Cách mạng tư sản Anh thế kỷ XVIII là sự tiếp tục cuộc tấn công vào chế độ phong kiến châu Âu, mở đường cho lực lượng sản xuất tư bản phát triển.. Tư tưởng, tình cảm, thái độ - Cách mạng
Trang 1CÁCH MẠNG HÀ LAN VÀ CÁCH MẠNG ANH
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
Sau khi học xong bài học yêu cầu HS cần nắm được:
1 Kiến thức
- Bài học giúp HS hiểu rằng, cuộc đấu tranh của nhân dân hà Lan lật
đổ vương triều Tây Ban Nha từ giữa thế kỷ XVI là một cuộc cách mạng tư sản đầu tiên của thời kỳ Lịch sử cận đại thế giới Cách mạng tư sản Anh (thế
kỷ XVIII) là sự tiếp tục cuộc tấn công vào chế độ phong kiến châu Âu, mở đường cho lực lượng sản xuất tư bản phát triển
2 Tư tưởng, tình cảm, thái độ
- Cách mạng tư sản trong buổi đầu thời cận đại thể hiện mặt tích cực ở việc loại bỏ chế độ phong kiến ở một số quốc gia châu âu, song chỉ là sự thay đổi hình thức bóc lột này bằng hình thức bóc lột khác mà thôi Một chế
độ bóc lột mới, tinh vi và tàn bạo đang hình thành
3 Kỹ năng
- Rèn luyện kỹ năng phân tích, khái quát, tổng hợp, đánh giá sự kiện
Trang 2- Anh Ô-li-vơ Crôm-oen
I I TIếN TRÌNH Tổ CHứC DạY - HọC
1 Giới thiệu bài mới
GV khái quát: Giai đoạn hậu kỳ trung đại (thế kỷ XV – XVII), chế độ phong kiến khủng hoảng, suy vong Giai cấp tư sản tuy mới ra đời nhưng đã nhanh chóng khẳng định thế lực kinh tế ngày càng lớn mạnh của mình Cuộc đấu tranh của giai cấp tư sản chống chế độ phong kiến thể hiện trước hết trên lĩnh vực tôn giáo, văn hoá, nghệ thuật… là bước dọn đường cho những cuộc cách mạng tư sản không thể tránh khỏi ở tây Âu Nhưng vì sao, những cuộc cách mạng tư sản sớm nổ ra ở “vùng đất thấp” và xứ sở “sương mù” Ý nghĩa của những sự kiện đó đối với tiến trình của Lịch sử nhân loại ra sao? Chúng
ta sẽ nghiên cứu làm sáng tỏ vấn đề này trong bài học hôm nay
2 Tổ chức dạy học bài mới
Các hoạt động của thầy và trò
Những kiến thức HS cần nắm
vững
Trang 3Các hoạt động của thầy và trò
Những kiến thức HS cần nắm
vững
- GV giới thiệu trên bản đồ vị trí của Hà
Lan trước Cách mạng (Gồm lãnh thổ các
nước Hà Lan, Bỉ, Luyxămbua và một số vùng
Đông Bắc Pháp) và giải thích vì sao vùng đất
này có tên gọi là “Nêđéclan” (Vùng đất thấp)
- GV: Dựa vào đâu để nói rằng, đầu thế kỷ
XVI Nêđéclan là một trong những vùng kinh
tế TBCN phát triển nhất Châu Âu? HS có thể
tìm thấy câu trả lời qua kiến thức trong SGK
- GV dẫn dắt: Sự phát triển kinh tế TBCN
có ảnh hưởng thế nào đến tình hình xã hội
Nêđéclan? Sau khi trình bày tình hình kinh tế,
xã hội của Nêđéclan dưới thời cai trị của
chính quyền phong kiến Tây Ban Nha, GV
hướng dẫn HS nhận thức:
+ Vì sao tư tưởng cải cách tôn giáo của
Canvanh nhanh chóng được nơi này chấp
nhận
- Từ đầu thế kỷ XVI Nêđéclan là một trong những vùng kinh tế TBCN phát triển nhất châu Âu
- Giai cấp tư sản Nêđéclan ra đời, thế lực kinh tế ngày càng lớn mạnh
- Tháng 8 / 1566 nhân dân miền Bắc Nêđéclan khởi nghĩa, lực lượng phát triển mạnh, làm chủ nhiều nơi
Trang 4+ Tư tưởng cải cách đó là sự dọn đường
cho một cuộc cách mạng
Hoạt động 2:
- HS đọc SGK tóm tắt những thành quả
chủ yếu của quá trình đấu tranh kéo dài suốt 4
thập kỹ cuối thế kỷ XVI như:
+ Giải phóng các tỉnh miền Bắc
+ Phân hoá lực lượng kẻ thù
+ Hội nghị các tỉnh miền Bắc (U – trếch)
với nhiều quyết sách quan trọng
+ Chính quyền phong kiến Tây ban Nha
sụp đổ
+ Nước cộng hoà tư sản (Hà Lan) ra đời
…
- GV gợi ý để HS nhận thức: Cách mạng
tư sản chỉ thay thế hình thức bóc lột này bằng
hình thức bóc lột khác, giai cấp bóc lột này
bằng giai cấp bóc lột khác, chế độ không thay
- Năm 1609 Hiệp định đình chiến dược ký kết, nhưng đến năm 1648 mới được công nhận độc lập
Ý nghĩa:
+ Là cuộc cách mạng tư sản đầu tiên trên thế giới
+ Mở đường cho chủ nghĩa TB Hà Lan phát triển
+ Mở ra thời đại mới – bùng nổ các cuộc cách mạng tư sản
+ Hạn chế: Quan hệ sản xuất phong
Trang 5Các hoạt động của thầy và trò
Những kiến thức HS cần nắm
vững
dân không được hưởng quyền lợi Kinh tế, Chính trị
Hoạt động 3:
- Sự phát triển của nền kinh tế Anh được
thể hiện như thế nào? GV hướng dẫn HS dựa
vào SGK để nhận thức nội dung cơ bản theo
logic sau:
- Sự phát triển của công trường thủ công
dần lấn át phường hội Sản phẩm tăng nhanh
về số lượng và chất lượng kích thích hoạt
động ngoại thương phát triển nhất là ngành
len dạ, buôn bán nô lệ da đen
- Sự phát triển ngành len dạ kéo theo sự
phát triển của nghề nuôi cừu Do vậy một bộ
phận quý tộc Anh chuyển sang kinh doanh
hàng hoá theo hướng TBCN, trở thành quý
tộc mới
2 Cách mạng tư sản Anh
a Tình hình nước Anh trước cách mạng
Kinh tế: đầu thế kỉ XVII, nền kinh tế nước Anh phát triển nhất Châu Âu
Xã hội: Tư sản, quý tộc mới giàu lên nhanh chóng
Trang 6GV miêu tả cảnh “Rào đất cướp ruộng”
(Hình ảnh “Cừu ăn thịt người” của nhà văn
Tomat Morơ), sau đó hướng dẫn HS lý giải vì
sao tư sản, quý tộc mới ở Anh giàu lên nhanh
chóng như vậy
- Sự bảo thủ, lạc hậu và phản động của chế
độ phong kiến Anh thể hiện như thế nào? Sau
khi HS dựa vào SGK trả lời câu hỏi trên, GV
tiếp tục dẫn dắt HS giải quyết vấn đề: Mâu
thuẫn trong lòng xã hội Anh biểu hiện như
thế nào? Hướng giải quyết mâu thuẫn đó?
GV hướng dẫn HS theo dõi những diễn
biến chính của cách mạng (có thể lập bảng
niên biểu sự kiện theo dữ liệu sau)
+ 1642 – 1648: Nội chiến (vua – Quốc hội)
+ 1649: Xử tử vua, thành lập nước cộng
hoà
+ 1653: Lập nền độc tài
Chính trị: Chế độ phong kiến kìm hãm lực lượng sản xuất TBCN
Cách mạng bùng nổ
b Diễn biến của cách mạng:
(theo dõi niên biểu nắm sự kiện chính)
+ Năm 1642 – 1648: nội chiến ác liệt (Vua – Quốc hội)
Trang 7Các hoạt động của thầy và trò
Những kiến thức HS cần nắm
vững
+ 1688: Quốc hội chính biến, xác lập chế
độ quân chủ lập hiến
Dựa vào niên biểu, hướng dẫn HS nắm
được hướng phát triển của cách mạng Anh
qua các mốc chính, sau đó lý giải vấn đề:
+ Vì sao cách mạng Anh có sự thoả hiệp
giữa Quốc hội với lực lượng phong kiến cũ?
+ Vì sao nói cách mạng Anh là cuộc cách
mạng bảo thủ?
Điểm quan trọng mà GV cần khắc hoạ để
HS nhận thức sâu sắc về thái độ hai mặt của
giai cấp tư sản Anh Khi chưa đủ mạnh, vì lợi
ích của giai cấp mình, chúng không chỉ lừa
phỉnh quần chúng đứng lên tranh đấu chống
chế độ phong kiến, mà còn lôi kéo cả một bộ
phận quý tộc mới (từng là kẻ thù của mình
+ Năm 1449: xử tử vua, nước công hoà ra đời, cách mạng đạt đến đỉnh cao
+ 1653: Nền độc tài được thiết lập (một bước tụt lùi)
+ Năm 1688: Quốc hội tiến hành chính biến, sau đó chế độ quân chủ lập hiến được xác lập
Trang 8trước đó) tạo nên một liên minh chính trị mới
Khi cách mạng thành công, giai cấp tư sản
phản bội lại quần chúng cách mạng, đồng
thời củng cố liên minh quý tộc – tư sản bằng
việc thiết lập một thể chế chính trị Quân chủ
lập hiến Nhà vua “trị vì” mà không “cai tri”
vì không có thực quyền Quyền lực chính trị
tập trung trong tay Quốc Hội lập hiến của giai
cấp tư sản Dù còn có những hạn chế nhất
định song sách mạng tư sản Anh vẫn có ý
nghĩa trọng đại đối với Lịch sử thế giới
c Ý nghĩa
Lật đổ chế độ phong kiến, mở đường cho CNTB ở Anh phát triển
Mở ra thời kỳ quá độ từ chế độ Phong kiến sang chế độ tư bản
4 Sơ kết bài học
- GV hướng dẫn HS nhận thức vấn đề chủ yếu sau:
- Vì sau cuộc cách mạng tư sản Hà Lan nổ ra dưới hình thức một cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc?
- Cả hai cuộc cách mạng nói trên có gì giống nhau?
Trang 9- Tổng kết nội dung trên , GV củng cố để HS hiểu rõ khái niệm cách mạng tư sản (cả nội hàm và ngoại diên của khái niệm) Do những đặc điểm, điều kiện hoàn cảnh Lịch sử, cách mạng tư sản ở 2 nước Hà Lan và Anh nổ
ra dưới những hình thức khác nhau, giải quyết những nhiệm vụ cụ thể khác nhau, nhưng đều hướng vào mục tiêu chung là lật đổ chế độ phong kiến (bất
kỳ ở ngoài đô hộ hay đang tồn tại, thống trị trong nước), để mở đường cho chủ nghĩa tư bản phát triển Đây là những sự kiện mở đầu cho một thời kỳ đấu tranh quyết liệt để giải quyết vấn đề “ai thắng ai” giữa chủ nghĩa tư bản đang lên với chế độ phong kiến đã già nua, suy tàn, song chưa dễ từ bỏ võ đài chính trị
