Trở thành thành viên hãng kiểm toán quốc tế: Lợi ích và thách thức Thông qua việc hợp tác với các hãng thành viên và thời gian làm việc trực tiếp với kiểm toán viên nước ngoài, công ty
Trang 1Trở thành thành viên hãng kiểm toán
quốc tế: Lợi ích và thách thức
Thông qua việc hợp tác với các hãng thành viên và thời gian làm
việc trực tiếp với kiểm toán viên nước ngoài, công ty kiểm toán
trong nước có thể mở rộng quan hệ khách hàng, triển khai loại
hình dịch vụ, từ đó tăng cường thế và sức cạnh tranh
Nước ta hiện có 156 công ty kiểm toán đang hoạt động Ngoài 4
công ty quốc tế lớn là PWC, KPMG, E&Y và Grant Thornton (big
4), đã có 14 công ty trong nước hoạt động với tư cách là thành
viên các hãng kiểm toán quốc tế như DTT, UHY, BDO, HLB,
RSM, TILLY… Các công ty này chiếm tỷ trọng không nhỏ về
doanh thu và số lượng nhân viên Theo số liệu vủa Bộ Tài chính,
Trang 2số các côgn ty kiểm toán tỏng nước có nhu cầu trở thành thành
viên quốc tế tăng khá nhanh trong những năm qua, làm thay đổi
cơ cấu tổ chức trong hoạt động kiểm toán độc lập tại Việt Nam,
đặt ra câu hỏi về lợi ích và thách thức từ hãng thành viên quốc tế
đem lại Để tìm câu trả lời, chúng ta cùng tìm hiểu hoạt động của
công ty TNHH Kiểm toán và tư vấn UHY Việt Nam (UHY) - một
công ty kỉem toaá có tư cách là thành viên của hãng kiểm toán
quốc tế
Theo Báo cáo tổng kết cho kỳ hoạt động kết thúc vào 30/9/2007,
nhiều chỉ tiêu của UHY Việt Nam đạt ở mức cao khi các hợp
đồng có giá trị lớn tăng đáng kể, được ký với nhiều tập đoàn,
tổng công ty và các dự án quôc tế lớn; Doanh thu vượt 10% so
với ké hoạch, số nhân viên chuyên nghiệp tăng lên tới 70 người,
Trang 3thu nhập bình quân của nhân viên tăng 50% so với năm tài chính
trước Cũng trong năm nay, UHY đã được UBCK chấp thuận
kiểm toán các tổ chức, công ty niêm yết tại Việt Nam
Ngoài những thành tích nêu trên, UHY cũng đã đạt được một số
mục tiêu quan trọng, cụ thể khác Trước hết, tính chuyên nghiệp
của nhân viên UHY đã được cải thiện rõ nét Theo nhận xét của
khách hàng và đánh giá của Hãng kiểm toán UHY Quốc tế, năm
qua, nhân viên UHY đã có sự chuyển đổi tích cực về chất, thể
hiện qua tính độc lập, sáng tạo của từng cá nhân trong công việc
chuyên môn và sự kết hợp ăn ý trong nhóm làm việc Làm việc
theo nhóm và giao tiếp khách hàng với phong cách chuyên
nghiệp đã trở thành kỹ năng thành thục, đáp ứng yêu cầu khắt
khe theo tiêu chuẩn của UHY toàn cầu và cao hơn nữa là một nét
Trang 4văn hoá, phân biệt UHY với các công ty kiểm toán khác, trong bối
cảnh nhiều công ty kiểm toán ra đời và sức ép cạnh tranh như
hiện nay
Năm vừa qua UHY đã chủ động liên danh với một số hãng thành
viên khác trong khu vực cung cấp các loại hình dịch vụ tại Việt
Nam, liên kết với chuyên gia nước ngoài tham vấn cho các khách
hàng chiến lược Đây là bước đi đúng đắn, từng bước chuẩn hoá
dịch vụ theo trình độ khu vực và quốc tế Có thể nói, chất lượng
dịch vụ của công ty đã được cải thiện đáng kể, đem lại lợi ích
thực tế và niềm tin vững chắc cho khách hàng Từ xuất phát điểm
ban đầu, công ty tiếp tục thực hiện liên doanh, liên kết bình đẳng
với các văn phòng trong khu vực và quốc tế xây dựng thương
hiệu mạnh UHY bằng chính nội lực của mình
Trang 5Cũng trong năm nay, UHY Việt Nam đã chủ động đăng cai tổ
chức Hội nghị UHY Khu vực châu Á Thái Bình Dương tại Hà Nội,
tạo cơ hội để các nhân viên chuyên nghiệp của mình gặp gỡ các
đồng nghiệp và chuyên gia quốc tế nhằm tham khảo và thảo luận
các vấn đề chuyên môn; Ban Giám đốc công ty tham dự Hội nghị
UHY toàn cầu tổ chức vào trung tuần tháng mười tại Singapore,
có tham luận kêu gọi đầu tư vào Việt Nam và mở rộng liên doanh
liên kết… Những hoạt động này đã tạo động lực thiết thực và gắn
kết đội ngũ nhân viên với công ty, qua đó rút ngắn thời gian đào
tạo theo phương pháp thông thường, tiết kiệm chi phí đem lại
hiệu quả kinh doanh cao
Như vậy, chúng ta dễ dàng nhận thấy lợi ích lớn nhất từ việc
Trang 6tham gia làm thành viên các tổ chức quốc tế lớn chính là danh
tiếng Đối với công ty kiểm toán, điều này thể hiện khả năng tiếp
cận thị trường mớim mở rộng thị phần hiện có thông qua thương
hiện của một hãng có bề dầy kinh nghiệm và uy tín quốc tế Thí
dụ về sự liên kết hợp tác với DTT hay PW vào những năm giữa
và cuối thập kỷ 90 phản ánh đúng thực trạng của số công ty kiểm
toán ít ỏi, non trẻ của Việt Nam vào thời điểm khi các hãng kiểm
toán quốc tế đang chờ được cấp phép và hoạt động tại Việt Nam
Và họ đã thành công khi đưa đối tác ở nước sở tại vào danh sách
các công ty kiểm toán đủ điều kiện cung cấp dịch vụ cho các
khách hàng lớn như Hàng không, Ngân hàng, Dầu khí, Điện lực,
Bưu chính viễn thông và các dự án của WB, ADB, UNDP thuộc
các chương trình phát triển, tái cơ cấu tại Việt Nam Ngày nay,
phạm vi danh tiếng không dừng lại ở chào hàng trong nước, nó
Trang 7vượt ra tầm quốc gia mà các kiểm toán viên Việt Nam có thể
tham gia cung cấp dịch vụ dưới tên gọi thành viên hãng quốc tế
Là hãng thành viên, công ty kiểm toán sẽ nhận được sự trợ giúp
về kỹ thuật, chủ yếu là phương pháp và chương trình kiểm toán
Đây là bí quyết nghề nghiệp, là sự khác biệt quyết định chất
lượng và tính hiệu quả trong hoạt động kiểm toán mà các công ty
trong nước còn thiếu Tuy nhiên, không phải cứ có một hệ thống
phương pháp luận tốt là công ty kiểm toán có thể đem áp dụng
ngay, cần thông qua đào tạo để đảm bảo tính khả dụng của hệ
thống này Việc tiếp nhận một chương trình kiểm toán thường đi
đôi với việc nghiên cứu áp dụng và cập nhật định kỳ Các hãng
kiểm toán quốc tế cử chuyên gia sang đào tạo, trực tiếp tham gia
cung cấp dịch vụ để hướng dẫn nghiệp vụ hay tiếp nhận nhân
Trang 8viên của các công ty kiểm toán trong nước sang văn phòng nước
ngoài theo các chương trình khác nhau Các công ty như DTT,
UHY, duy trì đều đặn các chương trình ngắn hạn này, tạo ra sức
cạnh tranh nội bộ lành mạnh, thúc đẩy động cơ phấn đấu của
nhân viên và xây dựng một môi trường làm việc có tính chuyên
nghiệp cao, đồng nhất theo các quy chuẩn chung của Hãng quốc
tế Ý nghĩa lớn nhất của hoạt động này là từng bước nâng cao
chất lượng dịch vụ và cải thiện hiệu quả kinh doanh của công ty
kiểm toán trong nước mà không mất nhiều chi phí
Các công ty thành viên còn được hưởng lợi từ việc giới thiệu
khách hàng quốc tế của Văn phòng Hãng hoặc các công ty thành
viên khác có khách hàng vào hoạt động hay đầu tư tại Việt Nam
Thực tế cho thấy nhiều tập đoàn kinh tế lớn trên thế giới như
Trang 9Toyota, Samsung, BP, Unilever… khi vào Việt Nam kinh doanh
đã tạo điều kiện để Hãng kiểm toán quốc tế mời các công ty kiểm
toán (hay các kiểm toán viên) của Việt Nam tham gia, hoặc kết
hợp cung cấp dịch vụ với số phí không nhỏ, mà nếu không là
thành viên thì các công ty kiểm toán Việt Nam khó có cơ hội thực
hiện Đây là vấn đề thực tế, là sự tổng hoà lợi ích có dược về
doanh thu, cách thức cung cấp dịch vụ, điều kiện tiếp cận, chia sẻ
thông tin Thông qua việc hợp tác với các hãng thành vien và thời
gian làm việc trực tiếp với kiểm toán viên nước ngoài, công ty
kiểm toán trong nước có thể mở rộng quan hệ khách hàng, triển
khai loại hình dịch vụ, từ đó tăng cường lợi thế và sức cạnh
tranh; các kiểm toán viên trong nước mở mang tầm nhìn, nâng
cao năng lực chuyên môn, hình thành kỹ năng giao tiếp và chọn
hướng đi phù hợp để phát triển nghề nghiệp trong xu thế toàn
Trang 10cầu hoá
Tất nhiên, bên cạnh lợi ích là thách thức không nhỏ Để trở thành
thành viên, công ty kiểm toán phải mất nhiều thời gian tìm tòi, kết
nối với một hãng quốc tế phù hợp Trước khi thoả thuận được ký
kết, là bao lần đi về, họp bàn, thống nhất Có những hãng thận
trọng trực tiếp cử người sang Việt Nam xem xét hiện trạng, đánh
giá văn phòng, phỏng vấn nhân viên hany soát xét chất lượng file
kiểm toán (practice review) mà chi phí phía Việt Nam phải chịu
Ngoài ra, công ty kiểm toán trong nước có thể bị từ chối vì không
đáp ứng đầy đủ các tiêu chí đề ra Do đó thách thức chủ yếu của
các công ty kiểm toán của Việt Nam là phải đủ các điều kiện theo
yêu cầu của hãng quốc tế về năng lực nhân viên (khả năng giao
dịch bằng tiếng Anh, trình độ nghiệp vụ khá…), có cơ cấu tổ chức
Trang 11quản lý và ban lãnh đạo, danh sách khách hàng và khả năng
phục vụ khách hàng… Ngay cả khi đã được chấp nhận là thành
viên hay đại diện hợp pháp cua hãng kiểm toán nước ngoài, công
ty vẫn phải chịu sự ràng buộc về quy chế hãnh thành viên về tiêu
chuẩn hành nghề, chất lượng dịch vụ, hệ thống phương pháp đội
ngũ nhân viên và chịu sự kiểm soát, kiểm tra chất lượng định kỳ
dẫn đến những đòi hỏi nâng cấp, đầu tư không nhỏ để phát triển
liên tục Mặt khác, một số công ty thành viên, do quá lệ thuộc vào
văn phòng hãng hay các thành viên mạnh hơn, đã mất tính tự
chủ, thậm chí mất bình đẳng trong các mối quan hệ hợp tác hay
dịch vụ hai bên cùng thực hiện Các hãng kiểm toán nước ngoài
khai thác điểm yếu này để tính phí chuyên gia cao hơn, hưởng
phần lợi nhuận lớn hơn rất nhiều trong khi các công ty trong
nước thực chất bỏ ra chi phí nhiều hơn Có trường hợp do không
Trang 12phân chia công bằng, vi phạm thoả thuận hay xảy ra rủi ro nghề
nghiệp các bên liên quan thay vì cùng đàm phán lại kiện tụng
nhau Trong phần lớn trường hợp, vấn đề không được giải quyết
dứt điểm, thiệt thòi trước hết thuộc về các công ty trong nước
Ngoài ra, là hãng thành viên, công ty Việt Nam phải nộp lệ phí
thành viên phải chi phí đi dự các hội nghị quốc tế, hội nghị nước
ngoài…
Tương tự, các hãng kiểm toán quốc tế cũng thu được nhiều lợi
ích và chịu không ít rủi ro khi có đại diện chính thức tại một nước
có nhiều cơ hội làm ăn cũng như biến động kinh tế như Việt Nam
Việc hoà hợp lợi ích giữa các bên giảm thiểu rủi ro từ quan hệ
của hãng với công ty thành viên chính là yếu tố đảm bảo duy trì
mối quan hệ lâu dài Trở thành thành viên hãgn kiểm toán quốc tế
Trang 13là nhu cầu thiết thực, là con đường ngắn hơn cho sự phát triển,
mặc dù đó không phải là sự bảo lãnh hoàn toàn cho thành công
của công ty kiểm toán Trong các sự kiện lớn về nghề nghiệp kế
toán, kiểm toán gần đây, đại diện Bộ Tài chính và lãnh đạo các
hội nghề nghiệp như VAA, VACPA đều thể hiện các nhìn tích cực
và khuyến khách cho xu hướng này Do đó, đây sẽ là một trong
những hướng phát triển đáng kể của lĩnh vực dịch vụ kết toán -
kiểm toán hiện tại và tương lai, một giải pháp tích cực để lấp đầy
khoảng cách về trình độ kiểm toán viên và chất lượng dịch vụ
trong nước so với khu vực và thế giới