Lịch sử 10 nâng cao - TÌNH HÌNH KINH TẾ NÔNG NGHIỆP potx

Kiến thức - Đất nước có nhiều biến động, song tình hình kinh tế có nhiều biểu hiện phát triển.. - Kinh tế hàng hoá do nhiều nguyên nhân chủ yếu là nguyên nhân khách quan phát triển mạnh

TÌNH HÌNH KINH TẾ NÔNG NGHIỆP

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

Sau khi học xong bài học, yêu cầu HS cần :

1 Kiến thức

- Đất nước có nhiều biến động, song tình hình kinh tế có nhiều biểu hiện phát triển

- Lãnh thổ Đàng Trong mở rộng, tạo nên một vựa thóc lớn, góp phần quan trọng ổn định tình hình xã hội

- Kinh tế hàng hoá do nhiều nguyên nhân (chủ yếu là nguyên nhân khách quan) phát triển mạnh mẽ, tạo điều kiện cho sự hình thành và phồn vinh của một số đô thị

- Từ nửa sau thế kỉ XVIII kinh tế cả 2 Đàng đề suy thóa Song sự phát triển của kinh tế hàng hoá ở thế kỉ trước đã ảnh hưởng quan trọng đến xã hội

2 Tư tưởng, tình cảm

- Giáo dục ý thức về tính 2 mặt của kinh tế thị trường, từ đó biết định hướng về tác động tích cực

- Bồi dưỡng những nhận thức về hạn chế của tư tưởng phong kiến

3 Kĩ năng

- Rèn kĩ năng phân tích, liên hệ thực tế

II TÀI LIỆU, THIẾT BỊ DẠY HỌC

- Tranh ảnh, bản đồ Việt Nam có ghi địa danh và vị trí các đô thị

- Một số nhận xét của thương nhân nước ngoài về kinh tế Việt Nam hay về các đô thị Việt Nam

II TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC

1 Kiểm tra bài cũ

- Vẽ sơ đồ Nhà nước Đàng Trong và Đàng Ngoài, so sánh

2 Mở bài

Từ thế kỉ XVI đất nước có nhiều biến động lớn song do nhiều nguyên nhân khác nhau nên nền kinh tế ĐạiViệt vẫn tiếp tục phát triển với những biểu hiện có ý nghĩa quan trọng Để thấy được ở các thế kỉ XVI - XVIII kinh

tế Đại Việt phát triển như thế nào? Nguyên nhân dẫn đến sự phát triển đó, chúng ta cùng học bài mới

3 Tổ chức dạy học

Hoạt động của thầy và trò Những kiến thức cơ bản cần

nắm

1 Tình hình ruộng đất và

Hoạt động 1: Cả lớp, cá nhân kinh tế nông nghiệp Đàng

Ngoài

- GV: Trước hết GV giúp HS nắm được tình

hình nông nghiệp từ đầu thế kỉ XVI: Chính

sách ruộng đất thời Lê sơ bị phá sản Nguyên

nhân là do chế độ sở hữu ruộng tư gia tăng

- Tình hình ruộng đất:

+ Ruộng tư gia tăng nhanh, nhiều người có đến hàng trăm mẫu, thậm chí hàng nghìn mẫu ruộng

- GV nhấn mạnh: Trong các làng xã đã xuất

hiện nhiều người có đến hàng trăm mẫu, thậm

chí hàng nghìn mẫu ruộng Mặc dù chế độ

phong kiến kìm hãm sự phát triển của ruộng tư

như ban hành phép quân điền, thi hành luật

thuế mới đánh vào ruộng tư

- GV nêu câu hỏi: Sự phát triển ruộng tư đã

dẫn đến hậu quả gì?

- HS đọc SGK tự trả lời câu hỏi

- Đầu thế kỉ XVIII, ruộng công còn không đáng kể, nông dân hầu như không có ruộng

- GV nhận xét và chốt ý: + Phục vụ lợi ích của

nhà nước phong kiến, giai cấp địa chủ, tầng lớp

quan liêu và binh lính

+ Qũy ruộng còn rất ít, nông dân hầu như - Trong khi đó họ lại phải chịu

không có ruộng tô thuế, lao dịch nặng nề, số

đông họ

- GV trình bày: Trong khi đó họ lại phải chịu

muôn vàn thứ tô thuế, lao dịch, số đông họ bị

bần cùng hóa phải dời bỏ quê hương đi kiếm

sống, mâu thuẫn xã hội ngày càng trở nên gay

gắt  xã hội phong kiến Đàng Ngoài khủng

hoảng

bị bần cùng hóa phải dời bỏ quê hương đi kiếm sống, mâu thuẫn xã hội ngày càng trở nên gay gắt  xã hội phong kiến Đàng Ngoài khủng hoảng

- GV yêu cầu HS đọc SGK để thấy được trong

thời kì này nông dân đã đúc kết được nhiều

kinh nghiệm cấy trồng (Tư liệu ghi chép của

Lê Quý Đôn) Điều đó thể hiện kinh tế nông

nghiệp lúc này đã phát triển với cơ cấu đa

ngành, bổ sung hỗ trợ cho nhau

- Kinh tế nông nghiệp: nông dân đã đúc kết được nhiều kinh nghiệm cấy trồng, cơ cấu đa ngành hình thành, bổ sung hỗ trợ cho nhau

Hoạt động 1: Cả lớp và cá nhân

- Trước hết GV trình bày và phân tích:

2 Công cuộc khẩn hoang và kinh tế nông nghiệp Đàng Trong

Đàng Trong, sang thế kỉ XVII, đất Thuận

Quảng được mở rộng về phía Nam

- Sang thế kỉ XVII, đất Thuận Quảng được mở rộng về phía Nam

GV dùng bản đồi hành chính Việt Nam để thấy

quá trình mở rộng lãnh thổ về phía trong cụ thể

như sau:

+ Năm 1611, Nguyễn Hoàng vượt đèo Cù Mông

+ Năm 1611, Nguyễn Hoàng vượt đèo Cù

Mông

+ Năm 1653, Nguyễn Phúc Tần mở rộng biên

giới đến Phan Rang

+ Năm 1653, Nguyễn Phúc Tần

mở rộng biên giới đến Phan Rang

+ Năm 1693, toàn bộ phần đất còn lại của

Cham-pa sát nhập vào Đàng Trong

+ Năm 1693, toàn bộ phần đất còn lại của Cham-pa sát nhập vào Đàng Trong

GV nhấn mạnh: Cũng từ thế kỉ XVII, cư dân

Việt vượt biển vào Đồng Nai khai khẩn đất

hoang lập những làng người Việt đầu tiên

Cùng với đó, một số người Hoa cũng vượt biển

vào Đàng Trong khai hoang

- Cư dân Việt và cả người Hoa vượt biển vào đàng Trong khai hoang, lập ấp

- GV tổ chức cho HS đọc đoạn chữ nhỏ trong

SGK để thấy được chính quyền nhà Nguyễn ở

Đàng Trong có chính sách để khuyến khích

không khẩn hoang Kết hợp giới thiệu hình 68

trong SGK “Đền thờ họ Mạc”

Hoạt động 2: Cá nhân

- GV nêu câu hỏi: Chế độ sở hữu ruộng đất

Đàng Trong như thế nào?

- HS đọc SGK trả lời câu hỏi

- GV nhận xét và chốt ý: - Chế độ ruộng đất:

+ Do hoàn cảnh lịch sử và phương thức khai

thác không giống nhau mà có sự khác nhau về

chế độ ruộng đất

+ Vùng Thuận Quảng (miền Trung hiện nay) ruộng công làng xã phổ biến

+ Vùng Thuận Quảng (miền Trung hiện nay)

đồng bằng nhỏ, hẹp nên cơ cấu tổ chức làng

xóm giống Đàng Ngoài, ruộng công làng xã

phổ biến

+ Vùng phía Nam nhất là đồng bằng sông Cửu Long, ruộng tư phổ biến và tích tụ với số lượng lớn

+ Vùng phía Nam nhất là đồng bằng sông Cửu

Long, ruộng tư phổ biến và tích tụ với số lượng

lớn

- GV cho HS đọc đoạn cuối của bài này để thấy

được sự tích tụ ruộng đất ở đây

- GV làm rõ: Cùng với sự tích tụ ruộng đất lớn

vùng Đồng Nai, Gia Định nổi lên thành khu

vực sản xuất nông nghiệp phát triển với khối

lượng hàng hoá xuất khẩu khá lớn

- Kinh tế nông nghiệp: Đồng Nai, Gia Định sản xuất nông nghiệp phát triển với khối lượng hàng hoá xuất khẩu khá lớn

4 Sơ kết bài học

- Tình hình ruộng đất và kinh tế nông nghiệp Đàng Ngoài và Đàng

Trong

- Những dấu hiệu chứng tỏ sự phát triển của kinh tế nông nghiệp ở

Đàng Trong

5 Dặn dò, bài tập về nhà

- Hoc bài cũ, đọc trước bài mới

- Trả lời câu hỏi và bài tập trong SGK