Giáo án Vật lý 12 - HIỆN TƯỢNG PHÓNG XẠ potx

Biết một số ứng dụng của đồng vị phóng xạ... HS : Dù nguyên tử của chất phóng xạ có nằm trong các hợp chất khác nhau, dù ta có làm thay đổi nhiệt độ của mẫu phóng xạ, làm tăng áp suất t

Trang 1

HIỆN TƯỢNG PHÓNG XẠ

I / MỤC TIÊU :

Biết sự phóng xạ, các loại tia phóng xạ và phân biệt được các loại phân rã phóng xạ

Hiểu định luật phóng xạ để giải được các bài tập đơn giản về phóng

xạ Nắm được các khái niệm : chu kì bán rã, hằng số phóng xạ, độ phóng xạ

Biết một số ứng dụng của đồng vị phóng xạ

II / CHUẨN BỊ :

1 / Giáo viên :

Vẽ trên giấy khổ lớn Hình 70.1 SGK và Hình 70.3 SGK

2 / Học sinh :

Ôn lại kiến thức về lực Lo-ren-xơ và lực điện trường đã học ở lớp 11

III / GỢI Ý VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC :

Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên Hoạt động 1 :

HS : Nêu định nghĩa GV : Hiện tượng phóng xạ là gì ?

Trang 2

HS : Do các nguyên nhân bên trong

gây ra

HS : Dù nguyên tử của chất phóng xạ

có nằm trong các hợp chất khác nhau,

dù ta có làm thay đổi nhiệt độ của

mẫu phóng xạ, làm tăng áp suất tác

dụng lên nó, thì nó cũng không hề

chịu ảnh hưởng gì

HS : Quá trình biến đổi hạt nhân

Hoạt động 2 :

HS : 4

2He

HS : Dương

HS : 2.107 ( m / s )

HS : Làm ion hóa mạnh các nguyen

tử trên đường đi và mất năng lượng

rất nhanh

GV : Quá trình phân rã phóng xạ do đâu mà có ?

GV : Hãy cho biết nó không phụ

thuộc vào những yếu tố nào ?

GV : Hãy cho biết thực chất của quá

trình phân rã phóng xạ là gì ?

GV : Tia  chính là các hạt nhân

của nguyên tử nào ?

GV : Tia  mang điện gì ?

GV : Tia  phóng ra từ hạt nhân với

vận tốc bằng bao nhiêu ?

GV : Tia  có khả năng gì ?

GV : Giới thiệu quảng đường đi ?

Trang 3

HS : Tia  chỉ đi được tối đa khỏang

8 cm trong không khí và không xuyên

qua được tờ bìa dày 1 mm

HS : Electron

HS : Âm

HS : Bằng vận tốc ánh sáng

HS : Làm ion hóa môi trường và mất

năng lượng

HS : Tia   đi được quảng đường tới

hàng trăm mét trong không khí và có

thể xuyên qua được lá nhôm dày cỡ

milimet

HS : Tia   và tia  +

HS : Là sóng điện từ có bước sóng

rất ngắn, cũng hạt phôtôn có năng

lượng cao

HS : Khả năng xuyên thấu lớn hơn

nhiều so với tia  và tia 

GV : Tia   chính là các hạt nào ?

GV : Tia  mang điện gì ?

GV : Tia  phóng ra từ hạt nhân với

vận tốc bằng bao nhiêu ?

GV : Tia  có khả năng gì ?

GV : Có mấy loại tia  ?

GV : Bản chất của tia  là gì ?

GV : Trong quá trình phân rã hạt

nhân số hạt nhân có đặc điểm gì ?

GV : Thế nào là chu kỳ bán rã ?

Trang 4

HS : Giảm theo thời gian

HS : Nêu định nghĩa

HS : N0 / 2

HS : N0 / 4

HS : N0 / 8

HS : N0 / 16

HS : Vẽ đồ thị 70.3

HS : N(t) = Noe  t

HS :  =

T

693

,

0

HS : 1 / s ; 1 / ngày ; 1 / năm

………

GV : Sau khoảng thời gian T số hạt

nhân chưa bị phân rã bằng bao nhiêu

?

GV : Sau khoảng thời gian 2T số hạt

?

GV : Hướng dẫn học sinh vẽ đồ thị

GV : Hướng dẫn học sinh thiết lập

công thức ?

GV : Hằng số phóng xạ là gì ?

GV : Đơn vị của hằng số phóng xạ

là gì ?

Trang 5

HS : Xem SGK trang 295

HS : Độ phóng xạ

HS : Ký hiệu H

HS : Đơn vị : Becơren ( Bq )

HS : 1 Ci = 3,7 10 10 ( Bq )

HS : H =  N

HS : Nguyên tử đánh dấu

HS : Xác định tuổi các mẫu vât cổ

đại

GV : Phát biểu định luật phóng xạ ?

GV : Để đặc trưng cho tính phóng

xạ mạnh hay yếu của một lượng chất phóng xạ, người ta dùng đại lượng

gì ?

GV : Giới thiệu đơn vị : C i

GV : Giới thiệu công thức độ phóng

xạ ?

GV : Độ phóng xạ là gì ?

GV : Đồng vị phóng xạ là gì ?

GV : Nêu các ứng dụng của đồng vị

phóng xạ ?

IV / NỘI DUNG :

1 Hiện tượng phóng xạ

Hiện tượng một hạt nhân bị phân rã, phát ra các tia phóng xạ và biến đổi thành hạt nhân khác được gọi là hiện tượng phóng xạ

Trang 6

2 Các tia phóng xạ

a) Các loại tia phóng xạ

b) Bản chất các loại tia phóng xạ

Tia 

Tia  chính là các hạt nhân của nguyên tử heli (kí hiệu 4

2He, gọi là hạt

), được phóng ra từ hạt nhân với vận tốc khoảng 2.107m/s Tia  làm ion hóa mạnh các nguyên tử trên đường đi của nó và mất năng lượng rất nhanh Tia 

Tia  là các hạt phóng ra với vận tốc rất lớn, có thể đạt xấp xỉ bằng vận tốc ánh sáng Tia  cũng làm ion hóa môi trường nhưng yếu hơn so với tia 

Có hai loại tia 

+ Tia - Đó chính là các êlectron (kí hiệu 0

1e

 )

+ Tia + Đó chính là các pôzitrôn, hay êlectron dương (kí hiệu 0

1e

 ) Tia 

Tia  là sóng điện từ có bước sóng rất ngắn, cũng là hạt phôtôn có năng lượng cao Vì vậy tia  có khả năng xuyên thấu lớn hơn nhiều so với tia

 và 

3 Định luật phóng xạ Độ phóng xạ

Trang 7

a) Định luật phóng xạ

Sau một khoảng thời gian xác định T thì một nửa số hạt nhân hiện có

bị phân rã, biến đổi thành hạt nhân khác; T được gọi là chu kì bán rã của chất phóng xạ

N(t) = Noe-t Đại lượng

 = 0, 693

T

gọi là hằng số phóng xạ

m(t) = moe-t Trong quá trình phân rã, số hạt nhân phóng xạ giảm với thời gian theo định luật hàm số mũ với số mũ âm

b) Độ phóng xạ

Để đặc trưng cho tính phóng xạ mạnh hay yếu của một lượng chất phóng xạ, người ta dùng đại lượng gọi là độ phóng xạ (hay hoạt động phóng xạ), được xác định bằng số phân rã trong một giây Đơn vị đo độ phóng xạ

có tên gọi là becơren, kí hiệu Bq

1Ci = 3,7.1010 Bq

H = N

Trang 8

Độ phóng xạ của một lượng chất phóng xạ bằng số hạt nhân của nó nhân với hằng số phóng xạ Độ phóng xạ ban đầu bằng

Ho = No

Độ phóng xạ của một lượng chất phóng xạ giảm theo thời gian theo cùng quy luật hàm số mũ, như số hạt nhân (số nguyên tử) của nó

4 Đồng vị phóng xạ và các ứng dụng

a) Đồng vị phóng xạ

Đặc điểm của các đồng vị phóng xạ nhân tạo của một nguyên tố hóa học là chúng có cùng tính chất hóa học như đồng vị bền của nguyên tố đó

b) Các ứng dụng của đồng vị phóng xạ

Nguyên tử đánh dấu Nhờ phương pháp nguyên tử đánh dấu, người ta

có thể biết được chính xác nhu cầu với các nguyên tố khác nhau của cơ thể trong từng thời kì phát triển của nó và tình trạng bệnh lí của các bộ phận khác nhau của cơ thể, khi thừa hoặc thiếu những nguyên tố nào đó

Sử dụng phương pháp xác định tuổi theo lượng cácbon 14 để xác định niên đại của các cổ vật khai quật được

V / CỦNG CỐ VÀ DẶN DÒ :

Trả lời câu hỏi 1, 2, 3, 4 và làm bài tập 1, 2

Xem bài 72 + 73

Định dạng
Số trang	9
Dung lượng	147,12 KB