TỔN THƯƠNG XƯƠNG-KHỚP TRONG BỆNH PHONG Lésions ostéo-articulaires dans la lèpre Kỳ 7 oooOOOooo TÀN PHẾ Ở BÀN TAY *Vai trò của tổn thương thần kinh -Vận động: 75% bàn tay có liệt vận
Trang 1TỔN THƯƠNG XƯƠNG-KHỚP TRONG BỆNH PHONG
(Lésions ostéo-articulaires dans la lèpre)
(Kỳ 7)
oooOOOooo
TÀN PHẾ Ở BÀN TAY
*Vai trò của tổn thương thần kinh
-Vận động: 75% bàn tay có liệt vận động của thần kinh giữa
-Cảm giác: 100% bàn tay có mất cảm giác
+ tổn thương thần kinh giữa trong ống cổ tay
+tổn thương thần kinh ở các ngón tay
+tổn thương các cấu trúc tận cùng (đầu tận thần kinh) [theo Dastur]
*Vai trò của viêm khớp phản ứng
*Vai trò của tổn thương mạch máu
Trang 2Tiến hành chụp động mạch cho thấy có sự co thắt động mạch có thân lớn, sụt giảm lưu thông và gây thiếu máu cục bộ Đó là các rối loạn điều chỉnh mạch máu
Ở bàn tay, nguyên nhân chính gây cắt cụt là do sự tồn tại một lực tác động quan trọng trên một vùng da mất cảm giác kiểu mang găng (gant cutané insensible), chịu tải trên các mô chuyển hóa chậm
Các vết bỏng, vết trầy xước nhiễm trùng trở thành viêm tấy ngón tay (chín
mé, panaris) đau nhức, các gãy xương gây ra do các lực mạnh trên bệnh lý không được kiểm soát, đều là các yếu tố rất quan trọng của các biến chứng này Có một điều đáng lưu ý là trường hợp liệt vận động thì không có tàn phế
TÀN PHẾ Ở BÀN CHÂN
Bàn chân bị tàn phế khác với bàn tay, đó là mất cảm giác, phù nề, sai khớp trục, có một hoặc nhiều lỗ thủng, sự cắt cụt đa dạng hoặc vỡ vụn các ngón chân và viêm xương-khớp
*Vai trò của tổn thương thần kinh
Sự khiếm khuyết vận động-cảm giác đặc trưng bởi:
-Mất cảm giác (100%)
-Viêm thần kinh tăng sản và xơ cứng của thần kinh chày sau (100%)
Trang 3-Liệt thần kinh hông khoeo ngoài (37%)
Tổn thương dây thần kinh chày sau biểu hiện rõ ràng nhất
*Tình trạng mạch máu
-Chèn ép động mạch chày sau do thần kinh chày sau trong ống sau mắc cá ngoài (canale rétro-malléolaire)
-Chèn ép và co thắt các động mạch lòng bàn chân trong ống xương gót (canale calcanéen) ( đặc biệt là động mạch gan chân trong [artère plantaire interne])
-Viêm tắc động mạch (artérite oblitérante) của nhiều động mạch nhánh (rameau)
-Viêm tiểu động mạch tận của các ngón chân
-Sự chuyển dòng (dérivation) động mạch-tĩnh mạch quan trọng
*Các tổn thương xương - khớp
Nổi bật trên các khớp bàn-ngón chân gây biến dạng hình vuốt thú (griffe) các ngón chân Tan xương tiến triển trên các xương bàn chân và các ngón chân bị rụng phía trước bàn chân Gãy khối sau xương bàn chân gây phá hủy tiến triển và
Trang 4dẫn đến bàn chân không có vòm và dễ tổn thương do mất cảm giác, các chấn thương nhiều và thường xuyên trên bàn chân sẽ xảy ra
Ở bàn chân, các yếu tố thần kinh và mạch máu là chủ yếu
KẾT LUẬN , sau khi can thiệp X quang trên các tổn thương xương-khớp
trong bệnh phong, chúng tôi xác định tổn thương gây ra do nhiều cơ chế: tác động đặc hiệu, hiệu ứng miễn dịch, các rối loạn thần kinh-mạch máu, bội nhiễm, nặng thêm do chấn thương
Tàn phế bàn tay, bàn chân hiện diện như là biến chứng chủ yếu của bệnh phong
-Ở bàn tay, mất cảm giác da kiểu mang găng với giảm năng lực vận động gây mất các ngón; trong trường hợp liệt vận động, sự tàn phế không xảy ra Vai trò của chấn thương và viêm khớp phản ứng là thứ yếu
-Ở bàn chân, thì ngược lại: tổn thương thần kinh chày sau và sự chèn ép động mạch chày sau trong ống cổ chân là chủ yếu, chúng thúc đầy các rối loạn tiềm ẩn bởi các tổn thương thần kinh hông khoeo ngoài
CÁC SUY DIỄN VỀ ĐIỀU TRỊ
Trang 5Các điều trị kháng bệnh phong hiện nay có thể cải thiện và làm hồi phục một tổn thương xương đặc hiệu, nhưng không tác động nhiều trên các tổn thương hướng thần kinh và các biến chứng xương khớp bị bội nhiễm
-Ở bàn tay: dùng phương pháp phục hồi tâm lý (réhabilitation psychologique) và thông báo các chấn thương Nhưng, có xuất hiện sự suy yếu ngược lại của ngón tay cái, xảy ra trong ống cổ tay
-Ỏ bàn chân: cần nhanh chóng giải áp (décomprimer) thần kinh chày sau và các nhánh của chúng, giải phóng động mạch chày sau và các động mạch lòng bàn chân bằng cách cắt dây chằng ống mắc cá sau và ống cổ chân
-Ổn định bàn chân: phương pháp chuyển gân của Carayon để hồi phục bàn chân rũ (pied tombant), một phẫu thuật sửa chữa các ngón chân vuốt thú, sắp lại thành hàng các đầu xương bàn chân, làm cứng các khớp (arthrodèses) trong trường hợp sai khớp …
Các phẫu thuật này được khuyên như là các phẫu thuật dự phòng sự xuất hiện các tàn phế./