Các phương pháp hiện đại như siêu âm, chụp cắt lớp điện toán CT hay cộng hưởng từ MRI dù rất đắt tiền nhưng có một giới hạn nhất định trong chẩn đoán bệnh ống tiêu hoá.. Ngoài ra, soi đạ
Trang 1Thông tin cho bệnh nhân nội soi đại tràng
Nội soi đại tràng là gì? Đây là 1 phương pháp thăm khám trực tiếp phần đại tràng (ruột già) nhờ vào một ống nội soi mềm nhỏ đường kính khoảng 1 cm đưa vào qua hậu môn Nhờ quan sát hình ảnh trên máy soi, bác
sĩ có thể biết đước các bất thường đang xảy ra bên trong ruột Từ đó, có được chẩn đoán và phương pháp điều trị thích hợp
Tại sao phải nội soi đại tràng?
Ống tiêu hoá là một cơ quan rất khó chẩn đoán bệnh lý Các phương pháp
hiện đại như siêu âm, chụp cắt lớp điện toán (CT) hay cộng hưởng từ (MRI) dù rất
đắt tiền nhưng có một giới hạn nhất định trong chẩn đoán bệnh ống tiêu hoá
Xquang đại tràng bằng cách bơm baryt có thể dùng trong một số trường hợp
nhưng vẫn không chính xác bằng nội soi Qua máy nội soi bác sĩ có thể phát hiện
các tổn thương rất nhỏ chỉ vài milimet, có thể sinh thiết tìm ung thư Ngoài ra, soi
đại tràng có thể dùng để cắt polyp (polyp là nguyên nhân rất thường gặp gây tiêu
ra máu và hoá thành ung thư)
Trang 2
Những ai phải nội soi đại tràng?
Chỉ định soi đại tràng tương đối hạn chế Chỉ một số các bệnh nhân nghi
ngờ có vấn đề ở đường tiêu hoá dưới mới phải soi đại tràng Các lý do thường nhất
là:
- Đau bụng kéo dài kèm theo tiêu chảy hay táo bón
- Tiêu ra đàm nhớt hay có máu
- Có hình ảnh bất thường trên phim chụp đại tràng hay siêu âm bụng
Ngay cả khi chẩn đoán đã rõ ràng (viêm, loét hay u v.v…) bệnh nhân cũng
có thể được chỉ định nội soi đại tràng để lấy mẫu xét nghiệm tìm vi trùng hay tìm
ung thư
Nói chung, chỉ định nội soi đại tràng cần phải chặt chẽ và cần có sự cân
nhắc cẩn thận của bác sĩ điều trị
Nội soi đại tràng có nguy hiểm không?
Trang 3Nói chung, đây là một thủ thuật an toàn và rất ít khi có tai biến Do đại
tràng rất dài và phần ống soi đưa vào phải qua nhiều chỗ gập góc hay xoắn, thủ
thuật có thể làm bệnh nhân thấy đau Thủng ruột rất ít khi gặp và thường chỉ xảy
ra khi bệnh nhân có bệnh viêm nhiễm nặng làm vách ruột mỏng đi
Những vấn đề thường gặp là cảm giác đầy bụng sau khi soi Nguyên nhân
gây đầy bụng là do bác sĩ phải bơm hơi vào trong lòng ruột để thấy rõ tổn thương
Cảm giác này sẽ hết nhanh chóng sau khi bệnh nhân đánh hơi vài lần Do tính chất
an toàn của thủ thuật, nội soi đại tràng có thể thực hiện cho bệnh nhân ngoại trú
mà không cần phải nhập viện
Nội soi đại tràng cần phải chuẩn bị như thế nào?
Việc chuẩn bị nội soi đại tràng là rất quan trọng để đảm bảo cho lòng ruột
thật sạch và bác sĩ không bỏ sót tổn thương Cách chuẩn bị thường dùng là uống
nước pha với một loại bột (Fortrans) hoặc thụt tháo đại tràng (thực hiện trong
khoảng sau 2 giờ kể từ khi đăng ký nội soi)
Quá trình chuẩn bị như sau:
Trang 4- Bệnh nhân ăn cháo vào buổi sáng và trưa ngày trước soi, chiều ngày trước
soi
- Uống hết 3 gói Fortrans pha trong 3 lít nước trong thời gian từ 15 giờ đến
16 giờ chiều
- Buổi chiều và tối bệnh nhân chỉ được uống nước đường nếu thấy đói
Với cách chuẩn bị như trên bệnh nhân sẽ đi cầu nhiều lần ra nước trong cho
đến khi ruột hoàn toàn sạch Trong một số trường hợp bệnh nhân không thể dùng
được Fortrans (ví dụ: suy thận, bệnh tim mạch, rối loạn nước điện giải, nghi tắc
ruột v.v.) bác sĩ sẽ có cách chuẩn bị đặc biệt khác phù hợp
Trong trường hợp có cắt polyp, bệnh nhân cần thông tin cho bác sĩ về các
rối loạn đông máu hoặc các thuốc đang dùng nếu có
Nội soi đại tràng thực hiện ra sao?
Trang 5Nội soi được tiến hành ở phòng soi với ít nhất 1 bác sĩ và 1 điều dưỡng
Trước khi soi, bệnh nhân được thăm khám ở hậu môn để đánh giá các tổn thương
thấp nếu có Thuốc tê được bôi một ít để giảm bớt khó chịu khi đưa ống soi vào
Lúc đầu bệnh nhân soi ở tư thế nằm nghiêng bên trái
Máy soi được đưa qua hậu môn và dần dần đi sâu qua các đoạn ruột Từng
lúc bệnh nhân có thể thấy khó chịu, chướng bụng hay đau do ống soi làm căng
ruột Hãy thông báo cho điều dưỡng hay bác sĩ để điều chỉnh ngay Thỉnh thoảng
bệnh nhân sẽ được yêu cầu thay đổi tư thế hoặc điều dưỡng sẽ ấn nhẹ vào bụng
bệnh nhân Những biện pháp này nhằm giúp ống soi đi dễ dàng và ít gây đau hơn
Khi cần sinh thiết bác sĩ sẽ thực hiện nhanh và bệnh nhân không cảm giác đau
Toàn bộ quá trình soi kéo dài 15-30 phút, hoặc nhanh hơn nếu được sự hợp tác tốt
của bệnh nhân Một số trường hợp khó, bệnh nhân sẽ được tiêm thêm thuốc an
thần hay thuốc giãn cơ để bớt khó chịu
Cần chú ý gì sau khi soi đại tràng?
Bệnh nhân có thể nghỉ ngơi 1 thời gian ngắn trước khi ra về
Trang 6Bệnh nhân có thể ghi nhận một số vấn đề thường gặp sau nội soi đại tràng:
- Cảm giác đau bụng ít, hay cảm giác mót rặn
- Bụng có cảm giác chướng hơi nhẹ
Cảm giác này là bình thường và biến mất nhanh Nếu bệnh nhân thấy đau
nhiều hay rất khó chịu, cần báo ngay cho điều dưỡng hay bác sĩ biết
Bác sĩ soi sẽ giải thích về các tổn thương ghi nhận và điều dưỡng sẽ hẹn
ngày lấy kết quả sinh thiết nếu có Cần lấy kết quả sinh thiết sớm vì nó rất quan
trọng để có chẩn đoán xác định
BS Đoàn Văn Thuyên