Giáo án Vật lý 12 - CHỈNH LƯU DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU MÁY BIẾN THẾ TRUYỀN TẢI ĐIỆN ppsx

CHỈNH LƯU DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU MÁY BIẾN THẾ TRUYỀN TẢI ĐIỆN I / MỤC TIÊU : Nắm được nguyên tắc chỉnh lưu và vẽ được mạch chính lưu dùng điôt bán dẫn.. Hoạt động của học sinh Hoạt động

CHỈNH LƯU DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU MÁY

BIẾN THẾ TRUYỀN TẢI ĐIỆN

I / MỤC TIÊU :

Nắm được nguyên tắc chỉnh lưu và vẽ được mạch chính lưu dùng điôt bán dẫn

Nắm được nguyên tắc hoạt động, cấu tạo và các đặc điểm của máy biến thế

Hiểu nguyên tắc chung của sự truyền tải điện đi xa

Giải được các bài tập đơn giản về biến thế và truyền tải điện

II / CHUẨN BỊ :

1 / Giáo viên :

Điôt, mô hình máy biến thế, sơ đồ vẽ trước các mạch chỉnh lưu

và dòng điện sau chỉnh lưu

2 / Học sinh :

Xem lại kiến thức về điôt, lõi sắt trong các máy phát điện, truyền tải điện năng trong đời sống hằng ngày

III / GỢI Ý VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC :

Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên

Hoạt động 1 :

HS : Nêu định nghĩa trong sách giáo

khoa

HS : Dụng cụ cho dòng điện qua chỉ

có một chiều, vẽ ký hiệu, chỉ chiều

của dòng điện

HS : Mắc sơ đồ mạch điện 44.1

HS : uAB > 0

HS : Dòng một chiều nhấp nhô

Hoạt động 2 :

HS : Mắc sơ đồ mạch điện 44.3

HS : Học sinh nhìn hình mô tả

HS : Học sinh nhìn hình mô tả

HS : Cùng chiều

GV : Phương pháp chỉnh lưu dòng

điện xoay chiều là gì ?

GV : Hãy cho biết tính chất, ký hiệu

của điốt ? đỉnh của tam giác chỉ cái gì

?

GV : Hướng dẫn học sinh mắc sơ đồ

mạch điện ?

GV : Khi nào điốt mới cho dòng điện

đi qua ?

GV : Quan sát và nêu nhận xét

đường biểu diễn cường độ dòng điện sau khi chỉnh lưu một nữa chu kỳ ?

GV : Hướng dẫn HS mắc sơ đồ mạch

điện

GV : Khi uAB > 0 dòng điện chạy theo chiều nào ?

GV : Khi uAB > 0 dòng điện chạy theo chiều nào ?

Hoạt động 3 :

HS : Học sinh nêu định nghĩa ?

HS : Quan sát hiện vật, mô hình

hoặc bằng tranh ảnh

HS : Hai vòng dây

HS : Số vòng khác nhau, quấn trên

lõi sắt, lõi sắt gồm các lá thép mỏng

ghép cách điện với nhau, làm bằng

đồng có điện trở nhỏ và cách điện

với lõi

HS : Nối với nguồn điện

HS : Nối với tải tiêu thụ

Hoạt động 4 :

HS : Khi bỏ qua sự mất mát từ

thông

GV : Em có nhận xét gì về chiều

dòng điện đi qua R trong hai trường hợp trên ?

GV : Máy biến thế là gì ?

GV : GV cho học sinh quan sát các

loại máy biến thế thường dùng trong đời sống hoặc trong kĩ thuật bằng hiện vật, mô hình hoặc bằng tranh ảnh

GV : Máy biến thế có mấy vòng dây

?

GV : Hai cuộn dây có đặc điểm gì ?

GV : Các vòng dây được quấn ở đâu

?

GV : Lõi sắt này được cấu tạo như

nào ?

GV : Các cuộn dây được cấu tạo như

thế nào ?

GV : Thế nào là cuộn sơ cấp ?

HS : Khi bỏ qua điện trở của các

cuộn dây

HS : Khi hao phí năng lượng trong

biến thế có thể bỏ qua

Hoạt động 5 :

HS : Tìm hiểu ý nghĩa vật lý của các

đại lượng R, P, U, cos  , P

HS : Giảm R của đường dây, thay

đổi U

GV : Thế nào là cuộn thứ cấp ?

GV : Khi nào viết được công thức

E = n

GV :Khi nào viết được công thức

U = n

GV :Khi nào viết được công thức

1 2

2 1

GV : Hướng dẫn học sinh thành lập

biểu thức : P = R

2

2

( cos )

P

U 

GV : Có mấy cách giảm P ?

IV / NỘI DUNG :

1 Chỉnh lưu dòng điện xoay chiều

Phương pháp chỉnh lưu dòng điện xoay chiều là phương pháp biến đổi dòng điện xoay chiều thành dòng điện một chiều

a) Chỉnh lưu một nửa chu kì

Chỉ ở những nửa chu kì có uAB > 0 thì điôt mới cho dòng đi qua

Hình 44.2 Đường biểu diễn cường độ dòng điện sau khi chỉnh lưu một nửa

chu kì

b) Chỉnh lưu hai nửa chu kì

qua Dòng điện chạy theo đường AMNRQPB Trong nửa chu kì tiếp theo,

uAB < 0, các điôt D1 và D3 không cho dòng đi qua Dòng điện chạy theo đường BPNRQMA

Hình 44.4 Đường biểu diễn cường độ dòng điện sau khi chỉnh lưu hai nửa

chu kì

2 Máy biến thế

Máy biến thế là thiết bị làm việc dựa trên hiện tượng cảm ứng điện từ, dùng để tăng hoặc giảm hiệu điện thế xoay chiều mà không làm thay đổi tần

số của nó

a) Cấu tạo và nguyên tắc hoạt động

Máy biến thế gồm hai cuộn dây có số vòng khác nhau quấn trên một lõi sắt kín Lõi thường làm bằng các lá sắt hoặc thép pha silic, ghép cách điện với nhau để giảm hao phí điện năng do dòng Phu-cô Các cuộn dây thường làm bằng đồng để có điện trở nhỏ và được cách điện với lõi

Một trong hai cuộn của máy biến thế được nối với nguồn điện xoay chiều, được gọi là cuộn sơ cấp Cuộn thứ hai được nối với tải tiêu thụ, được gọi là cuộn thứ cấp Dòng điện xoay chiều chạy trong cuộn sơ cấp gây ra từ thông biến thiên qua cuộn thứ cấp, làm xuất hiện trong cuộn thứ cấp một suất điện động xoay chiều Nếu mạch thứ cấp kín thì có dòng điện chạy trong cuộn thứ cấp

b) Sự biến đổi hiệu điện thế và cường độ dòng điện qua máy biến thế

Suất điện động cảm ứng trong mỗi cuộn dây tỉ lệ với số vòng dây của

nó :

1 1

2 2

e n

1 n1

n



E

U1 = E1, U2 = E2

1 1

2 2

U n

k

Nếu k < 1 thì ta gọi máy biến thế là máy tăng thế, ngược lại, nếu k > 1

ta gọi máy biến thế là máy hạ thế Nếu các hao phí điện năng trong biến thế không đáng kể thì công suất của dòng điện trong mạch sơ cấp và trong mạch thứ cấp có thể coi bằng nhau

U1I1 = U2I2 (44.4)

1 2

I U

I U

3 Truyền tải điện

Gọi R là điện trở đường dây, P là công suất truyền đi, U là hiệu điện thế ở nơi phát, cos là hệ số công suất của mạch điện thì công suất hao phí trên dây là :

P = R

2

2

( cos )

P

Đối với một hệ thống truyền tải điện với cos và P xác định, có hai cách giảm P

Cách thứ nhất : giảm điện trở R của đường dây Đây là cách tốn kém

vì phải tăng tiết diện của dây, do đó tốn nhiều kim loại làm dây và phải tăng sức chịu đựng của các cột điện

Cách thứ hai : tăng hiệu điện thế U ở nơi phát điện và giảm hiệu điện thế ở nơi tiêu thụ điện tới giá trị cần thiết Cách này có thể thực hiện đơn giản bằng máy biến thế, do đó được áp dụng rộng rãi

V / CỦNG CỐ VÀ DẶN DÒ :

Trả lời câu hỏi 1, 2, 3 và làm bài tập 1, 2

Xem bài 45