Vận dụng tiến trình quản lý trường hợp trong làm việc với trẻ khuyết tật

Người khuyết tật thuộc nhóm yếu thế do sự khiếm khuyết cơ thể, các chức năng xã hội của họ có thể bị suy giảm. Vì vậy, Người làm Công tác xã hội có thể giúp họ tiếp cận được các nguồn lực bên ngoài, phát huy nguồn lực bên trong để họ trở nên mạnh mẽ hơn, có khả năng sống độc lập và tham gia vào các hoạt động lao động, học tập như những người bình thường.Công tác xã hội trong trợ giúp người khuyết tật chính là đánh giá nhu cầu về khía cạnh xã hội của đối tượng; đồng thời đóng vai trò là người quản lý trường hợp, hỗ trợ người khuyết tật tiếp cận những dịch vụ phù hợp và duy trì tiếp cận một loạt các dịch vụ phối hợp tốt nhất. Trong trường hợp cần thiết, nhân viên công tác xã hội cũng cung cấp hỗ trợ tâm lý cho người khuyết tật và gia đình của họ. Như vậy, bằng những kiến thức, kỹ năng và phương pháp, nhân viên công tác xã hội đã trợ giúp cá nhân, gia đình và cộng đồng người khuyết tật, phục hồi các chức năng xã hội mà họ bị suy giảm.Có nhiều dạng khuyết tật khác nhau và mức độ khác nhau, trong đó khuyết tật vận động là một điển hình. Bằng cách vận dụng kiến thức CTXH nói chung và CTXH với người Khuyết tật nói riêng Tôi sẽ tiến hành can thiệp, trợ giúp cho một Trường hợp Người Khuyết tật vận động. Với trường hợp này thì Nhân viên vừa đóng vai trò là người quản lý trường hợp, hỗ trợ người khuyết tật tiếp cận những dịch vụ phù hợp, đồng thời Nhân viên công tác xã hội cũng cung cấp hỗ trợ tâm lý cho người khuyết tật và gia đình của họ.

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘITrường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn

- - -   

-Bài tiểu luận cuối kỳ

CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI NGƯỜI KHUYẾT TẬT

Anh/chị hãy vận dụng những kiến thức, kỹ năng công tác xã hội nói chung

và công tác xã hội với người khuyết tật nói riêng trong can thiệp,

trợ giúp một người khuyết tật cụ thể

Giảng viên: PGS TS Nguyễn Thị Thu Hà

STT : 43

Học viên: Nguyễn Thị nhung

Khoa: Công tác xã hội

Hà Nội, 2014

Mục lục

Trang

Mở đầu……… 3

Nội dung………… 4

1: Tiếp cận, thu thập thông tin, Phân tích Trường hợp và Đánh giá………

4 2: Xây dựng kế hoạch trợ giúp……… 12

3: Lựa chon dịch vụ và giới thiệu……… 18

4: Chuẩn bị kế hoạch về dịch vụ được giới thiệu……… 19

5: Theo dõi, hỗ trợ Người khuyết tật khi chuyển gửi…… 20

6: Duy trì mối quan hệ với cơ sở cung cấp dịch vụ………… 21

Kết luận………. 21

Tài liệu tham khảo……… 22

MỞ ĐẦU

Người khuyết tật thuộc nhóm yếu thế do sự khiếm khuyết cơ thể, các chức năng xã hội của họ có thể bị suy giảm Vì vậy, Người làm Công tác xã hội có thể giúp họ tiếp cận được các nguồn lực bên ngoài, phát huy nguồn lực bên trong để họ trở nên mạnh mẽ hơn, có khả năng sống độc lập và tham gia vào các hoạt động lao động, học tập như những người bình thường

Công tác xã hội trong trợ giúp người khuyết tật chính là đánh giá nhu cầu về khía cạnh xã hội của đối tượng; đồng thời đóng vai trò là người quản

lý trường hợp, hỗ trợ người khuyết tật tiếp cận những dịch vụ phù hợp và duy trì tiếp cận một loạt các dịch vụ phối hợp tốt nhất Trong trường hợp cần thiết, nhân viên công tác xã hội cũng cung cấp hỗ trợ tâm lý cho người khuyết tật và gia đình của họ Như vậy, bằng những kiến thức, kỹ năng và phương pháp, nhân viên công tác xã hội đã trợ giúp cá nhân, gia đình và cộng đồng người khuyết tật, phục hồi các chức năng xã hội mà họ bị suy giảm

Có nhiều dạng khuyết tật khác nhau và mức độ khác nhau, trong đó khuyết tật vận động là một điển hình Bằng cách vận dụng kiến thức CTXH nói chung và CTXH với người Khuyết tật nói riêng Tôi sẽ tiến hành can thiệp, trợ giúp cho một Trường hợp Người Khuyết tật vận động Với trường hợp này thì Nhân viên vừa đóng vai trò là người quản lý trường hợp, hỗ trợ người khuyết tật tiếp cận những dịch vụ phù hợp, đồng thời Nhân viên công tác xã hội cũng cung cấp hỗ trợ tâm lý cho người khuyết tật và gia đình của họ

NỘI DUNG

Trường hợp:

Thân chủ là: Hoàng Minh H, 16 tuổi bị khuyết tật vận động

Thân chủ sinh ra trong một gia đình nông thôn nghèo: Xã Bình Khê - Đông Triều - Quảng Ninh

Mẹ mất sớm, hiện nay gia đình thân chủ gồm có 4 người: Bố, anh trai, chị gái và thân chủ Bố H hồi trước có đi bộ đội, bị ảnh hưởng chất độc da cam nên bây giờ thỉnh thoảng về Bố có bị ảnh hưởng thần kinh Những lúc không bình thường Ông thường đánh đập H, và đuổi H đi Anh trai và chị gái đều yêu thương H, họ đều đã lập gia đình, ở xa và hoàn cảnh cũng không được dư giả gì Bản thân H đã rất mặc cảm, tự ti về bản thân vì bạn bè trên lớp chê cười khi bị khuyết tật vận động nên H đã bỏ học từ năm lớp 9 lại cộng thêm người bố không được khỏe mạnh, hay đánh đập e, đuổi e đi,dù biết là thực ra bố rất thương mình nhưng trong hoàn cảnh đang tự ti về bản thân như vậy, về nhà bị bố đánh nên H đã nghĩ không thông và bỏ nhà sang nhà anh trai 2 tuần( cách nhà H 30km) Bản thân e là người khuyết tật vận động nhưng cũng chưa được hưởng sự rợ giúp của các dịch vụ xã hội dành cho người khuyết tật Bây giờ H rất muốn được đi làm để kiếm tiền phụ giúp cho gia đình vì H bị Bố chửi là đứa vô dụng nhưng H lại không biết phải làm

gì và sợ rằng không có chỗ nào nhận người như mình vào làm việc

1 Tiếp cận, thu thập thông tin, Phân tích Trường hợp và Đánh giá

Bước tiếp cận thân chủ là bước vô cùng quan trọng và là bước can thiệp đầu tiên trong tiến trình can thiệp Tiếp cận tốt, nhân viên sẽ dễ dàng thực hiện trong các bước tiếp theo

Nhân viên tiếp xúc thân chủ trong vai trò là người bạn, với mục đích

là tạo mối quan hệ với thân chủ, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình trợ giúp thân chủ

Mục tiêu trước mắt của nhân viên khi tiếp xúc thân chủ là: Nói chuyện được với em Để nói chuyện được với em nhân viên không những sử dụng nhiều kỹ năng mà phải vận dụng các kỹ năng đó phù hợp và khéo léo Điều này rất quan trọng vì: ban đầu tiếp xúc với người khuyết tật bị bạo lực gia đình rất khó khăn, nhân viên phải khéo léo để có thể nói chuyện với tư cách

là một người bạn Vì vậy, trong buổi đầu tiếp xúc, nhân viên đã sử dụng một

số kỹ năng nghề nghiệp để thân chủ tin tưởng và đồng ý nói chuyện như: kỹ năng giao tiếp không lời (ánh mắt, nét mặt, cử chỉ, giọng nói…), kỹ năng hỏi

và đặt câu hỏi, kỹ năng thấu cảm…ngoài ra nhân viên còn tạo ra bầu không khí thân mật cởi mở, thoải mái để lấy được sự tin tưởng của thân chủ

Sau khi tạo được sự tin cậy của thân chủ thì tiến hành bước thu thập thông tin, phương pháp sử dụng chủ yếu trong phần này là phỏng vấn sâu

Để có thể khai thác được những vấn đề cụ thể của thân chủ, nhân viên CTXH tiến hành thu thập thông tin trong 3 buổi Các thông tin về:

- Hoàn cảnh, điều kiện sống của thân chủ cũng như những thông tin

về tình hình học tập, tâm lý

- Mối quan hệ giữa thân chủ và gia đình, về nhận thức của thân chủ

- Nguyên nhân dẫn đến thân chủ bị bạo lực gia đình

- Mong muốn nguyện vọng của thân chủ

1.1 Hoàn cảnh và điều kiện sống của thân chủ

* Hoàn cảnh gia đình thân chủ

Để hiểu và thu thập thông tin về hoàn cảnh gia đình thân chủ việc tiếp cận thân chủ và đưa ra những câu hỏi phải phù hợp với tâm trạng thân chủ là yếu tố cần thiết Hiểu được điều đó không chỉ nhân viên hiểu được hoàn

cảnh hiện tại của gia đình thân chủ mà còn giúp thân chủ có sự tự tin hơn khi chia sẻ với nhân viên Nhưng vì thân chủ là người khuyết tật vận động đang trong tình trạng bị bạo lực gia đình nên khi nhân viên CTXH hỏi thì em cố lảng tránh, nhân viên CTXH đã tìm cách tiếp cận thân chủ một cách khéo léo với thái độ cởi mở để tạo lòng tin của thân chủ và bước đầu thu thập được thông tin về gia đình em: Hiện tại gia đình em có 4 người: bố, anh, chị

và H, mẹ H mất lúc em 10 tuổi Gia đình H làm ruộng, nghèo, tình trạng sức

khỏe của bố thân chủ hiện không được tốt Anh trai lấy vợ cũng làm ruộng,

chị gái H thì đi làm Ôsin ở Hà Nội Vì bị khuyết tật ở chân, hơi khó khăn trong việc đi lại nên H chỉ giúp gia đình được những việc nhẹ, việc nặng thì

H không làm được

* Điều kiện sống của thân chủ

Kinh tế gia đình rất eo hẹp, không có điều kiện không chăm lo đầy đủ cho thân chủ về việc học hành và đồ sinh hoạt, ăn uống, quần áo Ngoài tiền phụ thêm của 2 anh chị là 300.000đ/tháng cho 2 bố con và tiền trợ cấp của

bố thì 2 bố con chỉ trông vào đồng ruộng và mấy cây vải trong nhà

- Em tỏ ra lảng tránh khi nhân viên vừa đến tiếp xúc.

- Em buồn và khóc khi kể về hoàn cảnh của mình

- Em sợ khi nói về bố, hay bảo em về nhà

- Em có rất ít bạn bè

1.2 Mối quan hệ giữa thân chủ và gia đình

Vì trong gia đình thân chủ, ngoài bố thì thân chủ còn có một anh trai

và một chị gái Thông qua 2 buổi trò chuyện và biết được tình hình thân chủ, nhân viên đã tìm hiểu được mối quan hệ giữa thân chủ và gia đình như sau: Giữa thân chủ và anh chị thì mối quan hệ rất tốt, nhưng giữa em và bố đang xảy ra mâu thuẫn khá lớn và mâu thuẫn này ảnh hưởng khá lớn đến tâm lý của H H được nhận tình cảm từ anh trai rất nhiều Quan hệ của H và chị gái cũng khá tốt Đây được coi là điểm mạnh của thân chủ mà nhân viên không

thể bỏ qua khi vận dụng trong quá trình trị liệu cho thân chủ Dưới đây là nội

dung của cuộc trò chuyện của Nhân viên với thân chủ về bố mình:

Thân chủ: Bố hay đánh và chửi em nên em không muốn về nhà.

NVCTXH: Em và bố xảy ra mâu thuẫn này lâu chưa?Chắc là bố có

lý do gì đó mẹ nên mới như vậy đúng không?

Thân chủ: Em cũng không biết nữa, hình như càng ngày bố càng khó chịu với em Bố còn nói em là người vô tích sự không làm được trò trống gì

NVCTXH: Sao lại là hình như? em có thể nói rõ hơn cho chị biết được không?

Thân chủ: Vì trước đây bố không như thế với e, bố rất thương e, chỉ gần đây bố mới như thế Em biết bố bị ảnh hưởng thần kinh bởi chất đọc

da cam nên không nói gì, cứ để cho bố chửi xong thì thôi…nhưng gần đây

bố lại hay đánh e, nhiều lúc em cũng buồn, giận bố lắm ạ.

Nhưng “Dù bố có phần không tốt với em nhưng em cũng không bao giờ hận bố Em vẫn muốn làm gì đó để giúp bố đỡ vất vả”…

1.3 Nguyên nhân tình trạng thân chủ bị bạo lực gia đình

Là một cơ sở quan trọng để nhân viên căn cứ giải quyết vấn đề và trị liệu với cách thức can thiệp phù hợp.Nhân viên đã sử dụng kỹ năng vấn đàm cũng như kỹ năng thấu cảm để thu thập những thông tin đó Từ đó thân chủ

đã tự tin chia sẻ những thông tin cho nhân viên :

“ Bố đã từng mắng e là: con người ta lành lặn học còn chưa ăn ai nữa là, mày có giỏi thì đi kiếm tiền đi, đúng là đồ vô tích sự ”.

“Nhiều lúc em đang ở nhà, bố đi làm về nhọc rồi bực dọc tự nhiên chửi em, đánh em nhưng e biết đó là do bố không được bình thường nên mới thế, vì gia đình khó khăn, chữa bệnh tốn kém nên bố lại càng thêm bực dọc Em cũng biết là bố nghe người ngoài nói nên càng cảm thấy em là gánh nặng cho Ông”…

Theo như H nói thì Nhân viên nhận thấy nguyên nhân mà bố đánh đập, chửi H là do các tác nhân bên ngoài chứ không phải do bản thân con người ông: Hàng xóm nói ra nói vào, kì thị của xã hội, bệnh thần kinh của ông không ổn định

1.4 Mong muốn nguyện vọng của thân chủ

Đánh giá nhu cầu nguyện vọng của thân chủ dựa vào mô hình bậc thang nhu cầu của MasLow:

- Về nhu cầu được yêu thương: Tình cảm gia đình và mọi người trong

xã hội: Đây là nhu cầu mà thân chủ đang thiếu hụt, H luôn cần sự yêu thương của gia đình, đặc biệt là sự yêu thương từ chính người bố Hiện tại, tình yêu giữa bố và H chưa sâu sắc, chưa có sự gần gũi thực sự, còn xảy ra những hiểu lầm Trong quá trình làm việc với thân chủ, nhân viên thường

xuyên được nghe thân chủ tâm sự, chia sẻ ước muốn có được sự quan tâm,

thương yêu và che chở của cha mẹ: “Em chỉ muốn bố thương em thôi chị

Do sự kỳ thị, hiểu lầm, xa lánh của một số học sinh và các bạn khác nên thân chủ bị rào cản trong việc hòa nhập xã hội (Em đã bỏ học một phần do sự kỳ thị, nhìn ngó, chê cười của các bạn) Nếu có các hoạt động này sẽ làm tăng

sự tự tin của thân chủ, khiến em cảm thấy được yêu thương và thừa nhận như là một thành viên xã hội thực thụ

- Nhu cầu được tôn trọng: Qua tiếp xúc trực tiếp với thân chủ, nhân viên nhận thấy đây nhu cầu rất quan trọng của thân chủ nhưng nhu cầu này thân chủ lại bị thiếu hụt H không hề được tôn trọng, H bị bố đánh đập, bị

bạn bè cười chê “ Bố luôn đánh, chửi, đuổi em đi Em chỉ mong bố lại

thương e như trước kia chị ạ.”

- Nhu cầu được hoàn thiện mình: Đây chính là nhu cầu mà nhân viên

mong muốn đáp ứng cho thân chủ Thân chủ cần được trang bị những kỹ năng sống: kỹ năng chia sẻ, kỹ năng giao tiếp và kỹ năng nghị lực vượt qua

hoàn cảnh khó khăn của mình “ Nếu được bố yêu thương hơn e sẽ cố gắng

học tập, tìm kiếm công việc phù hợp để làm cho cuộc sống của bố con em tốt hơn”

Như vậy, nhìn chung nhu cầu các nhu cầu của H chưa được đáp ứng, đặc biệt là nhu cầu về tình yêu thương

Một trong các công cụ đánh giá thân chủ đó là biểu đồ sinh thái, và đối với trường hợp của H cũng rất cần thiết

Bố H

Anh chị

Trườn

g học

Cơ quan pháp luật

Hàng xóm

Dịch

vụ hỗ trợ

Bạn bè

Nhân viên CTXH

Sau khi tiến hành tiếp cận thân chủ, thu thập thông tin và phân tích, đánh giá thì nhân viên cùng thân chủ xác định vấn đề đang gặp phải và cần được can thiệp như sau:

Thứ nhất: Thân chủ mặc cảm tự ti về sự khuyết tật của bản thân mình

nhiều khi bi quan chán nản

“ Em bị tật ở chân thế này đi lại khó khăn lại bị bạn bè nhìn ngó, chê cười nên em chán không muốn đi học, e đã bỏ học rồi chị ạ ”

Thứ hai: Thân chủ là người khuyết tật vận động, bị ảnh hưởng không

những về mặt tâm lý, tinh thần mà cả mặt thể xác do bạo lực gia đình

“ Bố em đang bị ảnh hưởng chất độc da cam, Bệnh của bố em ngày càng nặng chị ạ, nhà em lại khó khăn nên chưa có điều kiện đi khám nhiều,

mà bố cũng đi chữa một số nơi rồi nhưng không thấy đỡ… Bây giờ em chỉ mong có được một số các dịch vụ hỗ trợ để giảm bớt những khó khăn cho

em và bố…”

Thứ ba: Gia đình thân chủ hoàn cảnh khó khăn, mẹ mất, bố ốm yếu,

bệnh tật, bản thân lại bị khuyết tật vận động nhưng chưa nhận được sự hỗ trợ từ cộng đồng, nhà nước

“ … Đã có lần Bố đánh em nặng chị ạ! Có lúc em bị chảy máu, xước chân tay, ngoài da là chuyện bình thường, nhưng lần gần đây em phải đi bệnh viện để băng bó tay do bố lấy gậy đánh làm em gãy tay, có khi bố còn dúi đầu em xuống vừa chủi vừa đánh làm em suýt ngất…”

Thứ tư: H muốn đi làm để phụ giúp cho gia đình nhưng lại không biết

phải làm gì vì bản thân chưa có chuyên môn cũng như tay nghề gì, và e còn

lo lắng rằng không có nơi nào chịu nhận người khuyết tật vận động như e

Như vậy là các vấn đề của thân chủ đã được xác định rõ Muốn có một kế hoạch phù hợp, đúng đắn thì không thể thiếu bước đánh giá về những điểm mạnh và điểm yếu của thân chủ:

Điểm mạnh Điểm yếu

- H là đối tượng sẽ được hưởng các

chính sách ưu đãi xã hội, trợ cấp

hàng tháng, thẻ bảo hiểm y tế…

- Trong gia đình H vẫn được anh và

chị thương yêu

- H vẫn còn tình cảm với bố, thương

bố, và là người con hiếu thảo…

- H là người biết chia sẻ và có ước

Sau khi thực hiện đánh giá, nắm được đầy đủ các thông tin về thân chủ thì Nhân viên sẽ tiến hành xây dựng kế hoạc trợ giúp

2 Xây dựng kế hoạch trợ giúp

Lập kế hoạch trợ giúp là bước vô cùng quan trọng của nhân viên , đây

là yếu tố trực tiếp quyết định sự thành công trong công tác trị liệu cho thân chủ Nhân viên cùng thân chủ lập kế hoạch trợ giúp lấy thân chủ làm trung tâm Mục đích của việc lập kế hoạch trước hết là để thân chủ tự nhận định vấn đề của mình, tự thân chủ sẽ đưa ra giải pháp và thực hiện giải pháp dựa trên sự giúp đỡ của nhân viên

Sau khi tiến hành thảo luận cùng H về những câu hỏi như: Em muốn làm gì trước? Trong số những điều chúng ta vừa nói đến thì vấn đề nào là quan trọng nhất đối với em? Những việc nào mà em nghĩ mình có thể làm trước và làm được? Mục tiêu nào ảnh hưởng nhất tới em? Cần làm những gì

để đạt được mục tiêu này? thì Nhân viên và H đã lập ra một bản kế hoạch với các mục tiêu cụ thể, lần lượt theo thứ tự như sau: Với trường hợp này thì Nhân viên sẽ hỗ trợ tâm lý cho người khuyết tật và gia đình trước sau đó hỗ trợ người khuyết tật tiếp cận những dịch vụ phù hợp

Mục tiêu Hoạt động Người thực hiện Kết quả mong đợi

1 Giải tỏa tâm lý cho

H, giúp H thoát khỏi

tâm trạng lo lắng, sợ

hãi vì bị bố đánh đập

Đây là mục tiêu quan

trọng đầu tiên vì khi

nói chuyện với H

Nhân viên nhận thấy H

- Tiến hành giải tỏa vấn

đề tâm lý cho H, giúp H

và gia đình hàn gắn mối quan hệ

- tham vấn thông qua các buổi vãng gia:

+ Nói chuyện với H+ Nói chuyện với Bố H+ Nói chuyện với anh trai H

+ Nói chuyện với bạn thân của H

( Nội dung của các buổi nói chuyện được trình bày phía dưới của bản

kế hoạch trợ giúp)

- Nhân viên

- Thân chủ

- Các thành viên trong Gia đình thân chủ: Bố, Anh trai

- Bạn thân của H

- H dám trở về đối diện với bố, nói chuyện cùng bố xem tại sao lại làm thế với em?Rằng

bố có còn thương

em không?

- Bố H có thể nhận thấy những việc làm không đúng của mình, và biết nên làm gì khi con gái trở về nhà

- Anh trai H hiểu được tình hình của

2 bố con H và sẽ về nói chuyện với bố

2 Giúp H xóa bỏ mặc

cảm, tự ti về bản thân

là người khuyết tật

Làm cho H trở nên vui

vẻ, lạc quan, tin tưởng

hơn vào cuộc sống,

cảm thấy cuộc sống có

ý nghĩa hơn

- Làm cho cộng đồng nơi H sống hiểu rằng người khuyết tật cũng

có quyền sống và làm việc như bao người khác, không những thế

họ còn được ưu tiên hơn nên thái độ kì thị của cộng đồng: Hàng xóm, bạn học… là không đúng đắn Từ đó mọi người sẽ gần gũi, quan tâm em

- Đăng kí cho H tham

- Nhân viên

- Thân chủ

- Những người xung quanh H:

Hàng xóm, bạn bè

- Cán bộ, thành viên đoàn thanh niên

H xóa bỏ được mặc cảm, tự ti, lạc quan hơn, tin tưởng hơn vào cuộc sống và những người xung quanh

14