Trong số phân bón cây không sử dụng được, một phần còn được giữ lại trong các keo đất là nguồn dinh dưỡng dự trữ cho vụ sau; một phần bị rửa trôi theo nước mặt và chảy vào các ao, hồ, sô
Trang 1Phân bón vô cơ và
môi trường
p2
Lượng phân bón vô cơ chưa sử
dụng hết sẽ đi về đâu?
Trong số phân bón cây không sử dụng được, một phần còn được giữ lại trong các keo đất là nguồn dinh dưỡng dự trữ cho vụ sau; một phần
bị rửa trôi theo nước mặt và chảy vào các ao, hồ, sông suối gây ô
nhiễm nguồn nước mặt; một phần
bị trực di (thấm rút theo chiều dọc) xuống tầng nước ngầm và một
phần bị bay hơi do tác động của
Trang 2nhiệt độ hay quá trình phản nitrat hóa gây ô nhiễm không khí….Như vậy gây ô nhiễm môi trường của phân bón trên diện rộng và lâu dài của phân bó là việc xẩy ra hàng
ngày hàng giờ của vùng sản xuất nông nghiệp
Phân bón vô cơ dư thừa đi vào môi trường có ảnh hưởng như thế nào? Phân bón đi vào nguồn nước mặt gây ảnh hưởng xấu như: Gây phì hóa nước và tăng nồng độ nitrat
trong nước
Hiện tượng tăng độ phì trong nước (còn gọi là phú dưỡng) làm cho tảo
và thực vật cấp thấp sống trong
nước phát triển với tốc độ nhanh
Trang 3trong toàn bộ chiều sâu nhận ánh sáng mặt trời của nước Lớp thực vật trôi nổi này làm giảm trầm
trọng năng lượng ánh sáng đi tới
các lớp nước phía dưới, vì vậy hiện tượng quang hợp trong các lớp
nước phía dưới bị ngăn cản, lượng oxy được giải phóng ra trong nước
bị giảm, các lớp nước này trở nên thiếu oxy Mặt khác, khi tảo và
thực vật bậc thấp bị chết, xác của chúng bị phân hủy yếm khí, tạo nên các chất độc hại, có mùi hôi, gây ô nhiễm nguồn nước
Nồng độ Nitrat trong nước cao (do phân đạm chứa Nitrat) làm ảnh
hưởng đến sức khỏe con người, đặc biệt đối với trẻ em dưới 4 tháng
Trang 4tuổi Trong đường ruột, các Nitrat
bị khử thành Nitrit, các Nitrit được tạo ra được hấp thụ vào máu kết
hợp với hemoglobin làm khả năng chuyên chở oxy của máu bị giảm Nitrit còn là nguyên nhân gây ung thư tiềm tàng
Phân bón bị rửa trôi theo chiều dọc xuống tầng nước ngầm chủ yếu là phân đạm vì các loại phân lân và
kali dễ dàng được giữ lại trong keo đất Ngoài phân đạm đi vào nguồn nước ngầm còn có các loại hóa chất cải tạo đất như vôi, thạch cao, hợp chất lưu huỳnh, Nếu như phân
đạm làm tăng nồng độ nitrat trong nước ngầm thì các loại hóa chất cải
Trang 5tạo đất làm tăng độ mặn, độ cứng nguồn nước
Phân bón trong quá trình bảo quản hoặc bón vãi trên bề mặt gây ô
nhiễm không khí do bị nhiệt làm
bay hơi khí amoniac có mùi khai, là hợp chất độc hại cho người và động vật Mức độ gây ô nhiễm không khí trường hợp này nhỏ, hẹp không
đáng kể so với mức độ gây ô nhiễm của các nhà máy sản xuất phân đạm nếu như không xử lý triệt để
Phân bón ảnh hưởng đến môi
trường chủ yếu là do con người gây ra:
Trang 6- Bón dư thừa các yếu tố dinh
dưỡng hoặc bón phân không đúng cách
Phân bón gây ô nhiễm môi trường
là do lượng dư thừa các chất dinh dưỡng do cây trồng chưa sử dụng được hoặc do bón không đúng
cách… Nguyên nhân chính là do chưa nắm bắt đượcsố lượng , chất lượng và cách bón phân đúng cách
để cây cối hấp thụ
Phần lớn bà con nông dân sử dụng phân đạm (urê) là chính với số
lượng lớn mà không cân đối với kali, lân… nên hiện tượng lúa lốp, cây dễ nhiễm sâu bệnh, dễ bị đổ ngã, mía dể đỗ ngã Nếu sử dụng
Trang 7bảng so màu lá thì sẽ sớm được
khắc phục
Cách bón phân hiện nay chủ yếu là bón vãi trên mặt đất, phân bón ít
được vùi vào trong đất Xét về mặt hoá học đất, các keo đất là những keo âm (-) còn các yếu tố dinh
dưỡng hầu hết là mang điện tích
dương (+) Khi bón phân vào đất, được vùi lấp cẩn thận thì các keo đất sẽ giữ lại các chất dinh dưỡng
và nhả ra từ từ tuỳ theo yêu cầu của cây trồng theo từng thời kỳ sinh
trưởng của cây Như vậy, bón phân
có vùi lấp không chỉ có tác dụng
hạn chế sự mất dinh dưỡng, tăng
hiệu suất sử dụng phân bón mà còn làm giảm bớt ô nhiễm môi trường
Trang 8Các yếu tố vi lượng như Đồng
(Cu), Kẽm (Zn)… rất cần thiết cho cây trồng sinh trưởng và phát triển
và có khả năng nâng cao khả năng chống chịu cho cây trồng Tuy
nhiên khi lạm dụng các yếu tố trên lại trở thành những loại kim loại
nặng khi vượt quá mức sử dụng
cho phép và gây độc hại cho con người và gia súc
- Sử dụng phân bón có chứa một số chất độc hại
Phân bón vô cơ có thể chứa một số chất gây độc hại cho cây trồng và cho con người như các kim loại
nặng, các chất kích thích sinh
trưởng khi vượt quá mức quy định
Trang 9Theo quy định hiện hành, các loại kim loại nặng có trong phân bón
gồm Asen (As), Chì (Pb), Thủy
ngân (Hg) và Cadmium (Cd) Phân bón được sản xuất từ nguồn phân lân nhập khẩu từ các nước vùng
Nam Mỹ hoặc Châu Phi thường có hàm lượng Cd cao ở mức trên 200 ppm
Theo quy định, một số chất kích
thích sinh trưởng như axit giberillic (GA3), NAA, một số chất kích
thích sinh trưởng có nguồn gốc từ thực vật được phép sử dụng trong phân bón để kích thích quá trình
tăng trưởng, tăng tỷ lệ đậu hoa, đậu quả, tăng quá trình trao đổi chất của cây trồng, tăng hiệu suất sử dụng
Trang 10phân bón làm tăng năng suất, phẩm chất cây trồng Mức quy định hiện hành cho phép tổng hàm lượng các chất kích thích sinh trưởng không được vượt quá 0,5% khối lượng có trong phân bón
- Nhà máy sản xuất phân bón nếu không có biện pháp xử lý ô nhiễm triệt để sẽ gây ô nhiễm đến môi
trường xung quanh
Đây là nguyên nhân gây ảnh hưởng đến môi trường tập trung và đe dọa trực tiếp nhất, tuy nhiên ở một
“tình huống cố định”, căn cứ vào các quy chuẩn, tiêu chuẩn môi
trường mà nhà quản lý có biện
pháp cụ thể Mỗi nhà máy, hàng
năm đều có chương trình quan trắc
Trang 11môi trường để kiểm tra và có hướng khắc phục cụ thể