CÁC BỆNH NHIỄM VI NẤM TRONG NHIỄM HIV/AIDS Kỳ 4 oooOOOooo 4.3.Nhiễm nấm Histoplasma histoplasmosis : Nhiễm nấm Histoplasma trên da lan tỏa biểu hiện bằng các dát, các nút tăng sừng h
Trang 1CÁC BỆNH NHIỄM VI NẤM TRONG
NHIỄM HIV/AIDS
(Kỳ 4)
oooOOOooo
4.3.Nhiễm nấm Histoplasma (histoplasmosis) :
Nhiễm nấm Histoplasma trên da lan tỏa biểu hiện bằng các dát, các nút tăng
sừng hoặc hoại tử, các sẩn giống u mềm lây, mụn mủ, viêm nang lông, tổn thương
dạng mụn trứng cá, phát ban giống trứng cá đỏ hoặc giống vẩy nến giọt, các mảng
loét hoặc sùi, viêm mô mỡ dưới da hoặc đỏ da
Nhiều loại tổn thương khác nhau có thể nhìn thấy trên cùng một bệnh nhân
Vị trí thường gặp ở mặt, sau đó là tứ chi, thân mình ; niêm mạc miệng có các tổn
thương dạng nốt và sùi, loét vòm khẩu cái mềm, loét họng-hầu, viêm nắp thanh
thiệt và cánh mũi
Trang 2Phát ban dạng ngoại ban hoặc dạng vẩy nến lan tỏa có thể phát triển trên
người nhiễm HIV mà họ đang điều trị thuốc kháng nấm đường toàn thân Gan lách
to và/hoặc bệnh lý hạch thường xảy ra trên người nhiễm Histoplasma lan tỏa
Xét nghiệm :
-Quan sát trực tiếp: nhuộm Wright hoặc nhuộm Giemsa, thấy những tế bào
hạt men tương đối nhỏ (3-5µm) nằm trong hoặc ngoài tế bào
-Mô bệnh học: nhuộm H&E, PAS thường có 50-100 tế bào hạt men 2-3µm,
phát triển nội tế bào (mô bào, đại thực bào), tế bào chất co lại trong khi vách đứng
yên nên có một vòng sáng quanh tế bào chất
-Nuôi cấy: môi trường Sabouraud ở nhiệt độ phòng, sau 1-4 tuần phát triển
các khuẩn lạc màu trắng hoặc nâu nhạt, xốp Xem dưới kính hiển vi: thấy một khối
sáng gồm nhiều sợi nấm nhỏ có vách ngăn và các tiểu bào tử đính kích thước
3-5µm, các đại bào tử đính kích thước 10-20µm có thành dày, trơn Hầu hết khối
này thường có vô số những hạt nhỏ 2-3µm bao phủ
-Thử nghiệm huyết thanh: có giá trị lớn, dùng thuốc thử histoplasmin (+)
Điều trị:
Trang 3-Amphotericine B liều đầu tiên < 0,25mg/kg trong DD Glucose 5% PIV
chậm, tăng dần đến liều tối đa 1mg/kg, tổng liều 2g (trung bình 2 tháng)
-Không dung nạp Amphotericine B: Itraconazole 400mg ngày 2 lần x 12
tuần, hoặc Fluconazole 800mg ngày 4 lần x 12 tuần
-Dự phòng thứ phát: trong nhiễm HIV có hay không phục hồi miễn dịch,
Itraconazole 200mg/ngày hoặc Fluconazole 400mg/ngày, dùng suốt đời
[IMG]file:///C:/DOCUME%7E1/owner/LOCALS%7E1/Temp/msohtml1/0
1/clip_image014.jpg[/IMG]
[IMG]file:///C:/DOCUME%7E1/owner/LOCALS%7E1/Temp/msohtml1/01/clip_i
mage016.jpg[/IMG]
4.4.Nhiễm nấm Sporotrichose (sporotrichosis) : trên người nhiễm HIV, sự
lan tràn nhiễm nấm sporotrichose tại chỗ đến các cơ quan khác xảy ra từ các ổ
nấm ở phổi và da Các tổn thương da do lan tràn từ đường máu là các sẩn hoặc nốt
có thể lở ra, loét, đóng vẩy tiết hoặc tăng sừng, thường thấy ở lòng bàn tay, bàn
chân, niêm mạc miệng Tổn thương ở mắt là hậu quả của mủ tiền phòng
(hypopyon), thủng củng mạc (scleral perforation) và viêm màng mạch nho Các cơ
quan khác bị tổn thương do nhiễm sporotrichose lan tỏa gồm khớp, phổi, gan,
lách, ruột và màng não
Xét nghiệm :
Trang 4-Quan sát trực tiếp bệnh phẩm: nhuộm Gram, thấy được vi nấm ớ dạng tế
bào hạt men hay thể sao tua rua (asteroid body) ; phương pháp này ít dùng vì vi
nấm rất hiếm khi thấy ở sang thương
-Nuôi cấy: Ở môi trường Sabouraud, nhiệt độ phòng: nấm mọc nhanh
khoảng 3-5 ngày, lúc đầu phẳng như kem, 10 ngày sau nhăn nheo, màu đen; nhìn
dưới KHV: sợi tơ nấm mảnh mai, có vách ngăn, màu nâu nhạt, phát triển như bụi
hoa cúc, có bào đài thật ngắn, có bào tử đính Ở môi trường BHI (brain-heart
infusion) ở 35-37 độ C: sau 2-4 ngày, mọc thành khúm nhỏ, màu nâu xám, những
tế bào nấm men này kéo dài (3-10µm) có dạng “điếu thuốc lá”
-Mô bệnh học: dạng u hạt, các tế bào dạng Langhans khổng lồ, có các ổ
microabscess Vi nấm, nếu thấy được, có hình “điếu thuốc lá” nhỏ (3-5µm) hoặc
hình hạt men tròn, hoặc thể sao tua rua (ở giữa là hạt men, bao quanh bởi một chất
màu hồng nhạt hình như ngôi sao)
Điều trị:
-IK 4,5-6mL/ngày + Amphotericine B 0,5-1mg/kg/ngày (tổng liều 0,75-3g),
-Itraconazole 200-600mg/ ngày x 6 tháng, rất có hiệu quả trong thể
Da-Mạch bạch huyết,
-Fluconazole 200-400mg/ngày hoặc Terbinafine 1000mg/ ngày, trong nhiều
tháng
Trang 5-Amphotericine B 0,5-1mg/kg/ngày truyền tĩnh mạch, có hiệu quả ở thể
phổi, thể lan tràn hoặc ở thể Da-Mạch bạch huyết không dung nạp với thuốc uống
Tất cả các trường hợp việc điều trị cần phải tiếp tục thêm ít nhất 01 tuần sau
khi lâm sàng biến mất
Bệnh nhân suy giảm miễn dịch: khởi sự điều trị với Amphotericin B, sau đó
bằng Itraconazole suốt đời