen ue e6 cac mJ;lch mau lOn thuQc euang m{lch cua tim, nhu' tlnh mflch chu tren, cung d¢ing mr;tch chll, va than dQng m(lch pho'i, dOJ;ln du'di cua cac mJ;leh
mau Ion nay deu nAm trang baa mang ngodi tim (can gQi la bao ha$.c tui ngo(li tam mflc), nhu'ng dOJ;ln tren cua chung thi d
ngoai ngoJ;li tam mQ.c Cac mJ;lch mau nay chiem phftn du'di eua vung tren trung that tru'de V~ phia tren, cac m{lch nay l:;li lien tiep vdi cac mJ;lch mau ldn cua n€n c6' (day e6) baa gom: cac than tlnh mt;Ich canh tay-dau phai va tnii, cae than tInh mJ;lch nay hinh thanh bdi cae tInh mflch canh trang
va tlnh mfleh dudi don a moi bem h<;lp nha't
117
Trang 2Khi qulin - - - , , - - -Th"IC qulm
, ;r :~ -£l¢ng m~ch dlJOi dOn trai
~ ~ _ ' ~ _ [lOng ~ch tanh g60 0;
oh TInh m~ch tay-dau trai
I ~ ~ -c= _ f DM va TM ngl,lC trong
(vu trong)
, , -,;- Bao xo (SQi xo)
mang ngoal tim
Hinh 90 Trung Ihal Intdc , phan (do~n) Iren ( t uyen Ltc va ti~n quan)
vdi nhau; phia sau nhltng than tinh m~ch
nay lit cac nhanh dQng m<;lch xuat ph at til'
cung d(mg m~ch chu, bao gam thdn dqTlg
lII(lch lay-dau (than dQng m~ch nay se chia
d6i th:'l.nh dqrzg m gch canh gae phai va
d9ng mgch dUdi dim phiii), dqng mgch eanh
goc trcii, va d(mg mgeh dUdi don trcii (hai
dQng l1lf.lch nay xuat phat rieng re tU chinh
qllai d911g mgch chu) Vi v~y chung Wi
nhnn m~nh la cac m~ch mau Ion d vung
trcn cua trung that trUoc x~p xep thanh
hai lop: d phia dUoi, lOp tntoc la lJp d91lg
nU : ,1ch (bao gom cling drjng mc;z.ch chu va
than d rj flg r1lgch ph6 ' o va lop sau la ldp linh
nU ; lCh (bao gom finh mc;z.ch chu tren na m d
" flU va hoi l~ch sang phai); ngll<,1C l~i d phia
tren thl lOp truoc I~i 1:'1 ldp linh mgeh (bao
gam cae tlnh nUJch tay-duu va cac tinh
m ~c h h<,1p thanh cua dic than nay), can lop
sall 1ft Lop d91lg mgeh (bao gom drjng mgch
1 1 t'I
tay dou, d(,iflg mt;lch cdnh g6c trai va drjng mt;lch dl£di don trail Trong vung nay can co
nhung ht;1ch bt;lch huyet trung that trudC, va
phai k~ thef!1 eua ddy chlillg dqng mc;z.eh
(ho~c day chang d(Jng mt;lch BOlat) noi gilta m~t dlioi eung dOng m<;lch chu vdi nhanh tra~ cua than dOng m.!,l.ch ph6i (dOng m~ch ph6i trai); d ben trai, day thun kinh pht-vi
til' c6 di xuong ngt,tc, tdi phia ngoai cung dqng mg.ch chu thi tach ra day than kinh qug.t nguqc l:-cii di vong qua dtla:i cung dQng m.!,l.ch ehti de vito trong va qu~t len tren; d
ben phai thl day thall kinh hodnh di tit c6
xuong dqc theo m~t ben phai cua tinh mach chu tren; phia dvoi quai dQng ml,leh chu ~on e6 dam rot thdn kinh thuc vat tim·chu voi cae hc;z.ch tim Q uai d(Jng ~lg.cit chu xen giOa
d(mg ntt;l c h chu lell va d(Jng mt;lch chu xuo'ng (d~mg m~ch chu ngt,tc), nb.m ngang trong mQI m~t phAng gan nhtl dung dqc d
Trang 3DQng m<;lch cimh g6c trai - - ,
D¢ng rTI<;Ich dLf(Ji don trai - ' - '101 Cac h<;lch b<;lch huy~t khf quan - - - " " ,
Cac h<;lch b<;lch huy~t gian khi - ph~ quim dllln +
Qua,i dQng m~ ' ch ch, - - -
+ gian
ci, ph~!,qq~uan thuy
TInh m<;lch ph6i trtIi dLf(Ji " e::
Mtmg ngoai tim (ngo<;li tam m<;lc)
Th\IC quan \ -"
, - - " - - -Dong mach canh g6c phlii
,., -;;' Dong ~ch dUlii don ph;;
Than dQng m<;lch tay <fAu
- noh m<;lch chu trlln
c::;, TInh m<;lch chu d1JOi
Hinh 91 Tim vii nhung m~ch mau lI'n CJ vlIng day (nen) tim (nhin tiI p hia sau-li~n quan)
c;)nh dLfdng giua, mCli dau cung nay bAt
cheo than dijng mc;zch pho'i nAm d ben trilL
rai di liep ra sau va sang phai eua khi quan
tltdng ll! nhu quai ttnh mc;z,eh dan d ben
phai (hinh 91-96)
OQng m~ l e h ehu d ngl;l'c
D Q 'lg mc;z,eh ehu la than d9ng m~eh
chinh, nguon goe ella mQi d(lng m~eh trong
/if Oufllg dc;z,i tuan holm (can gQi ia tuan
hoiin h{; tho'ng) DQng m~eh ehu d ngl!e bao
gom hai dOf.ln:
- quai dijng mc;z,ch chu: bAt d:1u tu La
dijng mc;z,ch chii (ostium aortae) eua tim, va
ng~/c thu 4;
dijng mc;zch c hu ngt!c (can gQi la dijng
m(;LCh chii xuong): bAt dau tU sLldn trai ella
dot SO ;lg ngl/c thu 4 , di xuong toi LO dQng
mc;z,ch chu eua cd hoanh, ngang mue dot
scfng ngl/c thu 12 (hinh 89)
Quai dQng m ~c h chu
Quai d9ng mc;z,ch chu t~o n€m m9t dUdng vong cung lorn dvdi, nAm trang mi}t m~t
phAng gan nhv dung dQc, trang m~t phang nay, quai dtjng mf",lch chii di tu trLlac ra sau
va hdl ehech tit phai sang trai, bao gom hai
do~n:
- doq,n len: mai dall di cheeh icm tren, ra trude, va sang phai, tren mQt ehieu dai 3·4
cm, roi d9t ngQt eh~y thAng dung lEm tren ding tren mQt ehieu dai khoang 3 em, tdi ngang mue ella khdp uc-sf;ln Sl.tdn trcii
thu nhat
- doc;z,n ndm ngang: ch~y chech ra sau
va sang trai, sao eho m~t trai ella do~n nay hudng ra phia trLlac can m~t phai thi huang
ra sau Quai dijng mc;z,ch chu d phia tren,
119
Trang 4TInh mach canh trong phai D(.>ng m<;lch dlJUl don phai
TInh mach dum don phai
TInh m<;lch lay-dau phai
TInh mach giap durn cung
TInh mach cM tren
(doan cal Mn trim)
TInh m'i'ch don (Ian)
DOng mach phOi phai
Cac linh mach ph6i phai
TInh mach chu tr~n
(do<;ln JI
E>qng
Khi quan E>Ong mach canh g6c \rai TInh mach dum don Irai DOng mach dum don trai TInh mach lay-dau trai Quai d(.>ng m~ch chu oay-chAng d¢ng m~ch
£)(.>ng m<;lch phOi trai Cac linh mach ph6i Iraj TMn dOng m<;lch phoi (doan cat Mn tr~n)
Than d¢ng mach phOi (d~n cal Mn dU'Oi)
Hinh 92 Trung that tnlcic (p han dum: tim va cac m~ch mau lien quan)
"oi chieu cong huang xuong duoi, om lay
d(Hlg nu;teh phi/i, roi sau db d6i huong di
xuong phla duaL d~ trd thanh dQTlg mf,l ch
chu XU6-11g (con g9i In d(Hlg Tnq.ch chu ngl,fc),
k6 tu ngang muc ml)t ben trai clla than d6t
S('-llg llgl,fC Lhu 4 (hlnh 91, 92, 96, 97)
Do~n len ella quai dc}ng m ~c h chu
(con g9i lil d ijng m q,c h c h u Le n ): di Wi sat
ben c~nh than dQng mq,ch ph6'i va cung voi
than nay h9P thanh cu6-ng dQng m{lch cua
tim, cuifng d(mg mf,lch cua tim giln nhu
hoan toan nbm trong bao mang IIgoai tim
(b ao ngo(li tam mgc)
- Lien quan voi bao ngoq,i tam m{1c:
CU6-11g dQng mq,ch dUQc baa quanh hoi bao
thank m(IC cua mang ngoai tim (ngoJ;li tam
m~c): bao thanh mq,c cua mang ngoai tim
16t mi)t trong boo x(} ngoq,i tam mq,c, bao xd
nay keo dai len phla tren thea cu6,zg dQng
l~O
mq,ch cua tim, bao quanh cac di)ng mJ;lch, roi lien tiep voi lcJp cia ngoai cua cac d9ng m~lch
o trong baa ngo(Li tam mq.c, di)ng m~ch chu len lien quan vCii than d{)ng m(Lch phd! ,
xuat phat tit 16 dQflg mq,ch plz6 ' i d Him that phai, 10 nay nAm 0 phla trudc va hdi ch€ch sang phai so voi l6 dQrzg mq,c/z chii d tam that trai Dc)ng nwch chu d ngay tr€:n nguyen uy da tach ra hai d<jng mq,ch uimh
cho tim, trong dOl;ln nay con lien quan vCii cac sQi eua dcim ro1 than kink tim
o do~n ngoai bao ngoJ;li tam mJ;lc, dqllg mf,lch chit len c6 nhung lien quan sau day:
- ve phia phai: vCii anh m{Lch chit tren,
day thdn kinh hodnh phdi, va phe- fn9C trung lha-t phai, phe m~c nay che phu ea mqt ph:1n eua baa xd ngo{Li tam m{lc;
Trang 5- ve phfa trai: voi ch6 chia d6i cua than
aQng mq,ch phol, voi day chling aljng m(lch,
va vdi phe' m(lc trung thilt trai;
- ve phia sau: voi a(jng m(lch pho'i phdi
va doc h(lch b(lch huye't gian khi-phf/ qudn;
- ve phfa trudC: voi tit n6ng v:'w sau
dQng m<;l.ch chu I€!ll lien quan voi xUdng IIc,
cac d9ng m£;lch va tlnh m£;lch vu trang, tui
cung SUdn-trung thii't clla mang ph6i va
tuyitn lie
m~eh ehu e6 nhung lien quan sau day:
- M~t tntdc-tnli tUdng ung vdi phe' m(lc
trung that trai, mi;it trong Clla phd'i trai, va
nhling thanh phdn sau: day than kinh
hodnh trai, day than kinh phit-vj trai, va
eac day than kinh giao cam tim
- MQ.t sau ngoai phiii: tit phia truoc ra
phia sau, lien quan Ian lU<;lt voi: tlnh m£;lch
chil tren (co cung tInh mSl-ch ddn d6 vao a
m~t sau), khi qudn do~n ngl,l'c (ph.§.n n&m
ngang clla quai d9ng m~eh chu to:).o nen mQt
an 16m vao bO' tnii cua khf qWln), day than
kinh qu{it nglff/C trai, dic day thdn kinh
giao cam tim va nhanh tim cila than kinh
ph€' vj, thljc quan aO(ln ngI/c (thl,l'e quan
vU<;It qua sang ben trai so vdi bO' trai cua
khi quim, va ij day c6 mQt ch6 h~p do quai
dQng m~ch chu de vao), do~n sau th1,l'c quim
eua ong nglfc (se di l€!ll tdi mi;it sau eua
dQng m~eh dudi don tnii), mi;it ben tnii eua
them aot song ngI/c thu 4, rinh m£;lch ban
ddn tren va chu6i giao cam ngifc trai;
- M:;it dudi cua ph.§.n n&m ngang cua
quai dQng m~ch ehu bAt eheo nhung thanh
ph.§.n sau day, k~ tit phia trude ra phia sau
va til phia phai sang phia trai: nhanh phiii
clla than dQng m{l.ch ph6i (dqng mq,ch phol
phai), ch6 chia d6i eua than a(jng m(lch
ph{/i, n&m 6 ben trai cua duO'ng giua, dQng
m(lch phi/i trai, phe' quan goc trai;
.M"i;it dudi cua quai dQng mt;leh ehu nbi voj
eh6 chia d6i clla than d9ng m~ch ph6i b6i day
chang aQng m(lch, la mQt ong Xd, di ttch eua
ong a9ng nU,Ich trong thO'i ky ph6i thai
Tit Ini;it tren eua ph.§.n ngang quai
di)ng m{l.ch chu tach ra ba nhimh dQng
m~ch IOn: k~ tit phia truoc ra phia sau la:
than a¢ng mq,ch tay-aau, di chech len sang
phai, d phia truoc khi quan, d(Jng m(lch canh go'c trai, di lE!ll tren b phia ben trai
cua khi quan, va d9ng m(lch duJi aon trrii
di len 6 phia ben trai cua thl,l'c quan
N&m giua than dljng mq,ch tay ddu va d9ng m(lch canh goc trai la tam giac m(lch trudc khi quan, trong d6 c6 d(Jng m(lch girip dudi cling Neubauer (arteria thyreoidea ima) khi c6 d9ng m~ch nay, m9t hr;ch b(lch huytt gian khi-pht quan, va doi khi mQt
m&u tuyerz gicip l(lc ch6
Giua d9ng m~eh canh goe trai va d9ng
giac nay gidi ho:).n phia truoc b6i a(jng m(lch canh goc trai, phia sau bal a{)ng m(lch dudi aon trai, phia dudi bai quai d(jng m(lch chu
va phia tn§n bdi tinh m£;lch gian suim tren trai (trong til giac nay, day than kinh pht
vj b£t cheo day than kinh hodnh trrii)
DQng m~ch chu ng\1c (DQng ml.lch Chll xuong)
D(jng mftch chil ngI/c (dQng m<;l.ch chu
xubng) bAt dau tit mi;it ben trai cua thfin aot song nglfc thu 4, tiep theo quai a(jng m(lch chu (hlnh 94, 96)
DQng mt;lch chu ng1,l'e di tit tren xuong duoi trong trung that sau, dQe thea biJ trrii
cua c(jt song ngifc
DQng mo:).ch chu ng1,l'C chui qua 16 a(jng m(lch chu c-ua Cd hoimh d ngang mitc dot song ngljc thli 12, roi d6i ten thanh a(jng mgch chu bVng
Trang trung thfi't sau, dQng m<}.ch chu
ngl,l'c la thanh phfin nAm d phia sau nhat, cung voi ong ngI/c, va c6 nhung lien quan
nhu sau: ve phia trudc, kJ tit tren xuong dUdi, d9ng ml}eh ehu ngl,l'C lien quan vdi
cuo'ng ph& trai, day thiln kinh phe:vj trrii, thljc quan aO(ln nglfc, va tui cling gian chu-thifc qudn eua mang ph6i; ve phia sau,
d9ng mo:).eh chu ngl,l'c lien quan voi cac aljng m(lch gian sUdn, cac dQng m~ch nay xuat
ph at tit mi;it sau eua ehfnh d9ng m~ch ehu ngl,l'C, chu6i giao cam ngl.fc trai, day thiln kinh t(lng Idn, cac t"inh m(lch brin ddn tren
va dUOl (cac tInh ml.lch nay di ngang qua
121
Trang 6~ng m~ch duO; d6n phai _ -"' "
Day th~n kinh hoanh phili
Than d¢ng mach -,p.: -"c,
Iay-d'u
TInh m<;lth tay i: r:- ~ -4A
-d'~u phai
nnhmach - ~
chu trim
r
•
'~~~"~::~ t {)(log ~ch quan dum d6n trai
"i'" rr '-:l ' ' ,,- - Day than kinh ph~-v! trai
_ - IT"" ~ch tay-d~u trai
-I Day than kinh qv~1
""';""~ '- _ _ nglJQC thanh quan
Day chIng dOng mach
1 : - - _.=-' - Day than kinh hoanh trai
_ II!;:~.;-:~f.~ -: T Sao XO' mang ngoai lim
Hinh 93 Trung that tntc1e (phan tren , cae lap m~eh mau , lien quan)
Day than kinh ph~-vj phai - ~rr ""d '
nnh mach dan (Ianl - ~ " ; ::.,c_; f : : -::: -Quai dQng m{l:ch cluj
~;4 ~~~ ~Day chIng dOng mach
~.ot Than d¢ng m<;lch eM
ry L.~_ Cae fjnh m(l:ch ph6i
trili tr6n va duOi
PMi phai _ _ _ ~ _ _
~ :- 't . -+- E>(mg mach chu ngvc
Hinh 94 Trung that tntc1e (sau khi dii cat tim khoi cae m~eh mau -lien quan)
122
Trang 7rn~t sau clm d(>ng rn~ch chu ngt,tc Hin h.tQt d
ngang mtic dot song ngt,tc thti 6 va thti 7
hO:1C 8, d~ db va~ LInh mach ddn d ben
ph;ii), qua nhung thanh ph~n vila kEi tren,
d¢ng mt).ch chu ngt,tc liEm quan voi cqt song
ngr,tc: ve phia ben trai, d(>ng m?ch chu ngl:!c
dtiQc che phil bih phl m(lC trung that trai;
ve phia ben phai d¢ng mt).ch chu ngl:!c liEm
quan vai bd trfl.i cua lhljc quan; tren suot
dQc dUdng di, d(>ng rnJ;lch chu ngl:!C deu lien
quan vai ong ngljc, ang nay til vi tri
sau-(!(mg mqch chu d phia tren, dan dan xuong
phia duoi chuy~n thanh vi tri sau-thljc
quan d vi tri nay thl ong ngljc di d giua
dt'jnM mr;Lch chu va tlnh mqch ddn
D¢ng m<;lch chu ngt,tc chui qua lo d{}ng
nu;u:h chu cua cd hoiwh d~ xuong by.ng, 18
nR)' gioi h~n bdi cac sQi gan, xd, cung,
kh6ng co gian dU<jc, nilm giua hai trl,L chinh
cua ca hoanh, va d ngang mtic do't so'ng
ngljc thu 12
d dO'im cd hoanh thi ve phfa truoc d{}ng
nu}ch chu ngr,tc lien quan voi thl/c quan,
th\.jc quan cung chui qua l6 thl/c quiin cua cd
ho{wh de xuong bl,lllg 06 tht,tc quan cua Cd
hoil.nh n:lm ngang rntic dot song ngljc thli
10) va ve phia sau thi1ien quan voi than dot
S()ltg ngl/c-thti 12 (xem them hinh 110, 113)
Cac nhanh cua d9ng m(lch chu ngljc
(d(mg mq,ch chu xuong) dUQc phan ra lam
hai nhom khac nhau:
* eric nhcinh tqng gnm co cac dQng
m:,lch phe quiin, dQng m<;lch tht,tc quan, va
cae dQng mt.leh trung tha't
Cae d(jng mt;Lch phl quan: thudng co
hai ct¢ng mf;leh ph€ quim phai va trai, tach
ra til phan tren eua d9ng m(1,ch chu ngl,tc
(ho~e tit m~t trong eua cung d{}ng mr;lch
chu), rni di tai m~t truoe cua eac ph€' quan
ROc tlldng ung, d6i khi tdi m$.t sau, va di
sau van ph6i qua ron phd'i d~ phan nhanh d
tl'(mg pho'i
- Cae d{}ng m£!ch thl/c qudn: co tit hai
tai hon d9ng mt.leh, tach ra W m$.t truac cua
d(mg m£!ch chu ngl,tc, eac dQng m:;Lch nay
noi tie'p Val nhung nhcinh thl/e qudn cua
d9ng mr;lch gicip dudi, Vdl eac d9ng m(lch ph€' qudn d phia tren, va noi tiep voi nhilng
nhanh cua d9ng mQ-ch hoanh dudi, va
dqng mQ-ch vanh vi (dqng mg.ch vi trcii) a phfa duoi
- Cac dqng m,!ch trung that: 1a nhung
ti~u dQng m:;Leh nho tach ra tu m$.t truoc
dl}ng m(lch chu ngl/c d~ tdi nuai mang ngoai tim (ngo~:i tam m~c), mang pho"i (phe m~c) va cae hq,ch bg.ch huyet d g:1n
• Nhung nhanh thanh ngljc: la nhung
dl}ng m9-ch gian sUdn ChU 16
Cac d9ng m:;Lch nay thudng co tit 8 den 9 d6i, In nhilng dQng mJ;lch cua 8 den 9 khoang gian sUdn
duai eung (nhilng dQng mJ;lch cua hai ho(le
ba khoang gian sUdn tren cung la nhanh cua mQt than chung m~ch gQi la than di}ng m(lch co'-gian sl1dn, m(>t trong nhung nhanh
ben cua d<5ng m(1,ch dudi don) Cac dpng m{Lch gian sUdn chu tach ra tit mi.it sau cua
dQng mr;lch chu ngl/c d hai ben dUdng giila,
khi di toi d:1u sau cua cae khoang gian sUdn thi co eac tlnh m{Lch gian sudn di kern, eac d9ng mqch gian sU:dn chu di ra phia truoc,
tiep noi voi cae d(mg mq,ch gian sudn trudc
la nhanh eua dQng mr;leh ngl/c trong (ho$.c
vu trang)
DQng m~ch ph6i
La mQt dl}ng mr;lch chuc nang, co nhi~m
khi oxy) tu tam thi{t phdi cua tim len ph6i
d~ dUQc cung cap them oxy tu kh6ng khf
thd vao DQng m(lch pho'i bao gom m9t than
chung va hai nhanh do than chung nay tach ra 18 nhanh phai va nhanh trail7
, We
18 cae d(Jng mqch ph6'i phai va dt;ng mqch phifi trcii (hinh 71, 88, 92, 94, 107, 113)
16 fJ9ng m~ch gian su'On tach ra tU d(lng mf;lch chu ngi/C thi 99i I.l! d¢ng m~ch gian su'On chu (hoiilc saul cac d¢ng mach
gian sllCln tach ra tU d¢ng m{lch ngi/C trong thi 99i la cUing mf;lch gian S!10n trUOc
'I Xem them chu thich 12
12:3
Trang 8E>inh mang phOi
XU'ong sU'O'n th(r I - -,:';
Chulli than kinh glao cam nguc
OM_ TM va day TK gian SI.J(Jl1
Khi qufm
Thu, quan "~~ *" ::.<
Dnh mach don (Ian)
f - -8¢ng m~ch duO; don phai
- - Ti"nh mach cimh trong
Dnh m~ch dudi don phai Can wong Ltc TMn dOng mach tay-dau
E>Qng mach ngU'c Irong (vii lrong) Dnh m~ch tay-dau phai
~~ ~ ~ ·Dnh mach tay-dau trai
t- Day than kinh ph~-vi
Day than kinh hoanh Dnh mach chu Iren
Mang ngoai tim (ngo~i tam m~c)
Dnh m~ch phOi phai
Co hoanh
Hinh 95 Trung that (nhin W phia ben phai, sau khi aii ca t bo phoi phai)
Th.in d<}ng m\tch ph6'i
Thein dqng nt(Lch phOl xuat phat til l6
dql1g m(tch pho'i cua tam tha't phdi cua tim,
10 nay n5.m d dinh eua mQt ngach gQi 18 non
dqllg l1uJ-ch trang buong tam that phai Mdi
dtiu til di~m xuat phat, than dQng m:;tch
ph6i di lE'm phfa tren, huang ra sau va sang
tn'll lam thanh mc)t dUdng cong hefi lorn ve
phfa sau va sang b€m phili, om lay m:\\t
tntac-tnii eua dqllg mfJ-ch chu len
Than dQng m~ch ph6i t!}n cung b~ng
citch chia thanh hai nhanh, hai nhanh cung
nily hQp VOl nhau thanh mc)t g6c rat tu; eho
chia d6i eua than dc)ng m:;tch ph6i nAm d ben
tnll cua dUdng giUa than ngudi, each cho
phan doi cua hhi quan 2cm ve phia dudi
124
Than dQng m:;tch ph6i til di~m xual phat khi di len phia tren thi g~p d(mg
m(Lch chu len va eung voi dQng m:;teh nay t~o thanh cuo'ng dqng m(Lch (euong dc)ng
m~ch cua tim)
• Do~n trong baa ngogi tam mfJ-c, than
dc)ng m~ch ph6i lien quan vdi dqng mgch chu len (mdi dftu nfim d phia sau thfm dQng
m~eh ph6i, rai len phia tren thi n~m a phla
ll'udc-philli cua than nay); vdi hai dqllg
ben eua than dQng m~ch ph6i, va vdi nhung nhanh cua dam rOt than kinh tim
• Thong qua baa ngogi Uim Tnc,zc, than dQng m~ch ph6i lien quan vdi nhung thanh
phftn ben ngoai mang tim nhu sau:
Trang 9DOng mach dum don trai
E>lnh ph6i
6ng ng"e
-TInh mach tay-dau IF-II
DM va TM ngl1c trong (vu trong)
Day chAng dQng m<;1ch
Ph ,",., ~II
TInh mach ph6i doo
Cahoanh-.<
- , - Dqng m<;1ch gian suOn tren cung
~ _ _ DM, TM va day TK g i an Sl10n
!4-.l. - DOng mach du6i don
;.;.j "' r-1, Qual dOng mach chu
Day than kinh phe-vj
,-=;".* - Chulli than kinh giao cam ngl1c
Hinh 96 Trung that (nhin t ([ phia ben t"ii, sau khi 6a cat bo phOi trai)
_ ve phin tnloe k~ tu tnioe ra sau (tu
n6ng- viw ~ftu) co th;\nh ng~c tl'l{OC (x/iUllg
idIOM/I-! gion slldl! tlut hoi ben tdi than
d(II1K m:.\( h pho'i doi chieu len thanh ng\fC
ni l lll tl'ung khoang nay) d~JI1g mt~ch va t'inh
m;,\('h nKl.fe trong (vu trong:) bim trai, lui
('1111# -:lldll-trllng thii't eua m,\ng ph6i bc':l
tnidt, cua ph6'i lnii va philn ben duoi tllye'n
Ife d dlioi va sau nua co llnh I1Iqch
pll(jj dllal;
\'e phia phai th[w d()ng m0.ch phoi
111:'11 (juan voi tlnh II/(lch cllli tren d ngoai
hao mang ngo:li lim voi day thart killh
IwolIl! ph:ii va phi!' mqc trung lhitt phai:
ve phfa trai than d{:tng lll0.ch phoi lien quan voi phe'm(lc trung tho'! tnli phdi trai
day than kinh hoiUlh trcii;
ve phia tren thim dqng m~ch ph6i
lien quan cho chia d6i ella chinh no va voj mi)t dubj cua quoi d(jllg mgch chu dQng
m~ch ph6i dUQc n6i vbi nll)t duoi cua quai d9ng m:).ch chu boi day charll! dQTlg r1H;ICh
DQng m~ch phoi pluli
Ul nhanh cung phili cua than dong
m(lch phi;i co nhi~m V\l dtra mau tlnh nwch (milll do sam, ngheo khf oxy) len ph6i phat (di)ng Jn0.ch ehuc nAng) Dl~m xuat phut eua d9ng m0.ch phoi phili nlim d phia trai cua dudng giva thfm ngucli hau nhu liep
l \,l C th~ ng voi dQ1Jg m(lch pho'i trcii,
125
Trang 10D(mg lllQ-ch ph6'i phiii c6 hai do an: dOQ,n
ll'u'd('-cwrng phdi di ve phia ben phai hau
nhtt n,\m ngang, tren dudng di ngAn nay n6
1Ii(;H:h chu, va linh mq,ch chu tren; dOQ.n tiep
then 1:1 dO(In cw'/ng phdi thi c6 lien quan v(ji
nhllng thimh phrtn khac cua cuong pho"i
phai nhu dii m6 til d ph{in tren
Dong nwch ph6i trai
Ll nh,,'mh cung tn'li eua than dQng
mQ.ch phf/i e6 nhi~m V\l duo mau tlnh m~ch
len phtii trai, do d6 18 d(jng mq,ch chue
nang
Diem xuat phiit cua d(>ng m<}-ch ph6i
teil} hAu nhu lien tiep v(ji dQng m(lch phdi
b6'i day ch6.ng d(5ng nUlch
D9ng llll.ieh ph6i trai cung dUQc phan
Jinn hai do~n: do,~n ngoai-ro'n phi/i di l:;ti
g<-1n bd tn?n eua phd' qudn goc trai, nhung
kh6ng Vlf<;lt qua len tren bo nay; do~n tiep
theo lft dogn ro'n phdi, a do~n nay d(ing
111{1.eh di thea 1119t duong cong 16m ra truck,
quail thuy tT/in trai
Tinh m~ch chii tren
La them nnh mach thu nhan mau nnh
mQ.ch ella h:1u he't' to~m be) phd'n tren cd
hoiwh eua than ngudi: finh mg,ch nay kh6ng
c6 van (hinh 91, 93, 95, 98, 107, 116, 117)
TInh /nr;rch chu tren bat dau d phia sau
eua hi:! dual s!ln suifn thu nhd't ben phili, sat
bd phni eua xudng uc, ngang v(ji mue eua
dot S611g ngl(c thu hai TInh mf,lch ehu tren
dU(.ie hinh thanh do hai than tlnh nU;lch
tay-dau phdi va trai hQp nhat voi nhau: thdn
tu)'-dau phai h,lu nhu th~ng dung con than
ta,v-(ttiu trai thi di rat eheeh til tren xu6ng
(hi6i va tu tdli sang phai d~ g$-p than
tay-dUll phdi
TInh nt(lch chu triht c6 dUdng di gan
thiing dung va t$.n eung d thanh tren cua
tdm nhl phdi, bdi mQt 16 kh6ng e6 van; 16
nay ehieu len thhnh ng1j.c truoe tuong ling
v(ji (Viu truoe cua khodng gian sudn tha
12G
hai ben phai; chieu len thanh ng1j.e sau thi
16 t1.iong ling voi dot so'ng ngl/c thli 6, hol}e
voi bd tren eua dot :"'(/ng ngl(c thu 7
Tinh m(leh chu tren ndm d phan tren eua lrung thf[t trudc, cQ,nh dzLdng giiia ve
phia ben phai
Hai phan ba tren cua tInh nt(lch chu tren nitm ngoai bao ngo(li tam mQ,c, con
mQt philn ba duoi thi a trong baa
Dot;ln ngoai bao ngot;li tUITl ITlt;lc
Tinh mg.ch ehu tren e6 nhung lien quan
nhu sau:
• Ve phia truoe, kc tit nong toi sau,
ti:nh mQ-ch ehu tren lien quan vdi tii.'m uc-szLdn, d(mg mc;rch va tInh mg.ch ngl(c trong
(v11 trong) ben phai tui ciing SUdn-trung tho't trude cua mang p h5i phAi vung luy{n
ue (We 18 di~n hinh tam giae tren eua trung tha't truoc)
* Ve phfa sau lien quan eua tInh mf:lch ehu tren du<;!e ph an bi~t thanh hai dOQ-n tren va duoi, gidi h0.n giUa hai d00.n 18 quai tlnh m(lch ddn, d6 vao m~t sau cua nnh m0.eh ehu tren d tren quai nnh m/!eh ddn, phia sau tlnh mQ-ch ehu tren c6 chuoi hr;rch br;rch huye't cr;rnh khi quan ben phai (trong
d6 e6 h(Ich quai tlnh mQ,eh ddn); d dOQ-n
dudi quai tlnh m'.lch don, nnh mQ-ch ehu tren lien quan vdi philn tren eua cu(/ng phdi phdi (bao gelm: phe' quan g6c ph~1i ngoai euang, dQng mQ-ch ph6'i phai, tlnh mQ-eh ph6'i phai tren); eu6ng ph6i phai con e6 day
than kinh phe'-v.i phili bAt cheo d phia sau
* Ve phia ben phiti: tlnh m<,leh ehu tren lien quan vdi day than kinh hoimh phdi, chu6i than kinh giao cam ng!1c ben phiii va ph/t mq,c trung that ben phai
• Ve phia ben trai, nnh m,~eh ehu tren lien quan v(ji d(mg mc;rch chu len va voi
philn tren dQng mQ-ch chu eua ngach gian tlnh-dQng mr;rch chu Ng:ieh nay 10 m(lt khoang h~p, gidi hQ-n phia ben phai bdi tInh mr;rch ehu trfin, phia ben trai bdi dQng mr;ch chu len, phia tren bai than tlnh mc;rch ta,Y-driu trai, va phia dudi la bao thanh ntQ,C eua mang ngoai tim