LIÊN XÔ VÀ CÁC NƯỚC ĐÔNG ÂU ( 1945-1991) - LIÊN BANG NGA (1991- 2000) - Phần 1 pps

Về kiến thức Qua bài này giúp học sinh nắm đựơc: - Những thành tựu trong cơng cuộc xây dựng CNXHTcủa Liên Xơ và các nước Đơng Âu từ 1945 đến giữa 1970 và ý nghĩa của nhưữngthành tự đĩ..

LIÊN XÔ VÀ CÁC NƯỚC ĐÔNG ÂU( 1945-1991)

LIÊN BANG NGA (1991- 2000)

Phần 1

I.MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Về kiến thức

Qua bài này giúp học sinh nắm đựơc:

- Những thành tựu trong cơng cuộc xây dựng CNXHTcủa Liên Xơ và các nước Đơng Âu từ 1945 đến giữa 1970 và ý nghĩa của nhưữngthành tự đĩ

- Quan hệ hợp tác tồn diện của Liên Xơ và các nước Đơng Âu đã làm củngcố, tăng cuờng hệ thống XHCN thế giới

- Cuộc khủng hoảng của Liên Xơ và các nước Đơng Âu, nguyên nhân ta rã chế độ XHCN ở cá nước này

- Tình hình Liên Bang Nga trong thập niên 90 (1991 – 2000) sau khi Liên

Xơ ta rã

2 Về tư tưởng :

- Học sinh khâm phục những thành tựu to lớn trong cơng cuộc xây dựng

CNXH của Liên Xơ và các nước Đơng Âu; hiểu được nguyên nhân ta rã cử

cá nước này là do đã xây dựng mơ hình CNXH chưa đúng đắn, chưa khoa

học và chậm sửa chửa sai lầm Qua đó, tiếp tục củng cố cho các em niềm tin vào CNXH, vào công cuộc xây dựng đất nước

3 Về kĩ năng:

- Quan sát, phân tích lược đồ, tranh ảnh và rút ra nhận xét

II THIẾT BỊ VÀ TÀI LIỆU DẠY HỌC

- Biểu đồ tỉ trọng công nghiệp của Liên Xô so với thế giới; Biểu đồ tỉ lệ sản phẩm nông nghiệp của Liên Xô so với 1913; lược đồ các nước Đông Âu sau CTTG thứ hai

- Tranh ảnh có liên quan

- Tài liệu tham khảo khác

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC

1 Kiểm tra bài cũ

Câu hỏi:

1 Hãy nêu hoàn cảnh, nội dung và ý nghĩa của Hội nghị Ianta?

2 Sự hình thành hệ thống XHCN và TBCN diễn ra như thế nào?

2 Dẵn dắt vào bài

Sau khi CTTG thứ hai kết thúc, , trên thế giới đãn hình thành 2 hệ thống: hệ thống XHCN do Liên Xô đứng đầu và hệ thống TBCN do Mĩ đứng đầu

Ở bài này chúng ta sẽ tìm hiểu các nước trong hệ thông XHCN, bao gồm

Liên Xô và các nước DCND Đông Âu .Các vấn đề chúng ta cần thấy rõ qua

bài học là:

1 Những thành tự chính trong công cuộc xây dựng CNXH của Liên Xô

và Đông Âu từ 1945 đến những năm 70mgx thành tựu chính của Liên

Xô.Quan hệ hợp tác toàn diện giữa Liên Xô và các nước XHCN Đông Âu

2 Sự khủng hoảng và sụp đỏ của Liên Xô và Đông Âucùng với những

nguyên nhân đưa tới sự sụp đổ đó

3 Tình hình Liên Bang Nga trong thập niên 90 và hiện nay

3 Tiến trình tổ chức dạy – học

Hoạt động của GV viên và HS Kiến thức cơ bản

* Hoạt động 1: cả lớp và cá nhân

- GV đặt câu hỏi:Tại sao Liên Xô phải

tiến hành khôi phục kinh tế (1945 –

1950)? Thắng lợi của kế hoạch 5 năm

khôi phục kinh tế có ý nghĩa quan

trọng gi?

- HS theo dõi SGK , suy nghĩ trả lời

câu hỏi

- GV nhận xét kết luận:Bước ra khỏi

I Liên Xô và cá nước Đông Âu từ 1945 đến nửa đầu nghững năm 70

1.Liên Xô:

a Công cuộc khôi phục kinh tế (1945 1950):

- Nguyên nhân: Sau CTTG thứ hai, mặc

dù là nước thắng trận, song LX lại bị chiến tranh tàn phá nặng nề nhất.Do vậy

LX thực hiện kế hoạch 5 năm khôi phục

CTTG thứ hai, LX là nước thắng trận,

song lại là nước bị tàn phá nặng nề cả

về người và của: hơn 27 triệu người

chết, 1710 thành phố và hơn 70.000

làng mạc bị thiêu huỷ, 32000 xí

nghiệp bị tàn phá.Do vậy LX phải bắt

tay thực hiện kế hoạch 5 năm khôi

phục kin tế (1946-1950)

Với truyền thống tự lực tự cường và

với bản lĩnh kiên cươngf của con

người XHCN, nhân dân LX đã hoàn

thành kế hoạch trước thời hạn 9

tháng.Sản xuất công nông nghiệp đều

hồi phục đặc biệtmùa thu 1949, LX

đã chế tạo thành công bom nguyên tử,

phá vỡ thế độ quyền vũ khúi nguyên

tử của Mĩ

Việc hoàn thành kế hoạch 5 năm khôi

phục kinh tế có ý nghĩa hết sức quan

trọng , là nền tảng vững chắc cho

kinh tế (1946- 1950)

- Kết quả: Công – nông nghiệp đều được phục hồi, khoa học -kỹ thuật páht triển nhanh chóng Năm 1949, LX chế tạo thành công bom nguyên tử, páh vỡ thế đọc quyền vũ khí nguyên tử của Mĩ

công cuộc xây dựng CNXH về sau đạt

nhiều thành tựu to lớn

*Hoạt động 2: Cả lớp và cá nhân

- GV cho HS quan sát biểu đò tỉ trọng

công nghiệp Liên Xô so với thế giới

(Thập niên 70), biểu đồ tỉ trọng nông

nghiệp cuat Liên Xô so với 1913, hình

ảnh du hành vũ trụ của Gâg rin (1934

– 1968)

Sau đó, GV đặt câu hỏi: Quan sát biểu

đồ, tranh ảnh và SGK, em hãy cho

biết sau khi khôi phục kinh tế, LX đã

làm gì để để tiếp tục xây dựng CSCV

kĩ thuật của CNXH? Và đạtthành tự

như thế nào?

- HS quan sát, phát biểu ý kiến

GV nhận xét, phân tích, kết luận: Sau

khi hoàn thành khôiphục kinh tế, LX

tiếp tục thực hiện nhiều kế hoạch dài

hạn nhằm xây dựng CSVCKT của

b Liên Xô tiếp tục xây dựng cơ sở vật

chất kĩ thuật của CNXH (1950 đến nử đầu những năm 70:

-Sau khi hoàn thành khôi phục kinh tế,

LX tiếp tục thực hiện nhiều kế hoạch dài hạn nhằm xây dựng CSVCKT của CNXH

- Thành tựu đạt đựơc rất to lớn:

CNXH như kế hoạch 5 năm lần thứ 5

(1951-1955 ), lần thứ 6 (1956 – 1060),

lần thứ 7 (1959 – 1965 ), lần thứ 8

(1966 – 1970), lân fthứ 9 (1971 –

1975 ) Thằnh tựu đạt được rất to lớn

+ Về công nghiệp: LX trở thành

cường quốc công nghiệp đứng thứ hai

thế giới ( Sau Mĩ) Từ giữa thập niên

70, sản lượng công nghiệp LX chiếm

khoảng 20% tổng sảng lượng công

nghệp toàn thế giới LX dẫn đầu nhiều

ngành công nghiệp: dẫu mỏ, than,

quặng sắt, công nghiệp vũ trụ, nghiệp

điện nguyển tử

+ Sản lượng nông nghiệp liên tục tăng

dù không ít khó khăn.SẢn phẩm nông

nghiệp 1970 tăng 3,1 lần so với 1913l

năm cao nhất của chế độ Nga Hoàng

+ Khoa học kỹ thuật đạt được những

thành tựu rực rỡ Biểu tượng cho

+ Công nghiệp: LX trở thành cường quốc công nghiệp đứng thứ hai thế giới ( Sau Mĩ), đi đầu thế giới nhiều ngành công nghiệp như: công nghiệp vũ trụ, nghiệp điện hạt nhân

+ Nông nghiệp: Trung bình hàng ănm tăng 16% dù gặp nhiều khó khăn

+ KHKT đạt nhiều tiến bộ vượt bậc.Năm

1957, LX là nước đầu tiên phóng thành

thành tựu KHKT của LX là công cuộc

chinh phục vũ trụ.Tháng 10/1957, LX

phóng thành công vệ tinh nhân tạo

đầu tiên Tháng 4/1961, người đầu

tiên – công dân LX Iuri Gagarin đã

cùng con tàu Phươnmg Đông bay

vòng quanh trái đất , mở đầu kỉ

nguyên chinh phục vũ trụ của loài

người

+ về văn hoá – xã hội, đất nước LX có

nhiều biến đổi Chính trị luôn ổn định

Trình độ học vấn của nhân dân được

nâng cao, ¾ số dân có trình độ đại học

và trung học

* Hoạt động 3: cả lớp

GV nêu câu hỏi: Những thành tựu của

LX đạt đựơc trong khôi phục kinh tế

và xây dựng CSVCKT của CNXH có ý

nghĩa như thế nào?

- HS thảo luận, phát biểu, bổ

công vệ tinh nhân tạo năm 1961, lX đã phóng tàu vũ trụ đưa con người bay vòng quanh trái đất,mở đầu kỉ nguyên chinh phụcvũ trụ của loài người

+ Văn hoá – xã hội có nhiều biến đổi, ¾ dân số có trình độ đại học và trung học

Xã hội luôn ổn định về chính trị

* ý nghĩa: Những thành tựu đạt đựơc đã

sung cho nhau

- GV nhận xét, kết luận :Những thành

tựu đạt đựơc đã củng cố và tăng

cường sức mạnh cho nhà nước Xô

Viết, nâng cao uy tín và vị trí của LX

trên trường quốc tế, toạ điều kiện cho

LX thực hiện chính sách đối ngoại

tích cực, ủng hộ PTCM thế giới.Do

vậy, trong nhiều thập kỉ sau chiến

tranh, LX đã trở thành nước XHCN

lớn nhất, hùng mạnh nhất, trở thành

chỗ dựa cho PTCM thế giới và là

thành trì của hoà bình thế giới

- GV bổ sung: tuy công cuộc xây

dựng CNXH thời kì này đã phạm

những sai lầm, thiếu sót Đó là tư

tưởng chủ quan, nóng vội, đốt cháy

giai đoạn, như đề ra “kế hoạch xây

dựng chủ nghĩa cộng sản trong vòng

15 - 20 năm”, hoặc vẫn duy trì nhà

củng cố và tăng cường sức mạnh cho nhà nước Xô Viết, nâng cao uy tín và vị trí của LX trên trường quốc tế, làm cho LX trở thành nwosc XHCN lớn nhất và là chỗ dựa cho PTCM

nước quan liêu bao cấp; không tôn

trọng quy luật khách quan về kinh tế (

Trong công nhgiệp thiếu sự phát triển

hài hoà giữa công nghiệp nặmg và

công nghiệp nhẹ); thiếu dân chủ và

công bằng xã hội.Tuy nhiên, lúc này

những thiếu sót sai lầm đó chưa dẫn

đến trì trệ , khủng hoảng sâu sắc như

cuối những năm 70 Lúc này, nhân

dân LX hăng hái tin tưởng vào công

cuộc xây dựng CNXH, xã hội Xô Viết

vẫn ổn định

* Hoạt động 1: cả lớp và cá nhân

GV yêu cầu học sinh quan sát lược đồ

các nước ĐCN Đông Âu và nêu câu

hỏi: nhà nước ĐCN Đông Âu được

thành lập và củng cố như thế nào?Sự

ra đời của nhà nước ĐCN Đông Âu

có ý nghĩa gì?

- HS quan sát lược đò, theo dõi SGK

2 Các nước Đông Âu:

a Sự ra đời các nhà nước dân chủ

nhân dân Đông Âu:

và suy nghĩ trả lời câu hỏi

GV nhận xét, bổ sung rồi chót ý:

Nhìn trên lược đ các em thấy 8 nước

ĐCN Đông Âu nằm gần nước LX đó

là: Ba Lan, CHDC Đức, Tiệp Khắc,

Hungari, Rumani, Nam Tư, Bungari,

và Anbani

Trước chiến tranh, các nước Đ.Âu (

trừ CHDC Đức ) là những nước tư

bản chậm phát triển, lệ thuộc vào các

nước Anh, Pháp, Mĩ.Trong chiến

tranhthế giới thứ hai, họ bị các nước

đế quốc xâm lược, chiếm đóng và

phong trào đấu tranh giải phóng dân

tộc do các Đảng Cộng sản lãnh đạo

Riêng nước Đức là bộ phận của

CNTB phát triển bị CNPX thống trị

Trong những năm 1944 – 1945, chớp

lấy thời co HQLX tiêếnquân truy quét

quân đội PX Đức qua lãnh thổ Đông

- Từ 1944 – 1945 chớp lấy thời co HQLX

tiếnquân truy quét quân đội PX Đức qua lãnh thổ Đông Âu, nhân dân các nước Đ.Âu nổi dậy giành chính quyền thành lập các nhà nước DCND

- Từ 1945 – 1949, các nước Đông Âu lần

lượt hoàn thành cách mạng DCND, thiết lập chuyên chính vổ sản, thực hiện nhiều cải cách dân chủ và tiến lên xây dựng

CNXH

Âu, nhân dân các nước Đ.Âu nổi dậy

giành chúnh quyềnthành lập các nhà

nước ĐCN

Ban đầu, nhà nước ĐCN Đ.Âu là

chính quyền liên hiệp gồm đại biểu

các giai cấp đảng phái chính trị đã

từng tham gia mặt trận chống phát xít

Giai cấp tư sản và các đảng phái của

họ có một lực lượng và vịu trí quan

trọng trong các chính phủ liên hiệp

này và họ âm mưu đưa các nước Đ.Âu

quay trở lại con đường TBCN

Cuộc đâu tranh giữa giai cấp tư sản và

giai cấp vô sản nhằm đưa đất nước đi

theo con đường TBCN hoặc XHCN

diễn ra quyết liệt.Được sự giúp đỡ của

Liên Xô, giai cấp vô sản đã thắng thế

thiết lập chính quyền vô sản và đẩy

mạnh cỉa cách dân chủ: cải cách ruộng

đất, quốc hữu hoá các xí nghiệp lớn - Ý nghĩa:Sự ra đời nhà nwsc DCN Đ.Âu

của tư bản trong và ngoài nước, thực

hiện các quyền tự do dân chủ… Từ

1948 – 1949, các nước Đ Âu căn bản

hoàn thành cuộc cách mạng ĐCN và

bước vào thời kì xây dựng CNXH

Sự ra đời và hoàn thành CMDCND

Đông Âu có ý nghĩa to lớn, đánh dấu

CNXH đã vượt ra khỏi phạm vi một

nước và trở thành hệ thống thế giới

* Hoạt động 2: Cả lớp

GV nêu câu hỏi: Các nước Đ.Âu xây

dựng CNXH trong bối cảnh lịch sử

như thế nào?Họ đã đạt những thành

tựu gi? Ý nghĩa của những thành tựu

đó?

HS theo dõi SGK, suy nghĩ traả lời

câu hỏi

GV nhận xét, phân tích, kết luận: Sau

khi hoàn thành CM DCN D, các nước

Đ.Âu đã thực hiện nhiều kế hoạch 5

đánh dấu CNXH đã vượt ra khỏi phạm vi một nước và trở thành hệ thống thế giới

b.Công cuộc xây dựng CNXH ở các

nước Đông Âu:

* Bối cảnh lịch sử:

+ Khó khăn rất lớn hầu hết cấc nước đều xuất phát từ trình độ phát triển thấp, chủ nghĩa đế quốc và các thế lực không ngừng chống phá

+ Thuận lợi: Nhận được sự giúp đơc của

LX

- Thành tựu: đạt nhiều thành tựu to lớn về kinh tế và khoa học, kĩ thuật, đưa các nước XHCN Đ.Âu trở thành cá quốc gia công – nông nghiệp

năm xây dựng CSVCKT của CNXH

trong bối cảnh nhiều khó khăn phức

tạp các nwsc này dều xuất phát từ

trình độ phát triêển thấp, CSVC lạc

hậu ( Trừ T.Khắc, CHDC Đức )lại bị

các nước đế quốc tiến hành bao vây

kinh tế và can thiệp phá hoại về chính

trị, các thê slực phản động trong nước

khôngngưòng chống phá Tuy thế,

với sự giúp đỡ hiệu quả của Liên Xô

và sự nỗ lực vươn lên của nhân dân,

các nước Đ.Âu đã giành những thắng

lợi to lớn Các nước Đ.Âu đã xaâ

dựng thắng lợi nền công nghiệp dân

tộc, điện khí hoá toàmn quốc, nâng

cao sản lượng lên hàng chục lần

Nông nghiệp phát triển nhanh chóng,

trình độ KHGKT được nâng lên rõ rệt

Từ những nước nghèo, các nước Đ.Âu

trở thành các quốc gia công – nông

3 Quan hệ hợp tác giữa các nước XHCN ở châu Âu

a Quan hệ kinh tế, văn hoá khoa học kĩ

nghiệp

* Hoạt động 1: Nhóm

GV chia lớp làm 2 nhóm

+ Nhóm 1: Sự ra đời, mục tiêu, vai trò

của Hội đồng tương trợ kinh tế SEV?

+ nhóm 2: Sự ra đời, mục tiêu, vai trò

của tổ chức Hiệp ước phòng thủ

Vacsava?

- Các nhóm theo dõi SGK, chuẩn bị

nhanh và báo cáo

- GV nhận xét, chót ý ( các thôngtin

cơ bản như SGK )

* Hoạt động 2: Cá nhân

- GV đặt câu hỏi: Theo em, quanhệ

hợp tác toàn diện trên đây giữa các

nước XHCN có ý nghĩa như thế nào?

- HS suy nghĩ, páht biểu

Gv nhận xét, kết luận: Quan hệ hợp

tác toàn diện giữa các nước XHCN đã

thuật:

- 8/1/1949, Hội đồng tương trợ kinh tế SEV thành lập với sự tham gia LX và hầu hết các nước Đông Âu

+ Mục tiêu: Tăng cường sự hợp tác kinh

tế, văn hoá khoa học kĩ thuật giữa các nước XHCN

+ Vai trò: Có vai trò to lớn trong việc thúc đẩy sự tiến bộ về kinh tế và kĩ thuật của các nước thành viên, không ngừng nâng cao đời sống nhân dân

+ Hạn chế: Chưa coi trọng đầy đủ việc áp dụng các thành tự về KHKT tiên tiến của thế giới

b Quan hệ chính trị quân sự:

- 14/5/1955, tổ chức Hiệp ước phòng thủ Vacsava được thành lập

+ Mục tiêu: Thiết lập liên minh phòng thủ quân sựvà chính trị giữa các nước XHCN châu Âu

được củng cố và tăng cường sức mạnh

của hệ thống XHCN thế giới; tạo điều

kiện cho nhân dân các nwsc ĐÂu

ngăn chặn, đẩy lùi âm mưu của

CNTB, không ngừng giúp đỡ PTCM

thế giới, góp phần giữ gìn hoà bình,

an ninh thế giới

* Hoạt động 1: cả lớp

- GV đặt câu hỏi: Tại sao cuối những

năm 70 đầu những năm 80 đất nươớc

LX lâm vào tình trạng suy thoái?

- HS tìm hiểu SGK , trả lời caâ hỏi

GV nhận xét, phân tích, kết luận: Năm

1973, thế giới bùng nổ cuộc khủng

hoảng dầu mỏ nghiêm trọng chưa

từng có.Cuộc khủng hoảng này đã

đánh mạnh vào chính trị,kinh tế tài

+ Vai trò: Gìn giữ hoà bình ở châu Âu và thế giới, tạo nên thế cân bằng về quân sự giữa XHCN và TBCN

* Ý nghĩa: Quan hệ hợp tác toàn diện giữa các nước XHCN đã được củng cố và tăng cường sức mạnh của hệ thống XHCN thế giới; ngăn chặn, đẩy lùi âm mưu của CNTB

II Liên Xô và các nước Đông Âu từ giưã đến 1991

1 Sự khủng hoảng chế độ XHCN ở Liên Xô:

- Năm 1973, cuộc khủng hoảng dầu mỏ

bùng nổ đã đánh mạnh vào nền kinh tế, chính trị của tất cả các nước, sing LX lại chậm sửa đổi để thích ứng với tình hình mới đó Do đó, đến cuối những năm 1970 đất nước LX lâm vào suy thoái cả kinh tế lẫn chính trị

- Tháng 3/1985, M Goócbachốp lên nắm