Một số giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh trong xuất khẩu rau quả của Tổng công ty rau quả, nông sản.DOC

Một số giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh trong xuất khẩu rau quả của Tổng công ty rau quả, nông sản

LỜI MỞ ĐẦU

1 Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu

Cạnh tranh là một xu thế tất yếu khách quan trong nền kinh tế thị trường, lànhân tố thúc đẩy sự phát triển nền kinh tế thị trường Trong điều kiện toàn cầu hóa

và hội nhập kinh tế quốc tế như hiện nay, cạnh tranh không chỉ giới hạn trong phạm

vi quốc gia mà còn vươn ra ngoàithành cạnh tranh quốc tế, gay gắt và dữdội hơn nhiều Vì vậy cạnh tranh trởthành mối quan tâm hàng đầu, là nhân

tố quan trọng thúc đẩy sự tồn tại vàphát triển của mỗi quốc gia, mỗi doanhnghiệp

Doanh nghiệp là một tế bào củanền kinh tế quốc dân, do đó việc thànhcông của quá trình này lại chủ yếu phụthuộc vào năng lực cạnh tranh (NLCT)của các doanh nghiệp Hiện nay, NLCT của các doanh nghiệp Việt Nam đang ởmức thấp, xét trên tất cả các tiêu chí như: qui mô kinh doanh nhỏ bé, vốn ít, côngnghệ lạc hậu, năng suất thấp, kinh nghiệm quản lý chưa cao…Việt Nam đã gia nhập

Tổ chức thương mại thế giới WTO được hơn một năm, bên cạnh những kết quả đạtđược đáng khích lệ thì các doanh nghiệp Việt Nam cũng vấp phải không ít khó khăn

và thách thức Vì vậy để tồn tại và phát triển tốt hơn các doanh nghiệp Việt Namcần phải tìm cách nâng cao NLCT của chính mình, đây là phương cách hữu hiệunhất đối với các doanh nghiệp hiện nay

Tổng công ty rau quả, nông sản là một doanh nghiệp nhà nước hoạt động tronglĩnh vực sản xuất và kinh doanh các sản phẩm nông nghiệp cũng không nằm ngoài

xu hướng biến động trên Bước vào xu thế hội nhập kinh tế quốc tế, trước khi ViệtNam gia nhập WTO, Tổng công ty cũng đã có kế hoạch và sự chuẩn bị để thích ứngvới sự biến đổi của môi trường kinh doanh sau khi gia nhập WTO Thực tế đã

chứng minh sau hơn một năm gia nhập WTO hoạt động kinh doanh của Tổng công

ty đã đạt được những kết quả vượt bậc, doanh thu và lợi nhuận tăng vọt, thị phầnđược mở rộng, đời sống công nhân viên được cải thiện…Tuy nhiên, qua một nămhoạt động Tổng công ty cũng gặp không ít khó khăn và thách thức, cũng bộc lộnhiều hạn chế trong quản lý kinh doanh, đặc biệt là NLCT chưa được cải thiệnnhiều Vì vậy việc nghiên cứu NLCT, các biện pháp để nâng cao NLCT của Tổngcông ty là một vấn đề cần thiết đối với sự tồn tại và phát triển bền vững của Tổngcông ty trong thời gian tới

Trong thời gian thực tập tại Tổng công ty rau quả, nông sản được tiếp xúc, tìmhiểu và nghiên cứu về mô hình tổ chức, chiến lược và kế hoạch phát triển kinhdoanh, tình hình kinh doanh của Tổng công ty, em đã nắm bắt được một phần thựctrạng hoạt động, cơ hội và thách thức mà Tổng công ty đang phải đối mặt Trên cơ

sở những kiến thức đã học trên lớp, được sự hướng dẫn và chỉ bảo tận tình của thầyPhạm Văn Khôi, được sự giúp đỡ nhiệt tình của các cán bộ phòng Tư vấn đầu tư,

xúc tiến thương mại, em đã quyết định chọn đề tài: “Một số giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh trong xuất khẩu rau quả của Tổng công ty rau quả, nông sản” làm luận văn tốt nghiệp của mình.

2 Mục dích nghiên cứu

- Hệ thống những vấn đề lý luận về xuất khẩu và NLCT của doanh nghiệp

- Phân tích thực trạng NLCT của Tổng công ty rau quả, nông sản, đánh giánhững thành tựu, hạn chế, nguyên nhân hạn chế NLCT trong xuất khẩu rau quả củaTổng công ty rau quả, nông sản

- Đưa ra các phương hướng và giải pháp nhằm nâng cao NLCT trong xuấtkhẩu rau quả của Tổng công ty rau quả, nông sản

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Nghiên cứu vấn đề xuất khẩu và NLCT của doanh nghiệp

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Các hoạt động kinh doanh và xuất khẩu của Tổng công ty rau quả, nông sản+ Thời gian từ năm 2003 đến 2007

4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp duy vật biện chứng

- Kết hợp giữa logic, lịch sử, phân tích và tổng hợp

- SWOT: phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức

- Kế thừa những nghiên cứu đã có cũng như khảo sát thực nghiệm thu thậpthông tin, tài liệu phục vụ cho việc nghiên cứu làm sáng tỏ chủ đề

5 Kết cấu luận văn

Ngoài lời mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3chương:

Chương 1: Lý luận chung về xuất khẩu và NLCT của doanh nghiệp nông nghiệp

Chương 2: Thực trạng NLCT trong xuất khẩu rau quả của Tổng công ty rau quả,

nông sản

Chương 3: Một số giải pháp nâng cao NLCT trong xuất khẩu rau quả của Tổng

công ty rau quả, nông sản

Với kiến thức và trình độ còn hạn chế nên không tránh khỏi những sai sót, emrất mong nhận được sự giúp đỡ đóng góp ý kiến của thầy cô và bạn đọc để luận văntốt nghiệp được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn thầy giáo PGS.TS Phạm Văn Khôi, cùng toàn thểcác thầy cô giáo trong Khoa Kinh tế nông nghiệp và Phát triển nông thôn, các cán

bộ thuộc Tổng công ty rau quả, nông sản đã tạo điều kiện hướng dẫn, giúp đỡ emhoàn thành luận văn tốt nghiệp của mình

Sinh viên thực hiện

Lê Thị Huyền

CHƯƠNG I

LÝ LUẬN CHUNG VỀ XUẤT KHẨU NÔNG SẢN VÀ NĂNG LỰC CẠNH

TRANH CỦA DOANH NGHIỆP NÔNG NGHIỆP 1.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XUẤT KHẨU NÔNG SẢN

1.1.1 Xuất khẩu nông sản và vai trò của xuất khẩu nông sản

1.1.1.1 Khái niệm

Thương mại quốc tế là hoạt động trao đổi, mua bán hàng hóa và dịch vụ vượtqua biên giới một quốc gia thông qua hoạt động xuất nhập khẩu Theo định nghĩanày thì hoạt động xuất khẩu là một hoạt động của thương mại quốc tế, là hoạt độngtrao đổi mua bán hàng hóa và dịch vụ cho quốc gia khác trên cơ sở dùng tiền tệ làmphương tiện thanh toán với nguyên tắc ngang giá Tiền tệ ở đây có thể là ngoại tệcủa một quốc gia hoặc đối với cả hai quốc gia

Như vậy, xuất khẩu nông sản là hoạt động trao đổi nông sản giữa nước này vớinước khác Cũng có thể hiểu xuất khẩu nông sản là nông sản sản xuất trong nướcđược đem đi tiêu thụ ở nước ngoài

1.1.1.2 Vai trò của xuất khẩu nông sản

Xuất khẩu là hoạt động kinh tế đối ngoại cơ bản và là phương tiện thúc đẩynền kinh tế phát triển Mục đích của xuất khẩu là khai thác lợi thế của từng quốc giatrong phân công lao động quốc tế, nhằm mang lại lợi ích cho quốc gia tham gia vàohoạt động xuất khẩu

Với Việt Nam xuất khẩu nông sản không chỉ là bộ phận cấu thành trong quátrình hội nhập kinh tế quốc tế mà còn là hoạt động liên quan đến cân bằng xuất nhậpkhẩu quốc gia, đến cuộc sống của hàng triệu người dân nông thôn, đến khả năngnâng cao đời sống của người dân Việt Nam Vì vậy mà nhà nước ta luôn nhận thứcđầy đủ vai trò của xuất khẩu nông sản, hoạt động xuất khẩu nông sản đã góp phầnkhông nhỏ đưa nền kinh tế nước ta ngày một phát triển như hiện nay

Vai trò của xuất khẩu nông sản thể hiện ở những điểm cụ thể như sau:

- Xuất khẩu tạo điều kiện cho các quốc gia tận dụng lợi thế so sánh của mình

Mỗi quốc gia có những lợi thế khác nhau và theo thương mại quốc tế thì mỗiquốc gia nên tập trung chuyên môn hóa sản xuất sản phẩm mà mình có lợi thế sosánh sau đó trao đổi với quốc gia khác Nông sản là một trong những sản phẩmnông nghiệp không thể thiếu được trong nhu cầu sống của con người Tuy nhiên,tùy vào điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của mỗi quốc gia mà có quốc gia thuậnlợi cho phát triển nông nghiệp nhưng lại có quốc gia không đủ điều kiện để pháttriển nông nghiệp Do đó nảy sinh nhu cầu trao đổi nông sản giữa các quốc gia vớinhau Nước ta được thiên nhiên rất ưu đãi để phát triển một nền nông nghiệp đadạng, sản phẩm phong phú, bên cạnh đó nguồn nhân lực dồi dào và giàu kinhnghiệm… do đó xuất khẩu nông sản giúp nước ta tận dụng, khai thác được tối đanhững nguồn lực sẵn có để tạo ra được những sản phẩm có lợi thế so sánh cao

- Xuất khẩu tạo nguồn vốn ngoại tệ chủ yếu cho nhập khẩu

Nguồn vốn ngoại tệ có thể thu được từ các nguồn sau: xuất khẩu, đầu tư nướcngoài, vay nợ, viện trợ, thu từ hoạt động du lịch nhưng xuất khẩu là nguồn vốnquan trọng nhất để nhập khẩu Các loại nông sản dễ dàng gia nhập thị trường quốc

tế hơn so với các hàng hóa nông nghiệp Vì thế xuất khẩu nông sản là giải phápquan trọng tạo nguồn ngoại tệ cho sự phát triển đất nước Đặc biệt đối với nhữngnước đang phát triển rất cần ngoại tệ để trang bị máy móc thiết bị hiện đại đượcnhập từ các nước phát triển về

- Xuất khẩu đóng góp vào việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy sản xuất phát triển

Xuất khẩu cũng có nghĩa là bán hàng ra nước ngoài, xuất khẩu nông sản là bánhàng nông sản ra nước ngoài Điều đó cũng có nghĩa muốn bán được nhiều hàng thìviệc sản xuất hàng hóa nông sản phải theo nhu cầu của thị trường, của người tiêudùng Hàng hóa sản xuất ra phải có tính cạnh tranh cao, chất lượng tốt, giá thànhcạnh tranh, mẫu mã sản phẩm đa dạng, đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về vệ sinh antoàn thực phẩm Do đó khi hoạt động xuất khẩu hàng hóa nói chung và xuất khẩuhàng nông sản nói riêng phát triển thì nó có tác động ngược trở lại đến sự chuyển

dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp nông thôn, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tếtheo hướng thị trường, hiện đại, chuyển từ sản xuất tự túc tự cấp sang sản xuất hànghóa đáp ứng nhu cầu thị trường.

- Xuất khẩu có tác động tích cực tới việc giải quyết các vấn đề công ăn việc làm và cải thiện đời sống nhân dân, đặc biệt là ở nông thôn

Xuất khẩu nông sản phát triển thì kéo theo đó là ngành công nghiệp chế biến

và ngành trồng trọt phát triển, khi đó sẽ giải quyết được nhiều công ăn việc làm, cảithiện, nâng cao thu nhập và đời sống tinh thần của nhân dân, đặc biệt là nông dân và

cư dân ở nông thôn

- Xuất khẩu có vai trò đẩy mạnh, tăng cường hoạt động kinh tế đối ngoại

Kinh tế đối ngoại phát triển sẽ tạo điều kiện rất thuận lợi để phát triển nềnkinh tế quốc dân, đặc biệt là hoạt động thương mại quốc tế Đến lượt mình khithương mại quốc tế, cụ thể là xuất nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ phát triển sẽ làyếu tố quan trọng trong việc thúc đẩy kinh tế đối ngoại phát triển Xuất khẩu hàngnông sản là một trong những ngành góp tỷ trọng lớn trong tổng giá trị hàng xuấtkhẩu của Việt Nam, do dó nó có vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế đốingoại của nước ta, qua đó nâng cao vị thế của nước ta trên trường quốc tế

1.1.2 Các hình thức xuất khẩu chính

Xuất khẩu thường được thực hiện dưới một số hình thức chủ yếu sau đây:

- Hình thức xuất khẩu trực tiếp: Là hoạt động bán hàng trực tiếp của một nước

này cho một nước khác có nhu cầu tiêu dùng mà không qua một tổ chức trung giannào Hình thức xuất khẩu này chủ yếu thông qua việc mở các văn phòng đại diện đểbán sản phẩm, giới thiệu sản phẩm hoặc đầu tư trực tiếp sang nước khác để tận dụngcác lợi thế đặc biệt của nước đó nhằm nâng cao tính cạnh tranh và lợi nhuận

- Hình thức xuất khẩu gián tiếp: Là hình thức xuất khẩu qua trung gian thương

mại, qua đó sẽ chia sẻ bớt rủi ro cho nhà xuất khẩu trung gian Tuy nhiên, qua hìnhthức này nhà xuất khẩu trực tiếp sẽ phải sẻ chia một phần lợi nhuận cho trung giannên lợi nhuận của họ cũng giảm

- Hình thức gia công quốc tế: Gia công quốc tế là hoạt động mà bên đặt gia

công giao hoặc bán toàn bộ nguyên liệu hoặc bán thành phẩm cho bên nhận giacông Bên đặt gia công phải trả cho bên gia công một khoản gọi là phí gia công

- Hình thức tái xuất khẩu: Là xuất khẩu trở lại ra nước ngoài những hàng hóa

trước đây đã nhập khẩu nhưng không gia công chế biến Hình thức này hưởng lợinhuận chênh lệch từ giá mua đi với giá bán lại

- Hình thức chuyển khẩu: Là hàng hóa được chuyển từ một nước sang một

nước thứ ba thông qua một nước khác

- Hình thức xuất khẩu tại chỗ: Là hành vi bán hàng hóa cho người nước ngoài

trên phạm vi lãnh thổ của quốc gia mình Hình thức này tiết kiệm được chi phí vậnchuyển nên lợi nhuận có thể lớn

1.1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu

1.1.3.1 Các yếu tố thuộc môi trường bên ngoài

* Các yếu tố kinh tế

Các yếu tố kinh tế là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hoạt động xuấtkhẩu Muốn xuất khẩu được thì phải có người tiêu dùng, cụ thể là nhu cầu và sứcmua của người tiêu dùng Mà sức mua lại ảnh hưởng bởi các thông số kinh tế nhưthu nhập, chi phí sinh hoạt, lãi suất, giá cả sản xuất… Một số yếu tố cơ bản để phảnánh kích thước của thị trường tiềm năng đó là quy mô, cơ cấu và xu hướng pháttriển của dân số, xu hướng tiêu dùng, tốc độ tăng trưởng GDP so với tốc độ tăngdân số để dự đoán khả năng mở rộng thị trường của quốc gia đó

*Các yếu tố tự nhiên

Đối với hoạt động sản xuất và kinh doanh sản phẩm nông nghiệp thì yếu tố tựnhiên được coi là yếu tố quyết định đến việc phát triển hay không của lĩnh vực nôngnghiệp bởi nó quyết định đến số lượng, chất lượng, đến tính kịp thời của nông sảnhàng hóa… Điều này đặc biệt đúng với nền nông nghiệp của Việt Nam, bởi điềukiện sản xuất kém, khoa học công nghệ hiện đại chậm được ứng dụng hoặc đã đượcứng dụng nhưng rất hạn chế, do đó việc sản xuất vẫn phụ thuộc vào điều kiện tự

nhiên rất nhiều Vì vậy nó ảnh hưởng lớn đến việc xuất khẩu các mặt hàng nông sảncủa doanh nghiệp.

*Môi trường văn hóa - xã hội

Môi trường văn hóa - xã hội là môi trường hình thành nên các giá trị, nhữngtiêu chuẩn, các niềm tin cơ bản, mỗi một môi trường văn hóa – xã hội khác nhau sẽ

có các đặc tính tiêu dùng khác nhau, nên sẽ có các yêu cầu khác nhau về tiêu chuẩncủa các sản phẩm Do đó các nhà xuất khẩu khi xuất khẩu phải chọn lựa các mặthàng phù hợp với từng người tiêu dùng ở từng môi trường văn hóa – xã hội khácnhau, có như vậy mới có thể xuất khẩu được nhiều nhất, hiệu quả nhất và mang lạilợi nhuận lớn nhất cho nhà xuất khẩu

* Môi trường chính trị, kinh tế và pháp luật

Mỗi thể chế chính trị khác nhau, mỗi chính phủ hay nhà lãnh đạo, mỗi giaiđoạn phát triển khác nhau thì có chiến lược và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội.Điều này sẽ ảnh hưởng lớn đến lĩnh vực xuất nhập khẩu của quốc gia đó Do đó cácnhà xuất khẩu của các nước khác phải tìm hiểu và nghiên cứu rất kỹ vấn đề này.Như pháp luật của mỗi nước sẽ qui định những mặt hàng nào được và không đượcxuất khẩu, nhập khẩu, những quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm, về bảo vệ môitrường, môi trường pháp lý có ổn định không, thuận lợi không… Đặc biệt là địnhhướng xuất khẩu của chính phủ và các công cụ quản lý của nhà nước Nhà xuấtkhẩu phải nghiên cứu yếu tố này vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của nhà xuấtkhẩu

Trong lĩnh vực xuất khẩu các công cụ chính sách chủ yếu thường được sửdụng, điều tiết hoạt động này gồm: Thuế xuất nhập khẩu, các công cụ phi thuế quannhư: hạn ngạch, hạn chế xuất khẩu tự nguyện, giấy phép xuất khẩu, những qui định

về tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn vệ sinh…

1.1.3.2 Các yếu tố thuộc môi trường bên trong

Yếu tố bên trong doanh nghiệp là những yếu tố nội tại của doanh nghiệp, lànhững yếu tố mà doanh nghiệp có thể chủ động và kiểm soát được, như yếu tố vềvốn, công nghệ sản xuất, mô hình và phương thức quản lý, nguồn nhân lực…

Một doanh nghiệp làm ăn giỏi, hiệu quả phải biết cách phát huy thế mạnh từtiềm lực sẵn có và hạn chế tối đa những yếu điểm và hạn chế trong hoạt động kinhdoanh

- Vốn: Là điều kiện không thể thiếu để thực hiện quá trình sản xuất và kinhdoanh, đó là yếu tố hết sức quan trọng cấu thành và thể hiện năng lực sản xuất kinhdoanh của doanh nghiệp

- Con người: Là yếu tố quyết định đến sự tồn tại và phát triển của mỗi doanhnghiệp không có yếu tố này thì không tồn tại doanh nghiệp

- Công nghệ: Là yếu tố trực tiếp nâng cao chất lượng và cải tiến mẫu mã sảnphẩm, tạo ra sức cạnh tranh của sản phẩm

- Mô hình và trình độ tổ chức quản lý của doanh nghiệp cũng là một trongnhững yếu tố góp phần quyết định đối với sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp.Ngoài các yếu tố trên còn có rất nhiều yếu tố khác ảnh hưởng đến hoạt độngmột doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp xuất khẩu nói riêng như: nguồn hàng,mức độ tin cậy của nguồn cung cấp, sự cạnh tranh về giá, sự am hiểu về thị trường

và khách hàng…

Các yếu tố trên có ảnh hưởng quyết định đến khả năng khai thác và tận dụnglợi thế từ thị trường Nếu phát huy tốt tiềm năng của doanh nghiệp sẽ cho phép tậndụng tối đa thời cơ với chi phí thấp để mang lại hiệu quả trong kinh doanh

1.1.4 Nội dung của hoạt động xuất khẩu

* Nghiên cứu thị trường

Nghiên cứu thị trường là xem xét khả năng xâm nhập và mở rộng thị truờng, lànghiên cứu về sức cung và cầu của thị trường hàng hóa nói Việc nghiên cứu thịtrường được thực hiện theo hai bước: nghiên cứu khái quát và nghiên cứu chi tiết,tức là đi sâu nghiên cứu cung cầu thị trường

Nghiên cứu cung: Là nghiên cứu về khối lượng, chất lượng, chủng loại, giá cảcủa hàng hóa đã đang bán trên thị trường của chính mình và của các đối thủ cạnhtranh

Nghiên cứu cầu: Là nghiên cứu về nhu cầu tiêu dùng của thị trường, để trả lờicác câu hỏi: người tiêu dùng hàng hóa của mình là ai, chất lượng và yêu cầu củangười tiêu dùng về sản phẩm, khả năng thanh toán, quy mô của thị trường, đặc tínhcủa thị trường, lý do mua hàng, nhịp điệu mua hàng, ai đó có khả năng trở thànhngười tiêu dùng hàng hoá của công ty, sản phẩm của công ty có kéo dài được chu kìsống hay không?

Ngoài ra chúng ta phải phân tích điều kiện của thị trường và nghiên cứu cácvấn đề về cạnh tranh Nghĩa là phải phân tích cụ thể tất cả những điều kiện màthương mại hoá sản phẩm có thể gặp phải như: cơ chế quản lý, con người, kinh tế,tâm lí…Bên cạnh đó cần nghiên cứu nghiên cứu các yếu tố hình thành giá, các nhân

tố tác động và dự đoán những diễn biến của giá cả thị trường

*Tạo nguồn hàng xuất khẩu

Đảm bảo được nguồn hàng ổn định với chất lượng tốt sẽ là điều kiện tạo nên

uy tín với các bạn hàng trên thế giới Để làm được điều này doanh nghiệp phải dựbáo được xu hướng biến động của thị trường để hạn chế rủi ro trong kinh doanh, đểtạo được nguồn hàng ổn định trong khoảng thời gian hợp lí, làm cơ sở vững chắccho việc kí kết và thực hiện các hợp đồng

Đồng thời tổ chức hệ thống thu mua hàng cho xuất khẩu, đây là việc doanhnghiệp nông nghiệp xây dựng hệ thống thu mua thông qua các đại lý và chi nhánhcủa mình Phải lựa chọn và sử dụng nhiều kênh thu mua để tạo nguồn hàng ổn địnhcho xuất khẩu

*Giao dịch đàm phán, ký kết hợp đồng

Căn cứ vào mặt hàng dự định xuất khẩu, đối tượng, thời gian giao dịch vànăng lực người tiến hành giao dịch mà doanh nghiệp lựa chọn phương thức giaodịch phù hợp và thực hiện ký hợp đồng

Đàm phán trong kinh doanh ở bất kì loại hình nào đều là một nghệ thuật.Trong kinh doanh hợp tác làm ăn với nước ngoài các chủ thể đàm phán từ các quốcgia khác nhau, với ngôn ngữ và tập quán khác nhau làm cho việc đàm phán trở nênphức tạp hơn Quá trình đàm phán về các điều kiện của hợp đồng ngoại thương là

cơ sở để đi đến kí kết hợp đồng Bên cạnh đó, những tranh chấp trong thương mạiquốc tế đòi hỏi chi phí cao…Chính vì vậy, đàm phán trong kinh doanh xuất nhậpkhẩu càng đòi hỏi phải kinh tế, phải áp dụng một cách khéo léo nghệ thuật đàmphán thì mới nhanh chóng đạt được thành công như mong muốn

Ký kết hợp đồng xuất khẩu: Về thực chất, hợp đồng xuất khẩu là những thỏathuận và các điều kiện mua bán hàng hóa, khối lượng hàng, chất lượng hàng hóa,giá cả, điều kiện giao nhận, các điều khoản thanh toán… Giữa doanh nghiệp thamgia xuất khẩu và các doanh nghiệp, khách hàng cụ thể Những thỏa thuận này đượcthể hiện trong các văn bản hợp đồng nhất định Về mặt pháp lý, hợp đồng xuất khẩu

là căn cứ pháp luật ràng buộc, buộc các bên phải thực hiện các nghĩa vụ của mìnhcũng như được hưởng các quyền lợi nhất định Chính vì vậy, khi ký kết hợp đồngxuất khẩu, doanh nghiệp phải xem xét lại các khoản thỏa thuận trước khi ký kết hợpđồng xuất khẩu

Trước khi ký kết hợp đồng cần chú ý đến các khía cạnh: Tính hợp pháp củahợp đồng xuất khẩu; phải chú ý đến các nội dung, các điều khoản của hợp đồng vìđiều này là quan trọng nhất đối với một hợp đồng

* Thực hiện hợp đồng xuất khẩu

Sau khi ký kết hợp đồng xuất khẩu hàng hóa với khách hàng, mỗi mộtdoanh nghiệp phải xác định rõ trách nhiệm, nội dung và trình tự công việc phải làm

cố gắng không để xảy ra những sai sót, những thiệt hại đáng tiếc, hạn chế tối đanhững rủi ro có thể xảy ra

* Phân tích đánh giá hoạt động xuất khẩu

Việc phân tích đánh giá hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp là hết sứcquan trọng và cần thiết Nó cho phép doanh nghiệp xác định được hiệu quả thựchiện của mỗi hợp đồng xuất khẩu cũng như mỗi giai đoạn hoạt động xuất khẩu củadoanh nghiệp Nhờ cách đánh giá đó doanh nghiệp sẽ có những biện pháp ứng xửphù hợp với việc thực hiện các hợp đồng xuất khẩu tiếp theo Để đánh giá hiệu quảhoạt động xuất khẩu doanh nghiệp sử dụng các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả xuất khẩu

cả về mặt địmh tính và mặt định lượng

1.2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH

NGHIỆP NÔNG NGHIỆP

1.2.1 Cạnh tranh

Trong bất kỳ lĩnh vực hoạt động nào của đời sống kinh tế - xã hội cũng đều cóyếu tố cạnh tranh Cạnh tranh là một động lực góp phần cho xã hội loài người tồntại và phát triển, không có cạnh tranh sẽ không có sinh tồn và phát triển Đó là quiluật tồn tại của muôn loài Nhưng thế nào là cạnh tranh? Cho đến nay có nhiều địnhnghĩa khác nhau về cạnh tranh

Theo cách hiểu thông thường, cạnh tranh là quá trình mà các chủ thể tìm mọibiện pháp để vượt lên so với các đối thủ về một lĩnh vực nhất định Trong nhiềutrường hợp quá trình này được hiểu như là sự thi đua hay ganh đua Cạnh tranhcũng có thể được hiểu là quá trình tạo ra sự nổi trội của chủ thể so với các đối thủ.Đây là một quá trình sáng tạo và đổi mới có tính chất toàn diện

Về mặt lý luận, tùy từng giai đoạn, cách tiếp cận và mục đích nghiên cứu mà

có quan điểm khác nhau về cạnh tranh Theo giáo trình “Kinh tế chính trị Lênin” (Nhà xuất bản chính trị quốc gia năm 2005) thì “Cạnh tranh là sự ganh đua,

Mác-sự đấu tranh gay gắt giữa những người sản xuất kinh doanh hàng hóa nhằm giànhgiật những điều kiện có lợi trong sản xuất và tiêu thụ hàng hóa nhằm thu được lợinhuận cao nhất” Còn trong kinh tế thị trường, cạnh tranh là sự ganh đua giữa cácnhà kinh doanh trên thị trường nhằm giành ưu thế trên cùng một loại tài nguyên,một loại sản phẩm hoặc một loại khách hàng về phía mình bằng “ mọi biện pháp, cảnghệ thuật lẫn thủ đoạn” Trong khi đó, P.Samuelson cho rằng: “cạnh tranh là sựđối đầu giữa các doanh nghiệp cạnh tranh với nhau để giành khách hàng hoặc thịphần”

Sản xuất hàng hóa ngày càng phát triển thì cạnh tranh giữa các quốc gia, cácngành, các doanh nghiệp và các chủ thể kinh doanh diễn ra ngày càng quyết liệt vàgay gắt, người ta thường nói “ thương trường như chiến trường” để miêu tả sự khốcliệt của cạnh tranh Trong cơ chế thị trường muốn phát triển sản xuất hàng hóa thìphải chấp nhận cạnh tranh, vì cạnh tranh là một trong những đặc trưng cơ bản của

nền kinh tế thị trường, phản ánh mối quan hệ kinh tế giữa các chủ thể của nền kinh

tế thị trường cùng theo đuổi mục đích lợi nhuận tối đa Tham gia vào cạnh tranhgồm: chủ thể kinh tế, đối tượng tham gia cạnh tranh (các sản phẩm, hàng hoá vàdịch vụ), môi trường cạnh tranh (thị trường cạnh tranh)

* Chức năng của cạnh tranh:

Cạnh tranh có thể đưa đến lợi ích cho người này và thiệt hại cho người khác,song xét dưới góc độ toàn xã hội, cạnh tranh luôn có tác động tích cực Đối với nềnkinh tế, cạnh tranh đảm nhận một số chức năng quan trọng sau:

+ Cạnh tranh đảm bảo điều chỉnh cung-cầu và là động lực thúc đẩy đổi mới:

Khi cung hàng hóa nào đó lớn hơn cầu, cạnh tranh giữa những người bán làmcho giá cả thị trường giảm xuống, chỉ những cơ sở kinh doanh có đủ khả năng côngnghệ, trang bị kỹ thuật, phương thức quản lý và hạ được giá bán mới tồn tại Do vậycạnh tranh là nhân tố quan trọng kích thích việc ứng dụng khoa học công nghệ tiêntiến trong sản xuất

Khi cung một hàng hóa nào đó thấp hơn cầu, hàng hóa đó trở nên khan hiếmtrên thị trường, giá cả tăng lên tạo ra lợi nhuận cao hơn mức bình quân Khi đóngười kinh doanh sẽ đầu tư vốn xây dựng thêm cơ sở sản xuất mới hoặc nâng caonăng lực sản xuất của những cơ sở sản xuất sẵn có Đó là động lực làm tăng thêmlượng vốn đầu tư cho sản xuất kinh doanh, nâng cao năng lực sản xuất trong toàn xãhội

+ Hướng việc sử dụng các nhân tố sản xuất vào những nơi hiệu quả nhất :

Mục đích của cạnh tranh trên thị trường của các chủ thể kinh tế là giành lợi thế

để hạ thấp giá các yếu tố “đầu vào” và nâng cao giá của “đầu ra” sao cho mức chiphí thấp nhất, giành được lợi nhuận cao nhất Như vậy trên phương diện toàn xã hộicạnh tranh là phương thức phân bổ các nguồn lực một cách tối ưu và do đó nó trởthành động lực bên trong thúc đẩy nền kinh tế phát triển Trong cạnh tranh tất yếu

sẽ có doanh nghiệp ngày càng lớn mạnh nhờ làm ăn hiệu quả, đồng thời có doanhnghiệp bị phá sản do làm ăn không hiệu quả Đối với xã hội, phá sản doanh nghiệp

không hoàn toàn mang ý nghĩa tiêu cực vì các nguồn lực của xã hội được chuyểnsang nhà kinh doanh khác tiếp tục sử dụng một cách hiệu quả hơn.

+ Tạo môi trường thuận lợi để sản xuất thích ứng với sự biến động của cầu và công nghệ sản xuất

Cạnh tranh buộc các chủ thể kinh doanh luôn quan tâm đến việc cải tiến côngnghệ, trang bị sản xuất và phương thức quản lý nhằm nâng cao chất lượng sảnphẩm, hạ giá thành sản phẩm và trên cơ sở đó hạ giá bán của sản phẩm

* Các công cụ cạnh tranh chủ yếu:

- Cạnh tranh bằng sản phẩm :

+ Cạnh tranh bằng chất lượng sản phẩm:

Tùy theo từng sản phẩm khác nhau với các đặc điểm khác nhau để lựa chọnchỉ tiêu phản ánh chất lượng sản phẩm khác nhau Trên thương trường, nếu nhiềuhàng hóa có công dụng như nhau, giá cả bằng nhau thì người tiêu dùng sẽ sẵn sàngmua hàng hóa nào có chất lượng cao hơn Nếu tạo ra nhiều lợi thế cho chỉ tiêu nàythì sản phẩm càng có nhiều cơ hội giành thắng lợi trong cạnh tranh trên thị trường.+ Cạnh tranh bằng bao bì, nhãn mác của sản phẩm:

Khi sản xuất hàng hóa ngoài chất lượng sản phẩm, người sản xuất còn phảiquan tâm đến bao bì của sản phẩm Bao bì phải đảm bảo kỹ thuật, vệ sinh, ngoài racòn phải thiết kế bắt mắt, đa dạng về mẫu mã… Có như vậy mới tạo ra tính cạnhtranh cao của sản phẩm hàng hóa trên thị trường

thường được áp dụng vào cuối vòng đời của sản phẩm Vì vậy doanh nghiệp cầnphải lựa chọn thời điểm thích hợp để tiến hành sử dụng giá cả làm công cụ cạnhtranh.

- Cạnh tranh bằng phân phối và dịch vụ sau bán hàng:

Ngày nay các doanh nghiệp thường có một cơ cấu sản phẩm rất đa dạng,phong phú để đáp ứng tốt nhất cho những nhu cầu khác nhau của những người tiêudùng khác nhau Với mỗi sản phẩm khác nhau, mỗi nhóm khách hàng khác nhau thì

sẽ có tương ứng các hình thức và các kênh phân phối tương ứng Việc định đượckênh phân phối chủ lực có ý nghĩa quyết định trong việc tối thiểu hóa chi phí dànhcho tiêu thụ sản phẩm

Doanh nghiệp cần có hệ thống bán hàng phong phú, đặc biệt là hệ thống cáckho bãi, các trung tâm bán hàng và giới thiệu sản phẩm để cung cấp tốt nhất hànghóa đến tay người tiêu dùng Bên cạnh đó cần phải có các dịch vụ bán hàng và saubán hàng hợp lý, hiệu quả hỗ trợ tốt nhất cho việc bán hàng, đồng thời cần kết hợphợp lý giữa phương thức bán hàng và phương thức thanh toán

1.2.2 Khái niệm về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nông nghiệp

Trong cạnh tranh nảy sinh ra kẻ có khả năng cạnh tranh mạnh, người có khảnăng cạnh tranh yếu hoặc sản phẩm có khả năng cạnh tranh mạnh, sản phẩm có khảnăng cạnh tranh yếu Khả năng cạnh tranh đó gọi là năng lực cạnh tranh hay sứccạnh tranh

Có nhiều cách hiểu khác nhau về năng lực cạnh tranh (NLCT) song khi nóiđến thường nhìn nhận dưới 4 cấp độ: NLCT quốc gia, NLCT của ngành, NLCT củadoanh nghiệp, NLCT của sản phẩm

Khi nói đến NLCT của một quốc gia, người ta thường nói tới khả năng cảithiện thu nhập, tạo việc làm cho dân cư hoặc khả năng tăng năng suất tổng hợp cácyếu tố của nền kinh tế quốc dân… thông qua các chỉ số lợi thế so sánh hữu hiệu, chiphí nguồn lực trong nước, tỷ giá hối đoái hữu hiệu…

NLCT sản phẩm được nhận biết qua lợi thế cạnh tranh của sản phẩm đó vớicác sản phẩm khác cùng loại Một sản phẩm mà có chi phí trên một đơn vị thấp hơn,

sản phẩm có chất lượng cao hơn so với đối thủ cạnh tranh sản xuất sản phẩm đó thìdoanh nghiệp đã tạo ra sản phẩm có NLCT Lợi thế của sản phẩm bao gồm các yếu

tố bên trong và các yếu tố bên ngoài tác động đến Đó là giá cả, chất lượng, hìnhthức, mẫu mã, chủng loại sản phẩm, dịch vụ sau bán hàng…

Theo Fafchamps, NLCT của một doanh nghiệp là năng lực của doanh nghiệp

đó có thể sản xuất sản phẩm với chi phí biến đổi trung bình thấp hơn giá của nó trênthị trường, có nghĩa là doanh nghiệp nào có năng lực sản xuất ra sản phẩm có chấtlượng tương tự như sản phẩm của doanh nghiệp khác, nhưng với chi phí thấp hơnthì được coi là có năng lực cạnh tranh cao hơn

Randall lại cho rằng NLCT của doanh nghiệp là năng lực giành được và duytrì thị phần trên thị trường với lợi nhuận nhất định

Theo Phillip Laser, NLCT của một doanh nghiệp trong một lĩnh vực được xácđịnh bằng những thế mạnh mà doanh nghiệp có được hoặc huy động được để có thểcạnh tranh thắng lợi

Một quan niệm khác cho rằng “Sức cạnh tranh của doanh nghiệp thể hiện thựclực và lợi thế của doanh nghiệp so với đối thủ trong việc sản xuất và cung ứng hànghóa”

Như vậy trên thực tế đang tồn tại nhiều quan niệm cụ thể khác nhau về NLCTcủa doanh nghiệp Tuy nhiên các quan niệm đều đề cập đến hai vấn đề cơ bản khinói về cạnh tranh là chiếm lĩnh thị trường và thu lợi nhuận cho nhà sản xuất, kinhdoanh, trong đó mục tiêu cuối cùng là thu được lợi nhuận cao nhất Có thể nói rằng,cạnh tranh của doanh nghiệp là tập hợp những hành vi nhằm giành lấy những lợi thế

để thực hiện phương án kinh doanh thu được lợi nhuận cao nhất trong những điềukiện khách quan cụ thể nhất định

NLCT của doanh nghiệp là tổng hợp năng lực nắm giữ và nâng cao thị phầncủa chủ thể trong sản xuất kinh doanh hàng hóa với mức độ có thể đạt được hiệuquả cao nhất trong những điều kiện khách quan cụ thể nhất định

Từ đó có thể thấy rằng, hai tiêu thức cơ bản đánh giá năng lực cạnh tranh củadoanh nghiệp là: thị phần của doanh nghiệp và lợi nhuận của doanh nghiệp

Doanh nghiệp nông nghiệp là doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh những sảnphẩm nông nghiệp Doanh nghiệp nông nghiệp nhà nước là loại hình doanh nghiệpnông nghiệp do nhà nước thành lập, đầu tư vốn và quản lý với tư cách chủ sở hữu,

là pháp nhân kinh tế hoạt động theo pháp luật, thực hiện các mục tiêu kinh tế xã hội

do nhà nước giao Do nông nghiệp có những đặc điểm đặc thù rất khác biệt so vớinhững ngành khác nên khi xét đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nôngnghiệp cần phải xét đến yếu tố này

1.2.3 Mối quan hệ giữa NLCT của sản phẩm và NLCT của doanh nghiệp

Nói tới khả năng cạnh tranh của một nền kinh tế của một quốc gia phải xemxét trên 4 mặt: khả năng cạnh tranh của từng ngành, từng mặt hàng và loại hình dịch

vụ, khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp, khả năng cạnh tranh của cả quốc gia.Giữa các mặt trên gắn bó mật thiết với nhau, tác động qua lại lẫn nhau Trong đóNLCT của doanh nghiệp và NLCT của sản phẩm có liên quan chặt chẽ với nhaunhất

NLCT của sản phẩm thể hiện năng lực của sản phẩm đó thay thế một sảnphẩm khác đồng nhất hoặc khác biệt, có thể do đặc tính, chất lượng sản phẩm hoặcgiá cả sản phẩm NLCT của doanh nghiệp là khả năng vượt qua các đối thủ cạnhtranh để duy trì và phát triển chính bản thân họ Thông thường người ta đánh giákhả năng này thông qua các yếu tố nội tại của doanh nghiệp, trong đó các vấn đề vềsản phẩm là những vấn đề có tính chất quyết định đến NLCT của doanh nghiệp Dovậy, nâng cao NLCT của sản phẩm vừa là một trong những bộ phận cấu thành, vừa

là một trong những mục tiêu của nâng cao NLCT của doanh nghiệp

Mặc dù thường phân biệt NLCT của sản phẩm và NLCT của doanh nghiệp,nhưng nếu trên cùng một thị trường, có thể nói NLCT của sản phẩm và NLCT củadoanh nghiệp rất gần với nhau Khi nói với NLCT của doanh nghiệp người tathường gắn nó với một số sản phẩm nhất định nào đó

1.2.4 Các yếu tố cấu thành NLCT của doanh nghiệp

NLCT của doanh nghiệp được cấu thành bởi nhiều yếu tố như: Vốn, trình độcông nghệ sản xuất, trình độ tổ chức quản lý, chất lượng nguồn nhân lực… Các yếu

tố trên có mối quan hệ khăng khít, tác động qua lại lẫn nhau để tạo ra năng lực cạnhtranh cao nhất cho sản phẩm.

1.2.4.1 Trình độ tổ chức, quản lý của doanh nghiệp

Trình độ tổ chức quản lý là một trong các yếu tố quan trọng hàng đầu tạo nêntính cạnh tranh cao của sản phẩm Muốn tổ chức và quản lý tốt thì trước hết doanhnghiệp phải có ban lãnh đạo giỏi vừa có tâm, có tầm và có tài Ban lãnh đạo của một

tổ chức có vai trò rất quan trọng, là bộ phận điều hành, nắm toàn bộ nguồn lực của

tổ chức, vạch ra đường lối chiến lược, chính sách, kế hoạch hoạt động, hướng dẫn,đôn đốc, kiểm tra, đánh giá mọi hoạt động của các phòng, ban để đưa hoạt động của

tổ chức do mình quản lý đạt hiệu quả cao nhất Ban lãnh đạo có vai trò rất quantrọng như vậy, nên phải chọn lựa người lãnh đạo, người đứng đầu ban lãnh đạo đảmbảo đủ các tiêu chuẩn để có thể điều hành quản lý doanh nghiệp hoạt động đạt hiệuquả cao Nhìn chung người lãnh đạo giỏi là người có kỹ năng chuyên môn, kỹ năng

về quan hệ với con người, hiểu con người và biết thu phục lòng người, có kỹ năngnhận thức chiến lược, tức là nhạy cảm với sự thay đổi của môi trường kinh doanh để

dự báo và xây dựng chiến lược thích ứng

Để tổ chức quản lý tốt thì vấn đề thứ hai mà doanh nghiệp cần phải có là mộtphương pháp quản lý, điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh tốt Đó là phươngpháp quản lý hiện đại mà các phương pháp đó đã được nhiều doanh nghiệp trên thếgiới áp dụng thành công như phương pháp quản lý theo tình huống, quản lý theochất lượng…

Ngoài ra để tổ chức quản lý tốt hoạt động sản xuất kinh doanh thì doanhnghiệp cần phải có hệ thống tổ chức gọn nhẹ Hệ thống tổ chức gọn nhẹ là hệ thống

tổ chức ít cấp, linh hoạt, dễ thay đổi khi môi trường kinh doanh thay đổi, quyền lựcđược phân chia để mệnh lệnh truyền đạt được nhanh chóng, góp phần tạo ra năngsuất cao

Mặt khác, doanh nghiệp cần có văn hóa doanh nghiệp tốt, vững mạnh và cóbản sắc, cố kết được các thành viên trong tổ chức nhìn về một hướng, tạo ra một tậpthể mạnh Nghĩa là có cam kết chất lượng minh bạch giữa doanh nghiệp và xã hội,

mọi hoạt động sản xuất kinh doanh phải theo pháp luật, có lương tâm và đạo đứctrong kinh doanh, làm kinh tế giỏi và tích cực tham gia các hoạt động xã hội; môitrường bên trong và bên ngoài phải xanh, sạch, đẹp…

1.2.4.2 Nguồn lực của doanh nghiệp

- Nguồn tài chính:

Hoạt động tài chính là một trong những nội dung cơ bản của hoạt động kinhdoanh của doanh nghiệp nhằm giải quyết các vấn đề kinh tế, kỹ thuật, công nghệ,lao động… phát sinh trong quá trình kinh doanh dưới hình thức giá trị Hoạt độngsản xuất kinh doanh ảnh hưởng đến tình hình tài chính, ngược lại tình hình tài chínhtốt hay xấu sẽ có tác động thúc đẩy hay cản trở quá trình sản xuất kinh doanh

Trước hết năng lực tài chính của một doanh nghiệp được thể hiện ở qui mônguồn vốn tự có, năng lực huy động các nguồn vốn phục vụ cho sản xuất kinhdoanh và hiệu quả sử dụng các nguồn vốn đó Một doanh nghiệp có NLCT là doanhnghiệp có nguồn vốn dồi dào, luôn đảm bảo huy động được vốn trong những điềukiện cần thiết, có nguồn vốn huy động hợp lý Đồng thời doanh nghiệp phải có kếhoạch sử dụng đồng vốn có hiệu quả để phát triển lợi nhuận, phải hạch toán các chiphí một cách rõ ràng để xác định được hiệu quả một cách chính xác

- Nguồn nhân lực:

Nguồn nhân lực là nhân tố cơ bản và đặc biệt quan trọng đối với sự tồn tại vàphát triển của doanh nghiệp trong sản xuất kinh doanh Trình độ của nguồn nhânlực thể hiện ở trình độ quản lý của các cấp lãnh đạo, trình độ lành nghề của nhânviên, công nhân; trình độ nhân lực cao sẽ tạo ra các sản phẩm có hàm lượng chấtxám cao

Để nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp cần có ban lãnh đạo giỏi Songnhư thế chưa đủ, mà còn cần có đội ngũ lao động với trình độ tay nghề chuyên sâu,

có năng lực sáng tạo, trung thực trong công việc Họ chính là những người thựchiện những ý tưởng, chiến lược và chiến thuật kinh doanh của đội ngũ lãnh đạo cấptrên, những người tạo nên chất lượng và sức cạnh tranh của doanh nghiệp

- Trình độ công nghệ:

Để có NLCT doanh nghiệp tốt thì phải được trang bị bằng công nghệ sản xuấttiên tiến hiện đại Công nghệ hiện đại là công nghệ sử dụng ít nhân lực, thời giantạo ra sản phẩm ngắn, tiêu hao năng lượng, nguyên liệu thấp, năng suất cao, chấtlượng sản phẩm tốt, không gây ô nhiễm môi trường Sử dụng công nghệ hiện đạigiúp cho doanh nghiệp tăng năng suất lao động, giảm giá thành, chất lượng sảnphẩm tốt, do đó làm NLCT của sản phẩm tăng

1.2.4.3 Các yếu tố liên quan đến NLCT của sản phẩm

a) Chất lượng sản phẩm :

* Quan niệm chất lượng sản phẩm

Để hiểu như thế nào là chất lượng sản phẩm là vấn đề không đơn giản Có thểnói chất lượng sản phẩm là một vấn đề không mới và được sử dụng rộng rãi hàngngày, nhưng chất lượng sản phẩm là một phạm trù rất rộng và phức tạp, nên cónhiều quan niệm khác nhau về chất lượng sản phẩm

Quan niệm xuất phát từ sản phẩm cho rằng chất lượng sản phẩm được phảnánh bởi các thuộc tính đặc trưng của sản phẩm đó Theo quan điểm này chất lượngsản phẩm phụ thuộc vào số lượng và chất lượng của các thuộc tính của nó Quanniệm này đã đồng nghĩa chất lượng sản phẩm với số lượng các thuộc tính hữu íchcủa sản phẩm

Theo quan niệm của các nhà sản xuất thì chất lượng là sự hoàn hảo và phù hợpcủa một sản phẩm với một tập hợp các yêu cầu hoặc tiêu chuẩn, qui cách đã đượcxác định trước Tuy nhiên quan niệm chất lượng này chỉ phản ánh mối quan tâm củangười sản xuất đến việc đạt được những chỉ tiêu chất lượng đặt ra mà chưa quantâm đầy đủ đến các yêu cầu của người tiêu dùng

Xuất phát từ người tiêu dùng chất lượng được định nghĩa là sự phù hợp củasản phẩm với mục đích hoặc yêu cầu của người tiêu dùng Khái niệm này cho thấy

có sự quan tâm đầy đủ của các doanh nghiệp hơn đến nhu cầu của người tiêu dùng

Nó tạo nên sự cân bằng giữa thỏa mãn khách hàng với chất lượng

Ngày nay khi nói đến chất lượng tổng hợp bao gồm chất lượng sản phẩm, chấtlượng dịch vụ sau khi bán hàng và chi phí bỏ ra để đạt được mức chất lượng đó.Quan niệm này đặt chất lượng sản phẩm trong mối quan hệ chặt chẽ với chất lượngdịch vụ, chất lượng các điều kiện giao hàng và hiệu quả của việc sử dụng các nguồnlực.

* Quản lý chất lượng sản phẩm

Mỗi doanh nghiệp cần nhận thức rõ đầy đủ bản chất và những yêu cầu đặt ratrong quản lý chất lượng nhằm phát huy lợi thế cạnh tranh đích thực từ chất lượngsản phẩm Trong bối cảnh toàn cầu hóa, hoạt động của doanh nghiệp không thểkhép kín nội bộ, tách rời mà phải luôn gắn với xu thế vận động của thị trường vớitình hình cạnh tranh và với thực tế quản lý kinh doanh của bản thân từng doanhnghiệp Vì vậy chất lượng không thể là sự đánh giá chủ quan của nhà quản lý hoặccủa người sản xuất mà chính là sự thỏa mãn và vượt mong đợi của khách hàng vềmột loại sản phẩm hay dịch vụ nào đó

Để đảm bảo NLCT của sản phẩm thì chất lượng của sản phẩm phải xuất phát

từ người tiêu dùng nhận thức về các yếu tố chất lượng như thế nào Một sản phẩmđược đánh giá là tốt hơn sản phẩm của các đối thủ cạnh tranh xét trên một số yếu tố

cơ bản sau: công dụng hay giá trị sử dụng, độ tin cậy, độ bền, tính an toàn và mức

độ gây ô nhiễm, thẩm mỹ…

Ngoài những thuộc tính hữu hình, có thể đánh giá cụ thể mức chất lượng sảnphẩm còn có các thuộc tính vô hình khác không biểu hiện một cách cụ thể dướidạng vật chất nhưng lại có ý nghĩa quan trọng đối với khách hàng khi đánh giá chấtlượng của một sản phẩm Ngày nay những dịch vụ đi kèm sản phẩm, tên, nhãn hiệu,danh tiếng, uy tín của sản phẩm cũng được coi là yếu tố chất lượng vô hình tác độnglên tâm lý lựa chọn sản phẩm của khách hàng, thu hút sự chú ý và kích thích hammuốn mua hàng của họ

* Chất lượng sản phẩm ảnh hưởng đến NLCT của sản phẩm :

Chất lượng sản phẩm là mức độ của một tập hợp các đặc tính của sản phẩmlàm thỏa mãn nhu cầu của người tiêu dùng Một sản phẩm có nhiều đặc tính, nhiều

chỉ tiêu chất lượng Nếu tập hợp các đặc tính đó làm thỏa mãn được yêu cầu củakhách hàng thì sản phẩm mới gọi là có chất lượng Trong các chỉ tiêu chất lượngsản phẩm có các chỉ tiêu đặc biệt quan trọng như chỉ tiêu về công dụng, về thẩm

mỹ, về kinh tế, an toàn vệ sinh Mặc dù vậy, nếu có một chỉ tiêu nào đó không đảmbảo yêu cầu thì sản phẩm không có chất lượng

Nội dung của chất lượng sản phẩm hữu hình thể hiện ở hai mặt là trình độ kỹthuật của sản phẩm và mặt kinh tế Trình độ kỹ thuật của sản phẩm thể hiện qua cáchỉ tiêu an toàn, vệ sinh, thẩm mỹ, công dụng, tiện dùng Mặt kinh tế thể hiện ở chiphí sản xuất, chi phí đảm bảo chất lượng, chi phí sử dụng và chi phí môi trường.Chất lượng sản phẩm chịu ảnh hưởng lớn vào quá trình nghiên cứu, thiết kế,chế tạo, sản xuất, phân phối sản phẩm và các yếu tố bên trong, bên ngoài khác củadoanh nghiệp Ngoài ra chất lượng sản phẩm còn phụ thuộc vào yếu tố con người,công nghệ, máy móc thiết bị, nguyên vật liệu và môi trường

Chất lượng sản phẩm tốt là yếu tố quan trọng nhất để nâng cao NLCT cho sảnphẩm Trước đây giá cả thường là yếu tố quan trọng nhất của NLCT vì lúc bấy giờđời sống, vật chất của con người chưa cao Ngày nay cuộc sống của con người ngàycàng được nâng cao, do đó yếu tố chất lượng đã đứng hàng đầu trong các yếu tốcạnh tranh của sản phẩm, sau đó mới là yếu tố giá

b) Chi phí sản xuất và giá cả sản phẩm

Chi phí sản xuất ảnh hưởng rất lớn tới giá cả sản phẩm, mà giá cả sản phẩmquyết định rất lớn đến hành vi tiêu dùng của người tiêu dùng trong xã hội Do đó chiphí sản xuất thấp thì giá bán sản phẩm sẽ thấp hơn, tạo ra sức cạnh tranh cao hơn sovới các sản phẩm khác khi phải cạnh tranh về giá

Giá cả là yếu tố quan trọng thứ hai của NLCT của sản phẩm sau yếu tố chấtlượng Chất lượng sản phẩm tốt kèm theo giá rẻ là một lợi thế cạnh tranh lớn Để cógiá cả thấp, doanh nghiệp phải tìm mọi cách để giảm chi phí sản xuất Do đó, doanhnghiệp phải sử dụng có hiệu quả các nguồn lực, phải quản lý theo phương pháp hiệnđại, phải áp dụng công nghệ hiện đại… Giảm chi phí là điều kiện rất quan trọng để

doanh nghiệp có thể giảm được giá bán khi chất lượng tương đương với các đối thủ

d) Thời gian cung cấp hàng

Cung cấp hàng phải kịp thời, nhanh chóng và chính xác, đây là một trong cácyếu tố gốp phần bảo đảm tính cạnh tranh của sản phẩm Khi đã có chất lượng tốt,giá cả hợp lý thì thời gian cung cấp nhanh là yếu tố quan trọng để thu hút kháchhàng Cung cấp kịp thời làm cho đối tác không lỡ kế hoạch, không mất thời cơ do

đó tạo được uy tín đối với khách hàng

Việc cung cấp sản phẩm đúng thời điểm cũng là yếu tố làm tăng NLCT củadoanh nghiệp Việc bán hàng đúng vào lúc nhu cầu đang cao giúp doanh nghiệp bánđược nhiều hàng, đem lại lợi nhuận cao

sản phẩm và nâng cao chất lượng các dịch vụ đi kèm sản phẩm sẽ góp phần nângcao NLCT của sản phẩm trên thị trường.

1.2.4.4 Chiến lược marketing

Chiến lược marketing là một chiến lược bộ phận trong chiến lược kinh doanhcủa doanh nghiệp, nó đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện tốt các kế hoachkinh doanh, góp phần hiệu quả trong việc nâng cao NLCT và hiệu quả kinh doanhcủa doanh nghiệp Sử dụng những chiến lược marketing thích hợp sẽ giúp chodoanh nghiệp chiếm giữ được vị trí dẫn đầu trên thị trường so với các đối thủ cạnhtranh

* Chiến lược sản phẩm

Trên thị trường có rất nhiều doanh nghiệp cùng sản xuất ra một loại sản phẩmvới mẫu mã, chất lượng và giá bán khác nhau Để sản phẩm của mình luôn chiếmgiữ một thị phần lớn, thì đòi hỏi các doanh nghiệp luôn phải tìm cách nâng cao chấtlượng, đa dạng sản phẩm về mẫu mã, chủng loại để đáp ứng nhu cầu ngày càng caocủa khách hàng

Khách hàng có những nhu cầu khác nhau đối với những sản phẩm khác nhau

và trong những thời điểm khác nhau Do vậy, muốn duy trì sản xuất và tiêu thụ sảnphẩm thì doanh nghiệp phải có chiến lược sản phẩm chính xác, linh hoạt và hiệuquả

* Chiến lược giá

Đối với doanh nghiệp dù hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh nào, trong điềukiện cơ chế thị trường thì giá cả sản phẩm và dịch vụ do doanh nghiệp cung cấp làyếu tố quyết định sự sống còn của doanh nghiệp Bởi yếu tố giá cả là yếu tố trựctiếp tạo ra doanh thu và lợi nhuận thực tế cho doanh nghiệp Mặt khác, đối vớingười tiêu dùng, giá cả là chỉ số quan trọng để làm căn cứ cho việc quyết định tiêudùng của họ

Việc định giá bán sản phẩm có vai trò quan trọng đối với cả doanh nghiệp vàngười tiêu dùng Đối với doanh nghiệp nếu giá được xác định quá cao thì khốilượng sản phẩm tiêu thụ sẽ bị hạn chế và ngược lại, nếu giá được định giá thấp thì

thu nhập từ mỗi đơn vị sản phẩm sẽ thấp đi Đối với người tiêu dùng định giá sảnphẩm sẽ ảnh hưởng tới thái độ tiếp nhận của họ Bởi vì người tiêu dùng thườngquan niệm rằng giá cả có liên quan đến chất lượng Đối với những sản phẩm cùngloại, sản phẩm nào có giá cao hơn thường có chất lượng tốt hơn.

* Chiến lược xây dựng kênh phân phối

Lưu thông phân phối hàng hóa là khâu kết nối sản xuất với tiêu dùng, kết nốicác ngành kinh tế, các doanh nghiệp với nhau Trong nền kinh tế thị trường, trình độ

xã hội hóa sản xuất ngày càng cao, thị trường ngày càng phát triển cả chiều rộng vàchiều sâu thì hoạt động lưu thông phân phối càng trở nên sôi động với nhiều hìnhthức, nhiều kênh phân phối phong phú

Kênh phân phối giúp cho người tiêu dùng có được sản phẩm vào thời điểm, ởnơi, ở dạng mà họ mong muốn Kênh phân phối có một vai trò rất quan trọng trongchiến lược cạnh tranh của doanh nghiệp Kênh phân phối có thể so sánh với mộtđường ống mà thông qua nó nước sẽ chảy từ nguồn đến điểm cuối cùng Các kênhphân phối làm cho hàng hóa chảy từ nhà sản xuất thông qua trung gian tới ngườimua hàng Trong nhiều trường hợp nó ảnh hưởng quyết định đến sự thành bại củadoanh nghiệp Ngày nay người ta càng ý thức được vai trò của kênh phân phối trongviệc tạo ra lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp Sở dĩ có điều đó là do ngày nay chiphí vận chuyển đang tăng lên nhất là sau những lần biến động của giá dầu Một lý

do khác nữa là do các dòng sản phẩm ngày càng nhiều, điều này làm cho các doanhnghiệp có thể gặp khó khăn trong việc quản lý sản phẩm và đảm bảo giao cho kháchhàng đúng sản phẩm họ cần Đồng thời để xây dựng hoặc thay đổi kênh phân phốicần rất nhiều công sức và thời gian Do vậy doanh nghiệp cần chọn các kênh phânphối thích hợp với sản phẩm kinh doanh của mình và tổ chức sử dụng có hiệu quảcác kênh đó

chậm, sản phẩm sẽ được tiêu thụ chậm Bởi vậy doanh nghiệp cần quảng cáo và xâydựng thương hiệu cho sản phẩm của mình Cùng với sự phát triển của khoa họccông nghệ, ngày nay các hình thức quảng cáo ngày càng phong phú và đa dạng như

có thể quảng cáo qua tivi, radio, báo và tạp chí, internet, palo, …

Để nâng cao NLCT các doanh nghiệp cần phải thường xuyên đánh bóng chothương hiệu của mình Thương hiệu càng nổi tiếng thì khách hàng sẽ chọn mua sảnphẩm càng nhiều và khả năng cạnh tranh của sản phẩm đó càng cao

1.2.4.5 Danh tiếng, uy tín của doanh nghiệp.

Đây là yếu tố mang tính tổng hợp các yếu tố đã trình bày ở trên Để có được

uy tín, danh tiếng, doanh nghiệp phải trải qua quá trình phấn đấu lâu dài, kiên trìtheo đuổi mục tiêu chiến lược đúng đắn của mình Uy tín, danh tiếng được xây dựngbằng chất lượng của cả hệ thống quản lý của doanh nghiệp, chất lượng của ban lãnhđạo, chất lượng của từng con người trong doanh nghiệp Chất lượng con người đượchình thành qua quá trình giáo dục, đào tạo và rèn luyện; uy tín được xây dựng nênbằng chất lượng sản phẩm mà doanh nghiệp tạo ra và sự đóng góp của doanhnghiệp vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế - xã hội, các dịch vụ đi kèm trước

và sau khi bán sản phẩm

1.2.5 Các chỉ tiêu đánh giá NLCT của doanh nghiệp

1.2.5.1 Sản lượng, doanh thu xuất khẩu

Khi sản lượng và doanh thu xuất khẩu một loại hàng hóa có được mức tăngtrưởng đều đặn qua các năm thì có thể đánh giá là hàng hóa có được NLCT tốt,được thị trường quốc tế chấp nhận Ngược lại nếu nhu cầu của thị trường nhập khẩuđang tăng lên nhưng sản lượng và doanh thu xuất khẩu hàng hóa không có đượcmức tăng trưởng đều đặn hoặc suy giảm thì chứng tỏ rằng NLCT của hàng hóachưa cao so với đối thủ cạnh tranh

1.2.5.2 Thị phần của doanh nghiệp :

Thị phần của doanh nghiệp là tỷ trọng tổng số hàng hóa của doanh nghiệp bántrên thị trường so với tổng số khối lượng hàng hóa bán trên thị trường trong một

thời điểm nhất định Doanh nghiệp có sức cạnh tranh cao thể hiện ở chỗ nó chiếm tỷtrọng doanh số bán trên thị trường lớn và ngược lại.

1.2.5.3 Tỷ suất lợi nhuận của doanh nghiệp

Tỷ suất lợi nhuận của doanh nghiệp là chỉ tiêu tổng hợp phản ánh hiệu quả củahoạt động của doanh nghiệp, đồng thời cũng phản ánh NLCT của doanh nghiệp trênthị trường

Lợi nhuận của doanh nghiệp

Tỷ suất lợi nhuận =

Doanh thu của doanh nghiệp

1.2.5.4 Tỷ lệ giữa doanh thu xuất khẩu so với doanh thu của đối thủ cạnh tranh mạnh nhất

Sử dụng phương pháp này người ta có thể lựa chọn từ hai đến năm nước xuấtkhẩu cùng loại hàng hóa tới cùng một thị trường để so sánh Tỷ lệ này được xácđịnh như sau:

A

Tỷ lệ so với các đối thủ =

cạnh tranh mạnh nhất B

Trong đó: A là kim ngạch xuất khẩu sản phẩm tới một thị trường

B là kim ngạch xuất khẩu sản phẩm cùng loại tới cùng thị trườngcủa đối thủ cạnh tranh mạnh nhất

Phương pháp này cho biết khoảng cách giữa một nước xuất khẩu so với cácnước xuất khẩu cạnh tranh khác về cùng một lọai hàng hóa trên cùng một thị trường

cụ thể

1.2.5.5 Các tiêu thức về yếu tố cấu thành NLCT

Đó là các tiêu thức: tương quan về giá hoặc chất lượng so với giá/chất lượngsản phẩm hoặc dịch vụ cạnh tranh

1.3 Sự cần thiết phải nâng cao NLCT của doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh rau quả trong điều kiện hiện nay

Mặt hàng rau quả ngày càng được người tiêu dùng trong nước và thế giới ưuchuộng do rau quả có nhiều tác dụng tốt cho sức khỏe con người Rau quả cung cấp

đủ vi lượng và vitamin cho cơ thể Ăn trái cây giúp con người chống béo phì, hạnchế sự phát triển một số bệnh nan y Rau quả Việt Nam rất phong phú và đa dạng,được trồng ở khắp ba miền Trái cây Việt Nam rất ngon, được người tiêu dùng thếgiới ưa chuộng do có hương thơm đặc trưng quyến rũ, màu sắc đẹp, vị ngọt chuadịu

Rau quả xuất khẩu của Việt Nam có hai dạng: tươi và chế biến Sản phẩm chếbiến gồm có sản phẩm khô và đóng hộp Tuy Việt Nam là nước có diện tích và sảnlượng rau quả lớn, nhưng lượng xuất khẩu còn thấp vì chất lượng thấp và NLCTcủa các doanh nghiệp xuất khẩu rau quả còn nhiều hạn chế

Xét về chất lượng sản phẩm, mặt hàng rau quả xuất khẩu của Việt Nam chưađảm bảo được độ đồng đều về màu sắc, độ đồng đều về kích cỡ, bao bì đẹp, không

có dư lượng thuốc bảo vệ thực vật Cho nên, mặc dù trái cây của ta thơm ngonnhưng chất lượng không đúng với qui định quốc tế nên sản phẩm của ta có giá thấphơn so với sản phẩm cùng loại của các nước trong khu vực và thế giới

Theo đánh giá của tổ chức tư vấn Masso Consulting, giá trị tạo ra trong chuỗigiá trị từ sản xuất đến tiêu dùng của hàng Việt Nam là rất thấp, còn phụ thuộc vàothị trường thế giới nên thường rơi vào thế bị động, nhất là đối với hàng nông sản

Từ đó khả năng xuất khẩu của Việt Nam được coi là thiếu tính bền vững, giá trị giatăng thấp, phụ thuộc nhiều vào yếu tố giá cả thế giới cũng như điều kiện tự nhiên.Bên cạnh đó, nhiều loại hàng của Việt Nam vẫn chưa tìm được chỗ đứng trên cácchỗ đứng trên các thị trường có sức mua hàng đầu như Mỹ, EU Có thể thấy rằng,các doanh nghiệp xuất khẩu rau quả cũng không nằm ngoài tình trạng này Xét vềNLCT của các doanh nghiệp xuất khẩu rau quả, thì nhìn chung sức cạnh tranh cònthấp so với các nước trong khu vực và thế giới Nguyên nhân chủ yếu của sức cạnh

tranh yếu là do công nghệ lạc hậu, chậm đổi mới, thiết bị máy móc cũ kỹ, trình độquản lý còn yếu, kinh nghiệm về cạnh tranh chưa cao…

Hiện nay Việt Nam đã chính thức là thành viên của Tổ chức thương mại thếgiới WTO, bên cạnh những cơ hội có được thì ngành nông nghiệp Việt Nam nóichung và các doanh nghiệp xuất khẩu rau quả nói riêng sẽ phải đối mặt với nhữngthách thức và khó khăn hơn cả Bởi nông nghiệp là ngành được bảo hộ nhiều nhất

từ trước đến nay, sau khi gia nhập WTO thì gần như sự bảo hộ không còn nữa.Khi đứng trước những yêu cầu mới, những thay đổi của Việt Nam liên quanđến sản xuất nông nghiệp thì đòi hỏi các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nàyphải tự thay đổi bản thân, nâng cao NLCT của mình để có thể tồn tại được trongmôi trường cạnh tranh ngày càng quyết liệt Bởi vậy việc nâng cao NLCT của cácdoanh nghiệp xuất khẩu rau quả là yêu cầu bức thiết cho sự tồn tại của chính doanhnghiệp

CHƯƠNG II THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH TRONG XUẤT KHẨU RAU

QUẢ CỦA TỔNG CÔNG TY RAU QUẢ, NÔNG SẢN 2.1 KHÁI QUÁT VỀ TỔNG CÔNG TY RAU QUẢ, NÔNG SẢN

Tổng công ty rau quả, nông sản là một Tổng công ty hoạt động theo mô hìnhTổng công ty 90-91 thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Năm 2006Tổng công ty chính thức chuyển sang hoạt động theo mô hình Công ty mẹ - công tycon Việc chuyển đổi này đã đánh dấu bước ngoặt lớn trong thay đổi mô hình hoạtđộng của Tổng công ty, tạo điều kiện cho Tổng công ty năng động hơn và có thểthích nghi nhanh chóng hơn với kinh tế thị trường Ngoài ra, chuyển đổi sang môhình Công ty mẹ-công ty con còn nhằm một mục đích sâu xa hơn đó là nhằm nângcao NLCT của Tổng công ty, đưa Tổng công ty tiến tới trở thành một tập đoàn lớn.Hiện nay, Tổng công ty có 33 đơn vị là công ty con, công ty liên kết, công ty liêndoanh với nước ngoài (Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản, Đài Loan), có chi nhánh và vănphòng đại diện tại một số nước Tổng công ty hoạt động trong phạm vi toàn quốc vàtoàn cầu, có quan hệ thương mại với trên 60 nước

Tổng công ty Rau quả, nông sản là doanh nghiệp nhà nước hàng đầu chuyên

về sản xuất, chế biến và kinh doanh xuất, nhập khẩu rau, quả, nông sản với kimngạch xuất khẩu rau, quả hàng năm chiếm khoảng 30% tổng kim ngạch xuất khẩurau, quả của Việt Nam Đến nay, các mặt hàng của Tổng công ty đã có mặt tại hơn

60 quốc gia trong đó những sản phẩm như dứa, rau, quả, gia vị được khách hàng

ưa chuộng tại nhiều thị trường lớn như EU, Mỹ, Nga, Trung Quốc…

2.1.2 Các lĩnh vực kinh doanh chủ yếu của Tổng công ty

- Sản xuất, chế biến, kinh doanh tiêu thụ nội địa và xuất nhập khẩu:

+ Rau, quả, nông, lâm, thuỷ hải sản, thực phẩm đồ uống, các loại tinh dầu.+ Giống: rau, hoa, quả, nông lâm, thuỷ hải sản

+ Các sản phẩm cơ khí, máy móc thiết bị phụ tùng phương tiện vận tải,chuyên ngành rau, quả, nông, lâm, thuỷ hải sản và chế biến thực phẩm

+ Phân bón hoá chất, nguyên nhiên vật liệu phục vụ chuyên ngành rau, quả,nông lâm, thuỷ hải sản và chế biến thực phẩm

- Kinh doanh tài chính, tham gia thị trường chứng khoán

- Sản xuất kinh doanh các lĩnh vực khác:

+ Giao nhận kho cảng vận tải và đại lý vận tải

+ Kinh doanh bất động sản, xây lắp công nghiệp và dân dụng

+ Khách sạn, văn phòng cho thuê

- Liên doanh liên kết với các tổ chức kinh tế trong và ngoài nước, tiếp nhận vàthực hiện các dự án hỗ trợ đầu tư phát triển kinh doanh của Tổng công ty

2.1.3 Cơ cấu tổ chức của Tổng công ty rau quả, nông sản

Đầu năm 2005, Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn chính thức phê duyệt

đề án, theo đó Tổng công ty tiến hành chuyển đổi các doanh nghiệp nhà nước trựcthuộc tổng công ty sang công ty cổ phần theo hình thức chi phối và không chi phối.Tổng công ty rau quả, nông sản được chính thức chuyển đổi hoạt động theo mô hìnhCông ty mẹ - công ty con từ tháng 1/2006 Từ khi chuyển sang hoạt động theo môhình Công ty mẹ – công ty con mô hình hoạt động của Tổng công ty được khái quáttheo sơ đồ sau:

Cùng với những yêu cầu của sự đổi mới để phù hợp với cơ chế thị trường,Tổng công ty đã sắp xếp lại cơ cấu tổ chức cho phù hợp với hoạt động sản xuất kinhdoanh trong thời kỳ mới, từ văn phòng Tổng công ty đến các đơn vị thành viênthành một hệ thống thống nhất, đơn giản nhưng hiệu quả hơn

Theo sơ đồ ta thấy, cơ cấu tổ chức của Tổng công ty bao gồm:

- Hội đồng quản trị: Hội đồng quản trị gồm 5 thành viên do Thủ tường Chính

phủ bổ nhiệm, miễn nhiệm theo đề nghị của Bộ NN&PTNT, thực hiện chức năngquản lý giám sát mọi hoạt động của Tổng công ty, chịu trách nhiệm về sự phát triểncủa Tổng công ty theo nhiệm vụ mà nhà nước giao

- Ban kiểm soát (3 người): Chịu trách nhiệm kiểm tra giám sát tính hợp pháp,

chính xác và trung thực trong quản lý, từ Tổng giám đốc đến các phòng ban chứcnăng và các đơn vị thành viên

- Ban Tổng giám đốc:

+ Tổng giám đốc: Là đại diện pháp nhân của Tổng công ty và chịu trách nhiệmtrước Hội đồng quản trị, trước pháp luật về điều hành hoạt động của Tổng công ty + Các Phó Tổng giám đốc (05 người): Có nhiệm vụ giúp Tổng giám đốc trongquá trình điều hành Tổng công ty theo nhiệm vụ và thẩm quyền được giao

- Các phòng chức năng: Có chức năng tham mưu giúp việc Hội đồng quản trị,

Tổng giám đốc trong việc điều hành bộ máy quản trị Năm 2006, Tổng công ty đãsắp xếp lại cơ quan văn phòng Tổng công ty với 05 phòng chức năng: Phòng tổchức hành chính, phòng kế toán tài chính, phòng kế hoạch tổng hợp, phòng tư vấnđầu tư xúc tiến thương mại, trung tâm kiểm tra chất lượng sản phẩm (KCS)

- Các đơn vị phụ thuộc: Năm 2006 Tổng công ty đã có quyết định thành lập

Công ty Vegetexco trên cơ sở tổ chức lại 10 phòng kinh doanh của Tổng công ty.Tính đến cuối năm 2007, công ty mẹ gồm: Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát,Ban giám đốc các đơn vị phụ thuộc và 05 phòng chức năng Ngoài ra 31 đơn vịthành viên hạch toán độc lập trước kia thì có 13 đơn vị là công ty con trong đó 6công ty cổ phần chi phối (>50% vốn điều lệ do nhà nước nắm giữ) Còn lại 19doanh nghiệp là công ty cổ phần không chi phối

2.1.4 Tình hình và kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của Tổng công ty rau quả, nông sản trong những qua

2.1.4.1 Kết quả sản xuất kinh doanh của Tổng công ty trong những năm qua

Với phương châm: khắc phục những tồn tại, vượt qua những khó khăn, tháchthức, phát huy những thuận lợi, tận dụng những cơ hội, trong những năm gần đây,kết quả hoạt động của Tổng công ty đã đạt được nhiều thành tích đáng kể trên cả 3lĩnh vực: nông nghiệp, công nghiệp và kinh doanh Tình hình sản xuất kinh doanhcủa Tổng công ty luôn đạt kết quả cao, tổng doanh thu năm sau cao hơn năm trước,thu nhập của cán bộ công nhân viên trong Tổng công ty không ngừng được cảithiện Kết quả đó thể hiện trên những mặt cụ thể sau:

* Về tình hình tài chính:

Tổng công ty rau quả, nông sản là một doanh nghiệp nhà nước, hạch toán độclập, tự chủ trong kinh doanh, tự chịu trách nhiệm về các quyết định của mình Tổngcông ty giao quyền tự chủ tối đa cho các đơn vị thành viên, đồng thời đòi hỏi cácđơn vị làm ăn có hiệu quả, bảo đảm vốn và nộp thuế cho ngân sách nhà nước, bảođảm và nâng cao đời sống của cán bộ nhân viên trong Tổng công ty

Bảng 2.1 Các chỉ tiêu tài chính của Tổng công ty rau quả, nông sản những năm gần

( Nguồn: Phòng kế toán tài chính - Tổng công ty rau quả nông sản)

Qua bảng báo cáo số liệu trên chúng ta thấy trong 5 năm liên tiếp từ năm 2003tới 2007 Tổng công ty kinh doanh có hiệu quả, điều đó thể hiện ở các chỉ tiêu tài

chính như: Doanh thu và lợi nhuận của Tổng công ty liên tục tăng, năm sau cao hơn

năm trước, đặc biệt là thu nhập bình quân trên đầu người của cán bộ công nhân

trong đơn vị không ngừng được cải thiện Nó cũng là một minh chứng để thấy rằng

trong những năm vừa ngành rau quả nói riêng và nông nghiệp Việt Nam nói chung

phát triển mạnh, đảm bảo được nhu cầu trong nước và xuất khẩu Cụ thể như sau:

- Về tổng doanh thu:

Tổng doanh thu năm 2007 tăng so với năm 2003 là 910,7 tỷ đồng, tương

đương tăng khoảng 27,2% Đặc biệt so với năm 2002 (khi chưa sát nhập) thì tăng

tới 3075 tỷ đồng, tương đương tăng 260% so với năm 2002 Đây là tốc độ tăng

tương đối cao, điều này càng chứng tỏ sự thành công của Tổng công ty sau khi sát

nhập hai Tổng công ty cũ

- Về lợi nhuận trước thuế :

Trong những năm gần đây lợi nhuận trước thuế của Tổng công ty có xu hướng

tăng cả về tuyệt đối và tốc độ, với tốc độ trung bình khoảng từ 14-15%/năm Đặc

biệt năm 2007, lợi nhuận trước thuế toàn Tổng công ty đạt 175,5 tỷ đồng (tăng 73%

( Nguồn: Phòng kế toán tài chính - Tổng công ty rau quả nông sản)

Bảng 2.2: Kết quả sản xuất kinh doanh của Tổng công ty rau quả, nông sản

giai doạn 2003-2007

11,11103

73

11.16106

76

11,15

113,3

7612,1114

Sản xuất công nghiệp

642

59,75

64060

653

59,84

76862,5

Kim ngạch xuất nhập khẩu

153

8271

127,3

7651,3

137,3

75,362

155,7

92,163,6

( Nguồn : Tổng công ty rau quả, nông sản )

* Về sản xuất nông nghiệp

- Qua bảng 2.2 ta thấy, giá trị tổng sản lượng đều tăng qua các năm nhưngmức tăng chậm thể hiện ở tốc độ tăng trưởng bình quân là 6,5%/năm Riêng năm

2007, giá trị tổng sản lượng đạt 76 tỷ đồng, bằng 100% cùng kỳ năm 2006

Trong năm 2007, Tổng công ty đã trồng mới được 505 (ha) cây dứa, bằng85% cùng kỳ năm 2006 Diện tích cây lạc tiên đạt 211 (ha) tăng 7 lần so với năm

2006 Cây lạc tiên đã được công ty CP TPXK Đồng Giao và Công ty CB TPXK

Kiên Giang xác định là cây nguyên liệu quan trọng Định hướng sẽ tiếp tục pháttriển mạnh cây lạc tiên trong năm 2008.

- Tổng khối lượng nguyên liệu chế biến cũng tăng dần qua các năm

Trong năm 2007, tổng khối lượng nguyên liệu thu mua đạt 114.000 tấn Khốilượng dứa nguyên liệu 31.000 tấn, trong đó tự sản xuất được 16.000 tấn

- Một số giống có chất lượng và năng suất cao tiếp tục được đưa vào sản xuấtnhư dưa chuột bao tử Mandarina, Marabelle, ngô siêu ngọt Hybrid, lạc tiên quảtím

* Về sản xuất công nghiệp

Giá trị tổng sản lượng tăng qua các năm với tốc độ tăng bình quân là9,4%/năm Năm 2007 giá trị tổng sản lượng đạt 768 tỷ đồng bằng 118% cùng kỳnăm trước Sản phẩm sản xuất đạt: 62.500 tấn bằng 103% cùng kỳ năm trước.Trong đó:

Sản phẩm rau quả chế biến là: 45.000 tấn, bằng 109%, tăng 9% so với cùng

kỳ năm trước, trong đó: dứa hộp tăng 104%, vải hộp tăng 84%, nước uống cácloại tăng 18%, sấy muối tăng 10%, đông lạnh tăng 1% so với cùng kì năm trước.Sản phẩm nông sản chế biến: đạt 17.500 tấn, bằng 90% cùng kỳ năm trước

Vụ vải năm 2007 được mùa, giá nguyên liệu thấp đã tạo điều kiện thuận lợicho chế biến Khối lượng sản phẩm vải chế biến đạt 2.760 tấn gấp hơn 2 lần socùng kỳ năm trước

Khối lượng sản phẩm dứa đạt 7.130 tấn bằng 111% so cùng kỳ năm trướctrong đó: dứa hộp 3.900 tấn (204%), dứa cô đặc 1.512 tấn (89%), nước dứa tươi1.195(53%), dứa đông lạnh 545 tấn (74%)

- Khối lượng sản phẩm dưa chuột dầm giấm đạt 6.360 tấn

- Sản phẩm puree vải, puree gấc, lạc tiên đông lạnh, ngô ngọt đóng hộp, đãđược khách hàng nước ngoài chấp nhận và đặt hàng với số lượng lớn, đã mởhướng phát triển sản xuất trong các năm tới

* Kim ngạch xuất nhập khẩu:

- Qua bảng 2.2 cho thấy, kim ngạch xuất khẩu không ổn định, năm tăng nămgiảm Năm 2005 kim ngạch xuất khẩu chỉ đạt 76 triệu USD, chỉ bằng 93% so vớinăm 2004 Năm 2006, thị trường xuất khẩu có nhiều khó khăn với nhiều biến do

đó kim ngạch xuất khẩu giảm nhẹ, bằng 8%

- Sang năm 2007, kim ngạch xuất nhập khẩu có bước tiến vượt bậc: tổng kimngạch xuất nhập khẩu đạt 155,7 triệu USD, bằng 113% năm 2006 Trong đó: xuấtkhẩu đạt 92,1 triệu USD, bằng 122% năm 2006, nhập khẩu đạt 63,6 triệu USD,bằng 103% cùng kỳ năm trước Các nhóm mặt hàng xuất khẩu chính :

+ Rau quả : 30,5 triệu USD, bằng 118% cùng kỳ năm 2006

+ Nông sản: 48,3 triệu USD, bằng 135% cùng kỳ năm 2006

+ Hàng hóa khác : 13,3 triệu USD bằng 93% cùng kỳ năm 2006

2.1.4.2 Tình hình xuất khẩu rau quả của Tổng công ty trong những năm qua

Tổng công ty rau quả, nông sản là một doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vựcsản xuất, chế biến, kinh doanh xuất nhập khẩu về rau quả, nông sản ở Việt Nam.Các hoạt động của Tổng công ty bao gồm cả 4 lĩnh vực: nông nghiệp, công nghiệp,kinh doanh xuất nhập khẩu và nghiên cứu khoa học Trong đó hoạt động xuất khẩurau quả là một trong những hoạt động chủ lực của Tổng công ty, tất cả các hoạtđộng khác đều phục vụ cho hoạt động xuất khẩu, làm sao để có được những sảnphẩm tốt đáp ứng yêu cầu thị trường, giúp doanh nghiệp hoạt động đạt hiệu quả cao

* Chủng loại rau quả xuất khẩu:

Hình 01: Hình ảnh một số sản phẩm rau quả xuất khẩu

Chuối sấy Dứa đông lạnh Thanh long Ngô đóng hộp

Bảng 2.3: Chủng loại mặt hàng rau quả xuất khẩu

Rau quả tươi Rau quả đóng

hộp, lọ Rau quả sấy muối Rau quả đông lạnh Nước quả

Rau sạch các

loại

Dứa hộp cácloại

Dưa chuộtmuối

muối

( Nguồn: Phòng kế hoạch tổng hợp - Tổng công ty rau quả, nông sản)

Qua bảng trên cho thấy, sản phẩm rau quả xuất khẩu của Tổng công ty tươngđối phong phú và đa dạng về chủng loại Mặt hàng rau quả xuất khẩu chủ yếu củaTổng công ty có thể chia ra thành 2 loại chính: rau quả tươi và rau quả chế biến.Rau quả chế biến gồm: rau quả sấy muối, rau quả đông lạnh, rau quả đóng hộp,nước quả cô đặc Trong mỗi loại lại có rất nhiều mặt hàng khác nhau, chủ yếu là cácloại rau quả nhiệt đới Hiện nay trên thị trường thế giới có rất nhiều nước cùng thamgia vào hoạt động xuất khẩu rau quả nên Tổng công ty cũng gặp nhiều trở ngại vìmẫu mã chủng loại của đối thủ cũng rất đa dạng và luôn có sự đổi mới

Bảng 2.4: Cơ cấu sản phẩm rau quả xuất khẩu chủ lực

của Tổng công ty theo sản lượng

( Nguồn: Phòng kế hoạch tổng hợp - Tổng công ty rau quả, nông sản)

Biểu đồ 2.2: Cơ cấu sản phẩm rau quả xuất khẩu chủ lực

của Tổng công ty theo sản lượng

Rau quả tươi Rau quả đóng hộp Rau quả đông lạnh Rau quả sấy muối

( Nguồn: Phòng kế hoạch tổng hợp - Tổng công ty rau quả, nông sản)

Nhìn vào cơ cấu mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Tổng công ty cho thấy:

- Rau quả đóng hộp là mặt hàng xuất khẩu chủ lực, được xuất khẩu với khốilượng lớn và tương đối ổn định qua các năm Trong các mặt hàng rau quả đóng hộpthì dưa chuột dầm giấm là mặt hàng xuất khẩu nhiều nhất của Tổng công ty (năm

2007 khối lượng dưa chuột dầm giấm xuất khẩu đạt 6.360 tấn, chiếm 32.45% tổng