Giáo án Vật lý 12 - MÁY PHÁT ĐIỆN XOAY CHIỀU potx

2 / Học sinh : Xem lại hiện tượng cảm ứng điện từ III / GỢI Ý VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC : Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên Hoạt động 1 : HS : Dựa trên hiện tượng cả

MÁY PHÁT ĐIỆN XOAY CHIỀU

I / MỤC TIÊU :

Hiểu nguyên tắc hoạt động của các máy phát điện xoay chiều

Nắm được cấu tạo của máy phát điện xoay chiều một pha và ba pha Biết vận dụng các công thức để tính tần số và suất điện động của máy phát điện xoay chiều

II / CHUẨN BỊ :

1 / Giáo viên :

Mô hình máy phát điện xoay chiều một pha, tranh vẽ sơ đồ các loại máy phát điện xoay chiều một pha và ba pha

2 / Học sinh :

Xem lại hiện tượng cảm ứng điện từ

III / GỢI Ý VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC :

Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên Hoạt động 1 :

HS : Dựa trên hiện tượng cảm ứng

điện từ

GV : Nguyên tắc hoạt động của các

loại máy phát điện xoay chiều là gì ?

GV : Viết biểu thức từ thông qua

HS :  = 0 cos 2ft

HS : e =  N

dt

d

= 2f N 0 sin 2ft

HS : e = 2f N 0 cos ( 2ft   / 2 )

HS : E0 = 2f N 0

HS : Từ trường cố định, vòng dây

quay

HS : Từ trường quay, vòng dây cố

định

Hoạt động 2 :

HS : Phần cảm và phần ứng

HS : Nam châm điện, nam châm

vĩnh cữu

mỗi vòng dây ?

GV : Viết biểu thức suất điện động

xuất hiện trong cuộn dây có N vòng

?

GV : Hướng dẫn học sinh biến đổi

biểu thức suất điện động xuất hiện trong cuộn dây có N vòng ?

GV : Viết biểu thức biên độ của suất

điện động ?

GV : Nêu hai cách tạo ra suất điện

động xoay chiều thường dùng trong các máy phát điện ?

GV : Nêu tên hai bộ phận chính của

máy phát điện xoay chiều ?

GV : Phần cảm được cấu tạo như thế

nào ?

GV : Phần ứng được cấu tạo như thế

nào ?

HS : Những cuộn dây

HS : stato, roto

HS : Phần ứng gồm nhiều cuộn dây,

mỗi cuộn dây lại gồm nhiều vòng

dây mắc nối tiếp, phần cảm gồm

nhiều nam châm điện

HS : Quấn trên các lõi thép kỹ thuật

HS : Lõi thép gồm nhiều lá thép

mỏng ghép cách điện

HS : Có 2 cách

HS : hai vành khuyên, hai thanh

quét

Hoạt động 3 :

HS : Nêu định nghĩa

HS : e1 = Eocost

GV : Nêu tên của phần quay và phần

cố định của máy phát điện ?

GV : Người ta phải làm gì để tăng

suất điện động của máy phát ?

GV : Để tăng cường từ thông qua

các cuộn dây người ta phải làm gì ?

GV : Muốn tránh dòng điện PhuCô

người ta phải làm gì ?

GV : Các máy phát điện xoay chiều

1 pha có mấy cách hoạt động ?

GV : Để dẫn dòng điện ra ngoài

người ta phải làm bằng cách nào ?

GV : Dòng điện xoay chiều 3 pha là

gì ?

GV : Viết các biểu thức suất điện

động xuất hiện trong cuộn dây ?

e2 = Eocos(t - 2

3



)

e3 = Eocos(t + 2

3



)

HS : 3 cuộn dây giống nhau

HS : Tam giác hoặc sao

GV : Quan sát hình vẽ 42.4 mô tả

cấu tạo của máy phát điện xoay chiều 3 pha ?

GV : Tải tiêu thụ điện năng được

mắc như thế nào ?

IV / NỘI DUNG :

1 Nguyên tắc hoạt động máy phát điện xoay chiều

a) Nguyên tắc hoạt động của các loại máy phát điện xoay chiều là dựa trên hiện tượng cảm ứng điện từ : khi từ thông qua một vòng dây biến thiên điều hòa, trong vòng dây xuất hiện một suất điện động cảm ứng xoay chiều

b) Có hai cách tạo ra suất điện động xoay chiều thường dùng trong các máy điện :

- Từ trường cố định, các vòng dây quay trong từ trường

- Từ trường quay, các vòng dây đặt cố định

2 Máy phát điện xoay chiều một pha

a) Các bộ phận chính

Có hai bộ phận chính là phần cảm và phần ứng

- Phần cảm là nam châm điện hoặc nam châm vĩnh cửu Đó là phần tạo ra từ trường

- Phần ứng là những cuộn dây, trong đó xuất hiện suất điện động cảm ứng khi máy hoạt động

Một trong hai phần đặt cố định, phần còn lại quay quanh một trục Phần cố định gọi là stato, phần quay gọi là rôto

Để tăng suất điện động của máy phát, phần ứng thường gồm nhiều cuộn dây, mỗi cuộn lại gồm nhiều vòng dây mắc nối tiếp với nhau; phần cảm gồm nhiều nam châm điện tạo thành nhiều cặp cực Bắc – Nam, bố trí lệch nhau Các cuộn dây của phần ứng và phần cảm thường được quấn trên các lõi thép kĩ thuật để tăng cường từ thông qua chúng Lõi thép gồm nhiều

lá thép mỏng ghép cách điện với nhau để giảm hao phí do dòng Phu – cô

b) Hoạt động

Các máy phát điện xoay chiều một pha có thể hoạt động theo hai cách :

- Cách thứ nhất : phần ứng quay, phần cảm cố định

- Cách thứ hai : phần cảm quay, phần ứng cố định

Các máy hoạt động theo cách thứ nhất có stato là nam châm đặt cố định, rôto là khung dây quay quanh một trục trong từ trường tạo bởi stato

Để dẫn dòng điện ra mạch ngoài, người ta dùng hai vành khuyên đặt đồng trục và cùng quay với khung dây (Hình 42.1) Mỗi vành khuyên có một thanh quét tì vào Khi khung dây quay, hai vành khuyên trượt trên hai thanh quét, dòng điện truyền từ khung dây qua hai thanh quét ra ngoài Các máy hoạt động theo cách thứ hai có rôto là nam châm, thường là nam châm điện được nuôi bỏi dòng điện một chiều; stato gồm nhiều cuộn dây có lõi sắt, xếp thành một vòng tròn Các cuộn dây của rôto cũng có lõi sắt và xếp thành vòng tròn, quay quanh trục qua tâm vòng tròn

Hình 42.1 Sơ đồ máy phát điện xoay chiều một pha có phần ứng quay, phần

cảm cố định

3 Máy phát điện xoay chiều ba pha

a) Dòng điện xoay chiều ba pha

Dòng điện xoay chiều ba pha là hệ thống ba dòng điện xoay chiều, gây bởi ba suất điện động cùng tần số, cùng biên độ nhưng lệch nhau về pha

là 2

3



e1 = Eocost

e2 = Eocos(t - 2

3



)

e3 = Eocos(t + 2

3



)

b) Cấu tạo và hoạt động của máy phát điện xoay chiều ba pha

Dòng điện xoay chiều ba pha được tạo ra bởi máy phát điện xoay chiều ba pha Máy này có cấu tạo giống như máy phát điện một pha hoạt động theo cách thứ hai nhưng stato có ba cuộn dây riêng rẽ, hoàn toàn giống nhau quấn trên ba lõi sắt đặt lệch nhau 120o trên một vòng tròn Rôto là một nam châm điện (Hình 42.4)

Hình 42.4 Sơ đồ cấu tạo của một máy phát điện xoay chiều ba pha

Khi rôto quay đều, các suất điện động cảm ứng xuất hiện trong ba

cuộn dây có cùng biên độ, cùng tần số nhưng lệch nhau về pha là 2

3



Nếu

nối các đầu dây của ba cuộn với ba mạch ngoài giống nhau thì ta có hệ ba

dòng điện cùng biên độ, cùng tần số nhưng lệch nhau về pha là 2

3



V / CỦNG CỐ VÀ DẶN DÒ :

Trả lời câu hỏi 1, 2, 3 và làm bài tập 1, 2

Xem bài 43