Hỏi đáp về Diễn đàn hợp tác kinh tế Châu Á- Thái Bình Dương

Hội nghị Cấp cao APEC tại Vancouver, Canada tháng 11/1997 đã thông qua qui chế thành viêncủa APEC, qui định các nước, các vùng lãnh thổ kinh tế muốn trở thành thành viên của APEC cần phả

BỘ THƯƠNG MẠI

VỤ CHÍNH SÁCH THƯƠNG MẠI ĐA BIÊN

HỎI ĐÁP

VỀ DIỄN ĐÀN HỢP TÁC KINH TẾ CHÂU Á - THÁI BÌNH DƯƠNG

VÀ DIỄN ĐÀN HỢP TÁC Á - ÂU

HÀ NỘI, THÁNG 8 NĂM 2003

LỜI NÓI ĐẦU ******

Tính tới tháng 11 năm 2003 là tròn 7 năm Việt Nam trở thành sáng lập viên của Hợp tác Á - Âu(ASEM) và 5 năm là thành viên chính thức của Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương(APEC) Trong những năm qua, Việt Nam đã chủ động, tích cực tham gia các chương trình hợp tác th-ương mại, đầu tư trong APEC, ASEM, mở rộng quan hệ với từng thành viên

Hội nhập sâu rộng hơn vào nền kinh tế khu vực và quốc tế là một chủ trương lớn của Đảng vàNhà nước ta Báo cáo chính trị của Đại hội Đảng IX năm 2001 đã nhấn mạnh đường lối phát triển kinh

tế - xã hội là: “Đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ, phát huycao độ nội lực đồng thời tranh thủ nguồn lực bên ngoài và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế để pháttriển nhanh, có hiệu quả và bền vững ” Để có thể hội nhập sâu rộng theo đường lối của Đảng và Nhànước, việc nâng cao hiểu biết cho các nhà quản lý, các nhà nghiên cứu và đặc biệt là các doanh nghiệp

về các Diễn đàn kinh tế khu vực mà Việt Nam tham gia là rất cần thiết

Nhằm mục đích đó, Vụ Chính sách Thương mại Đa biên, Bộ Thương mại đã biên soạn cuốnsách Hỏi đáp về APEC - ASEM với hy vọng cuốn sách sẽ phần nào giúp bạn đọc khai thác đ ược nhữngthông tin hữu ích, phục vụ công tác nghiên cứu và kinh doanh Do trình độ và thời gian hạn chế, cuốnsách này chắc chắn không tránh khỏi một số thiếu sót Chúng tôi rất mong nhận được các ý kiến đónggóp quý báu của các độc giả

Xin trân trọng giới thiệu cuốn sách này với bạn đọc /

TRẦN QUỐC KHÁNH

VỤ TRƯỞNG VỤ CSTM ĐA BIÊN

BỘ THƯƠNG MẠI

PHẦN I DIỄN ĐÀN HỢP TÁC KINH TẾ CHÂU Á - THÁI BÌNH DƯƠNG (APEC)

I/ KHÁI QUÁT CHUNG

1 Cụm từ viết tắt APEC có nghĩa là gì?

APEC là từ viết tắt tiếng Anh của “Asia-Pacific Economic Cooperation”, nghĩa là Hợp tác Kinh

tế Châu Á - Thái Bình Dương

2 APEC được thành lập năm nào?

APEC được thành lập năm 1989 tại Canberra (Australia)

3 APEC ra đời trong bối cảnh nào và mục đích của việc thành lập APEC?

Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á- Thái Bình Dương (APEC) ra đời trong bối cảnh nền kinh tếquốc tế đang đương đầu với những thách thức nghiệt ngã: chủ nghĩa toàn cầu vốn phát triển mạnh sauthế chiến thứ hai bắt đầu gặp phải những khó khăn nan giải với nhiều vấn đề bế tắc trong tiến trình đàmphán Hiệp Uruguay/WTO; chủ nghĩa khu vực hình thành và phát triển mạnh; khủng hoảng kinh tế trongnhững năm 1980 đặt ra những đòi hỏi có tính khách quan cần tập hợp lực lượng của những nền kinh tếtrong khu vực Châu Á- Thái Bình Dương để đương đầu với cạnh tranh quốc tế gay gắt APEC ra đời làkết quả hội tụ của các yếu tố trên nhằm khắc phục những khó khăn của chủ nghĩa toàn cầu, đồng thờinhằm liên kết các nền kinh tế phát triển trong khu vực như Mỹ, Canađa, Australia, Nhật Bản, các nềnkinh tế công nghiệp mới như Hàn Quốc, Đài Loan, Singapore và các nước đang phát triển như TrungQuốc, ASEAN lại với nhau, đưa khu vực này trở thành động lực cạnh tranh mạnh của nền kinh tế thếgiới

4 APEC bao gồm những thành viên nào và họ gia nhập năm nào?

Hiện tại, APEC có 21 nền kinh tế thành viên và APEC đã quyết định ngừng việc kết nạp thànhviên mới để chấn chỉnh tổ chức

Khi mới bắt đầu thành lập năm 1989, APEC có 12 sáng lập viên là Australia, BruneiDarussalam, Canada, Hàn Quốc, Indonesia, Malaysia, New Zealand, Nhật Bản, Philippines, Singapore,Thái Lan và Mỹ Tháng 11/1991, APEC kết nạp thêm 3 thành viên nữa là Trung Quốc, Hồng Kông vàĐài Loan Mexico và Papua New Guinea gia nhập tháng 11/1993 và Chi Lê tham gia tháng 11/1994.Tháng 11/1998, Peru, Nga và Việt Nam trở thành thành viên chính thức của APEC

5 Mục tiêu hoạt động của APEClà gì?

APEC chủ yếu hoạt động theo hướng tập hợp lực lượng chính trị để tạo thế và lực trong cáccuộc đàm phán đa biên và ổn định kinh tế khu vực Hướng hoạt động chính của APEC là các vấn đềkinh tế, tuy nhiên vấn đề chính trị và an ninh đôi khi cũng được bàn thảo APEC được thành lập với tầmnhìn dài hạn là thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và sự thịnh vượng cho khu vực và thắt chặt quan hệ trongcộng đồng châu Á - Thái Bình Dương Các biện pháp được thực hiện là cắt giảm thuế và các rào cản

thương mại, đẩy mạnh xuất khẩu và xây dựng các nền kinh tế hiệu quả APEC đang phấn đấu tạo dựngmột môi trường để lưu chuyển an toàn và hiệu quả hàng hoá, dịch vụ và con người giữa các biên giớithông qua phối hợp chính sách và hợp tác kinh tế, kỹ thuật Để đạt được mục tiêu dài hạn, Tuyên bốBogor 1994 của các Nguyên thủ Quốc gia APEC đã xác định mọi hoạt động của APEC nhằm thực hiện

3 mục tiêu lớn sau đây:

- Củng cố hệ thống thương mại đa phương: APEC sử dụng đầy đủ các nguyên tắc và kết quả củaWTO để thực hiện các vòng đàm phán nội bộ khối và phát triển những kết quả vì mục tiêu tự dohóa hơn trong nội bộ khối;

- Tăng cường tự do hóa thương mại và đầu tư: thúc đẩy và phát triển quan hệ thương mại thông quaviệc loại bỏ những hạn chế về thương mại và đầu tư, xúc tiến trao đổi hàng hóa, dịch vụ, tư bảngiữa các nền kinh tế Mốc thời hạn tự do hóa thương mại và đầu tư của APEC là năm 2010 đối vớicác thành viên phát triển và năm 2020 đối với các thành viên đang phát triển;

- Tăng cường hợp tác kinh tế - kỹ thuật giữa các nền kinh tế trong cộng đồng châu Á-Thái BìnhDương nhằm bảo đảm cho các nền kinh tế thành viên thực hiện có hiệu quả những cam kết quốc tế

và nâng cao khả năng quản lý vĩ mô đối với nền kinh tế

6 Nguyên tắc hoạt động của APEC là gì?

Để thực hiện mục tiêu thương mại - đầu tư tự do và mở, các nhà Lãnh đạo Kinh tế APEC đãthông qua Kế hoạch Hành động Osaka (OAA) năm 1995, trong qui định tất cả các hoạt động của APECđược điều tiết bởi những nguyên tắc chung sau:

- Bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau;

- Hỗ trợ và cùng có lợi;

- Quan hệ đối tác chân thành và trên tinh thần xây dựng;

- Mọi quyết định được đưa ra trên cơ sở nhất trí chung

Các nguyên tắc chung này đã được cụ thể hoá thành 9 nguyên tắc cơ bản sau:

- Toàn diện;

- Tương thích với Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO);

- Đảm bảo mối tương đồng giữa các thành viên;

- Không phân biệt đối xử;

- Đảm bảo công khai, minh bạch;

- Lấy mức bảo hộ hiện tại làm mốc để giảm dần (stand still);

- Đồng loạt triển khai tiến trình tự do hoá, thuận lợi hóa thương mại và đầu tư;

- Có sự linh hoạt; và

- Hợp tác

7 APEC hoạt động trong những lĩnh vực nào?

Hoạt động hợp tác APEC hết sức đa dạng, từ đối thoại chính sách đến các cam kết đơn phương

để mở cửa thị trường, từ trao đổi kinh nghiệm khoa học-kỹ thuật và quản lý đến xây dựng các chương

trình hành động nhằm giảm bớt chi phí kinh doanh Các lĩnh vực hợp tác không chỉ chú trọng vàothương mại mà còn cả những vấn đề khác như về bảo tồn tài nguyên, phát triển nguồn nhân lực, khoahọc công nghệ công nghiệp, thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ

8 Cơ cấu tổ chức hoạt động của APEC như thế nào?

APEC hoạt động như một diễn đàn hợp tác kinh tế, thương mại đa biên Tuy hình thức là mộtdiễn đàn hợp tác kinh tế khu vực mở, nhưng APEC một cơ chế tổ chức và hoạt động khá chặt chẽ.Điểm đặc biệt của APEC là ở chỗ APEC là một tổ chức liên chính phủ duy nhất cam kết cắt giảm cácrào cản thương mại và thúc đẩy đầu tư mà không đòi hỏi tham gia các điều khoản pháp lý bắt buộc nào

Hàng năm một trong 21 thành viên APEC sẽ đăng cai các hội nghị lớn của APEC và làm Chủtịch APEC theo qui tắc 1 thành viên ASEAN rồi đến 2 thành viên ngoài ASEAN Thành viên đăng caiAPEC sẽ chịu trách nhiệm làm chủ tịch Hội nghị Cấp cao (Economic Leaders’ Meeting-AELM), một

số Hội nghị Bộ trưởng (Ministerial Meetings-AMM), các Hội nghị Quan chức Cấp cao (SOM), Hộinghị của các Uỷ ban và một số nhóm công tác, đồng thời đảm nhận vị trí Giám đốc điều hành Ban Thư

ký APEC

Các hoạt động cấp chuyên viên và các dự án của APEC chịu sự hướng dẫn của các Quan chứcCao cấp APEC Các hoạt động và dự án này được thực hiện bởi 4 Uỷ ban cấp cao:

 Uỷ ban Quản lý và Ngân sách (BMC);

 Uỷ ban Thương mại và Đầu tư (CTI);

 Uỷ ban Kinh tế (EC);

 Uỷ ban các quan chức cao cấp về hợp tác kinh tế và kỹ thuật (ESC)

Dưới các uỷ ban này có các tiểu nhóm, các nhóm chuyên gia, nhóm công tác và nhóm chuyêntrách để hỗ trợ cho các hoạt động và dự án của bốn nhóm cấp cao này

9 Nguyên tắc ra quyết định của APEC như thế nào?

APEC hoạt động trên cơ sở đồng thuận Các thành viên triển khai các hoạt động và chương trình công tác của mình trên cơ sở đối thoại mở với nguyên tắc tôn trọng các ý kiến của tất cả các thành viên tham gia.

10 Chủ tịch của APEC được lựa chọn như thế nào?

Chủ tịch của APEC do các nền kinh tế thành viên thay phiên nhau đảm nhiệm Chủ tịch APEC

là nền kinh tế chủ nhà tổ chức Hội nghị Cấp cao năm đó

11 Ban Thư ký APEC được thành lập năm nào và đặt trụ sở tại đâu?

Năm 1992, Hội nghị Bộ trưởng lần thứ 4 của APEC đã nhất trí thành lập Ban Thư ký APEC vớichức năng là một cơ quan giúp việc để hỗ trợ và phối hợp các hoạt động trong APEC Trụ sở của BanThư ký được đặt tại Singapore.

12 Tổ chức và chức năng hoạt động của Ban Thư ký APEC?

Ban Thư ký APEC hoạt động như bộ máy nòng cốt hỗ trợ tiến trình APEC Ban Thư ký thựchiện việc phối hợp, hỗ trợ kỹ thuật và tư vấn cũng như quản lý thông tin và liên lạc

Ban Thư ký APEC đóng vai trò trung ương quản lý dự án, giúp các nền kinh tế thành viên vàcác diễn đàn APEC giám sát các dự án APEC tài trợ và quản lý ngân sách hàng năm của APEC

Lãnh đạo Ban Thư ký APEC có Giám đốc điều hành và Phó Giám đốc điều hành Các vị trí này

do các quan chức cấp đại sứ tương ứng của thành viên đăng cai Hội nghị Cấp cao năm hiện tại và nămtiếp theo đảm nhiệm Các vị trí này được quay vòng hàng năm Ban Thư ký APEC có một đội ngũ nhânviên gồm khoảng 20 giám đốc chương trình, do các thành viên APEC đề cử, và khoảng 25 nhân viêndài hạn thực hiện các chức năng hỗ trợ cho Ban Thư ký

13 Muốn trở thành thành viên của APEC cần đáp ứng được những điều kiện gì?

Hội nghị Cấp cao APEC tại Vancouver, Canada tháng 11/1997 đã thông qua qui chế thành viêncủa APEC, qui định các nước, các vùng lãnh thổ kinh tế muốn trở thành thành viên của APEC cần phải

có đủ một số điều kiện sau:

- Vị trí địa lý: nằm ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương, tiếp giáp với bờ biển TháiBình Dương;

- Quan hệ kinh tế: có các mối quan hệ kinh tế chặt chẽ với các nền kinh tế thành viênAPEC về thương mại hàng hóa và dịch vụ, đầu tư trực tiếp nước ngoài và sự tự do đilại tự do của các quan chức;

- Tương đồng về kinh tế: chấp nhận chính sách kinh tế mở cửa theo hướng thị trường;

- Quan tâm và chấp thuận các mục tiêu của APEC: hoàn toàn chấp thuận những mục tiêu

và nguyên tắc cơ bản được đề ra trong các tuyên bố và quyết định của APEC, kể cảnguyên tắc đồng thuận và tự nguyện

II/ CÁC HOẠT ĐỘNG HỢP TÁC

14 APEC hướng tới mục tiêu gì về hợp tác thương mại và đầu tư?

Mục tiêu hợp tác thương mại và đầu tư của APEC được vạch rõ trong bản Tuyên bố Bogor của

các nhà Lãnh đạo, cụ thể là: “thương mại và đầu tư tự do và thông thoáng trong khu vực Châu Á-Thái Bình Dương vào năm 2010 đối với thành viên APEC phát triển và năm 2020 đối với các thành viên APEC đang phát triển”

Các thành viên APEC cho rằng tự do và thông thoáng thương mại và đầu tư giúp các nền kinh

tế thành viên tăng trưởng, tạo công ăn việc làm, tạo ra nhiều cơ hội hơn cho thương mại và đầu tư quốc

tế, đồng thời làm giảm chi phí sản xuất và giảm giá cả hàng hoá và dịch vụ, từ đó tạo lợi ích trực tiếpcho tất cả các nền kinh tế thành viên

15 Thuận lợi hoá thương mại là gì?

Là việc tạo điều kiện thuận lợi cho việc trao đổi thương mại, giúp luồng hàng hoá luân chuyểnđược dễ dàng và tiện lợi Trong thương mại quốc tế, có nhiều vấn đề liên quan đến việc lưu chuyểnhàng hoá xuất nhập khẩu giữa các quốc gia, ví dụ như thủ tục hải quan, kiểm định hàng hoá, kiểm tratiêu chuẩn chất lượng Vì vậy, thuận lợi hoá thương mại bao gồm việc đơn giản hoá, tiêu chuẩn hoá,hài hoà và loại bỏ bớt các thủ tục liên quan đến quá trình giao dịch hàng hoá và các yêu cầu về sốliệu

16 Tại sao phải thực hiện thuận lợi hoá thương mại và vai trò của thuận lợi hoá thương mại trong hợp tác APEC?

Thuận lợi hoá thương mại đang trở nên ngày càng được chú trọng bởi những lợi ích thực tế và

rõ ràng mà nó đem lại Bởi vì, dù các Chính phủ có nỗ lực giảm thuế xuất nhập khẩu cũng như loại bỏrào cản đầu tư mà các thủ tục giao dịch vẫn rườm rà, phức tạp và tốn kém thì thương mại và đầu tư vẫn

bị cản trở và không thể phát triển hiệu quả Theo báo cáo “Triển vọng Kinh tế 1997” của APEC, cácchương trình thuận lợi hoá có thể giúp tiết kiệm 45 tỷ USD, còn các chương trình tự do hoá chỉ có thểtiết kiệm 23 tỷ USD cho khu vực

Thuận lợi hoá thương mại và đầu tư là một trong ba mục tiêu chính của hợp tác APEC Cùng

với tự do hoá thương mại và đầu tư và hợp tác kinh tế kỹ thuật, thuận lợi hoá có vai trò rất quan trọng

để đưa APEC thành một khu vực có luồng thương mại và đầu tư được trao đổi tự do, thuận lợi, nhanhchóng và hiệu quả, phục vụ lợi ích cho tất cả các thành viên và người dân trong khu vực

17 APEC sử dụng công cụ nào để tiến hành thuận lợi hoá thương mại?

APEC đã xây dựng Kế hoạch Hành động Tập thể (Collective Action Plan, gọi tắt là CAP) làmphương tiện thực hiện thuận lợi hoá Kế hoạch Hành động Tập thể do 21 nước thành viên cùng phốihợp thực hiện, thông qua các nhóm công tác về từng lĩnh vực cụ thể, bao gồm 15 lĩnh vực: thuế quan,các biện pháp phi thuế quan, dịch vụ, đầu tư, tiêu chuẩn và hợp chuẩn, thủ tục hải quan, sở hữu trí tuệ,chính sách cạnh tranh, mua sắm chính phủ, rà soát văn bản pháp quy/nới lỏng cơ chế chính sách, cácnghĩa vụ của WTO (kể cả qui tắc xuất xứ), giải quyết tranh chấp, đi lại của doanh nhân, thu thập và xử

lý thông tin

Thông qua các Kế hoạch Hành động Tập thể, các thành viên phối hợp, chia sẻ kinh nghiệm đểthực hiện các biện pháp thuận lợi hoá trong nội bộ nước mình Ví dụ các nước thực hiện đơn giản hoáthủ tục hải quan của mình, tạo thuận lợi cho lưu thông hàng hoá

18 Hoạt động thuận lợi hóa thương mại hiện đang được tiến hành như thế nào trong APEC?

Nhìn thấy các lợi ích rõ ràng do thuận lợi hoá thương mại đem lại, APEC đã ngày càng tậptrung và chú trọng hơn vào nội dung này Năm 2001, tại Hội nghị Cấp cao APEC tổ chức tại Thượng

Hải, APEC đã thông qua Thoả thuận Thượng Hải mà một trong những mục tiêu chính đặt ra là giảm 5% chi phí giao dịch trong 5 năm, từ năm 2001 đến 2006 Mục tiêu này đặt ra một nhiệm vụ mới cho

APEC trong hoạt động Thuận lợi hoá Thương mại

Năm 2002, APEC xây dựng Chương trình Hành động Thuận lợi hoá Thương mại (TradeFacilitation Action Plan, gọi tắt là TFAP), tập trung vào 4 lĩnh vực cơ bản ảnh hưởng đến Thuận lợi hoáThương mại là: thủ tục hải quan, tiêu chuẩn hợp chuẩn, đi lại của doanh nhân và thương mại điện tử

Trong mỗi lĩnh vực trên, APEC đề ra một loạt các công việc cần làm nhằm cải tiến quy trình,nâng cao hiệu quả công việc nhằm tinh giản tối đa các thủ tục phiền hà cho lưu thông hàng hoá và đi lạicủa các doanh nghiệp trong khu vực Trên cơ sở các công việc đã đề ra, APEC sẽ phối hợp hoạt động

để chia sẻ thông tin, kinh nghiệm, giúp đỡ các thành viên còn nhiều khó khăn để thực hiện các mục tiêu

đã đề ra

19 Thuận lợi hóa trong lĩnh vực Tiêu chuẩn chất lượng được thực hiện trong APEC như thế nào?

Để tạo thuận lợi hơn cho việc lưu thông hàng hóa trong khu vực, APEC đã và đang nỗ lực triểnkhai các chương trình hoạt động trong lĩnh vực tiêu chuẩn và hợp chuẩn như hài hoà các tiêu chuẩn tựnguyện và bắt buộc của quốc gia với tiêu chuẩn quốc tế, thừa nhận về đánh giá sự phù hợp cho các lĩnhvực tự nguyện và bắt buộc, thúc đẩy hợp tác để phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật nhằm tăng cường việctham gia rộng rãi vào các thoả thuận thừa nhận lẫn nhau, và đảm bảo tính minh bạch về tiêu chuẩn vàđánh giá sự phù hợp của các nền kinh tế thành viên APEC

Trong lĩnh vực hài hòa hóa tiêu chuẩn, APEC tập trung ưu tiên vào 4 lĩnh vực là dán nhãn thựcphẩm, điện tử, cao su và cơ khí Thời gian thực hiện hài hòa các tiêu chuẩn này là vào năm 2005 đối vớicác thành viên phát triển và 2010 đối với các thành viên đang phát triển

Trong lĩnh vực thừa nhận lẫn nhau, APEC hiện đã xây dựng xong một số thỏa thuận như điện

và điện tử, thực phẩm, an toàn đồ chơi, thu hồi và hướng dẫn thu hồi thực phẩm Chương trình này khiđưa vào thực hiện đã tiết kiệm được khá nhiều chi phí Ví dụ, giao dịch hàng điện và điện tử trong khuvực APEC chiếm khoảng 250 tỷ USD/năm và việc chứng nhận hợp chuẩn thường làm phát sinh thêm

từ 2-10% chi phí sản xuất Theo đánh giá thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau trong lĩnh vực này đã tiết kiệmđược khoảng 5% chi phí sản xuất, tương đương 12,5 tỷ USD/năm

20 Có thể cho biết một số hoạt động thuận lợi hoá thương mại của APEC trong lĩnh vực hải quan được không?

Hoạt động hợp tác của APEC trong lĩnh vực hải quan nhằm thống nhất và đơn giản hoá thủ tụchải quan để cải thiện việc thâm nhập thị trường và giảm chi phí giao dịch Các hoạt động liên quan có

thể kể đến Kế hoạch Hành động APEC về Thương mại phi giấy tờ trong đó qui định các thành viênphát triển sẽ thực hiện thương mại phi giấy tờ vào năm 2005 và 2010 đối với các thành viên đang pháttriển Cơ quan hải quan trong khu vực APEC sẽ sử dụng các hệ thống thông tin điện tử xử lý các giaodịch, liên hệ trực tiếp với các nhà xuất khẩu, nhập khẩu và như vậy giảm đáng kể việc sử dụng giấy tờ.Hiện nay, trung bình một giao dịch thương mại cần tới 40 văn bản, 200 số liệu Việc máy tính hoá cácthủ tục hải quan sẽ làm giảm đi rất nhiều các yêu cầu này, làm tăng tốc độ luồng chu chuyển hàng hoá

và giảm đáng kể chi phí giao dịch trong quá trình thông quan Ngoài ra, APEC cũng có các chươngtrình hoạt động nhằm khuyến khích các thành viên tham gia Công ước Kyoto sửa đổi, thực hiện Côngước HS, tạo thuận lợi cho hàng tạm nhập, thực hiện hệ thống phân loại trước khi thông quan, hài hoàhoá dữ liệu thương mại, thực hiện Hiệp định TRIPS tại cửa khẩu Các hoạt động nói trên không nằmngoài mục đích tạo thuận lợi cho thương mại và đầu tư trong khu vực APEC thông qua việc đơn giảnhoá và hài hoà hoá thủ tục hải quan

21 Tôi thường nghe nói Kế hoạch Hành động Quốc gia (IAP) là một trong 3 trụ cột chính của APEC, xin giải thích rõ vấn đề này ?

IAP là một trong các công cụ chủ yếu để thực hiện mục tiêu tự do hoá và thuận lợi hoá thươngmại, đầu tư của APEC IAP bao gồm cam kết tự nguyện của các thành viên, được thực hiện trên nguyên

tắc "cuốn chiếu" trong 15 lĩnh vực nêu tại OAA nhằm thực hiện mục tiêu tự do hoá và thuận lợi hoá

thương mại, đầu tư của APEC, bao gồm thuế quan, các biện pháp phi thuế quan, dịch vụ, đầu tư, tiêuchuẩn hợp chuẩn, thủ tục hải quan, quyền sở hữu trí tuệ, chính sách cạnh tranh, mua sắm chính phủ, ràsoát cơ chế chính sách, giải quyết tranh chấp, thực hiện các nghĩa vụ của WTO (bao gồm cả qui tắc xuấtxứ), đi lại của doanh nhân, thu thập và phân tích thông tin, và thương mại điện tử Trong mỗi lĩnh vực,các thành viên phải nêu rõ tình hình hiện tại, các luật lệ, chính sách cơ bản để điều tiết các hoạt độngtrong lĩnh vực đó, những tiến triển trong một năm qua và kế hoạch thay đổi trong thời gian tới IAP mộttrong các công cụ chủ yếu để thực hiện mục tiêu tự do hoá và thuận lợi hoá thương mại, đầu tư cuảAPEC, vì thế, việc thực hiện IAP được thúc đẩy thông qua một cơ chế tham vấn rà soát (Peer review)

Kể từ năm 2000, để tăng cường tính minh bạch và cụ thể của IAP nhằm đem lại nhiều lợi íchhơn cho các doanh nghiệp, APEC đã yêu cầu các thành viên xây dựng IAP theo mẫu mới và xây dựngmột trang web về IAP trên mạng Internet (gọi tắt là e-IAP) Bạn có thể truy nhập vào trang web này để

có thêm thông tin cụ thể về các chính sách của các thành viên APEC trong 15 lĩnh vực nói trên Địa chỉ:

Tiếp đó là tính thất thường về vấn đề giảm thuế đó là khi các nước thông báo giảm thuế đối vớimột số mặt hàng nhưng không thông báo khi họ tăng thuế đánh vào mặt hàng khác Khái niệm

"standstill" như đề cập ở trên được hiểu là họ không tăng thuế cao hơn mức trần trong cam kết vớiWTO chứ không phải là thuế suất thực tế đang áp dụng Vì vậy, trong một số trường hợp, tuy đượcthông báo giảm thuế nhưng trên thực tế, những mặt hàng xuất khẩu có lợi cho ta lại bị tăng thuế

Ngoại trừ Trung Quốc và Đài Loan là hai thành viên vừa đàm phán gia nhập WTO nên sử dụngbản chào với WTO để đưa vào IAP và Indonesia cùng với Philippines phải thực hiện các cam kết vớiIMF, việc giảm thuế của các thành viên khác chỉ có tính chất tượng trưng chứ không phải giảm cơ bảnhàng rào thuế quan Mặc dù Mỹ có tuyên bố bãi bỏ thuế đối với một số mặt hàng dược phẩm nhưng cácnhà quan sát cho rằng việc giảm thuế đó không có ý nghĩa đối với các thành viên đang phát triển và cảcác thành viên phát triển nữa khi khó có thể cạnh tranh với các hãng sản xuất dược phẩm của Mỹ

Như vậy, vấn đề giảm thuế một cách có hiệu quả cho hàng hoá Việt nam khó có thể thực hiệnđược trong điều kiện áp dụng chế độ tự nguyện, đơn phương của IAP Lợi ích chủ yếu từ các IAP làđảm bảo phần nào rằng các thành viên APEC sẽ duy trì các cam kết mở cửa thị trường của mình, không

áp dụng các chính sách bảo hộ hơn mức độ hiện tại

23 Tôi nghe nói APEC còn sử dụng chương trình tự do hoá sớm theo ngành nhằm thúc đẩy tiến trình tự do hoá thương mại Có thể cho biết tiến triển hiện nay của chương trình này không?

Song song với IAP, chương trình tự do hoá sớm theo ngành (EVSL) là sáng kiến nhằm thúcđẩy, bổ sung cho tiến trình tự do hoá trong APEC Sáng kiến này được thực hiện trên nguyên tắc tựnguyện và linh hoạt, thành viên nào có đủ điều kiện thì tham gia, thành viên nào chưa đủ điều kiện có

thể tạm thời không tham gia EVSL bao gồm 15 ngành hàng là cá và các sản phẩm từ cá, lâm sản, thiết

bị và dụng cụ y tế, thoả thuận công nhận lẫn nhau về viễn thông, năng lượng, đồ chơi, đá quý và đồ trang sức, hoá chất, hạt có dầu và các sản phẩm từ hạt có dầu, thực phẩm, cao su tự nhiên và cao su tổng hợp, phân bón, ô tô, máy bay dân dụng Các thành viên APEC tham gia EVSL sẽ thực hiện giảm

thuế và các biện pháp phi quan thuế cho các ngành hàng này sớm hơn mốc thời gian 2010/2020, theo lộtrình giảm thuế cho 9 ngành hàng đầu là giảm mức thuế suất xuống còn 0-5% vào năm 2002-2005, 6lĩnh vực còn lại sẽ được nghiên cứu để xây dựng lộ trình giảm thuế có thể được các thành viên cùngchấp nhận

Tuy nhiên, chương trình này đã không thành công như dự kiến Năm 1998, APEC quyết địnhchuyển việc đàm phán thuế quan của EVSL vào khuôn khổ đàm phán của WTO APEC sẽ chỉ tập trungvào việc loại bỏ các hàng rào phi thuế quan, thực hiện thuận lợi hoá thương mại và hợp tác kinh tế kỹthuật trong một số lĩnh vực Cho đến nay, APEC đã xây dựng các đối thoại theo lĩnh vực như đối thoại

về ô tô, đối thoại về hoá chất Như vậy, APEC có xu hướng chuyển đổi EVSL trở thành cơ cấu đốithoại thuận lợi hóa theo ngành

24 Tôi nghe nói trong APEC có Kế hoạch Hành động Tập thể trong 15 lĩnh vực tương tự như IAP Vậy có thể cho biết bối cảnh ra đời của hai kế hoạch này và sự khác nhau giữa chúng?

Hội nghị Cấp cao APEC lần thứ tư tại Manila, Philippines tháng 11/1996 là một trong nhữngmốc quan trọng đánh dấu bước tiến mới trong lịch sử hợp tác APEC Với chủ đề “Từ viễn cảnh tới hànhđộng”, Hội nghị lần này đã thông qua một số văn kiện quan trọng của APEC trong đó có Kế hoạchHành động Manila Kế hoạch này được xây dựng trên cơ sở các mục tiêu và hướng dẫn của Kế hoạchHành động Osaka (OAA) 1995 để thiết lập các bước đi cho hợp tác APEC, tiếp tục cụ thể hoá OAAnhằm đạt được mục tiêu tự do hoá thương mại và đầu tư vào năm 2010/2020 Kế hoạch Hành độngManila gồm hai phần chính là Kế hoạch Hành động Tập thể (CAP) và Kế hoạch Hành động Quốc gia(IAP).

Trong khi IAP thiên về các biện pháp tự do hoá thì CAP chủ yếu nhằm mục tiêu thuận lợi hoáthương mại và đầu tư

IAP bao gồm cam kết tự nguyện của các thành viên, được thực hiện trên nguyên tắc "cuốn

chiếu" trong 15 lĩnh vực nêu tại OAA Trong mỗi lĩnh vực, các thành viên phải nêu rõ tình hình hiện tại,

các luật lệ, chính sách cơ bản để điều tiết các hoạt động trong lĩnh vực đó, những tiến triển trong mộtnăm qua và kế hoạch thay đổi trong thời gian tới IAP một trong các công cụ chủ yếu để thực hiện mụctiêu tự do hoá và thuận lợi hoá thương mại, đầu tư cuả APEC, vì thế, việc thực hiện IAP được thúc đẩythông qua một cơ chế tham vấn rà soát (Peer review)

Các hoạt động hợp tác trong khuôn khổ CAP thực chất là các hoạt động chung của tất cả cácthành viên trên các lĩnh vực của IAP Các hoạt động CAP hỗ trợ đắc lực cho việc cải cách chính sáchthương mại và đầu tư theo hướng tự do hơn, cởi mở hơn, cụ thể là các hoạt động nghiên cứu chính sách,

hỗ trợ xây dựng chính sách, xây dựng cơ sở dữ liệu chung của APEC trên hầu hết các lĩnh vực, xâydựng các danh mục lựa chọn, tổ chức hội thảo nâng cao nhận thức, đối thoại chính sách, hỗ trợ nângcao năng lực, thu thập và phổ biến thông tin

25 ECOTECH là gì?

ECOTECH là từ viết tắt tiếng Anh của Hợp tác kinh tế kỹ thuật trong APEC nhằm tăng cường tự

do hoá thương mại và đầu tư, duy trì sự phát triển kinh tế năng động trong khu vực, thu hẹp dần khoảngcách phát triển giữa các thành viên, góp phần nâng cao đời sống kinh tế của nhân dân, và nêu cao tinhthần cộng đồng trong khu vực Hợp tác kinh tế kỹ thuật dựa trên nguyên tắc bình đẳng, tôn trọng lẫnnhau, tương trợ cùng có lợi, và xây dựng trên nguyên tắc đồng thuận

26 Hoạt động chủ yếu của ECOTECH bao gồm những gì?

Hoạt động của ECOTECH chủ yếu thông qua các dự án và nhằm mục tiêu phát triển nguồnnhân lực, nâng cao năng lực của các thành viên hướng tới một sự phát triển kinh tế bình đẳng, cân bằng

và bền vững trong khu vực Hiện nay, các chương trình ECOTECH tập trung vào các lĩnh vực ưu tiênnhư phát triển nguồn nhân lực, phát triển thị trường vốn an toàn, ổn định và hiệu quả, phát triển cơ sở

hạ tầng kinh tế, tăng cường công nghệ cho tương lai, bảo đảm chất lượng cuộc sống thông qua pháttriển môi trường bền vững, và phát triển các doanh nghiệp vừa và nhỏ

27 Để đối phó với bối cảnh kinh tế-chính trị thế giới với nhiều biến động mới, APEC đã phản ứng

ra sao?

Trong những năm gần đây bối cảnh kinh tế, chính trị thế giới có một số biến động như: sự giatăng của chủ nghĩa khủng bố, thị trường tài chính, chứng khoán thế giới có nhiều bất ổn, nền kinh tế thếgiới tăng trưởng chậm Để đối phó với những thách thức mới này, APEC đã đưa ra một số chươngtrình hợp tác mới nhằm tiếp tục duy trì và thúc đẩy những mục tiêu đã được đặt ra của APEC Nhữngchương trình này được thể hiện trong các kế hoạch hành động, sáng kiến và tuyên bố của các nhà Lãnhđạo như Kế hoạch hành động về thuận lợi hoá thương mại APEC (TFAP), Tuyên bố APEC về thựchiện các tiêu chuẩn về minh bạch hoá, Tuyên bố thực hiện chính sách APEC về thương mại và kinh tế

kỹ thuật số, Tuyên bố APEC về đảm bảo an ninh thương mại (STAR), các sáng kiến người tìm đường,đối thoại APEC về hiệp định thương mại khu vực/tự do (RTAs/FTAs)

28 Sáng kiến người tìm đường là gì?

Sáng kiến người tìm đường (pathfinder initiatives) có mục đích thúc đẩy mạnh mẽ hơn tiếntrình tự do hoá thương mại Sáng kiến này nhằm tập hợp một nhóm thành viên đi tiên phong trong việcthực hiện một cách táo bạo các sáng kiến về đẩy nhanh tiến triển thực hiện mục tiêu Bogor về tự do hoá

và thuận lợi hoá thương mại và đầu tư, tạo ra khuôn khổ chung nhằm khuyến khích thêm nhiều thànhviên khác tham gia thông qua các chương trình xây dựng năng lực và một số các chương trình chung

29 Các thành viên không tham gia Sáng kiến người tìm đường có được tham gia vào các cuộc thảo luận có liên quan hay không?

Theo thoả thuận ban đầu, các thành viên được khuyến khích tham gia Sáng kiến này vào bất cứkhi nào có khả năng Trong nội dung của các chương trình thuộc Sáng kiến người tìm đường, một sốthoả thuận có thể sẽ mang tính chất ràng buộc tương đối Những thành viên không tham gia chỉ đượctheo dõi các cuộc đàm phán chứ không được ngăn cản hay phản đối các thoả thuận của các thành viênthuộc nhóm đàm phán, tuy nhiên những thành viên không tham gia sáng kiến này thì không phải thựchiện các cam kết cụ thể thuộc sáng kiến

30 Tại sao lại phải đưa ra Sáng kiến người tìm đường?

Thế mạnh của Sáng kiến người tìm đường là giúp cho các thành viên được chủ động thực hiện một số đề xuất của mình với sự ủng hộ của một nhóm thành viên khác Các thành viên, khi cảm thấy mình có lợi thế so sánh trong một lĩnh vực nào đó sẽ cố gắng đưa đề xuất của mình vào Sáng kiến người tìm đường nhằm tạo tiền đề cho các thành viên khác ủng hộ và cùng thực hiện,

vì vậy, cơ hội thực hiện những đề xuất đó sẽ cao hơn

31 APEC có quan điểm như thế nào đối với việc củng cố hệ thống thương mại đa biên?

Mặc dù APEC chỉ là diễn đàn đối thoại kinh tế khu vực, chưa phải là một thể chế đa phương cónhiều ràng buộc chặt chẽ, nhưng APEC lại chiếm tới gần một nửa (47%) thương mại thế giới với 2,5 tỷ

người tiêu dùng, gồm hầu hết những nền kinh tế mạnh và năng động nhất thế giới như: Hoa kỳ, NhậtBản, Canada, Singapore, Hồng Kông Trong số 21 thành viên thì hiện tại 19 thành viên đã là thànhviên WTO, 2 thành viên còn lại (Nga, Việt Nam) cũng đang trong tiến trình đàm phán gia nhập Chính

vì vậy, APEC có tiếng nói quan trọng gây ảnh hưởng nhất định đến hệ thống thương mại đa biên

Kể từ khi thành lập, APEC luôn có những nỗ lực ủng hộ hệ thống thương mại đa biên mở, dựatrên luật lệ và đem lại lợi ích cho cả các nền kinh tế đã và đang phát triển, đồng thời tạo thuận lợi chothương mại Trước khi WTO ra đời, APEC tích cực vận động để giảm bớt sự khác biệt quan điểm củacác bên trong quá trình đàm phán Vòng Urugoay của GATT, ủng hộ kết thúc đúng hạn vòng đàm phánnày Sau khi WTO đi vào hoạt động, APEC đã đề xuất một số sáng kiến như giảm thuế quan đối vớicác sản phẩm công nghệ thông tin (sau này là hiệp định ITA) Thời gian gần đây, APEC luôn thể hiện

sự ủng hộ đối với Vòng đàm phán mới tại WTO (Vòng đàm phán Doha)

32 APECcó chương trình hợp tác cụ thể nào để củng cố hệ thống thương mại đa biên?

Để bày tỏ quan điểm của mình một cách cụ thể, APEC đưa ra một số chương trình hợp tác baogồm hai cách tiếp cận chính:

- Thứ nhất là thúc đẩy đối thoại nhằm tìm quan điểm chung đối với nhiều vấn đề liên

quan đến hệ thống thương mại đa biên; và

- Thứ hai là xây dựng các dự án cụ thể trợ giúp các thành viên đang phát triển thực hiện

Song song với đối thoại chính sách, nhiều dự án nâng cao năng lực hiểu biết và thực thi cáchiệp định của WTO đã được APEC xây dựng và triển khai có hiệu quả WTO được hình thành dựa trên

cơ sở nhiều hiệp định thương mại đa phương chặt chẽ và phức tạp Để thực hiện đầy đủ các cam kết,các thành viên WTO phải hiểu rõ và tuân thủ chặt chẽ các nguyên tắc cơ bản và qui tắc ràng buộc củaWTO Đây là một thách thức không nhỏ đối với nhiều thành viên WTO, đặc biệt là các thành viên đang

và kém phát triển do hạ tầng pháp lý kinh tế ở trình độ thấp, chưa hoàn thiện Vì vậy, các dự án hỗ trợdưới hình thức tư vấn, đào tạo, trao đổi phù hợp với nhu cầu cụ thể của mỗi nền kinh tế thành viên thực

sự tạo được lòng tin, nâng cao năng lực và củng cố được hệ thống thương mại đa biên trong khuôn khổWTO

33 APEC đã có chương trình hợp tác cụ thể gì để hỗ trợ cho Vòng đàm phán Doha của WTO?

Vòng đàm phán Doha đang là cơ hội tốt để cập nhật và tái củng cố qui tắc thương mại đa biênnhằm bảo đảm sự phát triển và thịnh vượng bền vững trên toàn thế giới Vòng Doha đưa ra một loạt các

vấn đề đàm phán có tính nhạy cảm cao như: cắt giảm/xoá bỏ trợ cấp nông sản, mở cửa thị trường nôngsản, cơ chế đối xử đặc biệt và khác biệt (SDT) dành cho các thành viên WTO đang và kém phát triển,vấn đề RTAs/FTAs, vấn đề sức khoẻ cộng đồng và quyền sở hữu trí tuệ, các biện pháp chống bán phágiá Kể từ khi Vòng Doha được phát động, APEC đã tích cực đối thoại nhằm tìm ra quan điểm tươngđồng về các vấn đề đàm phán tại Vòng Doha Mặc dù vẫn còn nhiều khoảng cách, các nền kinh tế thànhviên APEC cũng đã đưa ra được một số điểm chính thể hiện phần nào quan điểm APEC đối với VòngDoha, cụ thể là: ủng hộ cắt giảm mức thuế bình quân, cắt giảm hoặc loại bỏ trợ cấp xuất khẩu các mặthàng nông sản; mở rộng và cụ thể hoá các qui định liên quan đến SDT và bày tỏ quyết tâm cải tiến cácqui định liên quan đến vấn đề chống bán phá giá, vốn đang bị nhiều nước phát triển lạm dụng tuỳ tiện;ủng hộ việc cần tăng cường đối thoại hơn nữa đối với các vấn đề mới như: chính sách cạnh tranh, thuậnlợi hoá thương mại, đầu tư; tiếp tục thúc đẩy hợp tác hỗ trợ nâng cao năng lực và tạo dựng lòng tin, đặcbiệt dưới những thách thức mới từ Vòng đàm phán Doha

34 Các trung tâm nghiên cứu có tham gia vào các hoạt động APEC hay không? Nếu có, thì tham gia ở mức độ nào?

Các Trung tâm Nghiên cứu APEC (ASC) được thành lập từ năm 1993 Thông qua các Trungtâm Nghiên cứu APEC, các thành viên APEC tích cực đưa các cơ quan nghiên cứu và học thuật thamgia tiến trình APEC Hiện nay có 19 Trung tâm nghiên cứu APEC đặt tại các nền kinh tế thành viên,bao gồm hơn 100 trường đại học, trung tâm nghiên cứu khắp khu vực APEC

Mục tiêu của ASC là thúc đẩy các hoạt động hợp tác trong lĩnh vực nghiên cứu ở bậc đại học vànghiên cứu chuyên sâu, tạo thuận lợi cho các hoạt động trao đổi tri thức và văn hoá trong khu vực; ghinhận tầm quan trọng của sự kết nối về giáo dục trong việc phát triển tinh thần cộng đồng và tăng cườnghiểu biết về sự đa dạng của khu vực; trợ giúp tiến trình APEC thông qua các nghiên cứu chính sách ởcấp cao trong nhiều lĩnh vực quan trọng với quan điểm độc lập và có tính dự báo dài hạn; khuyến khíchsinh viên, các trường đại học và viện nghiên cứu trong khu vực tăng cường trao đổi, đào tạo và thựchiện các chương trình giáo dục đáp ứng nhu cầu phát triển của khu vực; khuyến khích sự tham gia rộngrãi của các tầng lớp xã hội, đặc biệt là thanh nhiên, phụ nữ, giới doanh nghiệp, tổ chức phi chính phủ vàcác phương tiện thông tin đại chúng vào các cuộc đối thoại và nghiên cứu liên quan đến APEC

III/ CÁC HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NHÓM CÔNG TÁC

35 Các Tiểu ban (Sub-committee) và Nhóm công tác (Working Groups) trong APEC có chức năng nhiệm vụ gì?

Để triển khai các nhiệm vụ và mục tiêu hợp tác kinh tế, thương mại trong APEC do các NhàLãnh đạo Kinh tế giao phó theo từng giai đoạn hoặc từng năm hợp tác, APEC thành lập các Tiểu ban vàNhóm công tác trực thuộc Uỷ ban thương mại và đầu tư (CTI) và Uỷ ban kinh tế (EC), dưới sự chỉ đạochung của SOM Các Tiểu ban và Nhóm công tác sẽ chuyên trách theo từng lĩnh vực hợp tác để trựctiếp thảo luận những vấn đề mang tính kỹ thuật trước khi trình lên cấp cao hơn thông qua Chính vì vậy,

có thể nói chức năng, nhiệm vụ chính của các Tiểu ban và Nhóm công tác này là xem xét các vấn đề có

tính chất kỹ thuật hỗ trợ cho CTI và SOM định ra phương hướng triển khai và cụ thể hoá những ýtưởng hợp tác kinh tế, thương mại trong khuôn khổ APEC.

36 Các tiểu ban và nhóm công tác của APEC hoạt động trong những lĩnh vực nào?

APEC hiện có 11 Tiểu ban trực thuộc CTI là: Tiếp cận thị trường, bao gồm lĩnh vực thuế và phithuế (MAG), Dịch vụ (GOS), Đầu tư (IEG), Sở hữu trí tuệ (IPEG), Tiêu chuẩn hợp chuẩn (SCSC), Thủtục hải quan (SCCP), Chính sách cạnh tranh và cải cách cơ chế (CPDG), Đi lại của doanh nhân(MBPG), Giải quyết tranh chấp (DMG), Nhóm xây dựng năng lực WTO (WTOCB Group) và Mua sắmChính phủ (GPÊG) và một số Nhóm công tác trực thuộc SOM như: Nhóm chuyên gia về kỹ thuậtnông nghiệp (ATCWG), Năng lượng (EWG), Nghề cá (FWG), Phát triển nguồn nhân lực (HRDWG),Khoa học Công nghệ Công nghiệp (ISTWG), Du lịch (TWG), Xúc tiến thương mại (WGTP), Giaothông vận tải (TPTWG), Doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEWG) và Bảo tồn tài nguyên biển (MRCWG)

37 Như vậy, có thể nói hợp tác APEC không chỉ đơn thuần tập trung vào các nội dung kinh tế, thương mại mà còn khai thác cả những lĩnh vực như khoa học kỹ thuật?

Đúng như vậy, có thể nói rằng các chương trình hợp tác trong APEC rất đa dạng, trải rộng trênnhiều nội dung, nhiều lĩnh vực hoạt động Tuy nhiên, điều quan trọng là các chương trình hợp tác nàyđều trực tiếp hoặc gián tiếp hỗ trợ cho tiến trình thực hiện các mục tiêu của Tuyên bố Bogor về tự dohoá thương mại và đầu tư

38 Xin hãy giải thích rõ hơn về chức năng, nhiệm vụ của Nhóm công tác về xây dựng năng lực WTO (WTOCB Group) Tại sao APEC, với tư cách là một diễn đàn hợp tác kinh tế khu vực mà lại hợp tác xây dựng năng lực để thực hiện các nghĩa vụ căn bản của một Tổ chức Thương mại Quốc tế?

APEC có tổng cộng 21 nền kinh tế thành viên thì tính đến thời điểm năm 2003 đã có tới 19thành viên APEC đồng thời cũng là thành viên WTO Hai thành viên duy nhất của APEC vẫn chưa phải

là thành viên chính thức của WTO là Nga và Việt Nam thì hiện nay cũng đang tích cực đẩy nhanh quátrình đàm phán gia nhập Tổ chức thương mại lớn nhất hành tinh này Hơn nữa, một trong những mụctiêu căn bản mà APEC nhắm tới trong quá trình hợp tác là hỗ trợ đắc lực cho tiến trình đàm phán WTO.Chính vì vậy, việc APEC tự nguyện xây dựng năng lực cho các thành viên của mình nhằm thực hiệncác nghĩa vụ trong WTO cũng là điều dễ hiểu

Về chức năng nhiệm vụ của Nhóm công tác xây dựng năng lực WTO, có thể tóm lược như sau:

Nguyên tắc cơ bản của hệ thống thương mại đa biên là không phân biệt đối xử, dễ dự đoán, ổnđịnh và minh bạch Những nguyên tắc xương sống này là nền tảng cho sự thiết lập và phát triển luồngthương mại giữa các nền kinh tế trên thế giới, trong đó bao gồm cả các nền kinh tế APEC Như đã đềcập ở trên, một trong những hoạt động chủ đạo của APEC là hỗ trợ đắc lực cho WTO Vì vậy, chứcnăng chính của Nhóm xây dựng năng lực WTO là giúp APEC thực hiện được mục tiêu của mình là hỗtrợ các nền kinh tế thành viên trong tiến trình đàm phán WTO, thông qua tổ chức các buổi tọa đàm

trong APEC về quá trình thực hiện các kết quả của Vòng đàm phán Urugoay, Vòng đàm phán Doha vềthương mại đa biên cũng như cung cấp các chương trình hỗ trợ năng lực cho các thành viên đang pháttriển APEC.

Các dự án hỗ trợ kỹ thuật đối với các vấn đề liên quan tới thương mại trong khuôn khổ củaNhóm được triển khai theo cơ chế song phương Hiện có 12 thành viên đóng góp chủ yếu cho các dự án

hỗ trợ này, bao gồm: Australia, Canada, Trung Quốc, Hồng Kông, Nhật Bản, Hàn Quốc, Malaysia, New Zealand, Peru, Singapore, Đài Loan và Hoa kỳ, chi tiết có thể tham khảo tại trang web: http:// www.apec-trta.org

39 Tại sao trong APEC lại có những Danh mục lựa chọn và Bộ nguyên tắc không ràng buộc? Vậy thì chúng là gì và có ý nghĩa như thế nào ?

Một trong những nguyên tắc xương sống của hợp tác APEC là tự nguyện, linh hoạt, không ràngbuộc và đối thoại Chính nguyên tắc chủ đạo này đã khiến cho APEC khác với những tổ chức kinh tếthương mại khác như WTO, ASEAN Tất cả các chương trình hợp tác trong khuôn khổ APEC đềumang tính linh hoạt rất cao Vì vậy, khi các Nhóm công tác của APEC đưa ra các Bộ nguyên tắc vàDanh mục lựa chọn trong một số lĩnh vực cụ thể, chúng đều mang tính tự nguyện, APEC chỉ khuyếnkhích các thành viên tham gia ở mức sâu nhất có thể Hiện nay, trong APEC có nhiều bộ Danh mục lựa

chọn và Bộ nguyên tắc không ràng buộc trong các lĩnh vực: Dịch vụ, Đầu tư, Mua sắm Chính phủ, Chính sách cạnh tranh, Thuận lợi hoá Thương mại Những bộ nguyên tắc này có mục tiêu chính nhằm

hướng dẫn và cung cấp cho các thành viên một số giải pháp và lựa chọn về chính sách thực thi để họ tựlựa chọn trong quá trình hoạch định chính sách kinh tế vĩ mô theo hướng tạo thuận lợi tối đa chothương mại và đầu tư Theo đó, các thành viên có thể xem xét và áp dụng những biện pháp chính sáchphù hợp với mình nhất và không bị bắt buộc phải áp dụng tất cả các nguyên tắc đã nêu

40 Hãy cho biết những nội dung hợp tác cơ bản của Nhóm tiếp cận thị trường (MAG)! Liệu các doanh nghiệp Việt Nam có thể khai thác những lợi ích gì từ Nhóm này ?

MAG là tên viết tắt tiếng Anh của cụm từ Market Access Group, có nghĩa là Nhóm tiếp cận thịtrường, nội dung hợp tác chủ yếu của Nhóm bao gồm hai lĩnh vực là thuế quan và phi thuế quan Thuếquan và phi thuế quan là hai lĩnh vực quan trọng trong số 15 lĩnh vực được đề cập trong Kế hoạch hànhđộng Osaka (OAA) Mục tiêu cơ bản của MAG là tăng cường hợp tác giữa các thành viên APEC nhằmgiảm thuế và tiến tới dỡ bỏ hoàn toàn các hàng rào phi thuế trong khu vực và tiến tới các mục tiêu củaTuyên bố Bogor về tự do hoá về thương mại đầu tư

Đối với lĩnh vực thuế quan: Doanh nghiệp thuộc các thành viên APEC có thể tham khảo dữ

liệu liên quan đến thuế xuất nhập khẩu của toàn bộ 21 nền kinh tế thành viên APEC tại trang Web Cơ

sở dữ liệu thuế APEC ở địa chỉ: http://www.apectariff.org/ Khi vào địa chỉ này, người sử dụng chỉ

việc đăng ký sử dụng (miễn phí hoàn toàn) và truy cập toàn bộ thông tin trong đó Trang web cung cấpcác dữ liệu liên quan tới thuế nhập khẩu, lịch trình giảm thuế và những thông tin về thuế quan hữu íchcho các doanh nghiệp muốn tìm hiểu thông tin về thuế của các thành viên APEC

Về lĩnh vực phi thuế quan: Những đối tượng quan tâm tới các biện pháp phi thuế quan mà các

thành viên APEC đang áp dụng chỉ việc truy cập trang Web về các biện pháp phi thuế quan APEC theođịa chỉ sau:

http://www.apecsec.org.sg/apec /activities/apec fora/Tariff and Non-Tariff Measures/Website on Import Regulations

Bạn chắc chắn sẽ hài lòng với những thông tin thu thập được tại hai trang web này vì nhữngthông tin về thuế quan và việc áp dụng các biện pháp phi thuế quan của 21 nền kinh tế APEC này luônđược cập nhật thường xuyên

41 Xin cho biết các hoạt động hợp tác của APEC trong lĩnh vực dịch vụ.

Dịch vụ đóng một vai trò quan trọng, góp phần vào tăng trưởng kinh tế, thương mại và đầu tư trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương Để khuyến khích tăng trưởng và phát triển trong lĩnh vực này, nhóm Dịch vụ APEC (GOS) đã được thành lập năm 1997 nhằm giải quyến các vấn đề thuận lợi hoá và tự do hoá đầu tư và thương mại dịch vụ Các hoạt động hợp tác trong APEC về dịch vụ nhằm mục tiêu giảm dần các hạn chế về thâm nhập thị trường, đồng thời từng bước áp dụng đãi ngộ tối huệ quốc và đãi ngộ quốc gia đối với thương mại dịch vụ APEC tập trung hợp tác trong bốn lĩnh vực dịch vụ là viễn thông và thông tin, vận tải, du lịch và năng lượng.

Các hoạt động hợp tác hiện nay tập trung vào việc trao đổi thông tin liên quan đến đàm phándịch vụ WTO để giúp các nền kinh tế thành viên APEC tham gia tích cực vào vòng đàm phán và đónggóp vào sự phát triển của thương mại dịch vụ; xây dựng Danh mục lựa chọn về Tự do hoá tự nguyện,

thuận lợi hoá và thúc đẩy hợp tác kinh tế kỹ thuật trong thương mại dịch vụ; nghiên cứu về Chi phí và lợi ích của Tự do hoá thương mại dịch vụ, cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà hoạch định chính

sách về giá trị của việc tiến hành tự do hoá thương mại dịch vụ…

42 Tôi rất quan tâm tới lĩnh vực bảo hộ quyền Sở hữu trí tuệ, đặc biệt trong bối cảnh của Việt Nam hiện nay Vậy hợp tác trong APEC đối với vấn đề này như thế nào?

Trong APEC, Nhóm chuyên gia về sở hữu trí tuệ (IPEG) được thành lập năm 1996 Mục tiêuchính của Nhóm là tăng cường đối thoại giữa các thành viên về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trongAPEC; rà soát và trao đổi thông tin về hệ thống quản lý và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ tại các nền kinh

tế thành viên APEC; đảm bảo thực hiện đầy đủ Hiệp định về quyền sở hữu trí tuệ có liên quan đếnthương mại trong WTO (TRIPs) và khuyến khích hợp tác hỗ trợ kỹ thuật thực hiện TRIPs

IPEG xây dựng một trang web với rất nhiều thông tin hữu ích, bạn có thể truy cập trang web

này và khai thác các thông tin cần thiết tại địa chỉ http://www.apecipeg.org/ Chúng tôi tin rằng bạn sẽ

hài lòng với những thông tin luôn được cập nhật thường xuyên về tất cả các khía cạnh có liên quan tớiquyền sở hữu trí tuệ của hầu hết 21 nền kinh tế thành viên APEC

Hội nghị Bộ trưởng Thương mại APEC lần thứ 9 (MRT 9), được tổ chức tại Khon Kaen, Thái

Lan tháng 6/2003 đã thông qua Chiến lược tổng thể bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ APEC, do Nhật Bản đề xuất Chiến lược này tập trung vào những nội dung chính sau: (i) thiết lập Trung tâm Dịch vụ Sở hữu trí tuệ (tương tự như điểm hỏi đáp) tại các nền kinh tế thành viên với những linh hoạt nhất định về thời gian; (ii) bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ đối với các sản phẩm kỹ thuật số; (iii) trao đổi thông tin về các điển hình và (iv) xây dựng nhóm biện pháp bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ như thiết lập đối thoại chính sách, tổ chức các hội thảo, hội nghị

Như vậy, hợp tác APEC trong lĩnh vực bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ ngày càng được tăng cường,

đặc biệt là việc triển khai Chiến lược tổng thể bảo hộ quyền Sở hữu trí tuệ APEC.

43 Nếu tôi muốn tìm hiểu về chính sách đầu tư của các nền kinh tế thành viên APEC thì có thể tìm kiếm những thông tin này ở đâu? Nhóm chuyên gia đầu tư của APEC có giúp được gì cho tôi trong việc tìm hiểu các cơ chế chính sách về đầu tư hay không ?

Nhóm chuyên gia về đầu tư APEC (IEG) là Nhóm chuyên trách về vấn đề này Ngoài việc thúcđẩy hợp tác APEC về tạo thuận lợi cho hoạt động đầu tư khu vực như: triển khai thực hiện Danh mụccác biện pháp đầu tư không ràng buộc (thực chất là đưa ra những hướng dẫn cơ bản về chính sách đầu

tư vĩ mô cho các thành viên triển khai trên nguyên tắc hoàn toàn tự nguyện); tổ chức các hội thảo vềđầu tư Nhóm còn phối hợp và xuất bản một cuốn sách rất hữu ích cho các doanh nghiệp quan tâm tới

chính sách đầu tư của các nền kinh tế thành viên APEC, với tên gọi là: “Sổ tay hướng dẫn về các chính sách đầu tư của các thành viên APEC” Cuốn sổ tay này cung cấp những thông tin khá cập nhật về chế

độ, chính sách đầu tư của toàn bộ 21 nền kinh tế thành viên APEC và thực sự hữu ích cho các doanhnghiệp Nếu bạn muốn tìm hiểu thông tin về cơ chế chính sách đầu tư của các thành viên APEC bạn có

thể ghé thăm website của Ban thư ký APEC tại địa chỉ: http://www.apecsec.org.sg/APEC activities/APEC fora/Investment Tại đây bạn có thể download cuốn sổ tay hướng dẫn nói trên và rất

nhiều tài liệu, hội thảo về đầu tư rất hữu ích cho công việc nghiên cứu hoặc kinh doanh của bạn

44 Nếu Nhóm chuyên gia về đầu tư APEC có cuốn hướng dẫn về chế độ đầu tư như vậy thì Nhóm công tác về các doanh nghiệp vừa và nhỏ APEC có cuốn hướng dẫn nào tương tự như vậy không ?

Nhóm công tác về các doanh nghiệp vừa và nhỏ APEC, viết tắt là SMEWG được thành lập từnăm 1995 với tên gọi là Nhóm đặc trách về chính sách đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ Nhóm nàycũng biên soạn một cuốn sách giới thiệu về các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong APEC, cuốn sách chỉ racho người đọc làm thế nào để tận dụng tiến trình hợp tác APEC trong việc :

- Giảm bớt các rào cản đối với thương mại và đầu tư;

- Giúp các SMEs tận dụng những cơ hội mới trong tiến trình hợp tác APEC;

- Thiết lập môi trường kinh doanh thuận lợi hơn;

- Tăng cường năng lực cho các Chính phủ trong việc hỗ trợ cho các SMEs

Ngoài ra, cuốn sách cũng cung cấp cho người đọc những thông tin và địa chỉ các website liênquan và hữu ích trong APEC như:

- Trang cơ sở dữ liệu thuế quan trong APEC:

45 Thế còn hợp tác APEC trong lĩnh vực Du lịch thì sao ?

Nhóm công tác về Du lịch của APEC (TWG) được thiết lập rất sớm, chỉ 2 năm sau khi APECđược thành lập (năm 1991) khi người ta nhận thức được rằng công nghiệp du lịch đang có vai trò ngàycàng gia tăng đối với sự phát triển kinh tế, tạo công ăn việc làm, thúc đẩy đầu tư và tăng trưởng trongkhu vực châu Á - Thái Bình Dương Nhiệm vụ của nhóm là xây dựng chiến lược chung về du lịchthông qua việc phối hợp 4 mục tiêu chính sách về du lịch của APEC vào chiến lược du lịch của từngnền kinh tế và phát triển công nghiệp du lịch trong toàn khu vực Bốn mục tiêu này hợp thành Hiếnchương về du lịch của APEC, bao gồm:

- Dỡ bỏ rào cản đối với thương mại và đầu tư trong ngành du lịch

- Tăng cường việc đi lại của du khách và nhu cầu về hàng hoá và dịch vụ du lịch

- Quản lý bền vững các tác động và hiệu quả của du lịch

- Tăng cường nhận thức và hiểu biết về du lịch như là một phương tiện phát triển kinh tế

xã hội

Một số các hoạt động hợp tác trong thời gian gần đây bao gồm:

- Nghiên cứu các trở ngại trong du lịch nhằm dỡ bỏ các rào cản đối với thương mại vàđầu tư trong ngành dịch vụ

- Xây dựng dự án Thông lệ thực hành tốt nhất (best practice) và ý tưởng về an toàn, anninh đối với các nền kinh tế APEC nhằm chống khủng bố trong lĩnh vực du lịch Dự ánnày có hướng tiếp cận trên diện rộng và bao gồm tất cả các khía cạnh về an ninh

- Thành lập trung tâm quốc tế APEC về du lịch bền vững (AICST) Hiện nay đã có 11thành viên tham gia và sắp tới có thêm 5 thành viên nữa

- Xây dựng dự án Nhu cầu phát triển kinh doanh du lịch của doanh nghiệp vừa và nhỏ

- Xây dựng Chiến lược phục hồi sau thảm hoạ

Bạn có thể khai thác các thông tin về hoạt động hợp tác về du lịch trong APEC tại trang web:

http://www.apec-tourism.org/

46 Là một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực Viễn thông, tôi thực sự quan tâm các hoạt động hợp tác của APEC Xin cho biết chức năng, nhiệm vụ và nội dung hợp tác của Nhóm công tác về viễn thông và thông tin.

Nhóm công tác về viễn thông (TEL) được thành lập năm 1990 và năm 2001 được đổi tên thànhnhóm công tác về viễn thông và thông tin bao gồm bốn tiểu nhóm chính: tự do hóa, thuận lợi hóathương mại, hợp tác phát triển và phát triển nguồn nhân lực Nhóm chịu trách nhiệm đề xuất, thực hiện

và định hướng các dự án hoạt động để đạt được mục tiêu tổng thể của APEC là phát triển cơ sở hạ tầngviễn thông và thông tin trong khu vực, tạo thuận lợi cho việc hợp tác hiệu quả, tự do thương mại và đầu

tư và phát triển bền vững

Chương trình hành động của nhóm bao gồm việc thực hiện chiến lược e-APEC, thực hiện kếhoạch hành động để rút ngắn khoảng cách kỹ thuật số, thúc đẩy phát triển các chính sách và các biệnpháp nhằm tự do hóa thương mại và đầu tư trong lĩnh vực viễn thông và thông tin, an toàn điện tử,chính phủ điện tử, các chương trình thừa nhận lẫn nhau về các sản phẩm viễn thông, xây dựng năng lực

và đối thoại với cộng đồng doanh nghiệp

Những kết quả chính đạt được trong thời gian gần đây, bao gồm:

- Phân tích và đánh giá xa lộ thông tin internet dựa trên lưu lượng

- Phát triển chiến lược thương mại điện tử cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở khu vực nông thôn

- Các hội thảo đào tạo về kết nối quốc tế

- Xây dựng năng lực WTO

- Đào tạo để thực hiện Thoả thuận thừa nhận lẫn nhau về đánh giá sự phù hợp

- Các vấn đề liên quan đến việc nâng cấp Nghị định thư internet hiện nay lên phiên bản 6

- Thực hiện các hoạt động hợp tác nhằm thu hẹp khoảng cách về kỹ thuật số giữa các nền kinh tế,giữa khu vực nông thôn và thành thị

- Đối thoại về chính phủ điện tử

- Xuất bản báo cáo “Xác nhận điện tử – các vấn đề có liên quan tới việc lựa chọn và sử dụng”.Tài liệu này có thể download tại

http://www.apecsec.org/download/tel/TEL_EA_2003.pdf

Nếu bạn muốn tham khảo thêm các hoạt động hợp tác của nhóm TEL, hãy truy cập vào trangweb http://www.apectelwg.org

47 Là một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực Khoa học và Công nghệ, tôi thực sự quan tâm tới việc hợp tác với các đối tác trong khu vực Châu Á-Thái Bình Dương Vậy APEC có hợp tác về lĩnh vực này không, và nếu có thì nội dung hợp tác như thế nào?

Vấn đề Khoa học và Công nghệ trong APEC lại do Nhóm Công tác về Khoa học Công nghệCông nghiệp (ISTWG) chủ trì Hiện nay Nhóm đang tập trung nghiên cứu 6 chủ đề ưu tiên như sau: (i)Tăng cường cập nhật và trao đổi thông tin; (ii) Tăng cường phát triển nguồn nhân lực; (iii) Cải thiệnmôi trường kinh doanh; (iv) Đóng góp tích cực cho sự phát triển bền vững của khu vực; (v) Tăng cườngđối thoại trao đổi và rà soát chính sách và (vi) phát triển hệ thống mạng và quan hệ đối tác

Trong khuôn khổ Nhóm ISTWG lại chia thành 4 tiểu nhóm đặc trách về 4 lĩnh vực khác nhaunhư sau:

a Nhóm A: Xây dựng năng lực và nghiên cứu, phát triển những công nghệ then chốt;

b Nhóm B: Kết nối nghiên cứu, sáng chế và đối thoại về các chính sách về khoa học, công nghệ,công nghiệp;

c Nhóm C: Giải quyết các vấn đề liên quan tới bênh truyền nhiễm và những vấn đề khác có liênquan tới sức khỏe con người;

d Nhóm D: Công nghệ sản xuất sạch hơn và các vấn đề có liên quan tới môi trường

Bạn có thể khai thác thêm các thông tin về các hoạt động, chương trình hợp tác của Nhóm nàytại trang web chính thức của Nhóm theo địa chỉ: http://www.apecst.org/site/index.cfm Trang web này

có liên kết tới những trang web về khoa học công nghệ công nghiệp của tất cả 21 nền kinh tế thành viênAPEC

48 Nhóm Chuyên gia về hợp tác kỹ thuật nông nghiệp có chức năng, nhiệm vụ gì và các hoạt động hợp tác của nhóm?

Nhóm chuyên gia về hợp tác kỹ thuật nông nghiệp (ACTEG) được thành lập năm 1996 nhằmtăng cường hợp tác giữa các thành viên trong lĩnh vực kỹ thuật nông nghiệp, nâng cao năng lực củangành nông nghiệp và các ngành liên quan khác nhằm góp phần vào tăng trưởng kinh tế và an sinh xãhội Đại diện khu vực tư nhân và các doanh nghiệp cũng được mời tham gia các hoạt động hợp tác củanhóm Nhóm cũng hợp tác chặt chẽ với Hội đồng hợp tác kinh tế Thái Bình Dương (PECC), đặc biệttrong các lĩnh vực sản xuất, tiếp thị, chế biến và phân phối các sản phẩm nông nghiệp Các hoạt động

ưu tiên của nhóm bao gồm:

- Sử dụng và bảo tồn các nguồn gien động thực vật

- Nghiên cứu, phát triển và mở rộng công nghệ sinh học nông nghiệp

- Sản xuất, chế biến, tiếp thị, phân phối, tiêu dùng các sản phẩm nông nghiệp

- Kiểm soát dịch bệnh và kiểm dịch động thực vật

- Hợp tác phát triển hệ thống tài chính nông nghiệp

- Chuyển giao công nghệ công nghiệp và đào tạo

- Nông nghiệp bền vững và các vấn đề liên quan đến môi trường

Hiện nay, nhóm đang tiến hành một số dự án do APEC tài trợ, bao gồm:

- Dự án liên kết các tổ chức của APEC để phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực côngnghệ sau thu hoạch

- Hội thảo về hợp tác kỹ thuật và trao đổi thông tin về đánh giá an toàn trong công nghệsinh học nông nghiệp nhằm thảo luận về việc đánh giá và quản lýý rủi ro nhằm hướngtới việc tiếp cận minh bạch và có cơ sở khoa học để giới thiệu và sử dụng các sản phẩmcông nghệ sinh học

- Hội thảo về phát triển nông nghiệp bền vững và đào tạo kỹ thuật nhằm trao đổi các vấn

đề như sử dụng và bảo tồn nguồn tài nguyên nông nghiệp (nguồn nước, nguồn đất,nguồn khí hậu và nguồn sinh thái), công nghệ thông tin để phát triển nông nghiệp bềnvững, ô nhiễm và bảo vệ môi trường nông nghiệp, giảm nghèo ở khu vực nông thôn,xây dựng cơ chế nông sinh thái để phát triển nông nghiệp bền vững, sự tham gia củacộng đồng và giáo dục cộng đồng…

49 Nhóm Xúc tiến Thương mại APEC có chức năng, nhiệm vụ gì và các hoạt động hợp tác của nhóm?

Nhóm Xúc tiến Thương mại APEC (WGTP) được thành lập năm 1990 Hoạt động của nhóm tập trung vào xúc tiến thương mại, đầu tư, kỹ năng thương mại, đào tạo thông tin và mạng lưới thương mại, hợp tác giữa các khu vực tư nhân và các tổ chức xúc tiến thương mại nhà nước Nhóm đã cung cấp cho cộng đồng doanh nghiệp những thông tin quan trọng thông qua việc xuất bản cuốn Hướng dẫn triển lãm thương mại APEC và tổ chức hội thảo về tư bản rủi ro và hệ thống đảm bảo tín dụng nhằm trao đổi thông tin về việc cung cấp tài chính cho thương mại.

Các hoạt động hợp tác trong thời gian gần đây của nhóm bao gồm:

- Đào tạo phân tích về thị trường quốc tế nhằm hỗ trợ nhân viên của các tổ chức xúc tiến thương mại và các doanh nghiệp phân tích thị trường quốc tế, tăng cường chiến lược tiếp thị và trao đổi kinh nghiệm về các phương thức tiếp cận thị trường quốc tế;

- Phân tích về giới trong các hoạt động của các tổ chức xúc tiến thương mại

- Xây dựng dự án Tăng cường xuất khẩu gián tiếp thông qua việc phát triển các nhà cung cấp nhằm tăng cường các cuộc tiếp xúc về thương mại và đầu tư cũng như trao đổi thông tin nhằm khuyến khích các hoạt động tương hỗ trong giới doanh nhân và quan chức của các tổ chức xúc tiến thương mại, tạo điều kiện cho các công việc kinh doanh mới và tăng cường hiểu biết lẫn nhau;

- Hội thảo về Nhãn hiệu hàng hoá đào tạo về khái niệm nhãn hiệu trong thương mại quốc

tế, tăng cường kỹ năng lập chiến lược nhãn hiệu, thực hiện và đánh giá hiệu quả các chương trình nhãn hiệu;

- Báo cáo về Nghiêu cứu đặc trưng cơ bản (CCS) và đưa ra các hoạt động của tổ chức xúc tiến thương mại nhằm giúp các thành viên APEC hiểu rõ vai trò, chức năng và hoạt động của các tổ chức xúc tiến thương mại trong APEC Có thể tham khảo báo cáo này trong thư viện của Ban Thư ký APEC

- Thành lập mạng http://www.apecnet.org.sg trong đó có các thông tin về hoạt động của nhóm, đồng thời cho phép các doanh nghiệp tìm kiếm các cơ hội kinh doanh, kể các dịch

vụ môi giới kinh doanh, thông qua việc đăng yêu cầu truy cập các trang chủ của các nền kinh tế

50 Tôi nghe nói rất nhiều về các Chương trình hỗ trợ xây dựng năng lực mà APEC dành cho các thành viên, đặc biệt là cho các thành viên đang phát triển Vậy thì cụ thể ra sao và APEC thường

hỗ trợ theo phương thức nào và Việt Nam đã nhận được chương trình hỗ trợ nào chưa?

APEC cần có các chương trình hỗ trợ xây dựng năng lực dành cho các thành viên đang pháttriển nhằm giảm bớt khoảng cách về trình độ phát triển kinh tế giữa các thành viên APEC

Mỗi tiểu ban và nhóm công tác trong APEC đều có những chương trình hỗ trợ nâng cao nănglực riêng của nhóm mình Tuy nhiên, cơ chế tài trợ thì lại được triển khai theo phương thức chung Cáctiểu ban và nhóm công tác APEC đều xây dựng, xét duyệt về mặt kỹ thuật những dự án của riêng mình,sau đó sẽ gửi cho Uỷ ban Quản lý và Ngân sách của APEC (BMC) để xem xét, phê duyệt về mặt tàichính Ngân quỹ dành cho các dự án này được lấy từ quỹ Trung ương của APEC (APEC Central Fund)

51 Có thể giải thích kỹ hơn về cơ chế quĩ của APEC được không?

Quỹ Trung ương APEC do các thành viên đóng góp theo từng năm Mức đóng niên liễm hàngnăm được quy định trên cơ sở tiềm lực kinh tế của các thành viên Quỹ bao gồm 3 tài khoản sau:

- Tài khoản hành chính APEC (APEC Administrative Account): chuyên để trang trải các chi phí

mang tính chất hành chính của Ban Thư ký APEC;

- Tài khoản Hoạt động APEC (APEC Operational Account): được sử dụng để tài trợ cho các dự án

thông thường, phục vụ trực tiếp cho các chương trình hợp tác cụ thể đã được thông qua tại các Hộinghị Cấp cao APEC

- Tài khoản đặc biệt TILF nhằm khuyến khích các hoạt động thúc đẩy tự do hoá thương mại và đầu

tư khu vực (APEC TILF Special Account): chỉ được sử dụng để tài trợ cho các dự án có mục tiêu hỗ

trợ tiến trình tự do hoá và thuận lợi hoá thương mại và đầu tư nhằm thực hiện chỉ đạo của các nhàLãnh đạo và các Bộ trưởng APEC đề ra trong Chương trình Hành động Osaka Tài khoả TILF làloại tài khoản đặc biệt của Nhật Bản tài trợ cho các đề xuất dự án của APEC có tác dụng hỗ trợ tiếntrình tự do hoá thương mại trong APEC Tổng trị giá của tài khoản này lên đến 10 tỷ Yên Nhật

APEC sẽ tính toán thời hạn đệ trình, xét duyệt và giải ngân cho các dự án trên cơ sở từng năm tài chính (financial year) Năm tài chính bắt đầu vào ngày 01 tháng 01 và kết thúc vào ngày

31 tháng 12 hàng năm

Cho tới nay, Việt nam đã được APEC tài trợ cho 7 dự án, trị giá hơn 1 triệu USD

IV NHÓM CÂU HỎI LIÊN QUAN ĐẾN DOANH NGHIỆP

52 APEC xây dựng mối quan hệ với cộng đồng doanh nghiệp khu vực như thế nào?

Nếu nguồn lực con người và vật chất là động cơ của tăng trưởng và phát triển kinh tế thì doanhnghiệp là năng lượng cho động cơ đó APEC đánh giá cao vai trò quan trọng của doanh nghiệp trong

bất cứ nền kinh tế nào và xây dựng quan hệ với cộng đồng doanh nghiệp quốc tế ở tất cả các cấp độ củatiến trình APEC Ở cấp cao nhất, các nhà lãnh đạo APEC giao lưu với Hội đồng tư vấn kinh doanhAPEC (ABAC) qua các cuộc họp thường niên ABAC gồm đại diện từ 21 thành viên, bao gồm đại diệncủa cả khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs).

Ở cấp chuyên viên, đại diện khu vực tư nhân được mời tham dự các nhóm công tác và nhómchuyên gia APEC Điều này tạo ra cơ hội cho doanh nghiệp nắm bắt thông tin và tham gia vào hoạtđộng trong các lĩnh vực khác nhau của APEC

53 Sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp vào APEC cụ thể là gì?

Trước hết phải kể đến Hội đồng Tư vấn Kinh doanh APEC (ABAC), ABAC là cánh tay doanhnghiệp của APEC, được thành lập năm 1995 với thành viên ABAC là lãnh đạo của nhiều công ty ởnhiều ngành khác nhau trong khu vực, giữ vai trò tư vấn cho các nhà Lãnh đạo APEC về những ưu tiên

và các sáng kiến cần thiết để thúc đẩy thương mại và đầu tư cởi mở hơn trong khu vực Hàng nămABAC đều có buổi đối thoại trực tiếp với các nhà Lãnh đạo APEC để đưa ra những khuyến nghị củacộng đồng doanh nghiệp với các nhà Lãnh đạo

Tại các nhóm công tác, khu vực tư nhân tham gia mạnh mẽ vào quá trình đối thoại để giúp chocộng đồng doanh nghiệp có thể tham gia nhiều hơn vào các lĩnh vực như năng lượng, viễn thông, dulịch, thương mại điện tử bằng cách cải cách thủ tục hành chính, cải tiến cơ chế quản lý và môi trườngpháp lý APEC nhận thấy rằng các doanh nghiệp nhỏ và vừa tạo ra phần lớn công ăn việc làm và giữvai trò xương sống đối với tăng trưởng kinh tế khu vực Đây cũng là lý do APEC thành lập ra nhómcông tác về doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEWG) và hàng năm APEC triệu tập Hội nghị Bộ trưởngchuyên trách về doanh nghiệp nhỏ và vừa Nhiều chương trình, dự án về tạo dựng doanh nghiệp, tiếpcận nguồn tài chính, phát triển kỹ năng kinh doanh, cắt giảm hoặc xoá bỏ rào cản đối với sự phát triểncủa doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng đã được hình thành

54 Có thể cho ví dụ về các khuyến nghị của cộng đồng doanh nghiệp được không?

Kể từ khi thành lập đến nay, ABAC đã đưa ra được nhiều đề xuất hữu ích làm nền tảng địnhhướng hay hình thành ra các chương trình, dự án hợp tác cho APEC Một số ví dụ về đề xuất củaABAC:

- Cơ cấu lại hệ thống ngân hàng và củng cố hạ tầng cơ sở tài chính để phòng chống khủnghoảng trong tương lai;

- Kêu gọi hình thành khu vực xuất khẩu phi trợ cấp APEC đối với hàng thực phẩm-nôngnghiệp;

- Kêu gọi tìm kiếm một thoả thuận trong WTO không đánh thuế quan đối với các giao dịchthương mại điện tử;

- ABAC còn đưa ra nhiều đề xuất liên quan đến cải thiện môi trường kinh doanh, củng cố cơchế quản trị doanh nghiệp, mở rộng thị trường vốn, tạo thuận lợi cho đi lại cho doanh nhân,thương mại phi giấy tờ, và vấn đề công nghệ sinh học

55 Cộng đồng doanh nghiệp khu vực đã được hưởng lợi gì từ quá trình hợp tác APEC?

Phải nói chìa khóa cho sự thành công của APEC là duy trì được mối quan hệ đối tác bền vữngvới cộng đồng doanh nghiệp Kinh doanh luôn là động lực cho phát triển kinh tế trong khu vực vàAPEC cũng phải ghi nhận rằng tạo dựng một môi trường mà trong đó kinh doanh phát triển là yếu tốsống còn để đem lại việc làm và nâng cao mức sống Do vậy, APEC đã đặt mục tiêu làm cho môitrường kinh doanh trong khu vực trở nên dễ dàng hơn và giảm thiểu các chi phí kinh doanh trong khuvực

Thực hiện mục tiêu nói trên, doanh nghiệp là một trong những đối tượng hưởng lợi chính từtiến trình hợp tác APEC và khó có thể nêu hết được những gì cộng đồng doanh nghiệp khu vực đã đượchưởng từ tiến trình tự do hoá và thuận lợi hoá thương mại của APEC Vì rằng, một số lợi ích là hữuhình, một số là vô hình, một số là dài hạn, số khác lại là ngắn hạn Tuy nhiên, qua một số ví dụ dướiđây có thể thấy được APEC đã đem lại lợi ích gì cho cộng đồng doanh nghiệp APEC

- Cơ sở dữ liệu thuế APEC (APEC tariff database): qua trang Web của APEC, doanh nghiệp

khu vực có thể tiếp cận và biết được ngay thuế suất của từng mặt hàng qua biểu thuế quanhiện hành của mỗi nền kinh tế APEC;

- Chương trình thẻ đi lại của doanh nhân: mặc dù mới chỉ có một số thành viên APEC tham

gia chương trình này, tuy nhiên doanh nhân của những nền kinh tế tham gia đã được hưởnglợi từ qui trình đơn giản hoá tối đa thủ tục xuất, nhập cảnh Chương trình giúp doanh nhânkhu vực chủ động và dễ dàng thực hiện các chuyến công tác của mình;

- Mạng BizAPEC: cung cấp các thông tin giúp các doanh nghiệp tăng cường các cơ hội kinh

doanh và đầu tư, cung cấp những thông tin kinh doanh hữu ích và thiết thực cho doanhnghiệp, giúp các doanh nghiệp tìm hiểu sâu về thị trường mà doanh nghiệp sẽ đầu tư hoặckinh doanh, cung cấp thông tin hữu ích về cộng đồng doanh nghiệp vừa và nhỏ…

- Ngoài ra, kể từ khi thành lập cho đến nay, nhiều nền kinh tế APEC thông qua việc học hỏikinh nghiệm tốt trong quản lý lĩnh vực hải quan, tiêu chuẩn chất lượng, đầu tư, du lịch, tàichính, viễn thông, năng lượng, thuỷ sản, xúc tiến thương mại mà nhiều hạn chế/rào cản

đã được bãi bỏ hoặc cải tiến, đem lại những lợi ích thiết thức cho cộng đồng doanh nghiệpAPEC

56 Là một doanh nhân, tôi nghe nói APEC có “Chương trình thẻ đi lại của doanh nhân”, cho phép những nhà kinh doanh mang thẻ này có thể đi lại dễ dàng giữa các thành viên trong khu vực mà không cần xin visa Vậy xin hãy giải thích rõ hơn về vấn đề này !

Chương trình Thẻ đi lại của doanh nhân trong APEC (gọi tắt là ABTC) là ý tưởng do Hội đồng

tư vấn doanh nghiệp APEC (ABAC) khuyến nghị lên các Nhà lãnh đạo kinh tế APEC nhằm đơn giảnhoá thủ tục, tạo thuận lợi cho việc đi lại của các doanh nhân trong khu vực Một trong những lợi ích cơbản của ABTC là miễn thị thực cho một bộ phận doanh nhân thuộc các thành viên APEC tham giaABTC mang thẻ này, đồng thời người mang thẻ cũng sẽ được ưu tiên xử lý thủ tục nhanh gọn tại cáccửa khẩu