Quản lý hoạt động dạy học đáp ứng yêu cầu chuẩn kiến thức kỹ năng ở trường THPT Yên Ninh huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên

[13] Bộ Giáo dục và đào tạo GD&ĐT đã ban hành Chương trình giáo dục phổ thông CT GDPT quy định rõ Chuẩn kiến thức, kỹ năng KT-KN cũng như mức độ cần đạt được của các môn học cấp THPT, hằ

–––––––––––––––––––––––––

NGUYỄN THỊ THANH HƯƠNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CHUẨN KIẾN THỨC KỸ NĂNG Ở TRƯỜNG THPT YÊN NINH

HUYỆN PHÚ LƯƠNG - TỈNH THÁI NGUYÊN

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS Trần Thị Tuyết Oanh

THÁI NGUYÊN – NĂM 2013

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu, kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực, chưa có ai công bố trong một công trình nào khác

MỤC LỤC

Lời cam đoan i

Mục lục ii

Danh mục các cụm từ viết tắt iii

Danh mục các bảng iv

Danh mục các biểu đồ v

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 2

4 Giả thuyết khoa học 2

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu 3

7 Phương pháp nghiên cứu 3

8 Cấu trúc luận văn 4

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC ĐÁP ỨNG CHUẨN KT-KN Ở TRƯƠNG THPT 5

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 5

1.2 Những khái niệm cơ bản của đề tài 7

1.2.1 Quản lý 7

1.2.2 Hoạt động dạy học 9

1.2.3 Quản lý HĐDH 10

1.2.4 Quản lý HĐDH đáp ứng yêu cầu Chuẩn KT-KN ở trường THPT 11

1.3 Nội dung quản lý HĐDH đáp ứng yêu cầu chuẩn KT - KN ở trường THPT 19

1.3.1 Đặc điểm HĐDH ở trường THPT 19

1.3.2 Những nội dung quản lý HĐDH đáp ứng yêu cầu Chuẩn KT-KN ở trường THPT 21

Chương 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CHUẨN KIẾN THỨC, KỸ NĂNG Ở

TRƯỜNG THPT YÊN NINH HUYỆN PHÚ LƯƠNG TỈNH THÁI

NGUYÊN 33

2.1 Khái quát về giáo dục thpt huyện phú lương 33

2.1.1 Khái quát về đặc điểm kinh tế-xã hội huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên 33

2.1.2 Đặc điểm các trường THPT huyện Phú Lương 33

2.1 Thực trạng giáo dục ở trường THPT Yên Ninh huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên 36

2.1.4 Quy mô và chất lượng đội ngũ ở trường THPT Yên Ninh huyện Phú Lương 37

2.2 Thực trạng quản lý hđdh đáp ứng yêu cấu chuẩn KT-KN ở trường THPT Yên Ninh huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên 45

2.2.1 Thực trạng nhận thức của cán bộ, GV trường THPT Yên Ninh về các nội dung quản lý HĐDH đáp ứng yêu cầu Chuẩn KT-KN 46

2.2.2 Thực trạng quản lý HĐDH đáp ứng yêu cầu Chuẩn KT-KN ở trường THPT Yên Ninh 47

2.3 Đánh giá thực trạng quản lý HĐDH đáp ứng yêu cầu chuẩn KT - KN ở trường THPT Yên Ninh 54

2.3.1 Ưu điểm 54

2.3.2 Hạn chế 55

2.3.3 Nguyên nhân của những ưu điểm và hạn chế 55

2.3.4 Những vấn đề đặt ra trong quản lý HĐDH đáp ứng yêu cầu Chuẩn KT-KN ở trường THPT Yên Ninh huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên 56

Chương 3: ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HĐDH ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CHUẨN KT-KN Ở TRƯỜNG THPT YÊN NINH HUYỆN PHÚ LƯƠNG TỈNH THÁI NGUYÊN 58

3.1 Những định hướng cho việc đề xuất các biện pháp 58

3.1.1 Đảm bảo việc tuân thủ các yêu cầu quy định của Bộ GD&ĐT về Chuẩn

KT-KN trong chương trình GD THPT 58

3.1.2 Đảm bảo phù hợp với đặc điểm của trường THPT miền núi vùng ĐBKK 58

3.1.3 Đảm bảo tính đồng bộ 58

3.2 Các biện pháp tăng cường quản lý hoạt động dạy học đáp ứng yêu câu chuẩn KT-KN 59

3.2.1 Biện pháp 1 59

3.2.2 Biện pháp 2 62

3.2.3 Biện pháp 3: Quản lý giờ dạy trên lớp của GV đáp ứng yêu cầu Chuẩn KT - KN 65

3.2.4 Biện pháp 4: Quản lý đổi mới PPDH 67

3.2.5 Biện pháp 5 70

3.2.6 Biện pháp 6: Chỉ đạo đổi mới KT- ĐG kết quả học tập của HS đáp ứng yêu cầu Chuẩn KT-KN 72

3.2.7 Biện pháp 7: Bồi dưỡng, nâng cao trình độ của GV 76

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 80

3.4 Thăm dò tính cần thiết, khả thi của các biện pháp 81

3.4.1 Các bước tiến hành khảo sát các biện pháp quản lý HĐDH đáp ứng yêu cầu Chuẩn KT-KN ở trường THPT Yên Ninh huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên 81

3.4.2 Kết quả thăm dò tính cần thiết của các biện pháp quản lý HĐDH đáp ứng yêu cầu Chuẩn KT-KN ở trường THPT Yên Ninh huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên 82

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 87

1 Kết luận 87

2 Khuyến nghị 88

TÀI LIỆU THAM KHẢO 90

PHỤ LỤC 93

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Kết quả xếp loại giáo dục 2 mặt của HS THPT huyện Phú Lương năm

học 2011-2012 35

Bảng 2.2 Kết quả thi tốt nghiệp THPT của HS huyện Phú Lương 3 năm học gần đây 35

Bảng 2.3 Quy mô phát triển trường, lớp, HS trường THPT Yên Ninh 37

Bảng 2.4 Thực trạng đội ngũ CBQL trường THPT Yên Ninh 37

Bảng 2.5 Tổng hợp điều tra trình độ đào tạo của GV trường THPT Yên Ninh trong 3 năm học gần đây 38

Bảng 2.6 Chất lượng đội ngũ GV trường THPT Yên Ninhtrong 3 năm học gần đây 39

Bảng 2.7 Chất lượng tuyển sinh lớp 10 các trường THPT huyện Phú Lương 3 năm học gần đây 39

Bảng 2.8 Chất lượng giáo dục của HS trường THPT Yên Ninh3 năm học gần đây 40

Bảng 2.9 Kết quả thi HS giỏi cấp tỉnh của trường THPT Yên Ninh 3 năm học gần đây 42

Bảng 2.10 Kết quả thi tốt nghiệp THPT của HS trường THPT Yên Ninh3 năm học gần đây 43

Bảng 2.11 Tỷ lệ HS bỏ học trường THPT Yên Ninh 3 năm gần đây 44

Bảng 2.12 Nhận thức của CBQL, GV về các nội dung quản lý HĐDH 46

Bảng 2.13 Thực trạng quản lý xây dựng chương trình, kế hoạch dạy học 47

Bảng 2.14 Thực trạng quản lý soạn bài, chuẩn bị lên lớp 48

Bảng 2.15 Thực trạng quản lý giờ dạy của GV 49

Bảng 2.16 Thực trạng quản lý đổi mới PPDH 50

Bảng 2.17 Thực trạng quản lý dự giờ, đánh giá tiết dạy của GV 51

Bảng 2.18 Thực trạng quản lý KT-ĐG kết quả học tập của HS 52

Bảng 2.19 Thực trạng bồi dưỡng, nâng cao trình độ GV 53

Bảng 3.1 Đánh giá của các chuyên gia, GV về mức độ cần thiết của các biện pháp quản lý HĐDH 82

Bảng 3.2 Đánh giá của các chuyên gia, GV về tính khả thi của các biện pháp quản lý HĐDH 83

Bảng 3.3 Tổng hợp thăm dò tính cần thiết và khả thi của các biện pháp 84

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1 Theo dõi kết quả xếp loại về học lực của HS trường THPT Yên

Ninh 3 năm học gần đây 41 Biểu đồ 2.2 Theo dõi kết quả xếp loại về hạnh kiểm của HS trường THPT Yên

Ninh 3 năm học gần đây 42 Biểu đồ 2.3 Theo dõi kết quả thi tốt nghiệp của HS trường THPT Yên Ninh 3

năm học gần đây 43 Biểu đồ 3.1 So sánh tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện

pháp quản lý HĐDH đề xuất 85

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng “Giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng xây dựng đất nước, xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam" [32]

Trong hệ thống giáo dục quốc dân, trung học phổ thông (THPT) là cấp học cuối cùng của giáo dục phổ thông (GDPT) Mục tiêu của giáo dục THPT là: Nhằm giúp học sinh (HS) củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục trung học cơ sở (THCS), hoàn thiện học vấn phổ thông và những hiểu biết thông thường về kỹ thuật và hướng nghiệp, có điều kiện phát huy năng lực cá nhân để lựa chọn hướng phát triển, tiếp tục học đại học, cao đẳng, trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động Mục tiêu đó được thể hiện trong nội dung chương trình, phương pháp giảng dạy, trong quản lý của nhà trường [13]

Bộ Giáo dục và đào tạo (GD&ĐT) đã ban hành Chương trình giáo dục phổ thông (CT GDPT) quy định rõ Chuẩn kiến thức, kỹ năng (KT-KN) cũng như mức độ cần đạt được của các môn học cấp THPT, hằng năm có công văn chỉ đạo hướng dẫn thực hiện khung phân phối chương trình, Chuẩn KT-KN, hướng dẫn dạy học ở bậc giáo dục THPT [27]

Trường THPT Yên Ninh huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên được thành lập năm 2002 trên nền móng trường THCS Yên Ninh, đến năm 2012 lại tách riêng thành 2 cấp học, trường nằm trong vùng kinh tế đặc biệt khó khăn (ĐBKK), vùng An toàn khu kháng chiến (ATK) Học sinh (HS) của trường chủ yếu ở 2 xã vùng ĐBKK Yên Ninh, Yên Trạch, trên 90 % là học sinh người dân tộc thiểu số, nhận thức chậm, điều kiện học tập thiếu thốn Đầu vào tuyển sinh lớp 10 rất thấp (HS chỉ không bị điểm liệt môn thi tuyển là được tuyển vào trường) Chất lượng học tập còn nhiều hạn chế, tỷ lệ HS yếu kém cao, tỷ lệ HS thi đỗ tốt nghiệp (TN) THPT thấp Đội ngũ GV 100% là người từ nơi khác đến,

tuổi đời bình quân 31,5; tuổi nghề 5,5; hạn chế nhiều về chuyên môn nghiệp vụ,

đa số công tác vài năm tại trường sau đó luân chuyển công tác

Công tác quản lý hoạt động dạy học (HĐDH) của hiệu trưởng trường THPT Yên Ninh huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên trong những năm qua đã chuyển biến theo chiều hướng tích cực Song trước yêu cầu đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục, công tác quản lý HĐDH của hiệu trưởng nhà trường

đã bộc lộ những hạn chế, bất cập, chất lượng dạy học so với các trường THPT trên địa bàn có sự chênh lệch rõ Vì vậy, việc nghiên cứu thực trạng: Quản lý HĐDH đáp ứng yêu cầu Chuẩn KT-KN ở trường THPT Yên Ninh, từ đó đề xuất một số biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động này trong nhà trường là vấn đề cấp thiết Với lý do trên, tôi chọn đề tài này làm luận văn tốt nghiệp, mong muốn đóng góp một phần vào việc nâng cao chất lượng dạy học của nhà trường THPT Yên Ninh nói riêng và các trường THPT vùng ĐBKK tỉnh Thái Nguyên nói chung

2 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất một số biện pháp “ Quản lý hoạt động dạy học đáp ứng yêu cầu Chuẩn Kiến thức- Kỹ năng ở trường THPT Yên Ninh huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên” nhằm đảm bảo chất lượng dạy học, góp phần đáp ứng mục tiêu giáo dục THPT hiện nay

3 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT 3.2 Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp quản lý HĐDH đáp ứng yêu cầu

Chuẩn KT-KN ở trường THPT Yên Ninh huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên

4 Giả thuyết khoa học

Trường THPT Yên Ninh huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên mới được thành lập còn gặp nhiều khó khăn, chất lượng dạy và học rất thấp Nếu phân tích được thực trạng và nguyên nhân ảnh hưởng đến HĐDH, từ đó đề xuất được các biện pháp quản lý HĐDH đáp ứng yêu cầu Chuẩn KT-KN thì sẽ nâng

được hiệu quả quản lý HĐDH của nhà trường, góp phần nâng cao chất lượng dạy học

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận của công tác quản lý HĐDH đáp ứng yêu cầu Chuẩn KT-KN ở trường THPT

- Đánh giá thực trạng quản lý HĐDH đáp ứng yêu cầu Chuẩn KT-KN ở trường THPT Yên Ninh huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên

- Đề xuất một số biện pháp quản lý hiệu quả HĐDH đáp ứng yêu cầu Chuẩn KT-KN ở trường THPT Yên Ninh huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

- Luận văn nghiên cứu công tác quản lý HĐDH của GV, không nghiên cứu sâu quản lý hoạt động học tập của HS và quản lý các HĐGD khác

- Số liệu khảo sát từ năm học 2009-2010 đến năm học 2011-2012 trên địa bàn trường THPT Yên Ninh huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết

- Phân tích, tổng hợp các tài liệu lý luận liên quan đến vấn đề nghiên cứu

và các văn bản, Nghị quyết của Đảng về giáo dục

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

* Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi

- Mục đích điều tra: Thu thập số liệu, tư liệu về thực trạng công tác dạy học bám sát Chuẩn KT-KN các môn học và các biện pháp quản lý HĐDH đáp ứng yêu cầu Chuẩn KT-KN ở trường THPT Yên Ninh nhằm chứng minh cho giả thuyết khoa học

- Nội dung điều tra:

+ Thực trạng nhận thức và quản lý HĐDH đáp ứng yêu cầu Chuẩn KT-KN ở trường THPT Yên Ninh, chỉ ra những ưu điểm và hạn chế

+ Nguyên nhân của thực trạng

+ Mẫu nghiên cứu: Cán bộ quản lý (CBQL), GV trường THPT Yên Ninh + Sử dụng hệ thống các câu hỏi và phiếu điều tra phục vụ cho đề tài

* Phương pháp phỏng vấn: Đối tượng phỏng vấn là các CBQL và GV

có kinh nghiệm dạy học

* Phương pháp quan sát: Quan sát công tác giảng dạy của GV, hoạt

động quản lý dạy học của CBQL nhà trường

* Phương pháp nghiên cứu sản phẩm của HĐGD:

+ Nghiên cứu sản phẩm HĐGD của GV trường THPT (giáo án, đồ dùng dạy học, kết quả học tập của HS, kết quả xếp loại 2 mặt giáo dục…)

+ Nghiên cứu sản phẩm quản lý HĐGD của hiệu trưởng (kế hoạch năm học, kế hoạch chuyên môn, các quyết định quản lý HĐGD…)

* Phương pháp chuyên gia: Lấy ý kiến của các Chuyên viên Sở GD&ĐT

Thái Nguyên về quản lý HĐDH tại trường THPT Yên Ninh

7.3 Phương pháp thống kê toán học

- Xử lý, phân tích số liệu thu thập được bằng thống kê toán học

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, và kết luận, luận văn gồm 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý HĐDH đáp ứng yêu cầu Chuẩn KT-KN ở trường THPT

Chương 2: Thực trạng công tác quản lý HĐDH đáp ứng yêu cầu Chuẩn KT-KN ở trường THPT Yên Ninh huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên

Chương 3: Đề xuất biện pháp quản lý HĐDH đáp ứng yêu cầu Chuẩn KT-KN ở trường THPT Yên Ninh huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

ĐÁP ỨNG CHUẨN KT-KN Ở TRƯƠNG THPT 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Đất nước ta vừa trải qua thời kỳ đổi mới Khởi nguồn cho sự đổi mới ấy

là các chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước, theo phương châm: Nhận thức mới - Tư duy mới - Tư tưởng mới - Hành động mới - Kết quả mới; theo nguyên lý quá trình nhận thức: Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng rồi trở lại thực tiễn Đổi mới GD&ĐT tạo cũng theo chủ trương đó, với vòng lặp: Nhận thức – tư tưởng – hành động [33]

Đào tạo người lao động Việt Nam thời kỳ đổi mới theo các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước đáp ứng hội nhập khu vực, quốc

tế cần theo xu hướng chuẩn hóa và hiện đại hóa Bởi vậy, trong lĩnh vực GD&ĐT, triển khai sự đổi mới ở hai chủ trương: Chuẩn KT-KN trong chương trình GDPT; tổ chức dạy học và kiểm tra, đánh giá (KT-ĐG) theo Chuẩn KT-

KN, tạo nên sự thống nhất trong cả nước; góp phần khắc phục tình trạng quá tải

trong giảng dạy, học tập, giảm thiểu dạy thêm, học thêm

Chương trình GDPT cấp THPT đã xác định Chuẩn KT-KN và yêu cầu về thái độ của chương trình cấp THPT là: Các yêu cầu cơ bản, tối thiểu về KT-KN của môn học, hoạt động giáo dục mà HS cần phải và có thể đạt được Dạy học trên cơ sở Chuẩn KT-KN là quá trình dạy đảm bảo mọi đối tượng HS đều đạt Chuẩn KT-KN cơ bản của môn học trong chương trình bằng sự nỗ lực đúng mức của bản thân, đồng thời đáp ứng được nhu cầu phát triển năng lực riêng của từng HS trong từng môn học hoặc trong từng chủ đề của môn học

Quản lý HĐDH đáp ứng yêu cầu Chuẩn KT-KN được các nhà quản lý

giáo dục quan tâm, là nội dung trọng tâm trong công tác quản lý nhà trường

đẳng đề thi thường là những nội dung cơ bản, bám sát yêu cầu Chuẩn KT-KN, SGK theo kiểu “ Học gì, thi nấy”

Ở Trường Đại học Sư phạm Hà Nội và Đại học Sư phạm Thái Nguyên, các luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ chuyên ngành Quản lý Giáo dục trong những năm gần đây đã đề cập nhiều đến lĩnh vực quản lý hoạt động dạy và học của CBQL các trường THPT như:

- Vương Thị Bạch Huệ (2006) Các biện pháp tăng cường quản lý chuyên môn của hiệu trưởng các trường THPT thị xã Trà Vinh tỉnh Trà Vinh

- Bùi Xuân Trường (2007) Hiệu trưởng với công tác quản lý hoạt động dạy học ở các trường THPT thành phố Thái Nguyên tỉnh Thái Nguyên

- Trần Danh Quý (2008) Biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo chương trình phân ban ở các trường THPT huyện Gia Bình tỉnh Bắc Ninh

- Nguyễn Thị Thanh Mai (2010) Biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT ngoài công lập trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh

- Phùng Đức Tiệp (2011) Quản lí hoạt động dạy học của giáo viên theo hướng điều chỉnh nội dung học các môn học ở các trường THPT huyện Lương Tài tỉnh Bắc Ninh

- Cầm Thanh Hải (2012) Quản lí chất lượng dạy học ở trường THPT tỉnh Quảng Ninh theo tiếp cận quản lí chất lượng tổng thể

- Đinh Thị Luyến (2012) Quản lí hoạt động dạy học ở trường THPT Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh

Các đề tài này đã tập trung nghiên cứu thực trạng và đề xuất một số biện pháp quản lý HĐDH của các trường THPT trên địa phương mình Tuy nhiên trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên nói chung và huyện Phú Lương nói riêng, đến nay chưa có một công trình nghiên cứu khoa học nào quy mô về các biện pháp quản lý HĐDH đáp ứng yêu cầu Chuẩn KT-KN ở trường THPT miền núi vùng ĐBKK

Trong quá trình triển khai thực hiện dạy học bám sát Chuẩn KT-KN, hàng năm Sở GD&ĐT Thái Nguyên đã tổ chức bồi dưỡng cho CBQL, GV THPT, chỉ đạo các nhà trường thực hiện, tổ chức các Hội thảo, chuyên đề về dạy học theo Chuẩn KT-KN, đổi mới PPDH và KT-ĐG ở các môn học Tổ chức Hội thi

GV dạy giỏi các cấp…Điều này đã khích lệ, động viên tinh thần học tập, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ của đội ngũ GV

Chúng tôi hy vọng đề tài của mình sẽ đóng góp một phần tích cực cho công tác quản lý HĐDH- một công tác trọng tâm của người hiệu trưởng, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục THPT huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên trong bối cảnh ngành giáo dục cả nước đang thực hiện Chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2010-2015 và đến 2020 với phương châm: Đổi mới căn bản

và toàn diện nền giáo dục Tiếp tục thực hiện có hiệu quả các cuộc vận động

“Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”; cuộc vận động“Mỗi thầy giáo, cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo”; phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”

1.2 Những khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Quản lý

Khi xã hội loài người xuất hiện, các quan hệ giữa con người với con người, con người với thiên nhiên, giữa con người với với xã hội và giữa con người với chính bản thân minh cũng xuất hiện theo Trong quá trình lao động đấu tranh với thiên nhiên để sinh tồn và phát triển, con người phải sống tập thể

để hợp sức lại đấu tranh với thiên nhiên, tự vệ và lao động để kiếm sống, sinh tồn; từ đó làm xuất hiện nhu cầu về quản lý Trải qua lịch sử phát triển xã hội,

từ xã hội lạc hậu đến văn minh, trình độ sản xuất, tổ chức điều hành xã hội

cũng phát triển theo[19]

Ngày nay, quản lý trở thành một nhân tố của sự phát triển xã hội Quản lý trở thành một hoạt động phổ biến diễn ra trên mọi lĩnh vực, mọi cấp độ và liên quan đến mọi người Các Mác viết: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay

lao động chung nào và tiến hành trên quy mô khá lớn đều yêu cầu phải có một

sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân Sự chỉ đạo đó phải là những chức năng chung, tức là những chức năng phát sinh từ sự khác nhau giữa sự vận động chung của cơ thể sản xuất với những vận động cá nhân của những khách quan độc lập hợp thành cơ thể sản xuất đó Một người độc tấu vĩ cầm thì

tự điều khiển lấy mình, nhưng một dàn nhạc thi phải có một nhạc trưởng” [12,

tr 480] Như vậy theo Các Mác thì bất cứ một lao động nào trong xã hội cũng phải cần một sự quản lý ở chừng mực nào đó

Tuỳ thuộc theo các quan điểm tiếp cận khác nhau mà các tác giả đưa ra các định nghĩa về quản lý khác nhau:

- Theo quan niệm truyền thống “ Quản lý là quá trình tác động có ý thức vào bộ máy bằng cách vạch ra mục tiêu cho bộ máy, tìm kiếm biện pháp tác động vào bộ máy để bộ máy đạt đến mục tiêu xác định” [29, tr 1]

- Theo quan niệm hiện nay: “ Quản lý là những hoạt động có phối hợp nhằm định hướng và kiểm soát quá trình tiến tới mục tiêu ” [29, tr 1]

- Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: Quản lý là những tác động có định hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến đối tượng bị quản lý trong tổ chức, để vận hành tổ chức đó, nhằm đạt được mục tiêu nhất định [18, tr 7]

- Theo tác giả Phạm Minh Hạc: Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể người lao động nói chung nhằm thực hiện mục tiêu dự kiến [5]

Như vậy thì hoạt động quản lý là cách thức tác động (tổ chức, điều kiển, chỉ huy) hợp quy luật của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành đạt hiệu quả mong muốn và đạt mục tiêu

đã đề ra

Từ các định nghĩa trên ta thấy, quản lý bao giờ cũng có tính hướng đích

có mục tiêu, có tổ chức, có tác động tương ứng phù hợp nhằm hướng dẫn, điều khiển những đối tượng quản lý để đạt đến những mục tiêu định sẵn

Quản lý bao giờ cũng tồn tại với tư cách là một hệ thống bao gồm:

- Chủ thể quản lý (người quản lý, tổ chức quản lý): Đề ra mục tiêu dẫn dắt

điều kiển các đối tượng quản lý để đạt mục tiêu định sẵn

- Khách thể quản lý (đối tượng quản lý): Con người (được tổ chức thành

một tập thể, một xã hội ), thế giới vô sinh (các trang thiết bị), hữu sinh (vật

nuôi, cây trồng)

- Cơ chế quản lý: là những nội dung mà chủ thể quản lý đặt ra yêu cầu đối

với khách thể quản lý

Có thể biểu diễn hệ thống quản lý bằng sơ đồ sau:

Kết luận: Quản lý là sự tác động có ý thức, có tổ c hức, có định hướng của

người quản lý nhằm điều khiển có hiệu quả các tiềm năng hoạt động của con

người phù hợp với khách thể quản lý [28 tr 10]

1.2.2 Hoạt động dạy học

HĐDH là hoạt động chung bao gồm các hoạt động thành phần là hoạt

động dạy và hoạt động học, tương ứng với chúng là hai chủ thể: thầy và trò

Hoạt động của hai chủ thể hay là sự tồn tại của quá trình dạy học là do sự quy

định của hai hoạt động này Hoạt động dạy và học đều có những nét chung

mang thuộc tính bản chất và đều có các yếu tố, cấu trúc của mọi hoạt động

Hoạt động dạy và học tồn tại thống nhất với nhau trong sự khác biệt về

chức năng hoạt động, vì thế nó là hoạt động đặc biệt Quá trình dạy học là một

dạng hoạt động chuyên biệt và là một quá trình xã hội Sự tồn tại, phát triển

Chủ thể quản lý

Cơ chế quản lý

Khách thể quản lý

Mục tiêu

của quá trình dạy học luôn có mặt những thành tố bộ phận cùng tham gia trong quá trình vận động, các thành tố tạo nên quá trình dạy học có sự liên hệ mật thiết với nhau theo những quy luật nhất định để tạo nên tính ổn định, bền vững và riêng biệt của quá trình dạy học so với những quá trình xã hội khác Đặc điểm này bao gồm các yếu tố cơ bản sau:

- Mục đích dạy học (nhu cầu xã hội được cụ thể hoá trong những bài học, môn học, cấp học khác nhau)

- GV, HS và những người làm công tác quản lý, phục vụ quá trình dạy học

- Nội dung dạy học (hệ thống các sự kiện, hiện tượng, khái niệm, quy tắc, định lý, kỹ năng, kỹ xảo, vận dụng, sáng tạo)

- Phương pháp dạy và phương pháp học

- Hình thức tổ chức, quản lý hoạt động dạy và hoạt động học

- Kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học

- Phương tiện vật chất, kỹ thuật trợ giúp cho hoạt động dạy và học

- Những tác động ngẫu nhiên ảnh hưởng tới quá trình dạy học

HĐDH ở nhà trường phổ thông giữ vị trí trung tâm bởi nó chiếm hầu hết thời gian, khối lượng công việc của thầy và trò trong một năm học, nó làm nền tảng quan trọng để thực hiện thành công mục tiêu giáo dục toàn diện của nhà trường, đồng thời, nó quyết định kết quả đào tạo của nhà trường.[ 30]

1.2.3 Quản lý HĐDH

HĐDH là hoạt động đặc thù của nhà trường phổ thông, nó được qui định bởi đặc thù lao động sư phạm của người GV Vì vậy, nó cũng qui định tính đặc thù của công tác quản lý nhà trường nói chung và quản lý HĐDH nói riêng Tác giả Nguyễn Ngọc Quang trong tác phẩm “ Những khái niệm cơ bản về lý luận quản lý giáo dục” đã viết: Về thực chất quản lý trường học là quản lý quá trình dạy học.[18]

Để quản lý HĐDH trong nhà trường người hiệu trưởng cần tập trung vào hai việc: Nâng cao nhận thức về bản chất của HĐDH và quản lý đổi mới HĐDH Việc đầu tiên của người hiệu trưởng là phải làm cho bản thân và tập thể sư phạm trong nhà trường hiểu rõ bản chất của quá trình dạy học.[18]

Quản lý HĐDH giữ vị trí quan trọng trong công tác quản lý nhà trường Mục tiêu quản lý chất lượng đào tạo là nền tảng, là cơ sở để nhà quản lý xác định các mục tiêu quản lý khác trong hệ thống mục tiêu quản lý nhà trường Người hiệu trưởng phải nhận thức đúng vị trí quan trọng và tính đặc thù của HĐDH để có những biện pháp quản lý khoa học, sáng tạo nhằm nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường Xuất phát từ vị trí quan trọng của HĐDH, hiệu trưởng phải dành nhiều thời gian và công sức cho công tác quản lý HĐDH nhằm ngày càng nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội

Để thực hiện tốt các nhiệm vụ của HĐDH ở trường phổ thông, đòi hỏi phải nâng cao chất lượng công tác quản lý HĐDH với những nhiệm vụ sau:

- Gắn hoạt động dạy học với việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện

- Tạo môi trường và điều kiện thuận lợi cho đội ngũ cán bộ, GV thực hiện đổi mới PPDH Trong đó, quan trọng nhất là tạo động lực và kích thích tinh thần lao động sáng tạo của đội ngũ GV

- Kết hợp phát huy cao độ tính chủ động sáng tạo của mỗi thành viên trong tập thể với sự quản lý thống nhất của đội ngũ CBQL nhà trường

- Đảm bảo chất lượng dạy học một cách bền vững

- Xây dựng cơ chế và có chính sách phù hợp để phát huy tối đa nội lực đi đôi với sự tranh thủ tiềm lực của các lực lượng giáo dục ngoài nhà trường

1.2.4 Quản lý HĐDH đáp ứng yêu cầu Chuẩn KT-KN ở trường THPT

1.2.4.1 Khái niệm Chuẩn

Chuẩn là những yêu cầu, tiêu chí (gọi chung là yêu cầu) tuân thủ những nguyên tắc nhất định, được dùng để làm thước đo đánh giá (ĐG) hoạt động,

công việc, sản phẩm của lĩnh vực nào đó và khi đạt được những yêu cầu của chuẩn thì cũng có nghĩa là đạt được mục tiêu mong muốn của chủ thể quản lí hoạt động, công việc, sản phẩm đó

Yêu cầu là sự cụ thể hóa, chi tiết, tường minh của chuẩn, chỉ ra những căn

cứ để ĐG chất lượng Yêu cầu có thể được đo thông qua chỉ số thực hiện Yêu cầu được xem như những điểm kiểm soát và để ĐG chất lượng đầu vào, đầu ra cũng như quá trình đào tạo

Những yêu cầu cơ bản của Chuẩn:

- Chuẩn phải có tính khách quan, rất ít lệ thuộc vào quan điểm hay thái độ chủ quan của người sử dụng Chuẩn

- Chuẩn phải có hiệu lực tương đối ổn định cả về phạm vi lẫn thời gian áp dụng, không luôn luôn thay đổi Tuy nhiên chuẩn phải có tính phát triển, không tuyệt đối cố định

- Đảm bảo tính khả thi, có nghĩa là chuẩn đó có thể đạt được (là trình độ hay mức độ dung hòa, hợp lý giữa yêu cầu phát triển ở mức cao hơn với những thực tiễn đang diễn ra)

- Đảm bảo tính cụ thể, tường minh và đạt tối đa chức năng định lượng

- Đảm bảo mối liên quan, không mâu thuẫn với các chuẩn khác trong cùng lĩnh vực hoặc những lĩnh vực gần gũi khác

* Chuẩn KT-KN trong chương trình GDPT

Chuẩn KT-KN và yêu cầu về thái độ trong chương trình GDPT được thể hiện cụ thể trong chương trình các môn học hay HĐGD (gọi chung là môn

b) Chuẩn KT-KN của một đơn vị kiến thức: là các yêu cầu cơ bản, tối thiểu về KT-KN của đơn vị kiến thức mà HS cần phải và có thể đạt được Yêu cầu về KT-KN thể hiện mức độ cần đạt về KT-KN Mỗi yêu cầu về KT-KN có thể được chi tiết hơn bằng những yêu cầu về KT-KN cụ thể, tường minh hơn, bằng những ví dụ thể hiện được cả nội dung KT-KN và mức độ cần đạt về KT-KN (thường gọi là minh chứng)

c) Chuẩn KT-KN của chương trình cấp học: Là các yêu cầu cơ bản, tối thiểu về KT-KN của các môn học mà HS cần phải và có thể đạt được sau từng giai đoạn học tập trong cấp học

d) Chuẩn KT-KN ở chương trình các cấp học: Là những yêu cầu tối thiểu

về KT-KN mà HS cần và có thể đạt được sau khi hoàn thành chương trình giáo dục của từng lớp học và cấp học Các yêu cầu này cho thấy ý nghĩa quan trọng của việc gắn kết, phối hợp giữa các môn học nhằm đạt được mục tiêu giáo dục của cấp học

- Việc thể hiện Chuẩn KT-KN ở cuối chương trình cấp học thể hiện hình mẫu mong đợi về người học sau mỗi cấp học và cần thiết cho công tác quản lý, chỉ đạo, đào tạo, bồi dưỡng GV

- Chuẩn KT-KN không phải đối với từng môn học mà đối với từng lĩnh vực học tập Trong văn bản về chương trình của các cấp học, Chuẩn KT-KN được biên soạn theo tinh thần:

+ Chuẩn KT-KN không được viết cho từng môn học riêng biệt mà viết cho từng lĩnh vực học tập nhằm thể hiện sự gắn kết giữa các môn học và HĐGD trong nhiệm vụ thực hiện mục tiêu của cấp học

+ Chuẩn KT-KN và yêu cầu về thái độ được thể hiện trong chương trình cấp học là Chuẩn của cấp học, tức là những yêu cầu cụ thể mà HS cần đạt được ở cuối cấp học Cách thể hiện này tạo một tầm nhìn về sự phát triển của người học sau mỗi cấp học, đối chiếu với những gì mà mục tiêu của cấp học đã đề ra [27]

* Vai trò của Chuẩn KT-KN của chương trình GDPT

Chuẩn KT-KN là thành phần của chương trình GDPT đảm bảo việc chỉ đạo dạy học, KT-ĐG theo Chuẩn sẽ tạo nên sự thống nhất trong cả nước; làm hạn chế tình trạng dạy học quá tải, đưa thêm nhiều nội dung nặng nề, quá cao

so với Chuẩn vào dạy học, góp phần làm giảm tiêu cực của dạy thêm, học thêm, tạo điều kiện cơ bản, quan trọng để tổ chức KT-ĐG, thi theo Chuẩn Chỉ đạo, quản lí, thanh tra, kiểm tra việc thực hiện dạy học, kiểm tra, đánh giá, sinh hoạt chuyên môn, đào tạo, bồi dưỡng CBQL và GV

Xác định mục tiêu của mỗi giờ học, mục tiêu của quá trình dạy học, đảm bảo chất lượng giáo dục

Xác định mục tiêu KT-ĐG đối với từng bài kiểm tra, bài thi, đánh giá kết quả giáo dục từng môn học, lớp học, cấp học

* Những đặc điểm của Chuẩn KT-KN

- Chuẩn KT-KN được chi tiết, tường minh bằng các yêu cầu cụ thể, rõ ràng về KT-KN

- Chuẩn KT-KN có tính tối thiểu nhằm đảm bảo mọi HS cần phải và có thể đạt được những yêu cầu cụ thể này

- Chuẩn KT-KN là thành phần của CTGDPT

- Chuẩn KT-KN vừa là căn cứ, vừa là mục tiêu giảng dạy, học tập, KT-ĐG

- Biên soạn SGK và các tài liệu hướng dẫn dạy học, đổi mới PPDH, đổi mới KT-ĐG

* Phân biệt Chuẩn kiến thức và Chuẩn kỹ năng

– Chuẩn kiến thức là những tri thức khoa học như khái niệm, tính chất, phương thức hành động, tối thiểu học sinh cần đạt;

– Chuẩn kĩ năng là những yêu cầu tối thiểu về thao tác tay chân, tư duy mà học sinh cần thực hiện được

* Các mức độ về KT-KN theo Chuẩn

Các mức độ về KT-KN được thể hiện cụ thể trong Chuẩn KT-KN của CTGD phổ thông

- Về kiến thức : Yêu cầu học sinh phải nhớ nắm vững hiểu rõ các kiến thức cơ bản trong chương trình, SGK, đó là nền tảng vững vàng đề có thể phát triển năng lực ở mức cao hơn

- Về kĩ năng: Rèn luyện kỹ năng quan sát, tư duy phân tích, biết vận dụng các kiến thức để trả lời câu hỏi, giải bài tập, làm thực hành

* Mức độ cần đạt đƣợc về kiến thức

Theo cách phân loại của S.Bloom, có thể xác định theo 6 mức độ sau:

- Nhận biết: Là sự nhớ lại các dữ liệu, thông tin đã có trước đây; nghĩa là

có thể nhận biết thông tin, ghi nhớ, tái hiện thông tin, nhắc lại một loạt dữ liệu,

từ các sự kiện đơn giản đến các lý thuyết phức tạp Đây là mức độ, yêu cầu thấp nhất của trình độ nhận thức thể hiện ở chỗ HS có thể và chỉ cần nhớ hoặc nhận ra khi được đưa ra hoặc dựa trên những thông tin có tính đặc thù của một khái niệm, một sự vật, một hiện tượng

Ở mức này HS có thể phát biểu đúng một định nghĩa, định lý, định luật nhưng chưa giải thích và vận dụng được chúng

Có thể cụ thể hoá mức độ nhận biết bằng các yêu cầu:

+ Nhận ra, nhớ lại các khái niệm, định lý, định luật, tính chất

+ Nhận dạng (không cần giải thích) được các khái niệm, hình thể, vị trí tương đối giữa các đối tượng trong các tình huống đơn giản

+ Liệt kê, xác định các vị trí tương đối, các mối quan hệ đó biết giữa các yếu tố, các hiện tượng

- Thông hiểu: Là khả năng nắm được, hiểu được ý nghĩa của các khái niệm, hiện tượng, sự vật; giải thích được, chứng minh được; là mức độ cao hơn nhận biết nhưng vẫn là mức độ thấp nhất của việc thấu hiểu sự vật, hiện tượng, nó liên quan đến ý nghĩa của các mối quan hệ giữa các khái niệm, thông tin mà HS

đó học hoặc biết Điều đó có thể thể hiện bằng việc chuyển thông tin từ dạng này sang dạng khác, bằng cách giải thích thông tin (giải thích hoặc tóm tắt) và bằng cách ước lượng xu hướng tương lai (dự báo các hệ quả hoặc ảnh hưởng)

- Vận dụng: Là khả năng sử dụng các kiến thức đã học vào một hoàn

cảnh cụ thể mới (vận dụng hiểu biết thông tin để giải quyết vấn đề đặt ra); là khả năng đòi hỏi HS phải biết vận dụng kiến thức, sử dụng PP, nguyên lý hay ý tưởng để giải quyết một vấn đề nào đó trong học tập hoặc của thực tiễn Đây là mức độ cao hơn mức độ thông hiểu trên

- Phân tích: Là khả năng phân chia một thông tin ra thành các phần thông tin nhỏ sao cho có thể hiểu được cấu trúc, tổ chức của nó và thiết lập mối liên

hệ phụ thuộc lẫn nhau giữa chúng

- Tổng hợp: Là khả năng sắp xếp, thiết kế lại thông tin, các bộ phận từ các nguồn tài liệu khác nhau và trên cơ sở đó tạo lập một hình mẫu mới

- Đánh giá: Là khả năng xác định giá trị của thông tin, như bình xét, nhận định, xác định được giá trị của một tư tưởng, một nội dung kiến thức, một phương pháp Đây là một bước mới trong việc lĩnh hội kiến thức được đặc trưng bởi việc đi sâu vào bản chất của đối tượng, sự vật, hiện tượng Việc ĐG dựa trên các tiêu chí nhất định Đó có thể là các tiêu chí bên trong (cách tổ chức) hoặc các tiêu chí bên ngoài (phù hợp với mục đích) [27]

1.2.4.2 Quản lý HĐDH đáp ứng yêu cầu Chuẩn KT-KN ở trường THPT

* Chỉ đạo dạy học bám sát Chuẩn KT-KN

- Yêu cầu chung:

+ Căn cứ vào Chuẩn KT-KN để xác định mục tiêu bài học

+ Sáng tạo về PPDH phát huy tính chủ động, tích cực, tự giác học tập của HS + Dạy học thể hiện mối quan hệ tích cực giữa GV- HS, giữa HS-HS + Dạy học chú trọng đến việc rèn luyện các kĩ năng, năng lực hành động, vận dụng kiến thức tăng cường thực hành và gắng nội dung bài học với thực tiễn cuộc sống

+ Dạy học chú trọng đến việc sử dụng có hiệu quả phương tiện, thiết bị dạy học được trang bị hoặc do GV và HS tự làm, quan tâm ứng dụng CNTT trong dạy học

+ Dạy học chú trọng đến việc động viên khuyến khích kịp thời đến sự tiến

bộ của HS trong quá trình học tập, đa dạng nội dung các hình thức, cách thức đánh giá và tăng cường hiệu quả việc đánh giá

- Yêu cầu đối với CBQLcơ sở giáo dục:

+ Nắm vững chủ trương đổi mới GDPT của Đảng, Nhà nước; nắm vững mục đích, yêu cầu, nội dung đổi mới thể hiện cụ thể trong các văn bản chỉ đạo của Ngành trong chương trình SGK, PPDH, sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học, hình thức tổ chức dạy học và KT-ĐG

+ Nắm vững yêu cầu dạy học bám sát Chuẩn KT-KN trong chương trình GDPT, đồng thời tích cực đổi mới PPDH

+ Có biện pháp quản lý và thực hiện đổi mới PPDH có hiệu quả, thường xuyênKT-ĐG, thực hiện HĐDH theo định hướng dạy học bám sát Chuẩn KT-

KN đồng thời tích cực đổi mới PPDH và KT-ĐG

+ Động viên khen thưởng kịp thời những GV thực hiện có hiệu quả đồng thời phê bình những GV chưa tích cực đổi mới PPDH, dạy quá tải do không bám sát Chuẩn KT-KN

- Yêu cầu đối với GV:

+ Bám sát Chuẩn KT-KN để thiết kế bài giảng nhằm đạt được các yêu cầu

cơ bản, tối thiểu vềKT-KN Không quá tải và quá lệ thuộc hoàn toàn vào SGK, không cố dạy hết toàn bộ nội dung SGK

+ Dựa trên cơ sở yêu cầu về KT-KN trong hướng dẫn thực hiện Chuẩn KT-KN, GV vận dụng sáng tạo, linh hoạt các phương pháp, kĩ thuật dạy học nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, tự giác học tập của HS

+ Trong tổ chức các hoạt động học tập trên lớp GV cần linh hoạt hơn, tổ chức các hoạt động học tập phù hợp với đối tượng HS của mình

+ Thiết kế và hướng dẫn HS trao đổi, trả lời các câu hỏi, bài tập nhằm nắm vững, hiểu được những yêu về KT-KN

+ Đa dạng hoá các hình thức tổ chức dạy học nhằm tạo sự hứng thú cho

HS qua đó giúp HS nắm vững và hiểu sâu sắc Chuẩn KT-KN của CTGDPT

- Yêu cầu đối với HS:

+ Tích cực suy nghĩ, chủ động tham gia các hoạt động học tập khám phá

và lĩnh hội kiến thức, rèn kĩ năng, xây dựng thái độ và hành vi đúng đắn

+ Tích cực sử dụng thiết bị đồ dùng học tập, thực hành vận dụng kiến thức đã học để phân tích đánh giá giải quyết các tình huống và các vấn đề đặt

ra từ thực tiễn; xây dựng và thực hiện các kế hoạch học tập phù hợp với khả năng và điều kiện

+ Mạnh dạn trình bày và bảo vệ ý kiến, quan điểm cá nhân; tích cực thảo luận tranh luận, đặc câu hỏi cho bản thân, thầy cô, bạn bè

+ Biết tự đánh giá và đánh giá các ý kiến, quan điểm, các sản phẩm học tập của bản thân và bạn bè

* Quản lý, chỉ đạo thực hiện đổi mới PPDH

- Nghiên cứu kĩ định hướng đổi mới PPDH đã trình bày trong chương trình môn học

- Lựa chọn nội dung dạy học đã quy định trong CTGDPT, tập trung đi sâu những nội dung trọng tâm nhất trong các nội dung tối thiểu

- Lựa chọn PPDH hay phối hợp các PPDH sao cho tạo điều kiện để HS

có cơ hội thể hiện mức độ đạt Chuẩn

- Biên soạn câu hỏi và bài tập dựa theo Chuẩn; thiết kế tình huống dạy học, hoạt động dạy và hoạt động học sao cho giám sát chặt chẽ việc có thể đạt Chuẩn tối thiểu hay không

- Tổ chức HĐDH trên lớp, điều chỉnh hoạt động dạy và hoạt động học sao cho tạo điều kiện để có nhiều HS đạt yêu cầu của Chuẩn

* Đổi mới KT-ĐG kết quả học tập của HS theo Chuẩn KT-KN

- Yêu cầu bám sát mục tiêu môn học, bài học

- Căn cứ trên những đổi mới về nội dung chương trình và SGK

- Coi trọng tính toàn diện về các mặt kiến thức, kĩ năng, thái độ

- Dựa trên quan điểm tích cực hoá hoạt động của HS

- Đa dạng hoá các hình thức KT-ĐG (tự luận/ trắc nghiệm/ kết hợp với tỉ

lệ hợp lí; kiểm tra miệng/viết; kiểm tra đầu giờ/ giữa giờ/ cuối giờ );

- Đảm bảo sự phân hoá trong kiểm tra để sau hoạt động này có thể nhìn nhận được thực chất trình độ và thứ bậc của HS trong lớp [27]

1.3 Nội dung quản lý HĐDH đáp ứng yêu cầu chuẩn KT - KN ở trường THPT

1.3.1 Đặc điểm HĐDH ở trường THPT

Báo cáo chính trị Đại hội Đảng IX đã nêu : “ Phát triển GD&ĐT là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóc, hiện đại hóa, là điều kiện tiên quyết để phát triển nguồn lực con người yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững” [32]

Giáo dục THPT giữ vai trò quan trọng trong hệ thống giáo dục quốc dân, góp phần nâng cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực có trình độ cao, phẩm chất nhân cách tốt Vì vậy, nhiệm vụ đặt ra cho toàn xã hội nói chung và ngành giáo dục nói riêng là nhanh chóng nâng cao chất lượng dạy học ở các ngành học, cấp học, đặc biệt là đổi mới công tác dạy học ở các trường THPT

- Đây là bậc học đang chuyển sang sự đa dạng về loại hình, đa dạng hóa các trường học, ở cấp học này, cần phải tính đến sự nối kết liên tục chương trình GDTHCS, với các chương trình mà HS sẽ được học ở bậc THPT

- Là bậc học có nhiệm vụ đào tạo nguồn đáng kể cho đào tạo ở cấp trung học nghề, cao đẳng, đại học nhằm phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước, cần có sự tăng cường trong nội dung giáo dục, nội dung đào tạo và giáo dục hướng nghiệp

- Là một bậc học chịu nhiều áp lực lớn về nhu cầu học tiếp của THCS đang phổ cập 60% - 70% học sinh ở độ tuổi 11 – 15, hoàn thành phổ cập vào năm

2010 (cả nước), chuẩn bị tham gia hoàn thành phổ cập trung học trong đó phổ cập THPT vào năm 2010

- HS đã có một lượng kiến thức cơ bản nhất định, sử dụng cách học đã chiếm lĩnh được để học các môn cơ bản, các môn học này được xây dựng trên những cơ sở khoa học, được hình thành trong lịch sử loài người và của thế hệ

đi trước, chúng được xây dựng phù hợp với đặc điểm cảu từng môn học, phát triển tâm lý và trí tuệ của mỗi lứa tuổi Vì vậy giáo dục THPT có nhiệm vụ giúp HS củng cố và phát triển những kết quả của bậc học THCS, hoàn thiện học vấn phổ thông và những hiểu biết thông thường về kỹ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, trung học nghề hoặc đi vào cuộc sống

Để đạt được những mục tiêu cơ bản của phát triển KT-XH của đất nước, giáo dục THPT đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc đào tạo nguồn nhân lực cho nền kinh tế quốc dân

Chính vì vậy, Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ VIII đã nêu rõ: "Phương hướng chung của lĩnh vực GD - ĐT trong những năm tới là phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu CNH - HĐH tạo điều kiện cho nhân dân đặc biệt là thanh niên có việc làm"

Giáo dục phổ thông trực tiếp góp phần đào tạo nguồn nhân lực cho xã hội Trên nền tảng đã đạt được ở các bậc học dưới, giáo dục THPT tiếp tục phát triển và hoàn thiện dần nhân cách HS lên một tầm cao mới theo hướng phát triển toàn diện nhân cách con người Việt Nam Bởi vậy mục tiêu đào tạo ở cấp

độ này phải được quan tâm đặc biệt là:

- Hình thành ở người học một hệ thống tri thức phổ thông toàn diện, theo kịp trình độ tiên tiến của thế giới hiện đại, đồng thời kế thừa truyền thống tốt đẹp của dân tộc

- Học sinh hiểu biết thông thường về kỹ thuật hướng nghiệp, hình thành kỹ năng lao động theo kỹ thuật - tổng hợp và những kỹ năng nghề nghiệp phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội hiện đại

- Hình thành động cơ học tập vì ngày mai lập nghiệp, vì dân giàu, nước mạnh xã hội công bằng, dân chủ, văn minh

Chỉ có như vậy, giáo dục THPT mới hoàn thành sứ mạng là chuẩn bị một cách tốt nhất cho HS bước vào đời, với đầy đủ bản lĩnh con người mới của xã hội hiện đại [8]

1.3.2 Những nội dung quản lý HĐDH đáp ứng yêu cầu Chuẩn KT-KN ở trường THPT

1.3.2.1 Chỉ đạo việc xây dựng kế hoạch chuyên môn của nhà trường

* Hiệu trưởng chỉ đạo các tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch năm học: Tổ chuyên môn có hai loại kế hoạch: Kế hoạch năm học gồm toàn bộ công tác của tổ và kế hoạch giảng dạy (theo phân phối chương trình dạy học bộ môn ở các khối lớp) Kế hoạch của tổ phải chính xác hóa và cụ thể hóa các nhiệm vụ

và chỉ tiêu của kế hoạch chuyên môn và kế hoạch năm học của nhà trường ở từng đơn vị tổ cho phù hợp Kế hoạch tổ chuyên môn phải thể hiện sự định mức, sự lượng hóa cụ thể các nhiệm vụ được giao, đặc biệt phải xây dựng được một hệ thống biện pháp có hiệu lực, đồng thời phải xây dựng được một chương trình hoạt động cụ thể

* Hiệu trưởng chỉ đạo các tổ trưởng chuyên môn hướng dẫn GV xây dựng

kế hoạch năm học: Kế hoạch của GV gồm hai loại: kế hoạch năm học và kế hoạch giảng dạy bộ môn Kế hoạch giảng dạy gồm hai loại:

- Kế hoạch giảng dạy theo phân phối chương trình (PPCT) bộ môn: GV căn cứ vào bảng PPCT dạy học các môn do mình giảng dạy để xây dựng kế hoạch dạy học cả năm và hàng tuần

- Kế hoạch dạy học từng bài:Viết bản thiết kế giờ dạy (Bài soạn- sẽ trình bày ở phần sau)

Trên cơ sở khung PPCT và Chuẩn KT-KN của Bộ GD&ĐT ban hành năm 2009-2010, hướng dẫn điều chỉnh nội dung dạy học các môn học theo hướng tinh giảm của Bộ GD&ĐT từ năm học 2010-2012 và tài liệu hướng dẫn thực hiện dạy học theo Chuẩn KT-KN, hiệu trưởng chỉ đạo GV xây dựng PPCT chi tiết phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường, thực hiện trong

37 tuần thực học mỗi năm với thời gian: học kỳ 1; 19 tuần, học kỳ 2: 17 tuần dành thời gian cho các hoạt động giáo dục khác, có đủ thời gian dành cho luyện tập, bài tập, ôn tập, thí nghiệm và kiểm tra định kỳ [23], [24], [25] Trong kế hoạch phải xác định được mục tiêu của môn học, chương/bài học theo yêu cầu Chuẩn KT-KN với các yêu cầu cụ thể về mục tiêu bài học, KT-KN, thái độ cần đạt được Kế hoạch giảng dạy phải thể hiện được các kiến thức cơ bản, kiến thức trọng tâm, các PPDH được GV lựa chọn với các thiết bị dạy học

Trong xây dựng kế hoạch dạy học đáp ứng yêu cầu Chuẩn KT-KN cần quán triệt GV lựa chọn các kiến thức tinh giảm, kiến thức được điều chỉnh để không gây quá tải cho HS, so sánh nội dung dạy học giữa các môn để thực hiện dạy học tích hợp

Hiệu trưởng cần chỉ đạo tổ chuyên môn, hỗ trợ GV nắm vững Chuẩn

KT-KN bộ môn mình phụ trách, lập kế hoạch dạy học dựa vào Chuẩn KT-KT-KN làm căn cứ cho việc dạy học, tổ chức HĐDH theo Chuẩn KT-KN Kế hoạch năm học của GV do tổ trưởng chuyên môn duyệt và là căn cứ pháp lý để tổ trưởng chuyên môn và hiệu trưởng quản lý hoạt động sư phạm của GV trong năm học

Từ việc phân công nhiệm vụ dạy học cho GV đến hướng dẫn GV làm kế hoạch cá nhân Hiệu trưởng phải nắm được trình độ chuyên môn, khả năng dạy học, tinh thần trách nhiệm với công việc của GV, có như vậy mới phân công nhiệm vụ cho phù hợp và nếu phân công đúng với sở trường, nguyện vọng của người trực tiếp giảng dạy thì kết quả dạy học chắc chắn sẽ đạt được như ý muốn của người quản lý

1.3.2.2 Quản lý việc soạn bài lên lớp đáp ứng yêu cầu Chuẩn KT-KN

Soạn bài là một trong các bước quan trọng của GV chủ động sắp xếp về thòi gian của mình Giáo án là một bản thiết kế cụ thể từng bài theo PPCT, trong đó mỗi tiết dạy phải thể hiện được mục tiêu của tiết học theo yêu cầu của Chuẩn KT-KN Đó là những kiến thức phổ thông, cơ bản của từng môn học theo chương trình Thông qua giáo án GV dự kiến được các tình huống dạy học, tương tác thầy-trò Việc soạn bài chuẩn bị giờ lên lớp quyết định đến chất lượng giờ lên lớp và chất lượng quá trình dạy học Việc GV tự chuẩn bị cho các giờ lên lớp là việc quan trọng nhất trong quy trình lao động sư phạm Việc

tự chuẩn bị của GV là một khâu lao động trí óc độc lập, GV có thể tự quyết định thực hiện ở nhà hay ở trường (nơi có điều kiện làm việc thuận lợi nhất) Nếu người GV không có đầy đủ tinh thần trách nhiệm, không có chế độ làm việc trong ngày rõ ràng, không chuẩn bị sớm cho các giờ lên lớp thì công việc

sẽ hời hợt và mang tính hình thức

Hiệu trưởng quan tâm đến chất lượng giờ lên lớp thì trước tiên phải quan tâm đến chất lượng việc chuẩn bị giờ lên lớp của GV Sự chuẩn bị của GV càng chu đáo thì kết quả dạy học càng ít sai sót Quản lý việc chuẩn bị giờ lên lớp là một hoạt động quản lý cần thiết để nâng cao hiệu quả của việc dạy và học Do đặc điểm đặc thù của lao động sư phạm nên công tác chuẩn bị giờ lên lớp do GV thực hiện ở nhà và gắn với thời gian rảnh rỗi của họ Vì vậy, đây là khâu khó quản lý đối với hiệu trưởng [29 tr 8]

Để soạn bài lên lớp đáp ứng được yêu cầu của Chuẩn KT-KN người GV

phải nắm được ý nghĩa, cấu trúc và yêu cầu của Chuẩn, phải coi Chuẩn

KT-KN là yêu cầu về kết quả lao động sư phạm của người GV phải đạt được thì mới là hoàn thành nhiệm vụ của bản thân

Hướng dẫn cho GV cách phối hợp sử dụng Chuẩn KT-KN, với SGK

và các tài liệu giảng dạy để thiết kế bài học dựa vào Chuẩn xác định mục tiêu bài học

Hiệu trưởng cần có các quy định về bố cục của bài soạn, việc ký, duyệt giáo án của GV trước khi lên lớp, các yêu cầu trong bài soạn phải thể hiện được mục tiêu bài học về KT-KN, thái độ, các kiến thức trọng tâm, kiến thức

cơ bản, kiến thức liên hệ, các kiến thức phân loại đối tượng HS

Hiệu trưởng cần đôn đốc, nhắc nhở việc GV thực hiện quy chế soạn bài qua đó kiểm tra được việc soạn bài của GV điều chỉnh những sai sót, động viên kịp thời những việc đã làm tốt,

Có các quy định về soạn bài đúng quy chế, chu đáo trước khi lên lớp, coi bài giảng là công cụ, là phương tiện hữu hiệu để thực hiện giờ lên lớp có hiệu quả đạt chất lượng, chống quan điểm soạn bài để đối phó việc kiểm tra

Đảm bảo nội dung, kiến thức khoa học, trọng tâm cùng tri thức thực tiễn cần thiết sẽ phát huy được năng lực phân tích, tổng hợp và sáng tạo của HS trong quá trình học [30]

- Từ Chuẩn KT-KN GV cần xác định mức độ Chuẩn cho lớp Việc xác định chuẩn của lớp GV cần dựa vào: Hướng dẫn giảm tải, hướng dẫn thực hiện Chuẩn KTKN, dựa vào mục đích, yêu cầu trong SGV mà Bộ GD&ĐT phát hành, tùy theo điều kiện, tình hình của lớp Xác định Chuẩn của lớp tức là GV xác định lượng KT-KN cho những đối tượng HS có trình độ nhận thức trung bình, dưới trung bình của lớp mình) Làm sao trong khi dạy HS trung bình, dưới trung bình của lớp phải đạt được mức Chuẩn do GV đưa ra Khi xác định được Chuẩn của lớp rồi thì tất cả HS trong lớp bắt buộc phải hoàn thành tất cả KT-KN đó…Còn những KT -KN còn lại trong SGK mà nhằm ngoài Chuẩn của lớp thì GV có thể lựa chọn để dạy cho HS có khả năng, có điều kiện (học sinh khá – giỏi) thực hiện Như vậy HS có trình độ nhận thức trung bình, dưới trung bình không cần phải làm hết các bài tập trong SGK mà chỉ cần làm các bài tập

mà GV xác định nằm trong khuôn khổ Chuẩn của lớp…

1.3.3.3 Quản lý giờ dạy trên lớp của GV đáp ứng yêu cầu Chuẩn KT-KN

Giờ học là yếu tố quan trọng cơ bản có tính chất quyết định kết quả giáo dục của nhà trường Trước hết, giờ học mang tính bắt buộc đối với mọi HS,

trên cơ sở chương trình do Bộ GD&ĐT ban hành, giờ học chiếm phần lớn thời gian của quá trình đào tạo

Giờ lên lớp của GV phản ánh toàn bộ những gì họ đã tích lũy được, đã nghiền ngẫm, đã luyện tập đồng thời cũng thể hiện tinh thần trách nhiệm của người GV Trong giờ dạy trên lớp, mỗi công việc, mỗi thái độ biểu thị trước

HS của GV đều là những chi tiết thể hiện PPDH, phương pháp đó còn được thể hiện ở sự hài hòa giữa công việc của thày và trò; ở sự cân đối giữa các khâu công việc của thầy (giảng kiến thức mới và luyện tập kỹ năng; truyền thụ

và kiểm tra); ở sự đúng lúc, đúng mức độ của thái độ động viên khuyến khích hoặc chê trách HS

Quản lý giờ dạy trên lớp theo yêu cầu Chuẩn KT-KN thì trước tiên yêu cầu người GV phải tuân thủ bài soạn đã được phê duyệt từ nội dung, PPDH đến việc tổ chức các hình thức dạy học, kiểm tra, đánh giá, với việc sử dụng các thiết bị dạy học

Giờ lên lớp là hình thức tổ chức cơ bản và chủ yếu nhất của quá trình dạy học Chính vì vậy, trong quá trình quản lý dạy học hiệu trưởng phải có những biện pháp tác động cụ thể, linh hoạt, phong phú để nâng cao chất lượng giờ lên lớp của GV Hiệu trưởng cần hướng dẫn GV lập kế hoạch soạn bài, trao đổi những bài khó thống nhất nội dung, phương pháp dạy cụ thể, chuẩn bị phương tiện dạy học đảm bảo cho bài dạy đạt chất lượng cao Chỉ đạo tổ chuyên môn tập thể sư phạm nhà trường xây dựng tiêu chuẩn đánh giá giờ dạy trên lớp phù hợp với từng loại bài, từng môn học Tiêu chuẩn cụ thể vừa giúp việc đánh giá giờ học vừa giúp cho việc nâng cao tay nghề của GV Tiêu chuẩn này ngoài những quy định chung của ngành cần thường xuyên bổ sung, điều chỉnh để thể hiện được sự tiến bộ của nhà trường, của GV trong trường Để nâng cao trình

độ chuyên môn của GV hiệu trưởng cần chỉ đạo tổ chức các chuyên đề thao giảng, dự giờ thăm lớp thường xuyên để động viên và khắc phục những mặt còn hạn chế [30]

Thực hiện nghiêm túc quy chế có liên quan đến giờ lên lớp thông qua việc yêu cầu cụ thể thực hiện đầy đủ nghiêm túc quy định của nhà trường

Muốn đảm bảo quản lý giờ lên lớp, hiệu trưởng phải xây dựng thời khoá biểu để điều khiển và kiểm soát việc lên lớp và duy trì nề nếp dạy học trên cơ

sở quy định rõ chế độ thực hiện và kiểm tra [30]

1.3.3.4 Quản lý đổi mới PPDH

Định hướng chung về đổi mới PPDH đã được quy định trong Luật giáo dục và được cụ thể hóa trong những định hướng xây dựng chương trình và biên soạn SGK THPT Định hướng đó là: Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của HS; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học, bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện

kỹ năng vận dụng kiến thức, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho HS

Cốt lõi của đổi mới PPDH ở trường THPT là hướng tới giúp các em học tập tích cực, chủ động sáng tạo, từ bỏ thói quen học tập thụ động, ghi nhớ máy móc Cụ thể là:

- Đổi mới tính chất và nội dung hoạt động của GV và HS Chuyển từ dạy học truyền thụ một chiều, học tập thụ động, chủ yếu là ghi nhớ kiến thức để đối phó với thi cử sang học tập tích cực, chủ động, sáng tạo, chú trọng hình thành năng lực tự học dưới sự giúp đỡ, hướng dẫn, tổ chức của GV

- Đổi mới các hình thức tổ chức dạy học, chuyển từ dạy học hướng vào người dạy (GV là trung tâm, là người truyền thụ kiến thức) sang dạy học hướng vào người học (HS là trung tâm, là chủ thể nhận thức và hành động), tổ chức dạy học theo các hình thức tương tác, học cá nhân, học theo nhóm…

- Đối với các hình thức dạy học:

+ Đa dạng hóa các hình thức tổ chức dạy học, làm cho việc dạy học trở nên sinh động, lý thú, tránh nhàm chán, đơn điệu, từ đó có thể khắc phục điểm yếu, phát huy điểm mạnh của các hình thức tổ chức dạy học khác nhau

+ Làm cho việc học gắn với cuộc sống thực tiễn, gắn với kinh nghiệm sống của cá nhân HS, tạo điều kiện tổ chức hình thức học tập với hình thức điều tra, nghiên cứu trong cuộc sống [1 tr 68]

Đổi mới PPDH đáp ứng yêu cầu Chuẩn KT-KN cần:

+ Khai thác các yếu tố tích cực của các PPDH truyền thống một cách phù hợp và hiệu quả, đồng thời đưa ra các mô hình dạy học hiện đại, các PPDH mới vào nhà trường THPT, tạo điều kiện cần thiết để GV có thể thực hiện được sự chuyển biến về các hoạt động dạy và học, chuyển từ lối truyền thụ kiến thức một chiểu sang việc tổ chức các hoạt động tự lập, tự khám phá, tự chiếm lĩnh trị thức, hình thành năng lực tự học, sáng tạo của HS

+ Đổi mới các hình thức tổ chức dạy học Bồi dưỡng năng lực tổ chức dạy học theo nhiều hình thức đa dạng, khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi (về tinh thần và vật chất) cho GV để tổ chức một cách có hiệu quả các hoạt động dạy và học

+ Đổi mới môi trường dạy học và các thiết bị dạy học để tăng cường năng lực thực hành ứng dụng kiến thức của HS, cân đối giữa kiến thức với kỹ năng, giáo dục tri thức gắn với thái độ cho người học

+ Đổi mới KT-ĐG, thi cử theo hướng giảm thiểu việc kiểm tra thuộc lòng kiến thức, tăng cường kiểm tra kỹ năng vận dụng kiến thức trong các hoạt động thực tiễn

+ Đổi mới cơ chế đào tạo, bồi dưỡng GV để tiếp cận PPDH mới

Xác định quan điểm định hướng đúng đắn và các biện pháp khả thi nhằm đổi mới PPDH Đổi mới quan điểm, nhận thức của CBQL, GV về việc áp dụng các PPDH mới để nâng cao hiệu quả dạy học

- Nghiên cứu kĩ định hướng đổi mới PPDH đã trình bày trong chương trình môn học

- Lựa chọn nội dung dạy học đã quy định trong CTGDPT, tập trung đi sâu những nội dung trọng tâm nhất trong các nội dung tối thiểu

- Lựa chọn PPDH hay phối hợp các PPDH sao cho tạo điều kiện để HS có

cơ hội thể hiện mức độ đạt Chuẩn

- Nhận diện, khích lệ GV sử dụng tốt các PPDH tích cực Tạo hứng thú

học tập cho HS, các em được thực hành, liên hệ với thực tế cuộc sống, coi trọng cả kiến thức và kỹ năng

- GV sử dụng SGK hợp lý trong giờ giảng, khai thác có hiệu quả các thiết

bị dạy học Tăng cường ứng dụng CNTT trong quản lí dạy học

1.3.3.5 Quản lý hoạt động dự giờ, đánh giá tiết dạy của GV theo Chuẩn

Quản lý việc dạy học thông qua việc dự giờ, thăm lớp để nắm vững hoạt động sư phạm của GV

Dự giờ, thăm lớp, quan sát sư phạm của người hiệu trưởng là một nhiệm

vụ mang tính đặc thù của quản lý giáo dục nói chung và quản lý HĐDH nói riêng Thông qua biện pháp này giúp người hiệu trưởng có được những thông tin về phẩm chất và năng lực sư phạm của đội ngũ GV, đồng thời cũng biết được những thông tin về quá trình lĩnh hội kiến thức của HS Như vậy người hiệu trưởng sẽ có những biện pháp hữu hiệu để điều chỉnh, hoàn thiện về tổ chức thực hiện hoạt động dạy học trên lớp của GV

Tư tưởng chỉ đạo đối với việc quản lý giờ lên lớp là hiệu trưởng càng tác động trực tiếp vào giờ lên lớp càng tốt, do đó dự giờ dạy của GV là biện pháp trực tiếp nhất và quan trọng nhất trong các biện pháp quản lý giờ lên lớp Xukhômlinxky đã viết: Kinh nghiệm khẳng định rằng việc dự giờ và phân tích các bài học là công việc quan trọng nhất của người hiệu trưởng, rất nhiều điều phụ thuộc vào trình độ khoa học cao của hiệu trưởng, sự phong phú trí tuệ trong đời sống của tập thể sư phạm, nghệ thuật nghiệp vụ của nhà giáo dục, tính nhiều mặt trong nhu cầu và hứng thú của HS [34]

1.3.3.6 Chỉ đạo KT-ĐG kết quả học tập của HS

Mục tiêu của việc đổi mới KT-ĐG kết quả học tập của HS được nêu trong Nghị quyết số 40/2000/QH10 đã được cụ thể hóa như sau:

- Đánh giá kết quả giáo dục đối với HS ở các môn học và hoạt động giáo dục trong mỗi lớp và cuối cấp nhằm xác định mức độ đạt được mục tiêu giáo dục, làm căn cứ để điều chỉnh quá trình giáo dục, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, động viên, khuyến khích HS chăm học và tư tin trong học tập

- Đánh giá kết quả giáo dục các môn học, hoạt động giáo dục trong mỗi lớp và cuối cấp cần phải:

+ Bảo đảm tính toàn diện, khoa học, khách quan và trung thực

+ Căn cứ vào Chuẩn KT-KN và yêu cầu về thái độ của từng môn học và hoạt động giáo dục ở từng lớp, ở toàn cấp học

+ Phối hợp giữa đánh giá thường xuyên và đánh giá định kì, giữa đánh giá của GV và tự đánh giá của HS, giữa đánh giá của nhà trường và đánh giá của gia đình, cộng đồng

+ Kết hợp giữa hình thức trắc nghiệm khách quan, tự luận và các hình thức đánh giá khác

+ Sử dụng công cụ đánh giá là Chuẩn KT-KN [27]

Mỗi năm học, Bộ GD&ĐT đều quy định nhiệm vụ năm học, trong đó có hướng dẫn cụ thể việc đánh giá kết quả học tập của HS như sau:

- GV đánh giá sát đúng trình độ HS với thái độ khách quan, công minh và hướng dẫn HS biết tự đánh giá kết quả học tập của mình

-Trong quá trình dạy học, cần kết hợp một cách hợp lý hình thức tự luận với hình thức trắc nghiệm khách quan trong KT-ĐG kết quả học tập của HS, chuẩn bị tốt cho việc đổi mới các kỳ thi theo chủ trương của Bộ GD&ĐT, riêng kiểm tra học kỳ I và học kỳ II vẫn áp dụng hình thức tự luận

- Thực hiện đúng quy định của quy chế đánh giá, xếp loại HS Tiến hành

đủ số lần kiểm tra thường xuyên, kiểm tra định kỳ, kiểm tra học kỳ cả lý thuyết

và thực hành

- Đổi mới đánh giá môn Thể dục: Đánh giá bằng điểm hoặc nhận xét kết quả học tập theo Quy chế đánh giá, xếp loại học sinh THCS, học sinh THPT và Khung PPCT môn học.[27]

Trong quá trình dạy học, KT-ĐG kết quả học tập của HS là một khâu quan trọng nhằm xác định thành tích học tập và mức độ chiếm lĩnh tri thức, kỹ năng, thái độ học tập của HS, nó vừa đóng vai trò bánh lái, vừa giữ vai trò động lực của dạy học Có nghĩa là nó có tác dụng định hướng, thúc đẩy mạnh

mẽ HĐDH và hoạt động QLGD

Đối với HS, KT-ĐG có tác dụng thúc đẩy quá trình học tập phát triển không ngừng Qua kết quả kiểm tra, HS tự đánh giá mức độ chiếm lĩnh tri thức, kỹ năng so với yêu cầu của môn học và tự mình ôn tập, củng cố bổ sung, hoàn thiện học vấn bằng các phương pháp tự học với hệ thống các thao tác tư duy của chính mình Do vậy, KT-ĐG không chỉ là biện pháp để hoàn thiện nội dung học tập mà còn là điều kiện để rèn luyện phương pháp, hình thành thái độ học tập tích cực cho HS

Đối với GV, kết quả KT-ĐG vừa phản ánh thành tích học tập của HS vừa giúp GV tự đánh giá vốn tri thức, trình độ chuyên môn, năng lực sư phạm, nhân cách uy tín của mình trước HS Trên cơ sở đó không ngừng nâng cao và hoàn thiện cả về trình độ học vấn, về nghệ thuật sư phạm và nhân cách người thầy giáo

Đối với các cấp quản lý thì KT-ĐG là biện pháp để đánh giá kết quả GD&ĐT cả về định lượng và định tính Đó là cơ sở để xây dựng chiến lược giáo dục về mục tiêu, về đội ngũ GV, về vấn đề đổi mới nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức HĐDH

KT-ĐG kết quả học tập của HS thể hiện sự thống nhất giữa dạy học, thể hiện sự thống nhất giữa kiểm tra và tự kiểm tra, giữa sự đánh giá của thầy và

tự đánh giá của trò, giữa dạy học và tự học

Chỉ đạo đổi mới KT-ĐG kết quả học tập của HS đáp ứng yêu cầu Chuẩn KT- KN được thực hiện đồng bộ với đổi mới chương trình, SGK, PPDH.[27]

1.3.3.7 Bồi dưỡng, nâng cao trình độ GV

Con người là nhân tố quyết định sự thành công hay thất bại trong việc tổ chức thực hiện các quyết định quản lý, mà đặc biệt nó là nhân tố quyết định chất lượng sản phẩm giáo dục Do đó, việc quản lý, bồi dưỡng nâng cao trình

độ GV là một yêu cầu cấp thiết, vừa là mục tiêu, vừa là động lực cho sự phát triển bền vững của nhà trường

Trong tập thể nhà trường, GV đều có trình độ Chuẩn trở lên, nhưng vì kiến thức khoa học phát triển không ngừng, yêu cầu của quá trình dạy học phải phát huy được tính tích cực của HS cùng với yêu cầu đổi mới PPDH và KT-ĐG nên đội ngũ phải luôn luôn được bồi dưỡng nâng cao trình độ Mỗi GV phải không ngừng tự học, tự bồi dưỡng và đào tạo nâng Chuẩn Hiệu trưởng phải quản lý tốt hoạt động đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ GV, một mặt giúp GV được tiếp cận với những vấn đề mới trong khoa học, mặt khác phải tạo điều kiện cho GV được đào tạo nâng Chuẩn về trình độ, đáp ứng được yêu cầu và nhiệm vụ của ngành giáo dục trong giai đoạn hiện nay trong thời đại nền kinh tế trí thức.[30] Quản lý công tác bồi dưỡng GV dạy học đáp ứng yêu cầu Chuẩn KT-KN cần được tập trung ở các nội dung sau:

- Dự giờ, thăm lớp, kiểm tra, hướng dẫn soạn bài

- Tổ chức các chuyên đề bộ môn, sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn tập trung vào HĐDH, đổi mới PPDH, dạy các bài khó, mở rộng, cập nhật kiến thức

- Tổ chức thi GV dạy giỏi, Hội giảng, viết sáng kiến kinh nghiệm (SKKN)

- Tổ chức bồi dưỡng GV giỏi

- Đáp ứng yêu cầu về cơ sở vật chất, thiết bị dạy học

- Có kế hoạch chọn, cử GV đi học bồi dưỡng và nâng Chuẩn đào tạo Bồi dưỡng GV có ý nghĩa quyết định đến việc giảng dạy và giáo dục của nhà trường Vì vậy, hiệu trưởng phải chủ động xây dựng chương trình, kế

hoạch bồi dưỡng hợp lý để từng bước nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp

vụ sư phạm cho đội ngũ GV mình đang quản lý [10 tr 35]

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Qua việc nghiên cứu những cơ sở lý luận làm tiền đề cho đề tài bao gồm các khái niệm về quản lý, quản lý HĐDH, Chuẩn KT-KN và quản lý HĐDH đáp ứng yêu cầu Chuẩn KT-KN đã giúp tác giả đi tới một số nhận xét sau đây:

- Quản lý là một hoạt động xã hội đặc thù, là sự tác động hợp quy luật của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý bằng các giải pháp nhằm đạt tới mục tiêu quản lý

- Quản lý dạy học là bộ phận hợp thành của quá trình quản lý giáo dục tổng thể, là tiền đề cho việc đạt hiệu quả giáo dục và hiệu quả dạy học

- Muốn nâng cao hiệu quả quản lý dạy học cần giải quyết tốt mối quan hệ giữa mục đích dạy học với các chức năng quản lý dạy học Nói cách khác cần

có các giải pháp thích hợp và khả thi trong quá trình thực hiện các chức năng quản lý HĐDH.[30]

Để quản lý tốt HĐDH đáp ứng yêu cầu Chuẩn KT-KN ở trường THPT người hiệu trưởng cần:

- Nắm vững Chuẩn KT-KN các bộ môn, hiểu được cấu trúc của Chuẩn; nhận thức được ý nghĩa, vai trò của Chuẩn KT-KN trong dạy học để chỉ đạo, điều hành, KT-ĐG xem GV dạy có đúng Chuẩn hay không, trong khi duyệt đề kiểm tra, đề thi sao cho những đề bài này nằm trong giới hạn của Chuẩn

- Chỉ đạo tổ chuyên môn, hỗ trợ GV nắm vững Chuẩn KT-KN bộ môn mình phụ trách, tổ chức HĐDH theo Chuẩn KT-KN, đổi mới PPDH, KT-ĐG kết quả học tập của HS.[27]

- Tuyên truyền cho CMHS, HS và cộng đồng hiểu những quan điểm chỉ đạo chủ yếu của chương trình, của Chuẩn KT-KN