BỆNH ZONA (Herpes Zoster, shingles, zoster) (Kỳ 1) doc

BỆNH ZONA Herpes Zoster, shingles, zoster Kỳ 1 Đại cương Bệnh Zona là bệnh thường gặp, biểu hiện chủ yếu là những rối loạn ở da và thần kinh; nguyên nhân do varicella-zoster virus VZV

BỆNH ZONA

(Herpes Zoster, shingles, zoster)

(Kỳ 1)

Đại cương

Bệnh Zona là bệnh thường gặp, biểu hiện chủ yếu là những rối loạn ở da và thần kinh; nguyên nhân do varicella-zoster virus (VZV), một loại virus có hình thái học và kháng nguyên giống virus gây bệnh thuỷ đậu

Bệnh Zona thường là kết quả của sự suy giảm hệ thống miễn dịch chống lại VZV tiềm ẩn Những yếu tố khởi động bệnh: xạ trị liệu, một số loại thuốc, tổn thương thực thể, stress, nhiễm khuẩn

Zona thường biểu hiện ở 1 hoặc nhiều dây thần kinh tuỷ sống hoặc dây thần kinh sọ não Biểu hiện thần kinh và da tương ứng với vùng mà dây thần kinh đó chi phối

Dịch tễ học

Tần số: 2-3 ca/1.000/năm Tỷ lệ thực sự có thể cao hơn do những ca nhẹ có

thể không đi khám bệnh Những người già hoặc dùng thuốc suy giảm miễn dịch thì tỷ lệ cao hơn, khoảng 50%

Tử vong: Bệnh Zona hiếm khi gây tử vong, trừ ở những người có thể trạng

quá yếu

Chủng tộc: những người da đen có khả năng bị ít hơn người da trắng, tuy

nhiên Zona lại là biểu hiện sớm ở những người nhiễm HIV ở những người trẻ tuổi Châu Phi

Giới tính: không có sự khác nhau

Tuổi: 50% những người trên 80 tuổi được cho là có thể bị bệnh; bệnh hiếm

gặp ở trẻ em và ít gặp ở người trẻ trừ những người bị AIDS, lymphoma, các bệnh

ác tính khác, các bệnh suy giảm miễn dịch, những người ghép tạng

Các yếu tố khởi động:xạ trị liệu, một số loại thuốc, tổn thương thực thể,

stress, nhiễm khuẩn

Nguyên nhân và sinh bệnh học

Nguyên nhân do Varicella Zoster virus (VZV)

Khi bị thuỷ đậu, hầu hết VZV bị tiêu diệt hết; một số còn sống sót, từ tổn thương ở da và niêm mạc xâm nhập vào các thụ cảm thể, theo các dây thần kinh cảm giác đi hướng tâm tới các hạch thần kinh cảm giác Ở hạch VZV tồn tại ỏ dạng không hoạt động Virus tồn tại ở dạng không hoạt động trong thời gian dài,

gặp điều kiện thuận lợi (các yếu tố khởi động) virus sẽ tái hoạt động và gây ra bệnh Zona Yếu tố khởi động: HIV/AIDS, các bệnh ung thư,

Tổn thương Zona thường xuất hiện ở vùng trước đó có tổn thương thuỷ đậu nhiều nhất (vùng da chi phối bởi dây V1 và từ T1-L2), có thể đây vùng khi bị thuỷ đậu virus với số lượng lớn qua da vào dây thân kinh cảm giác nhất

Lâm sang

Bệnh thường bất đầu với những biểu hiện toàn thân như sốt, chán ăn, mệt mỏi thường là nhẹ

Tiền triệu:

Đau, hiếm gặp hơn là dị cảm ở vùng 1 hoặc nhiều dây thần kinh chi phối, kéo dài 1-10 ngày (trung bình 48h)

Đau có thể gây ra những chẩn đoán nhầm là đau đầu, viêm mống mắt, viêm màng phổi, viêm thần kinh cánh tay, đau do bệnh tim, viêm ruột thừa hoặc những nguyên nhân trong bụng (viêm túi mật, sỏi mật, đau quặn thận, thoát vị đĩa đệm, đau thần kinh toạ

Thời kỳ tiền triệu từ khi đau đến khi có biểu hiện da được cho là thời kỳ virus lan truyền dọc dây thần kinh Tuy nhiên, khoảng 10% bệnh nhân đau và biểu hiện ở da là đồng thời

Thời kỳ toàn phát:

Dát đỏ, thường kèm theo viêm

Hạch vùng xuất hiện ở thời kỳ này hoặc sau đó

Cách phân bố tổn thương trong bệnh Zona rất riêng biệt: thường khu trú ở vùng da của 1 dây thần kinh cảm giác, một bên cơ thể và không vượt qua đường giữa

Dấu kiệu kinh điển: mụn nước thành từng đám trên nền da đỏ, tổn thương

bị một bên cơ thể, dừng lại đột ngột ở đường giữa, giới hạn trong vùng thần kinh cảm giác mà dây thần kinh đó chi phối Mụn nước lúc đầu trong, sau đó đục, vỡ, vảy tiết, bong vảy, tiến triển này có thể nhanh hơn do điều trị

Mụn nước hình thành trong 12-24h, tiến triển thành mụn mủ vào ngày thứ

3, khô hình thành vảy sau 7-10 ngày, vảy tồn tại 2-3 tuần Bình thường, tổn thương mới xuất hiện thêm trong 1-4 ngày (có những ca trong 7 ngày) Người cao tuổi tổn thương nhiều, diện tổn thương rộng, có thể có mụn nước xuất huyết, hoại

tử da, nhiễm khuẩn, sẹo xấu, tổn thương kéo dài Ở trẻ em tổn thương ít tiến triển nhanh

Sau khi vảy tiết bong để lại mảng đỏ tồn tại lâu với nhứng di chứng không nhìn thấy Có thể có sẹo khi bội nhiễm, loét

Đau còn tồn tại sau khi ban đỏ mụn nước đã mất đi Đau sau Zona khu trú ở vùng thần kinh chi phối, tồn tại vài tuần, vài tháng hoặc vài năm