SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM PHƯƠNG PHÁP DẠY NGHE TIẾNG ANH LỚP 8 VÀ LỚP 9

Xuất phát từ các yêu cầu của cuộc sống, cũng nh đặc thù bộ môn và từ việc dạy kỹ năng nghe một số bài ở lớp 7 và các tiết nghe ở lớp 8, vấn đề đổi mới ph-ơng pháp dạy nghe trong trph-ơng

Phần I: đặt vấn đề I- lý do chọn đề tài:

Nhìn chung trên toàn thế giới ngày nay, ngành giáo dục rất quan tâm đến phát triển ngoại ngữ cho học sinh phổ thông Là một giáo viên dạy ngoại ngữ trong tôi luôn xuất hiện câu hỏi “Tại sao hiện nay từ nông thôn đến thành thị đâu

đâu ngời dân cũng muốn cho con em mình học tốt ngoại ngữ” Đó phải chăng là khát vọng đợc vơn cao, vơn xa hơn cũa thế hệ trẻ, để đạt đợc đến đỉnh cao của tri thức con ngời không thể mù ngoại ngữ

Trớc đây ngời ta đổ dồn đi học tiếng Nga với tiếng Trung Quốc, nhng ngày nay ngời dân đã ý thức đợc muốn giao tiếp với mọi ngời trên mọi miền thế giới thì con đờng duy nhất và ngắn nhất để tiếp cận đợc với tinh hoa văn hoá của các nớc đó chính là học tốt, nghe tốt và nói tốt Tiếng Anh Vì vậy việc giảng dạy và học tập bộ môn Tiếng Anh sao cho đạt kết quả cao nhất đó là một vấn đề đang

đ-ợc giáo viên chúng tôi quan tâm

Trong thời đại ngày nay, khi mà công nghệ thông tin, viễn thông, du lịch, ngoạ giao phát triển và hng thịnh thì việc phổ cập Tiếng Anh trên khắp mọi miền

là chủ trơng đúng đắn của Bộ GD-ĐT Việc không ngừng tìm tòi học hỏi dể hoàn thiện phơng pháp giảng dạy và học tập để đáp ứng nhu cầu học tập và giao lu văn hoá của con ngời

Đất nớc Việt Nam đang trên đà tiến lên chủ nghĩa xã hội và đang khích lệ nền kinh tế mở cửa đón nhận sự đầu t của các doanh nghiệp nớc ngoài Vậy nên các bác sỹ, kỹ s, thậm chí cả công nhân của các doanh nghiệp trên không thể không đợc tranh bị vốn Tiếng Anh giao tiếp cơ bản để có thể giao tiếp đơn thuần với các chủ đầu t, với bạn hàng Do đó việc học Tiếng Anh trở thành nhu cầu cấp thiết, nó là nhịp cầu nối liền các nền văn hoá trên thế giới và đa Việt Nam đến với thế giới

Nói, đọc, viết Tiếng Anh đã khó nhng nghe Tiếng Anh còn là cả một vấn

đề, không những khó với ngời học mà còn khó cả với ngời dạy Vì vậy để cho

ng-ời học nghe và hiểu đợc thì ngng-ời dạy phải tìm mọi cách nâng cao và phát triển thêm kỹ năng nghe, trình độ nghe của ngời đọc

Xuất phát từ các yêu cầu của cuộc sống, cũng nh đặc thù bộ môn và từ việc dạy kỹ năng nghe một số bài ở lớp 7 và các tiết nghe ở lớp 8, vấn đề đổi mới

ph-ơng pháp dạy nghe trong trph-ơng trình SGK hiện nay đang đợc nhiều trờng học quan tâm Đang áp dụng phơng pháp biến đổi sao cho các bài tập nghe trong SGK phù hợp với trình độ học sinh mà không cần cắt xén nội dung kiến thức yêu cầu Tuy nhiên việc áp dụng một phơng pháp dạy nghe mới nh thế nào cho phù hợp với học sinh của mình và sự thành công của nó còn phụ thuộc vào cách thức tiến hành của từng giáo viên, sự chỉ đạo chung thuộc chuyên

môn của từng trờng và khả năng tiếp thu kiến thức, áp dụng vào thực tiễn của từng học sinh

Qua thời gian giảng dạy tại trờng phổ thông, vừa qua tôi đã đợc tiếp cận với các phơng pháp khác nhau

1 Phơng pháp dạy cổ truyền.

Giáo viên đóng vai trò chủ đạo, học sinh thụ động ngồi nghe và ghi chép những gì giáo viên làm mẫu

2 Phơng pháp dạy học mới.

Lấy học sinh làm trung tâm, học sinh phải làm vệc nhiều trên lớp Giáo viên đóng vai trò là ngời hớng dẫn, chỉ gợi mở vấn đề và yêu cầu học sinh hoạt

động Khuyến khích học sinh suy đoán các vấn đề liên quan đến chủ đề bài học Học sinh tích cực than gia đóng góp ý kiến xây dung bài và nắm vững đợc nội dung cơ bản

Chính vì những lý do trên đây tôi quyết định chọn đề tài nghiên cứu “ đổi mới phơng pháp dạy nghe” với mọt số điều gì để góp phần cho các giờ dạy kỹ năng nghe đạt hiệu quả cao hơn

II- mục đích nghiên cứu:

Qua việc nghiên cứu đề tài từ đó xác định nội dung và phơng pháp hình thành, xây dựng thiết kế một bài dạy nghe, giảm độ khó yêu cầu của bài tập nghe , nhng vẫn tôn trọng nội dung kiến thức SGK hiện hành Nhằm đạt đợc yêu cầu dạy học của mình nói riêng và yêu cầu hiểu đợc bài học của học sinh nói chung một cách chủ động sáng tạo, phù hợp với trình độ tiếp thu kiến thức của học sinh phổ thông các huyện miền núi và phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất còn thiếu thốn

III- khách thể và đối tợng nghiên cứu:

1 Khách thể nghiên cứu.

Qua thời gian giảng dạy tôi đợc phân công giảng dạy chơng trình lớp 8, đề tài này đợc nghiên cứu trên thực tế học sinh lớp 8 trờng THCS Nguyễn Bá Ngọc qua một số tiết dạy nghe mới và một số giờ dạy nghe theo phơng pháp thông th-ờng

2 Đối tợng nghiên cứu.

Học sinh lớp 8 + lớp 9 trờng THCS Lớp 8B và lớp 9B bao gồm có 39 học sinh, trong đó có 22 em học sinh nữ và 17 em học sinh nam

IV- giả thuyết khoa học:

Với đề tài dạy nghe theo phơng pháp đổi mới của tôi có thể đặt ra giả thuyết “ Nếu áp dụng biện pháp cải biến bài tập nghe sao cho phù hợp với trình

độ học sinh hơn và phù hợp với đối tợng học sinh hơn sẽ góp phần làm cho các giờ dạy nghe đạt hiệu quả cao hơn và tránh đợc tình trạng học sinh quá căng thẳng hay lo lắng trong giờ học nghe, giúp cho ngời học và ngời dạy có nhiều hứng thú hơn trong các giờ học nghe”

V- phơng pháp nghiên cứu:

1 Ngiên cứu lý luận.

Thông qua việc nghiên cứu lý luận để thấy đợc tác dụng của việc áp dụng phơng pháp dạy nghe mới vào tiết dạy nghe mới, để thấy đợc phơng pháp dạy nghe mới vừa là phơng tiện bổ trợ cho các tiết dạy khác, vừa là mục đích trong chơng trình dạy học Tiếng Anh ở bậc THCS ( dạy ngữ pháp, đọc, viết, nói )

2 Thực nghiệm s phạm.

Qua thực tế của việc dạy nghe theo phơng pháp đổi mới từ đó quan sát tổng hợp các kết quả đạt đợc đem so với kết quả dạy học cổ truyền và rút ra những u điểm và hạn chế của phơng pháp mới

3 Phơng pháp kiểm tra nghe hiểu.

Giáo viên thiết kế nhiều bài tập liên quan đến bài tập nghe và kiểm tra sự nghe hiểu của học sinh, kết hợp với việc xem vở ghi từ đó có những nhận xét

đánh giá chính xác khả năng truyền đạt của giáo viên và khả năng tiếp thu kiến thức của học sinh

Nhấn mạnh vai trò cải tiến phơng pháp dạy học môn Tiếng Anh và phơng pháp dạy nghe nói riêng Phân tích đ… ợc lý luận của việc dạy học và học nghe của học sinh

Định hình đợc một phơng pháp dạy nghe mới kết hợp với các phần dạy kỹ năng và phần nghe ở Listen and Read nhằm phát triển tốt hơn kỹ năng nghe của học sinh

Đổi mới phơng pháp dạy học vừa là mục đích và là phơng tiện của việc dạy Tiếng Anh ở nớc ta hiện nay theo tinh thần hiện nay của ngành giáo dục và tạo ý thức chuẩn bị về tri thức khoa học và giáo dục góp phần đạt đợc bớc đầu yêu cầu

đổi mới phơng pháp trong giai đoạn hiện nay của ngành và tơng lai phát triển của khoa học giáo dục dự tính phổ cập Tiếng Anh trong hệ thống giáo dục nớc ta

VI- cơ sở, phạm vi, thời gian nghiên cứu:

1 Cơ sở nghiên cứu.

Mỗi đề tài nghiên cứu đều đi khám phá một khía cạnh nào đó trong các lĩnh vực khoa học, kinh tế, chính trị phục vụ cho các hoạt động sinh hoạt giao lu của con ngời

+ Thứ nhất:

Nghiên cứu rút ra đợc một phơng pháp dạy nghe mới khoa học, hiệu quả cho học sinh phổ thông Thiết kế yêu cầu các bài tập phù hợp và khích lệ tính t duy của học sinh Giới thiệu bài bằng phơng pháp dự đoán suy luận, cách trình bày bài khuyến khích khả năng sáng tạo của học sinh thông qua các giờ học nghe, và đề tài là cơ sở chỉ ra đợc cách củng cố, kiểm tra khả năng hiểu bài của học sinh bằng các bài tập phù hợp

+ Thứ hai:

Xác định cơ sở lý luận của việc hình thành phơng pháp dạy nghe nói chung

và phơng pháp mới cho một số tiết dạy nghe ở bậc THCS

+ Thú ba:

Qua nghiên cứu cơ sở lý luận và thự tiễn giảng dạy và dự giờ thăm lớp, phải thiết kế xây dựng đợc bài dạy ( thiết kế giáo án ) theo phơng pháp dạy nghe

đạt hiệu quả cao

+ Thứ t:

Kiểm nghiệm tính khả thi và hiệu quả của dạy nghe theo phơng pháp mới.

2 Phạm vi đề tài nghiên cứu.

Để áp dụng các phơng pháp mới có hiệu quả cao vào việc hớng dẫn học sinh nghe Đề tài này sẽ đi sâu nghiên cứu lý luận của việc đổi mới phơng pháp dạy nghe và áp dụng phơng pháp dạy học mới vào một số tiết học cụ thể là các tiết nghe ở chơng trình Tiếng Anh lớp 8 và lớp 9 Trong phạm vi nghiên cứu đề tài này tôi muốn đề cập đến vấn đề xem việc đổi mới phơng pháp dạy nghe vừa là mục đích và là phơng tiện dạy học mới Biện pháp chủ yếu là xây dựng ( thiết kế một số giáo án giảng dạy phần kỹ năng nghe trong SGK lớp 8)

3 Thời gian nghiên cứu.

Đề tài này đợc nghiên cứu từ đầu tháng 9 năm 2007 đến ngày 30/1/2008 tại trờng THCS Nguyễn Bá Ngọc

Phần thứ II: quá trình nghên cứu:

Chơng I: Cơ sở lý luận và thực tiễn của vấn đề nghiên cứu.

I- LICH Sử Đề Tài:

Do đặc trng bộ môn ngoại ngữ, phơng pháp dạy học không đòi hỏi phải đi theo một trật tự nhất định, do đó giáo viên luôn phải chú ý đến các biện pháp chuyển tải kiến thức đến cho ngời học sao cho hợp lý nhất Hơn thế nữa do tình hình chung của học sinh địa phơng hầu hết cơ sở vật chất phục vụ cho học sinh học tập còn thiếu thốn Học sinh hầu hết lên cấp II mới đợc làm quen với môn Tiếng Anh và sự hiểu biết kiếm thức xã hội còn hạn hẹp, còn rụt rè nhút nhát cha nhớ ngay những gì đợc học, vốn từ vực lại hạn chế nên trong quá trình học giáo viên gặp rất nhiều khó khăn, khả năng nghe rất kém

Đề tài nghiên cứu phơng pháp dạy nghe này rất phù hợp với sở thích của tôi ngay sau khi nhận chơng trình SGK lớp 8 mới Tôi muốn tìm ra một số những

bí quyết để tạo sự thành công cho tiết nghe, nhằm khuyến khích học sinh sử dụng vốn từ có sẵn tạo ra bầu không khí thoải mái khi học nghe

Đề tài này đợc hình thành trong quá trình học tập và nghiên cứu lý thuyết

về phơng pháp dạy thực tế ở trờng THCS Nguyễn Bá Ngọc, kết quả kiểm tra nghe hiểu đối với học sinh lớp 8

II- CƠ Sở Lý LUậN.

Việc thực hiện đề tài nghiên cứu này dựa trên cơ sở lý luận phơng pháp dạy học bộ môn Anh văn, khoa học chính xác, học sinh hiểu bài ngay tại lớp

Giáo viên thiết kế các yêu cầu bài tập nghe đơn giản hơn nhng trên cơ sở nội dung cơ bản yêu cầu của SGK

Trong quá trình thực hiện đề tài này, bản thân tôi không ngừng học hỏi bám sát nội dung sách yêu cầu và tìm ra những hạn chế của phơng pháp dạy mới

để cùng đồng nghiệp tham khảo rút kinh nghiệm, điều chỉnh thích hợp và tạo ra khả năng lĩnh hội tri thức mới của học sinh và phù hợp tâm lý lứa tuổi

III- cơ sở thực tiễn.

Trong điều kiện cơ sở vật chất của các trờng học vùng nông thôn còn nhiều thiếu thốn, việc thực hiện các giờ dạy theo phơng pháp mới cũng gặp không ít khó khăn.VD nh đài, đĩa, điện hoặc tiền phôto các phiếu học tập trong

đó các bài tập nghe đã đợc thiết kế lại cho phù hợp hơn Tuy nhiên giáo viên có thể cố gắng đến mức có thể giúp cho các em học nghe ở điều kiện tốt nhất và

thực tế đã chứng minh so với những giờ nghe để tự học sinh làm bài theo bài tập trong sách, kết quả chỉ có mộ số học sinh có thể tự trả lời còn lại thậm chí học sinh cha kịp định hình về những điều chúng nghe Nhng sau khi giáo viên đã thiết kế bài tập hợp lý hơn, đa phần học sinh nghe và trả lời đợc ( chiếm đến 90% ) tổng số học sinh trong lớp và giờ dạy nghe đạt hiệu quả rõ rệt

Chơng II: Các biện pháp thực hiện.

Để một giờ dạy học thành công cao và giúp học sinh hiểu kỹ hơn thì ngời giáo viên vừa phải dạy tốt, lại còn chuẩn bị chu đáo vì thế để thực hiện một hớng mới trong một giờ nghe giáo viên phải đồng thời kết hợp các biện pháp thực hiện sau:

I- Chuẩn bị tốt các phơng tiện dạy học.

Giáo viên phải chuẩn bị băng đài, nghe trớc một hoặc nhiều lần, chú ý những chỗ khó và nói nhanh, các cấu trúc cố định nhằm gợi mở giúp học sinh dễ dạng hơn trong quá trình nghe

Giáo viên cần chuẩn bị thiết kế lại các bài tập nghe trong SGK sao cho phù hợp hơn và phôto cho học sinh phiếu học tập điều này giúp cho giáo viên và học sinh tiết kiệm thời gian chép bài trên lớp, giáo viên còn phải chuẩn bị tốt các loại

đồ dùng dạy học nh tranh ảnh nếu cần hoặc bảng phụ

Cần phải chuẩn bị thiết kể trò chơi hoặc các hoạt động trên lớp Giáo viên yêu cầu học sinh thự hiện điều này giúp cho giờ học logic hơn và các tiến trình lên lớp diễn ra trôi chảy hơn

II- Quá trình lên lớp.

Giáo viên tạo ra không khí thoải mái hào hứng, không quá căng thẳng bằng cách giới thiệu các chủ đề bài nghe, hoặc các trò chơi có liên quan đến bài

học giúp cho học sinh bớc vào nghe với tâm lý thoải mái, điều này đợc kết hợp hài hoà trong phần Pre-Listening

Giáo viên cố gắng trọng tâm những từ vựng quan trọng phần nghe mà học sinh sẽ phải hiểu

Trong quá trình nghe giáo viên chú ý đến yêu cầu của bài tập đã đợc thiết

kế lại sao cho học sinh có thể làm việc dễ dàng hơn

Sau khi nghe xong, giáo viên phải chuẩn bị sẵn các hoạt động sau giờ nghe

để nhằm kiểm tra sự hiểu bài của học sinh và phát triển thêm kỹ năng nói hoặc viết

Nếu kết hợp nhuần nhuễn các khâu từ chuẩn bị đến quá trình giờ nghe và kết quả cho thấy sau khi thực nghiệm các giờ nghe theo phơng pháp trên tôi thấy hiệu quả và học sinh rất hào hứng không còn sợ học nghe nữa

Chơng III: Thực nghiệm s phạm.

Ngày nay sự phát triển của khoa học kỹ thuật – công nghệ thông tin lên

đến đỉnh cao, nhiều lĩnh vực ngành nghề mới hình thành và phát triển trên phạm

vi toàn cầu Điều đó đồng nghĩa với đòi hỏi mọi ngời phải có một vốn Tiếng Anh nhất định để nắm bắt chuyển đổi ngôn ngữ của mọi ngờ trên thế giới thành ngôn ngữ của mình Từ đó xuất hiện sự gia tăng nhu cầu học Anh ngữ Trên thực tế ở khắp mọi nơi trên thế giới mọi ngời đều quan tâm đen việc dạy và học tiếng anh sao cho có hiệu quả.Vì vậy cần có sự đổi mới mạnh mẽ về mục tiêu, nội dung tổ chức và hệ thống phơng pháp dạy học sao cho chất lợng và hiệu quả Điều này cũng nhằm đáp ứng kịp thời yêu cầu của thời đại

Đổi mới phơng pháp dạy học trong môn tiếng anh là một bộ phận của quá trình đổi mới phơng pháp dạy học phải gắn liền với mục tiêu và kế hoạch giáo dục ở trờng phổ thông Đổi mới phơng pháp dạy học nói chung, đổi mới cơ sở vật chất và thiết bị học tập phục vụ cho việc học ngoại ngữ, nhằm giúp cho ngời học ngoại ngữ thật sự tìm thấy hứng thú trong quá trình học và chính sự thu hút ấy giúp cho ngời dạy có động lực thúc đẩy không ngừng vơn lên tìm

tòi các phơng pháp mới hay hơn Những phơng pháp tránh cho ngời dạy làm việc nhiều mà nhân vật trung tâm phải là ngời học

Qua quá trình nghiên cứu và rút kinh nghiệm từ 2 phơng pháp giảng dạy, tôi nhận thấy hiệu quả hoàn toàn khác nhau Trong phơng pháp dạy học trớc đây

học sinh thụ động ngồi tiếp thu kiến thức, ghi chép và nghe nh những chiếc máy Còn phơng pháp đổi mới học sinh đợc phát triển hết t duy trí tuệ và đợc hoạt

động nhiều trong giờ học Để có kết quả so sánh chính sác giữa hai phơng pháp dạy mới và cũ tôi xin đa ra một và tiết tôi đã nghiên cứu trong quá trình dạy nghe lớp

UNIT 3 PERIOD: 14 LISTEN

* Mục đích:

Sau khi hoàn thành bài học, học sinh có thể nghe đợc thông tin về các từ trong một chủ thể

( Nếu giáo viên cho học sinh trực tiếp nghe và tìm các từ điền với các bức tranh điều này sẽ gây khó khăn cho học sinh trong quá trình nghe, vì thế giáo viên phải làm tốt phần chuẩn bị trớc khi nghe)

* Các bớc lên lớp:

Yêu cầu học sinh nhìn vào các bức

tranh và sau đó viết ra các từ mà các

em biết theo nhóm Học sinh trình bày

theo nhóm giáo viên kiểm tra và tìm

đội thắng

Giáo viên giới thiệu một số từ mới

trong bài nghe

Giáo viên có thể sử dụng tranh giới

thiệu từ

Hoặc giáo viên yêu cầu học sinh tự

nhắc lại các từ đã học nh Chicken, to

cook

Giáo viên yêu cầu học sinh đoán xem

A warm up

B Nhóm 2 Nhóm 2 Chicken Inion Noodle Rice Rice Chicken

Bài mới I- Pre-Listening

1 Vocabulary Steamer (n) Fried rice Pan (n) To cook Garlic (n) special Chinese fried rice Green papper (n)

Chicken (n) Ham (n)

2 Predicts iterms

món cơm Giang Dơng Chân Trung

Quốc có những nguyên liệu gì

Giáo viên yêu cầu học sinh nghe băng

và viết lại câu nguyên liệu của món

cơm giang

Học sinh nghe và đánh dấu các bức

tranh, giáo viên kiểm tra và cho học

sinh ghi lên bảng

Giáo viên yêu cầu học sinh dựa vào

nguyên liệu vừa nghe đợc hãy viết ra

công thức nấu món cơm giang Trung

Quốc

Học sinh hoạt động nhóm và viết cách

nấu món ăn

inions, salt, ect …

II- While- Listening

1 Nghe và kiểm tra xem các nguyên liệu có trong các bức tranh nào?

a Fried rice

b Pan

c Garlic, green- peppers

d Ham and peas

2 Kiểm tra T/F các câu đoán

a T b.E c F

III- Post- listening

Hit the pan, then put the oil, wait until

it is hot Fry garlic and green peppers put the pear in and put rice with some salt

So sánh với cách dạy nghe trớc giáo viên giải thích yêu cầu của bài, cung cấp một số vốn từ vựng và tiến hành nghe luôn thì thấy cách đổi mới phơng pháp dạy nghe này gây hứng thú cho học sinh rất nhiều, học sinh có điều kiệm cơ hội

đoán biết và làm quen không quá đột ngột trong quá trình nghe, điều này tạo cho các em tâm lý tốt khi nghe Còn theo phơng pháp học cũ học sinh rất thụ động ngồi nghe mà không biết các nguyên liệu đó dùng để làm gì

Vấn đề thứ hai là ở chỗ sau khi nghe vì đã có những t duy trớc khi nghe và trong khi nghe nên ta có thể chuyển hoạt động nghe thành hoạt động nói hoặc viết rất hay và phù hợp