Tứ chi thuộc về Dương, hai Dương cùng xung đột nhau, mà âm khí hư ít, “nước ít không thể làm tắt được lửa nhiều: Khiến cho Dương một mình chuyên tri.. [7] Kỳ Bá thưa rằng: Người ấy, vốn
Trang 1SÁCH TỐ VẤN
Thiên ba mươi bốn: NGHỊCH ĐIỀU LUẬN
Hoàng Đế hỏi rằng:
Thân thể con người, không phải lúc nào cũng có ôn ở biểu, và có nhiệt
ở Lý Vậy sở dĩ gây nên các chứng nhiệt mà phiền mãn, là vì sao? [1]
Kỳ Bá thưa rằng:
Aâm khí ít mà dương khí thắng, cho nên nhiệt mà phiền mãn [2]
Hoàng Đế hỏi:
Thân thể con người, không lúc nào cũng có hàn ở biểu và ở lý, vậy
sao lại có hà từ trong sinh ra? [3]
Kỳ Bá thưa rằng:
Bởi con người đó nhiều tý khí (khí bị vít nghẽn) Dương khí ít, âm khí
nhiều, cho nên mình lạnh như người mới lội dưới nước lên [4]
Trang 2Hoàng Đế hỏi:
Có người tứ chi nhiệt, gặp phong hàn mà vẫn nóng như đốt, như lửa,
là vì sao? [5]
Kỳ Bá thưa rằng:
Người đó, âm khí hư, dương khí thịnh Tứ chi thuộc về Dương, hai
Dương cùng xung đột nhau, mà âm khí hư ít, “nước ít không thể làm tắt
được lửa nhiều: Khiến cho Dương một mình chuyên tri Nhưng chẳng qua
nó chỉ là “độc thắng” đấy thôi, không sao sinh trưởng được [6]
Hoàng Đế hỏi:
Có hạng người, thân thể giá lạnh, nước lửa không thể làm cho nhiệt,
áo dầy không làm cho ấm Vậy mà người ấy không rét, không run Như
thế là bệnh gì? [7]
Kỳ Bá thưa rằng:
Người ấy, vốn Thận khí thắng, lấy thủy làm chủ Thái dương khí suy,
Thận chi (chất mỡ ở trong Thận) khô kiệt, do đó một thủy không thể thắng
được hai hỏa Thận thuộc thủy, mà sinh ra xương, nếu Thận không sinh, thời
tủy không được đầy đủ Nên hàn quá vào tới xương Nhưng sở dĩ không rét
Trang 3run, là vì: Can là Nhất dương, Tâm là Nhị dương, Thận là cô tàng Một thủy
không thể thắng được hai hỏa, cho nên không rét run Bệnh đó gọi là Cốt tý
Rồi sau tất sẽ co quắp tay chân [8]
Hoàng Đế hỏi:
Có người mắc chứng Nhục a (da thịt tê dại, đau đớn không biết gì), dù
mặc áo bông, vẫn tê dại, đau đớn như thường Như thế là bệnh gì? [9]
Kỳ Bá thưa rằng:
Đó là do Vinh Khí hư, Vệ Khí thực, Vinh Khí hư thời bất nhân (tê dại
không biết gì) Vệ Khí hư thời bất dụng (không cử động được) Vinh, Vệ
đều hư thời vừa bất nhân, vừa bất dụng, mà coi thịt thời vẫn như thường
Nếu người đó, thần với chí không tương ứng với nhau, sẽ chết [10]
Hoàng Đế hỏi:
Có người bị nghịch Khí không thể nằm, hơi thở khò khè thành tiếng,
lại có người dù không nằm được mà thở không thành tiếng, lại có người nằm
dậy như thường, mà thở lại thành tiếng, lại có người nằm được, mà lại suyễn
hổn hển, lại có người không nằm không đi được, mà suyễn hổn hển, lại có
Trang 4người không nằm được, nằm xuống thì suyễn hổn hển Vì tàng nào gây nên
chứng trạng như vậy? [11]
Kỳ Bá thưa rằng:
Không nằm được mà thở thành tiếng, đó là do sự nghịch của Dương
minh [12] Túc Tam dương vốn dẫn đi trở xuống, giờ lại nghịch trở lên, nên
thở thành tiếng [13] Dương minh là Vị mạch Vị là bể của sáu Phủ, Khí của
nó cũng dần trở xuống Do Dương minh nghịch, không đi theo được đường
chính của nó, nên không thể nằm [14] Đến như nằm dậy như thường, mà
hơi thở thành tiếng, đó là do Lạc mạch của Phế nghịch Lạc mạch không
theo được với kinh mạch để lên xuống, cho nên lưu trệ ở kinh mà không đi
Lạc mạch gây nên bệnh nhẹ, nên nằm dậy như thường mà hơi thở thành
tiếng [15] Đến như không nằm được, hễ nằm thời suyễn, đó là do Thủy gây
nên Thủy theo với tân dịch mà lưu hành, Thận là thủy tàng, chủ về tân dịch
Giờ khách thủy phạm vào Thận, nên nằm thời suyễn (1) [16]