Phì đại tuyến tiền liệt: Bệnh phổ biến ở nam giới lớn tuổi Tuyến tiền liệt là một tuyến sinh dục ở nam giới, có nhiệm vụ tiết ra tinh dịch.. Phì đại tuyến tiền liệt có thể xảy ra cùng
Trang 1Phì đại tuyến tiền liệt: Bệnh phổ biến ở nam giới lớn tuổi
Tuyến tiền liệt là một tuyến sinh dục ở nam giới, có nhiệm vụ tiết ra tinh dịch Tuyến nằm ngay dưới bàng quang và sát mặt trước trực tràng Từ tuổi 50, tuyến tiền liệt bắt đầu to dần Tình trạng này gọi là phì đại tuyến tiền liệt
Khi tuyến tiền liệt to lên, mô
tuyến chèn ép vào niệu đạo làm cho
việc đi tiểu trở nên khó khăn Phì đại
tuyến tiền liệt có thể xảy ra cùng lúc
với ung thư tuyến tiền liệt nhưng phì đại không bao giờ biến thành ung thư, đó là hai bệnh lý hoàn toàn riêng biệt
Triệu chứng
Khoảng 60% nam giới tuổi 60 và 90% lứa tuổi từ 70 đến 80 có các triệu chứng sau đây, cần đi khám ở các phòng khám chuyên khoa tiết niệu
Trang 2Tiểu phải rặn khởi động, tiểu ngắt quãng, tiểu khó, tia nước tiểu yếu, tiểu gấp, tiểu són, tiểu nhỏ giọt cuối dòng, cảm giác tiểu không hết, tiểu nhiều lần, tiểu đêm, bí tiểu
Kích thước của phì đại tuyến tiền liệt không ảnh hưởng đến mức độ rối loạn tiểu Có những bệnh nhân tuyến tiền liệt phì đại rất to nhưng ít bị rối loạn đi tiểu Trái lại, có những bệnh nhân tuyến tiền liệt phì đại vừa phải nhưng đi tiểu lại rất khó Độ nặng nhẹ của các triệu chứng rối loạn đi tiểu tùy thuộc vào mức độ chèn
ép niệu đạo chứ không phụ thuộc hoàn toàn vào độ lớn của phì đại tuyến tiền liệt
Chuẩn đoán bệnh bằng cách:
- Khám phá tuyến tiền liệt bằng ngón tay qua trực tràng để đánh giá độ lớn
của tuyến và phát hiện những bất thường nghi ngờ ác tính
- Định lượng PSA (kháng nguyên đặc hiệu của tuyến tiền liệt) trong máu
PSA là một protein do tế bào tuyết tiền liệt sản xuất, có trị số bình thường dưới 4ng (nanogram/mL) Khi ung thư tuyến tiền liệt, PSA thường tăng cao Tuy nhiên, không phải tất cả mọi trường hợp tăng PSA đều do ung thư tuyến tiền liệt Hiện nay, các nhà khoa học vẫn chưa xác định được chính xác trị số PSA nào là đặc trưng cho ung thư tuyến tiền liệt
- Siêu âm tuyến tiền liệt qua trực tràng Nếu kết quả khám tuyến tiền liệt và
định lượng PSA có bất thường, bệnh nhân được làm siêu âm tuyến tiền liệt qua trực tràng Trong trường hợp cần thiết, bác sĩ sẽ sinh thiết tuyến tiền liệt để phát hiện ung thư Tháng 4 năm 2005, Bệnh viện ĐHYD sẽ đưa vào hoạt động hệ
Trang 3thống sinh thiết tuyến tiền liệt qua trực tràng dưới hướng dẫn của siêu âm để tăng cường khả năng phát hiện sớm ung thư tuyến tiền liệt (hiện tại ở Việt Nam chưa
có kỹ thuật sinh thiết tuyến tiền liệt qua ngả trực tràng dưới hướng dẫn của siêu âm)
- Đo lưu lượng dòng nước tiểu, thể tích nước tiểu tồn lưu và soi bàng
quang trong những trường hợp khó chuẩn đoán
Điều trị
- Khi các triệu chứng rối loạn đi tiểu còn nhẹ, chưa ảnh hưởng đến cuộc
sống của bệnh nhân Không cần điều trị chuyên biệt, chỉ cần tuân theo các nguyên
tắc sau:
- Hạn chế dùng các chất kích thích như trà, cà phê, rượu, thức ăn cay…
- Uống ít nhất 1,5 lít nước mỗi ngày nhưng giảm trọng lượng nước uống sau 19 giờ
- Điều trị táo bón và nhiễm trùng tiểu
- Không nên đứng quá lâu và nhịn tiểu quá lâu
- Tái khám mỗi 6 tháng
- Khi các triệu chứng rối loạn đi tiểu ở mức độ trung bình, ảnh hưởng ít nhiều đến cuộc sống của bệnh nhân, cần điều trị bằng thuốc:
Hai loại thuốc chủ yếu đang dùng rộng rãi hiện nay là thuốc chẹn thụ thể alpha và thuốc ức chế men 5- alpha reductase Các thuốc này đều có những tác
Trang 4dụng phụ nhất định nên phải theo hướng dẫn và kiểm soát chặt chẽ của bác sĩ chuyên khoa Tiết Niệu
- Khi các triệu chứng rối loạn đi tiểu ở mức độ nặng, ảnh hưởng nhiều đến cuộc sống của bệnh nhân hoặc khi điều trị nội khoa thất bại Can thiệp ngoại khoa
Mổ mở bóc tuyến tiền liệt Hiện nay biện pháp điều trị này chỉ còn áp
dụng rất hạn chế trong những trường hợp phì đại tuyến tiền liệt quá lớn hoặc khi bệnh nhân có kèm theo sỏi lớn ở bàng quang, túi ngách lớn ở bàng quang
Cắt tuyến tiền liệt qua nội soi niệu đạo Là biện pháp điều trị ngoại khoa
hiệu quả nhất, đang được áp dụng trong gần 90% trường hợp phì đại tuyến tiền liệt cần can thiệp ngoại khoa Phẫu thuật này nhẹ nhàng và bệnh nhân hoàn toàn không có vết mổ trên bụng
Một số biện pháp can thiệp ít xâm hại khác như bốc hơi tuyến tiền liệt
bằng kim, bốc hơi bằng laser Hiệu quả kém hơn cắt tuyến tiền liệt qua nội soi niệu đạo Chỉ nên áp dụng cho những bệnh nhân có thể trạng quá yếu
Tóm lại, phì đại tuyến tiền liệt là một rối loạn thường gặp ở nam giới lớn tuổi Đây là bệnh lành tính và dễ điều trị Điều đáng sợ nhất là ung thư tuyến tiền liệt có thể xảy ra đồng thời với phì đại tuyến tiền liệt Để phát hiện sớm ung thư tuyến tiền liệt, từ tuổi 50, nam giới nên kiểm tra tình trạng tuyến tiền liệt ít nhất mỗi năm một lần