Đề cương chi tiết học phần Sinh lý gia súc Đại học Hồng Đức

Đề cương chi tiết học phần Sinh lý gia súc giúp sinh viên nắm được những vấn đề cơ bản về sự hưng phấn và dòng điện sinh học; ứng dụng trong chăn nuôi gia súc; hiểu được cơ chế co cơ và năng lượng cần thiết khi co cơ; nnắm được cơ chế hoạt động của các bộ phận trong hệ thần kinh trung ương, hoạt động của hệ thần kinh cấp cao, vận dụng trong đời sống và chăn nuôi;...

Trờng đại học hồng đức Đề cơng chi tiết học phần

Khoa nông lâm ng nghiệp Sinh lý gia súc

Bộ môn: Khoa học vật nuôi m số học phầnã số học phần : 164 160

1 Thụng tin về giảng viờn

1.1 Thụng tin về giảng viờn 1

- Họ và tờn: Lờ Thị Thanh

- Chức danh, học hàm, học vị: Giảng viờn, Thạc sĩ nông nghiệp

- Thời gian, địa điểm làm việc: BM KHVN - Khoa NLNN- Trường ĐHHĐ (P115 nhà A3,cơ sở 3, ĐHHĐ)

- Địa chỉ liờn hệ: SN 1/44 Phan Bội Chõu 2 – Phường Tõn Sơn - Thành phố Thanh Hoỏ

- Điện thoại: DD 0915246398; NR 0373759768

1.2 Thụng tin về giảng viờn 2

- Họ và tên: Nguyễn thị Hải

- Chức danh, học hàm, học vị: Giảng viờn; Bỏc sĩ thỳ y

- Thời gian, địa điểm làm việc: BM KHVN - Khoa NLNN- Trường ĐHHĐ (P115 nhà A3,cơ sở 3, ĐHHĐ)

- Địa chỉ liờn hệ: Xó Đụng Lĩnh Huyện Đụng sơn – Thanh Húa

- Điện thoại: DD: 01695351567

1.3 Thụng tin về giảng viờn 3

- Họ và tên: Hoàng thị Bích

- Chức danh, học hàm, học vị: Giảng viên; Thạc sĩ nông nghiệp

- Thời gian, địa điểm làm việc: BM KHVN - Khoa NLNN- Trường ĐHHĐ (P115 nhà A3,cơ sở 3, ĐHHĐ)

- Địa chỉ liờn hệ: SN 115 Đường Yết Kiờu – Phường Đụng Sơn - Thành phố Thanh Hoỏ

- Điện thoại: DD: 0915246398

2 Thụng tin về mụn học

Tên ngành đào tạo: Chăn nuôi-Thú y

Tên học phần: Sinh lý gia súc

Số tín chỉ: 4

Mã học phần: 164 160

Thuộc học phần: Bắt buộc

Cỏc học phần tiờn quyết: Động vật, Giải phẫu gia sỳc, Tổ chức phụi thai học

Cỏc học phần kế tiếp: Di truyền, giống vật nuụi, dược lý thỳ y, Bệnh lý thú y

Số giờ cho các hoạt động:

- Nghe giảng lý thuyết: 27

- Sinh viờn nắm được những vấn đề cơ bản về sự hưng phấn và dũng điện sinh học Ứngdụng trong chăn nuụi gia sỳc.

- Hiểu được cơ chế co cơ và năng lượng cần thiết khi co cơ

- Sinh viờn nắm được cơ chế hoạt động của cỏc bộ phận trong hệ thần kinh trung ương, hoạtđộng của hệ thần kinh cấp cao, vận dụng trong đời sống và chăn nuụi

- Sinh viờn biết được chức năng, cơ chế hoạt động của Hoocmon trong quỏ trỡnh điều hoàhoạt động của cơ thể, mối quan hệ giữa cỏc tuyến nội tiết tạo nờn sự thống nhất trong quỏtrỡnh sống của động vật

- Sinh viờn nhận biết và nắm được chức năng sinh lý và cơ chế hoạt động của cỏc cơ quantrong cơ thể gia sỳc như: bộ mỏy tiờu hoỏ, tuần hoàn, hụ hấp, bài tiết, cơ quan sinh dục

- Hiểu được như thế nào là quỏ trỡnh trao đổi chất và quỏ trỡnh trao đổi năng lượng, nguồncung cấp năng lượng cho cơ thể

- Từ những kiến thức về sinh lý học sinh viờn cú thể giải thớch được cỏc hiện tượng và quỏtrỡnh sinh lý diễn ra trong hoạt động sống của gia sỳc

* Về kỹ năng:

- Rốn luyện kỹ năng nghiờn cứu, làm việc trong phũng thớ nghiệm và trong thực tế sản xuất

- Kỹ năng làm xột nghiệm để xỏc định cỏc chỉ tiờu sinh lý cú kết quả chớnh xỏc

- Kỹ năng vận dụng tư duy sỏng tạo, khả năng tổng hợp, khả năng trỡnh bày trước tập thểcủa sinh viờn

* Về thỏi độ:

- Sinh viờn cú thỏi độ học tập nghiờm tỳc, cú trỏch nhiệm với mụn học

- Sinh viờn phải chủ động trong quỏ trỡnh học, giờ học lý thuyết, thảo luận nhúm hay ximinatại giảng đường

- Để cỏc hoạt động học tập tốt sinh viờn phải chuẩn bị cỏc nội dung theo đề cương chi tiếtcủa học phần và theo yờu cầu của giảng viờn

- Sinh viờn tớch cực, tự giỏc tham gia thảo luận, viết bỏo cỏo chuyờn đề, viết bài thu hoạchđầy đủ và cú chất lượng

4 Túm tắt nội dung mụn học

- Hoạt động và chức năng sinh lý của hệ thống điều khiển nh : Bản chất của hưng

phấn và dũng điện sinh vật, cơ chế phỏt sịnh dũng điện sinh vật và những ứng dụng trongđời sống và chăn nuụi thỳ y Cơ chế của quỏ trỡnh co cơ, năng lượng cung cấp cho quỏtrỡnh co cơ cũng như hoạt động sống Chức năng và cơ chế của cỏc tuyến nội tiết vàHormom điều hoà hoạt động cơ thể thụng qua hệ thống thần kinh thể dịch Chức năngsinh lý cỏc bộ phận của thần kinh trung ương với vai trũ dẫn truyền và phản xạ Hoạtđộng của thần kinh cao cấp thụng qua sự thành lập phản xạ cú điều kiện, trờn cơ sở củanóo bộ Như thế nào là Stress, cỏc hiện tượng và cơ chế của Stress, sự thớch nghi củađộng vật

5 Nội dung chi tiết học phần

PHẦN 1: SINH LÝ HỆ THỐNG ĐIỀU KHIỂN Chương 1: Sinh lý hưng phấn – cơ thần kinh 1.Sinh lý hưng phấn

1.1 Khái niệm về kích thích và hưng phấn:

1.2 Điều kiện gây hưng phấn

1.5.1 Dẫn truyền hưng phấn trên sợi thần kinh

15.2 Sự dẫn truyền hưng phấn qua xi náp

2.3.3 Sự mệt mỏi của cơ

2.4 Sinh lý vận động và huấn luyện gia súc

Chương 2: Sinh lý nội tiết

1 Đặc điểm chung về tuyến nội tiết và hoóc môn

1.1 Đặc tính sinh học

1.2 Cấu tạo của hoóc môn

1.3 Sự bài tiết và vận chuyển

1.4 Cơ chế tác dụng của hoóc môn

2 Chức năng điều hoà nội tiết

2.1 Điều hoà nội tiết vùng dưới đồi

2.2 Điều hoà bài tiết hoóc môn

3 Sinh lý các tuyến nội tiết

1 Sinh lý chung của hệ thần kinh trung ương

1.1 Cung phản xạ

1.2 Trung khu thần kinh

1.3 Một số đặc tính của hệ thần kinh Trung ương

3.1 Thí nghiệm về phản xạ có điều kiện

3.2 Điều kiện về thành lập phản xạ có điều kiện

3.3 Cơ chế thành lập phản xạ có điều kiện

3.4 Phân loại phản xạ có điều kiện

3.5 ý nghĩa sinh học và ứng dụng của phản xạ có điều kiện

4- Hoạt động chức năng của võ não

4.1 Quá trình ức chế trong võ não

4.2 Giấc ngủ và thôi miên

4.3 Các loại hình thần kinh

Chương 5 Stress và sự thích nghi

1 Khái niệm và -phản ứng Stress

1.1 Khái niệm

1.2 Phản ứng Stress

2 Sự thích nghi và biện pháp phòng chống Stress trong chăn nuôi

PHẦN 2: SINH LÝ CÁC CƠ QUAN CHỨC NĂNG

Chương 6 Sinh lý tiêu hoá và hấp thu

A- Sinh lý tiêu hoá

1 Tiêu hoá ở miệng:

2.Tiêu hoá ở da dày đơn

2.1 Đặc điểm cấu tạo

2.2 Dịch vị dạ dày

2.3 Sự vận động của dạ dày

3 Tiêu hoá ở dạ dày lợn

3.1 Tiêu hoá trong dạ dày lợn trưởng thành

3.2 Tiêu hoá trong dạ dày lợn con

4 Tiêu hoá trong dạ dày kép

4.1 Sơ lược cấu tạo

4.2 Tiêu hoá trong dạ dày trước

4.3 Tiêu hoá trong dạ dày múi khế

5.4.Tiêu hoá ở màng ruột non

5.5.Sự vận động của ruột non

6.1 Đặc điểm tiêu hoá ở ruột già

6.2 Quá trình tiêu hoá ở ruột già

B Sự hấp thu

1 Cơ quan hấp thu:

1.1 Hấp thu ở miệng

1.2 Hấp thu ở dạ dày

1.3 Hấp thu ở ruột non

1.4 Hấp thu ở ruột già

1.1 Chức năng sinh lý của máu

1.2 Tính chất lý hoá học của máu

1.3 Thành phần của máu

1.4 Nhóm máu

1.5 Sự đông máu

2 1 Thành phần dịch bạch huyết

2 2 Chức năng dịch bạch huyết

2.3 Tuần hoàn dịch bạch huyết

Chương 8: Sinh lý tuần hoàn

1 Sinh lý tim

1.1.Chu kỳ co bóp của tim

1.2 Van tim và tiếng tim

1.3 Đặc tính sinh lý của cơ tim

1.4 Tần số và công của tim

Chương 9: Sinh lý hô hấp

1 Cơ chế hô hấp ở phổi

2 Phương thức và tần số hô hấp

3 Trao đổi khí trong hô hấp

3.1 Trao đổi khí giữa phế bào và máu

3.2 Trao đổi khí giữa máu động mạch và tổ chức

4 Sự kết hợp và vận chuyển khí trong máu

4.1 Sự kết hợp và vận chuyển 02

4.2 Sự kết hợp và vận chuyển C02

5 Điều hoà hoạt động hô hấp

51 Điều hoà thần kinh

52 Điều hoà thể dịch

Chương10 Trao đổi chất và năng lượng

1 Trao đổi chất

1.1 Trao đổi Protein

1.2 Trao đổi Gluxit

1.3 Trao đổi Lipít

1.4 Trao đổi nước

1.5 Trao đổi muối khoáng

1.6 Trao đổi V.T.M

2 Trao đổi năng lượng

2.1 Trao đổi cơ sở

2.2 Trao đổi năng lượng trong các trạng thái khác nhau

3 Thân nhiệt và sự điều hoà thân nhiệt :

3.1 Thân nhiệt

3.2 Sự điều hoà thân nhiệt

3.2.1 Quá trình sinh nhiệt và toả nhiệt

3.3.2 Cơ chế điều hoà thân nhiệt

Chương11 Sinh lý bài tiết

1 Quá trình bài tiết ở thận

1.1 Đơn vị thận và sự cung cấp máu ở thận

1.2 Đặc tính lý hoá của nước tiểu

1.3 Kiểm tra nước tiểu

1.4 Cơ chế hình thành nước tiểu

2 Tác dụng điều tiết của thận đối với máu

2.1 Điều tiết áp suất thẩm thấu của máu

2.2 Duy trì nồng độ máu trong huyết tương

2.3 Điều tiết PH máu

Chương12 Sinh lý sinh sản và tiết sữa

13.2.4 Tinh dịch

13.2.5 Sự giao phối

13.2.6 Sự di động của tinh trùng trong đường sinh dục con cái

13 3 Sinh lý sinh dục cái

13.4.1 Thành phần và đặc tính của sữa thường

13.4.2 Thành phần và đặc tính của sữa đầu

13.5 Tuyến vú và sự sinh sữa

13.5.1 Sự sinh trưởng và phát triển của tuyến vú

13.5.2 Sự sinh sữa

13.6 Sự thải sữa :

13.6.1.Điều tiết sự thải sữa

13.6.2 ứng dụng trong chăn nuôi

6 Học liệu

6.1 Tài liệu bắt buộc

- [1] Lê Thị Thanh (2010) Bài giảng sinh lý gia súc Đại học Hồng Đức Thanh Hoá

6.2 Tài liệu tham khảo

- [2] Nguyễn Xuân Tịnh, Tiết Hồng Ngân, Nguyến Bá Mùi, Lê Mộng Loan, hiệu đínhGS.TS Cù Xuân Dần (1996) Sinh lý học gia súc NXB Nông Nghiệp

- [3] PGS.TS Hoàng Văn Tiến (1995) Sinh lý gia súc, NXB Nông Nghiệp

- [4] Trịnh Hữu Hằng (1998) Sinh học cơ thể động vật NXB Đại học Quốc Gia Hà Nội

7 Hình thức tổ chức dạy học

7.1.Lịch trình chung

Nội dung Hình thức tổ chức dạy học phần Tổng

Lýthuyết

Xêmina Làm

việc theonhóm

Bàitập

Tự học Thực

hành mônhọc

Kiểm tra đánh giá

8.2 Lịch trình cụ thể đối với từng nội dung

Nội dung 1 - Sinh lý hưng phấn

Hình thức

tổ chức

dạy học

Thời gian đia điểm

Nội dung chính Mục tiêu cụ thể Yêu cầu

SVchuẩn bị

Ghi chú

Lý thuyết 2 tiết - Bản chất của hưng

phấn

- Các hiện tượng điện sinh vật:

+ Thuyết biến chất + Thuyết Ion - màng

- Dẫn truyền hưng phấn trên sợi thần kinh

- Hiểu được sự phát sinh những phản xạ

và đáp ứng của các

cơ quan chức năng trong các cơ thể sống

là kết quả của sự phátsinh dòng điện sinh vật và dẫn truyền

- Sự dẫn truyền hưng phấn qua xi náp

- Tư vấn cho sinh viên

về môn học

hưng phấn

Tự học - Các hiện tượng kích

thích và hưng phấn, điềukiện gây hưng phấn

- Dẫn truyền hưng phấn trên sợi thần kinh

- Dẫn truyền hưng phấn qua xináp

- Ứng dụng

- Hiểu rõ và giải thíchđược các hiện tượng điện sinh vật

- Chuẩn bị nội dung để thảo luận

Thảo luận 2 tiết - Sự liên quan giữa hưng

phấn và dòng điện sinh học

- Các hiện tượng điện sinh vật Tại sao nói màng tế bào là phát sinh điện nghỉ ngơi và điện hoạt động?

- Dùng thuyết Ion- Màng

để giải thích cơ chế phát sinh dòng điện sinh vật

- Nêu các hiện tượng và ứng dụng sau khi học vấn đề này

- Nắm được các phản ứng của cơ thể trong hoạt động sống

- Hiểu, vận dụng và giải thích các hiện tượng hưng phấn

Thảo luận theo nhóm có sự hướng dẫn của giáo viên

Vấn đề2 - Sinh lý cơ thần kinh

Ghi chú

Lý

thuyết

1 tiết - Cơ chế co cơ – cơ

cjhees sinh học của

sự co cơ

- Nguyên nhân sựmệt mỏi của cơ

- ứng dụng

- Hiểu được khi cơhoạt động 1cầnphải cung cấp nănglượng

- Trong qúa trìnhlàm việc cần phải

có thời gian nghỉngơi thích hợp

Để giảm mệt mỏi

ĐọcChương1 (Bài giảngSLGS và tài

khảo)

của cơ

Tự học 6 tiết - Những đặc tính

cơ bản của cơ,

- Như thế nào làmột đơn vị vậnđộng

- Hiện tượng nợôxy

- Sinh lý vận động

và huấn luyện giasúc

- Nắm được cáchình thức co cơ vànguyên nhân xuấthiện các hình thức

- Sự cần thiết cungcấp dinh dưỡngcho gia súc theonhu cầu của pháttriền và hoạt động

- Sự cần thiết rènluyện để hạn chế

sự mệt mỏi của cơ

Thảo luận theonhóm

Nội dung 3 - Cơ chế & chức năng điều hoà nội tiết của Hoocmon

Lý thyết 2 tiết - Đặc điểm chung về tuyến nội

tiết và hoocmon + Đặc tính sinh học + Cấu tạo của hoocmon

- Sự bài tiết và vận chuyển

- Cơ chế tác dụng của hoocmon + Cơ chế HM - màng

+ Cơ chế HM - Gen + Cơ chế HM - Enzim

- Chức năng điều hoà nội tiết + Điều hoà nội tiết vùng dướiđồi

+ Điều hoà nội tiết hoocmon

Nắm được:

- Các loại HM cóbản chất khác nhau

có cơ chế tác dụngkhác nhau

- Vai trò quantrọng của các tuyếnnội tiêt trong việcđiều hòa hoạt độngsống của gia súc

- Đọc tài liệu[1]

Chương 3:Sinh lý nộitiết

Trang 17 - 23

- Đọc tài liệu[2]

- Vẽ sơ đồ về sự liên hệ giữa cáctuyến nội tiết

Nắm được cơ chếđiều hoà hoạt độngcủa các cơ quanchức năng và cáchiện tượng thiểunăng hay ưu năngcủa các tuyên nộitiết

Tự học - Điều hoà nội tiết vùng dưới đồi

- Điều hoà bài tiết HM – hệthống Hypothalamus –Tuyếnyên – tuyến đích

Vấn đề 4 – Sinh lý hệ thần kinh trung ương

Ghichú

Lý thuyết 2 tiết

- Những đặc tính cơ bảncủa hệ thần kinh trưngương

Nắm được

- Những đặc tính cơbản của hệ thần kinh

ĐọcChương3 Bài giảng

- Sinh lý cỏc bộ phậncủa hệ thần kinh trungương

- Sinh lý hệ thần kinhthực vật

trưng ương, ứngdụng và giải thớchcỏc hiện tượng TK

- Chức năng của hệ

TK thực vật

SLGS vàtài liệutham khảo)

Tự học 12 tiết - Những khỏi niệm cơ

bản về một cung phản

xạ, trung khu thần kinh

- Quỏ trỡnh ức chế trong

hệ thần kinh trung ương

- Chức năng sinh lý củacỏc bộ phận trong hệthần kinh trung ương

- Chức năng của hệ TKthực vật

- Nắm được chứcnăng điều hũa vàchi phối cỏc hoạtđộng của cỏc cơquan chức năng

- Mức độ ảnh hưởngkhi hệ thần kinhtrung ương bị tổnthương

Chuẩn bịnội dungthảo luậntheo hướngdẫn củagiỏo viờn

Thảo luận 2 tiết - Như thế nào là một

cung phản xạ, trung khuthần kinh, tỏc dụng củahiện tượng ức chế tronghoạt động sinh lý củagia sỳc

- Liờn quan của nhữngđặc tớnh hệ thần kinhtrung ương đến quỏtrỡnh chăn nuụi gia sỳc

- Hoạt động sinh lý củacỏc bộ phận trong hệthần kinh trung ương

Hiểu được cơ thể làmột khối thống nhất,dưới sự điều tiếthoạt động của hệthần kinh trungương

Thảo luậntheo nhúm

Đỏnh giỏ

kiểm tra

Hoạt động của thần kinhtrung ơng điều hoà sựhoạt động của các cơ

quan chức năng

Vận dụng chứcnăng, đặc điểm củaTKTU trong việcthành lập PXCĐK

Cú mặtđầy đủ

Vấn đề 5 – Sinh lý hoạt động thần kinh cấp cao

SVchuẩnbị

- Hoạt động chức

- Giải thớch đượcquỏ trỡnh thành lậpPXCĐK

Trong chăn nuụi

ĐọcChương4Bài giảngSLGS và

năng của vỏ não

- Phân biệt các loạihình thần kinh vàứng dụng trong chănnuôi thú y

- Vai trò của vỏnão trong quátrình hoạt độngsống của gia súc

- Những ứng dụngtrong việc phânbiệt các loại hìnhthần kinh để nângcao năng suấttrong chăn nuôi

tài liệu thamkhảo)

Tự học 12 tiết - Các vùng chức

năng trên vỏ não

- Phản xạ không điềukiện

- Thí nghiệm củaPaplov về thành lậpPXCĐK, cơ chế củaphản xạ có điều kiện

- ý nghĩa củaPXCĐK trong CN

- Hoạt động chứcnăng của vỏ não

Hiểu được điềukiện để thành lậpđược phản xạ cóđiều kiện Trongquá trình hoạtđộng sống PX cóđiều kiện giúp chogia súc thích ứngvới điều kiện sống

dễ dàng và nângcao năng suất

- Viết nộidung thảoluận chuẩn

nhóm đãphân công

Nội dung 6 - Hoạt động thần kinh cấp cao

Ghichú

Lý thuyết 2 tiết - Các vùng chức năng ở vỏ

não

- Phản xạ không điều kiện(PXKĐK) - Phản xạ có điều

- Giải thích đượcquá trình thành lậpPXCĐK trongchăn nuôi

- Đọc tài liệu[1

Chương 5:Hoạt động thần

kiện (PXCĐK) + Thí nghiệm về PXCĐK + Điều kiện về thành lậpPXCĐK

+ Cơ chế thành lập PXCĐK + Phân loại PXCĐK

+ Ý nghĩa sinh học và ứngdụng của PXCĐK

- Vai trò của vỏnão trong quá trìnhhoạt động sống củagia súc

- Những ứng dụngtrong việc phânloại các loại hìnhthần kinh để nângcao năng xuấttrong chăn nuôi

kinh cấp cao,trang 44 - 50

- Đọc tài liệu[3

Tự học ? tiết - Hoạt động chức năng của

vỏ não + Quá trình ức chế trong vỏnão

+ Giấc ngủ và thôi miên + Các loại hình thần kinh

Nắm được cácchức năng hoạtđộng của vỏ não

- Viết nội dung

chuẩn bị theonhóm đã phâncông

- Tác dụng của ức chế trong

vỏ não, các hiện tượng ứcchế trong hoạt động sinh lýcủa động vật

- Từ hiểu biết bảnthân và cơ chếthành lập PXCĐKtrong qua trìnhsống của động vật

Ứng dụng thànhlập PXCĐK trongchăn nuôi gia súc

Thảo luận theonhóm

Nội dung 7 - Stress và sự thích nghi

Lý thuyết 1tiết - Khái niệm về Stress

- Các giai đoạn của quátrình Stress

- Các yếu tố Stress và biệnpháp phòng chống Stresstrong chăn nuôi

- Nắm được bản chấtcủa quá trình stress là

sự huy động nănglượng

36 - 43

- Đọc tài liệu [2]