Họ thuộc nhóm người “ăn theo nói leo”, hay các nhà tâm lý gọi là “Hiệu ứng theo đám đông”... Vì sao trong giới trẻ có hiện tượng đua xe với một số lượng lớn người tham gia, mặc dù ban đầ
Trang 1Những điều chưa biết về hội
chứng adua
Nhiều chị em đi siêu thị, thấy bạn bè vơ hàng, cũng bỏ
đồ vào giỏ, dù tiền bạc không rủng rỉnh và cũng chẳng
có nhu cầu Họ thuộc nhóm người “ăn theo nói leo”, hay các nhà tâm lý gọi là “Hiệu ứng theo đám đông”
Ảnh: Corbis.com
Trang 2Vì sao trong giới trẻ có hiện tượng đua xe với một số lượng lớn người tham gia, mặc dù ban đầu chỉ do một nhóm nhỏ khởi xướng? Vì sao có phong trào yêu rầm rộ ở trường này, lớp nọ? Tại sao có hội chứng dùng mỹ phẩm Hàn Quốc, có hội chứng “yêu” ca sĩ nọ, cầu thủ bóng đá kia? Tất cả các hiện tượng đó đều được giải thích là: “Hiệu ứng theo đám đông”
Trong cuộc sống có rất nhiều người sống và ứng xử theo số đông Thấy mọi người ăn mặc thế nào, họ cũng cố bắt
chước cho giống, mặc dù có thể trong lòng không thích thú lắm Trong các cuộc họp cần biểu quyết một vấn đề gì, có những người không giơ tay một cách mạnh dạn mà chỉ tự tin khi thấy số đông cùng ý kiến Hiện tượng một cá nhân
do áp lực của số đông mà suy nghĩ và hành động có xu
hướng đi tới chỗ nhất trí với số đông, trong tâm lý học gọi là: “Hiệu ứng theo đám đông”
Trang 3
Có nhà tâm lý học đã làm một thí nghiệm sau: Ông yêu cầu
30 người uống nước lọc rồi phát biểu xem nước có vị gì Trong số người tham gia, ông nói trước với 20 người rằng, sau khi uống, cứ nói “nước có vị ngọt như pha đường” Kết quả, sau khi uống nước đun sôi để nguội, có 26 người
khẳng định nước có vị ngọt Ngoài 20 người đã được “gài sẵn”, còn 6 người thấy không ngọt cũng nói ngọt Đây là hiệu ứng tâm lý theo đám đông
Theo một nghiên cứu của Đại học Leeds (Anh), con người khi ở trong đám đông có hành vi không khác biệt mấy so với đàn cừu hay chim di trú Họ khẳng định 95% số người trong đám đông có khuynh hướng hành động theo một
nhóm thiểu số chỉ chiếm khoảng 5% mà không hề suy nghĩ
Để đi đến kết luận này, các nhà nghiên cứu đã cho những người tham gia thử nghiệm đi lại vô định trong một gian phòng rộng Một số người trong nhóm được dặn trước đã di chuyển một cách dứt khoát hơn Cuối cùng, tất cả mọi
người tự nhiên đi theo những người này tuy không được
Trang 4phép liên lạc với nhau Đa số những người được hỏi đều cho biết, họ không hề ý thức rằng mình đã bị chỉ huy
Các thử nghiệm khác đã được thực hiện ở nhiều nhóm khác nhau và chứng minh đám đông càng nhiều người thì càng
dễ gây ảnh hưởng Nghiên cứu trên có thể giúp tìm hiểu về hành vi đám đông và đưa ra những chiến lược về sơ tán trong trường hợp xảy ra thảm họa
Lý do nào khiến người ta làm theo đám đông và đó có phải là cách khôn ngoan?
Sở dĩ có hiện tượng tâm lý theo đám đông là vì mọi người đều tin rằng, phán đoán của nhiều người chính xác hơn phán đoán của mình, vì vậy tin theo số đông tốt hơn
Lý do thứ hai dẫn đến hiện tượng này là do sức ép của tập thể Người ta ai cũng muốn được số đông chấp nhận, muốn mọi người cùng quan điểm, không ai muốn tách mình cô lập, dễ bị chê trách, dị nghị, do đó theo số đông là cách ứng
xử khôn ngoan nhất
Trang 5
Lý do cuối cùng chính là do bản thân mình không có chính kiến Điều này đúng nhất với những người còn thiếu kinh nghiệm, hiểu biết hạn chế Khi con người không sáng suốt, chưa rõ thực hư ra sao, đành cầu viện xung quanh, bắt
chước hành vi của mọi người để khỏi lộ ra là mình kém cỏi, không biết gì
Hiện tượng “ăn theo nói leo” được những người bán hàng tận dụng triệt để Khi có một vài khách vào, chủ hàng cho một đám “cò mồi” ra giả vờ túm vào món hàng khách thật đang xem, khen lấy khen để, bảo là “hàng xịn thật”, rồi trả giá cao ngất trời Người mua hàng thiếu kinh nghiệm sẽ bị đám đông ám thị, trở nên thiếu sáng suốt và quyết định mua
vì thấy nhiều người khen tốt
Trong công tác tuyên truyền, vận động, người ta cũng hay dùng hiệu ứng đám đông để gây sức ép với một “nhóm
thiểu số” nào đó Người ta hay nói: “Cả làng làm rồi đấy,
Trang 6nhà anh có làm thì làm”, hay “cơ quan ai cũng làm điều này rồi, còn anh làm không thì tùy"
Nhìn chung, người càng học cao, hiểu rộng, có ý chí
quyết đoán thì càng ít bị ảnh hưởng bởi số đông Con người càng ít hiểu biết, càng dễ a dua, chạy theo số
đông
Chỉ có những người không ngại bị trù dập, thành kiến, dị nghị mới dám xả thân vì chính kiến của mình, bảo vệ lẽ phải theo tinh thần khoa học Chẳng hạn, vì kiên quyết
không theo số đông cho rằng trái đất là trung tâm vũ trụ, bảo vệ chân lý mặt trời là trung tâm mà Bruno bị thiêu trên giàn lửa Galilei vì bảo vệ sự đúng đắn của học thuyết
Copecnic mà bị ra toà, đành phải đọc lời sám hối, song sau
đó, ông vẫn ngửa mặt lên trời mà than: “Nhưng dù sao trái đất vẫn quay”