Công tác xã hội với người khuyết tật vận động (Trường hợp tại làng Hữu Nghị xã Xuân Phương – Từ Liêm – Hà Nội)

NKT là nhóm người chịu nhiều thiệt thòi nhất và là người nghèo nhất trong nhóm người nghèo. Họ gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống như: sự kỳ thị và phân biệt đối xử; ít có cơ hội được tiếp cận học tập, học nghề đến nơi đến chốn; trong tình yêu lứa đôi và hôn nhân gia đình; trong hòa nhập cộng đồng và đặc biệt là trong việc PHCN.Theo báo cáo của Tiến sĩ Nguyễn Quốc Anh ước tính cả nước có khoảng 5,1 triệu NKT, chiếm khoảng 6% dân số, trong đó có 1,1 triệu khuyết tật nặng, chiếm 21,5% tổng số NKT. Bao gồm 29% khuyết tật vận động, 17% tâm thần, 14% tật thị giác, 9% tật thính giác, 7% tật ngôn ngữ, 7% trí tuệ và 17% các dạng tật khác. Tỷ lệ nam là NKT cao hơn nữ do các nguyên nhân hậu quả chiến tranh, tai nạn lao động, tai nạn giao thông, tai nạn thương tích...Như vậy tỷ lệ NKT vận động chiếm tỷ lệ nhiều nhất.

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

KHOA XÃ HỘI HỌC -*** -

BÀI TẬP CUỐI KỲ

Môn: Người khuyết tật – Chính sách và thực hành

Đề tài: Công tác xã hội với người khuyết tật vận động

(Trường hợp tại làng Hữu Nghị - xã Xuân Phương – Từ Liêm –

Hà Nội)

Giảng viên: PGS.TS Nguyễn Thị Thu Hà

Học viên: 08 Khổng Thị Hà Lớp: Cao học CTXH 1 - 2012

Hà Nội, 4/2014

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG CHÍNH 3

1 Lý do chọn đối tượng 3

2 Mô tả đối tượng 3

3 Tiến trình trợ giúp thân chủ 7

3.1 Đánh giá thân chủ 7

3.2 Xây dựng kế hoạch trợ giúp 14

3.3 Thực hiện kế hoạch 16

3.4 Theo dõi hỗ trợ thân chủ 21

3.5 Duy trì mối quan hệ với làng Hữu Nghị 22

KẾT LUẬN 23

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 24

MỞ ĐẦU

NKT là nhóm người chịu nhiều thiệt thòi nhất và là người nghèo nhất trongnhóm người nghèo Họ gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống như: sự kỳ thị vàphân biệt đối xử; ít có cơ hội được tiếp cận học tập, học nghề đến nơi đến chốn;trong tình yêu lứa đôi và hôn nhân gia đình; trong hòa nhập cộng đồng và đặcbiệt là trong việc PHCN

Theo báo cáo của Tiến sĩ Nguyễn Quốc Anh ước tính cả nước có khoảng5,1 triệu NKT, chiếm khoảng 6% dân số, trong đó có 1,1 triệu khuyết tật nặng,chiếm 21,5% tổng số NKT Bao gồm 29% khuyết tật vận động, 17% tâm thần,14% tật thị giác, 9% tật thính giác, 7% tật ngôn ngữ, 7% trí tuệ và 17% các dạngtật khác Tỷ lệ nam là NKT cao hơn nữ do các nguyên nhân hậu quả chiến tranh,tai nạn lao động, tai nạn giao thông, tai nạn thương tích Như vậy tỷ lệ NKT vậnđộng chiếm tỷ lệ nhiều nhất

PHCN giúp NKT có thể hạn chế, khắc phục được tình trạng khuyết tậtcủa mình để từ đó có thể sống độc lập và hòa nhập với xã hội Theo Tổ chức Y

tế Thế giới, PHCN được hiểu là một quá trình trợ giúp người khuyết tật pháttriển hoặc tăng cường các kỹ năng về thể chất, tâm thần và xã hội Song, trênthực tế vẫn còn một bộ phận lớn cộng đồng hiểu khái niệm PHCN đơn thuần chỉ

là một hình thức chăm sóc sức khoẻ cho người khuyết tật ở khía cạnh y tế, baogồm các can thiệp về vật lý hay vận động trị liệu để lấy lại phần nào các chứcnăng cơ thể bị mất hoàn toàn hoặc giảm đi khuyết tật gây ra; trong khi còn cónhiều biện pháp can thiệp khác mang tính giáo dục, xã hội, tâm lý và kinh tế với

sự đóng góp từ nhân viên xã hội cũng nhằm mục đích phục hồi lại các khả năng

cần thiết cho người khuyết tật để họ có thể hoà nhập trở lại với cuộc sống giađình và tham gia vào các hoạt động xã hội Từ những lý do trên nên tôi đã chọncông tác xã hội trong việc phục hồi chức năng cho người khuyết tật vận động vàđối tượng can thiệp là một thân chủ khuyết tật vận động đang sống tại làng HữuNghị - xã Xuân Phương – Từ Liêm – Hà Nội.

2 Mô tả trường hợp thân chủ

 Thông tin cá nhân thân chủ

Họ và tên: L.V.Đ

Giới tính: Nam

Ngày tháng năm sinh: 12/09/1994

Nơi sinh: Thôn An Phúc – xã An Khang – tỉnh Tuyên Quang

Nơi ở hiện tại: nhà T4 – Làng Hữu Nghị - xã Xuân Phương – Từ Liêm –

Hà Nội (thời gian vào làng từ tháng 10/2012) T được nhận vào làng Hữu Nghịtheo chính sách dành cho con thương binh, liệt sĩ có ảnh hưởng chất độc màu dacam trong chiến tranh

Trình độ học vấn: đã được học văn hóa tại trung tâm PHCN ở tỉnh TuyênQuang, học hết lớp 3 theo chương trình dạy của trung tâm

Nghề nghiệp hiện tại: tham gia lớp học thêu tại trung tâm, được nhân tiềntheo sản phẩm; ngoài ra Đ cũng tham gia làm thiệp ở Hội làm thiệp Nhân Ái (hộinày do nhóm Niềm tin tổ chức – đây là nhóm gồm những bạn tình nguyện ở cáctrường Đại học, Cao đẳng thành lập nên; nhóm thường tới làng Hữu Nghị vàochủ nhật hàng tuần)

Tình trạng sức khỏe thể chất: bị ảnh hưởng chất độc màu da cam từ bố dẫnđến teo cơ, không vận động được hai chân phải phụ thuộc vào xe lăn; ngoài ramỗi khi trở trời hay bi đau ốm

Tình trạng sức khỏe tâm thần: khủng hoảng trước cái chết của em Từ mộtngười sống hòa đồng, vui vẻ thân chủ ít giao tiếp với mọi người và luôn buồnrầu Ngoài ra Đ cũng chán nản với việc tham gia PHCN ở làng

Vấn đề hiện tại: thân chủ khủng hoảng trước cái chết của em, thêm vào đóthân chủ chưa thích ứng được với việc PHCN ở trung tâm nên thân chủ khôngthường xuyên tham và bây giờ là không tham gia PHCN (trước đây thân chủ đãđược PHCN ở Trung tâm PHCN Hương Sen – tỉnh Tuyên Quang, ở đây thân chủđược tập PHCN hầu như cả ngày thay vì chỉ có 1h/ngày như ở làng Hữu Nghị)

 Thông tin về gia đình, người thân

- Bố: L.Q.V

Năm sinh: 1958

Nơi sinh: Thôn An Phúc – xã An Khang – tỉnh Tuyên Quang

Nghề nghiệp: làm ruộng

Tình trạng sức khỏe thể chất: là bệnh binh, ảnh hưởng chất độc màu dacam sức khỏe yếu.

- Ngoài ra thân chủ còn có 1 người em gái cũng bị khuyết tật vừa mới mất

 Thông tin về tình hình kinh tế: bố mẹ Đ làm nông là chủ yếu, ngoài ra cóchăn nuôi thêm ít gà, lợn thu nhập hàng tháng không nhiều Hơn nữa bố Đ sức

khỏe lại yếu, không làm được những công việc nặng nhọc, mọi việc hầu như do

mẹ Đ gánh vác Ngoài ra nhà lại có tới 2 người bị khuyết tật, chị thì đi lấychồng, kinh tế cũng không khá giả nên cũng không giúp đỡ được cho gia đình,

do vậy kinh tế gia đình Đ càng khó khăn hơn

 Thân chủ Đ sinh ra và lớn lên ở gia đình thuần nông, kinh tế gia đình khókhăn Gia đình Đ có tới 3 anh em bị khuyết tật (1 em mới bị mất), kinh tế khôngkhá giả thêm vào đó là đông anh em nên Đ không được chăm sóc đầy đủ về mặtthể chất, bố mẹ cũng không có kiến thức về chăm sóc NKT

 Môi trường sống hiện tại:

Thân chủ Đ

Lãnh đạo làng HN

Bạn bè

Chú thích ký hiệu:

Quan hệ một chiều:

Quan hệ hai chiều:

*Phân tích biểu đồ sinh thái của thân chủ Đ:

+ Thân chủ có quan hệ mật thiết với bạn bè, các bảo mẫu ở nhà mình vànhóm Niềm tin Đây là điều kiện thuận lợi giúp Đ ổn định tâm lý vui vẻ trở lại

+ Nhân viên CTXH luôn cố gắng giúp đỡ thân chủ sớm ổn định lại đượctinh thần để tiếp tục tham gia PHCN

+ Nhân viên y tế, làng Hữu Nghị luôn tạo mọi điều kiện giúp đỡ thân chủtrong cuộc sống hàng ngày cũng như khi lên tham gia PHCN

 Như vậy, ta thấy thân chủ có nguồn lực hỗ trợ cả về mặt vật chất lẫn tinhthần, trong đó quan trọng nhất là (bảo mẫu và các bạn ở làng và nhóm Niềm tin).Tuy nhiên do ở xa nên thân chủ không nhận được sự giúp đỡ từ phía gia đình,đây là điều khó khăn với thân chủ

3 Tiến trình trợ giúp thân chủ

3.1 Đánh giá thân chủ

3.1.1 Tiếp cận thân chủ

Ngày 20/03/2013, tôi tới lớp học thêu của làng Hữu Nghị Ở lớp đều là các

em bị khuyết tật với nhiều dạng tật khác nhau: bị câm điếc, khuyết tật vận động,thiểu năng trí tuệ nhẹ…Không khí lớp học rất vui vẻ, các em vừa làm vừa nóichuyện rôm rả với nhau, tuy nhiên có một em đã làm tôi chú ý bởi vẻ bề ngoài

hiền hiền, khuôn mặt buồn và sự trầm tính của mình Tôi lại gần bắt chuyện với

em và được biết em tên Đ Khi nói chuyện với Đ, em đã chia sẻ với tôi nhiềuchuyện về cuộc sống của em và những khó khăn mà em đang gặp phải Và tôi đãquyết định chọn Đ làm thân chủ của mình

Trong quá trình tiếp cận với thân chủ tôi đã sử dụng tối đa những phươngpháp và kỹ năng đã được học như: kỹ năng lắng nghe, kỹ năng quan sát và kỹnăng thấu cảm…để có thể hiểu được những khó khăn, băn khoăn mà thân chủđang gặp phải Chính nhờ sự đồng cảm này nên thân chủ tin tưởng vào tôi và từ

đó thân chủ có thái độ hợp tác và chia sẻ thông tin với tôi Việc tạo được ấntượng ban đầu tốt với thân chủ là điều quan trọng để tôi có thể tiến hành tốtnhững bước tiếp theo

3.1.2 Đánh giá thân chủ

Đánh giá vấn đề:

Sau khi tiếp cận thân chủ, thu thập thông tin từ thân chủ, nhân viên y tế,các bảo mẫu và các bạn, tôi xác định thân chủ hiện đang gặp những vấn đề nhưsau:

- Thứ nhất thân chủ đang bị khủng hoảng tâm lý do:

Em gái vừa mới mất đã gây cho Đ một cú sốc tâm lý lớn Lúc còn ở nhàhai anh em thường hay chơi đùa với nhau, và do có chung cùng hoàn cảnh làkhuyết tật nên Đ rất hiểu và thương em gái mình

Trước cái chết của em gái, nhìn vào tình trạng bệnh tật của mình Đ hoangmang, lo lắng không biết sau này mình sẽ xoay sở cuộc sống thế nào (em gái Đ

bị khuyết tật vận động, không may bị bỏng vào nồi nước, bị nhiễm trùng dakhông qua khỏi).

Đ cũng buồn chán về khuyết tật của mình, Đ luôn nghĩ mình vô dụngkhông tự nuôi sống được bản thân mình và giúp đỡ gia đình

 Từ cái chết của em cộng với những suy nghĩ về bệnh tật của mình Đ đangrơi vào trạng thái khủng hoảng tâm lý, từ một người vui vẻ, hòa đồng Đ trở nên

ít nói cười hơn và thường xuyên ở một mình

- Thứ hai thân chủ không tham gia PHCN tại trung tâm:

Theo đánh giá của các bác sỹ ở Trung tâm, Đ phải PHCN để duy trì bệnh

ở mức hiện tại không để nó phát triển theo hướng xấu đi và đồng thời có thể giúp

Đ có những bước tiến bộ Từ ngày vào làng Đ tham gia PHCN với mức độkhông thường xuyên và từ sau cái chết của em gái Đ đã không lên trung tâm đểPHCN do:

Đ chưa quen với hoạt động PHCN ở trung tâm Trước thời gian lên ở làngHữu Nghị, Đ đã từng ở trung tâm PHCN Hương Sen tại phường Phan Thiết –tỉnh Tuyên Quang Ở đây, ngoài thời gian 2 tiếng học văn hóa buổi sáng, thờigian còn lại hầu như Đ được tập PHCN Khi vào làng Hữu Nghị, thời gianPHCN chỉ còn 1 tiếng, ngoài ra phải phân chia thời gian để học nghề Do quenvới thời lượng tập ở trung tâm cũ nay ở làng Hữu Nghị thời gian tập luyện bị rútngắn Đ nghĩ sẽ không có hiệu quả Thêm vào đó, Đ có suy nghĩ buông xuôi đằngnào PHCN thì cũng không đi lại được nên Đ mặc kệ và không tham gia tậpluyện

Cây vấn đề:

 Qua những thông tin thu thập được tôi xác định thân chủ có hai vấn đề cầnphải giải quyết đó là: khắc phục tình trạng khủng hoảng tâm lý và giúp thân chủtham gia PHCN trở lại Hai vấn đề này đều quan trọng và nó liên quan, tác độngđến nhau Do tâm lý không tốt khiến cho thân chủ chán nản không muốn thamgia PHCN và do không PHCN sẽ làm cho thân chủ thấy tình trạng bệnh tật của

Không tham gia phục hồi chức năng

Thời gian tập ngắn, chưa thích nghi được với bài tập mới Khủng hoảng tâm lý

mình có vẻ như xấu đi và không thấy sự tiến bộ của bản thân từ đó lại dẫn đếncàng chán nản hơn Xét trên những điểm mạnh, điểm yếu của thân chủ cùng vớinhững nguồn lực khác nhau tôi thấy những vấn đề của thân chủ có thể giải quyếtđược

Trước hai vấn đề này tôi cùng với thân chủ xác định vấn đề ưu tiên giảiquyết trước là giúp thân chủ ổn định về mặt tâm lý (giúp thân chủ bình tâm lạisau cái chết của em gái) sau đó tới vấn đề tham gia PHCN

Đánh giá nhu cầu của thân chủ:

Vận dụng lý thuyết nhu cầu của Maslow tôi đi xác định những nhu cầu hiện tạicủa thân chủ như sau:

 Nhu cầu được an toàn: Đ muốn có được công việc phù hợp để có thể tựnuôi sống được bản thân cũng như trợ giúp được gia đình, và điều đặc biệt làthân chủ muốn được hỗ trợ để tình trạng bệnh tật của mình không tiến triển xấuhơn

 Nhu cầu về xã hội: do hiện trạng về giao thông dành cho NKT ở nước tacòn hạn chế nên phần lớn NKT trong đó có Đ ít có cơ hội được đi lại, giao tiếpbên ngời, vì vậy thân chủ cũng muốn được hòa nhập xã hôi, có điều kiện để thamgia những hoạt động xã hội

 Nhu cầu được coi trọng: thân chủ mong muốn mọi người nhìn nhận vàđánh gia đúng năng lực của NKT, không bị phân biệt, kỳ thị

 Nhu cầu thể hiện mình: thân chủ muốn có điều kiện để phát triển cũng nhưthể hiện khả năng và tiềm lực của mình

 Nhu cầu cơ bản: ngoài ra thân chủ cũng mong muốn được đảm bảo vềlương thực, thực phẩm…

 Tóm lại, thân chủ cũng có những nhu cầu cơ bản, thích đáng như nhữngngười bình thường Tuy nhiên tùy vào mỗi điều kiện cụ thể của từng người mànhững nhu cầu ấy có thể được thể hiện khác nhau Với trường hợp của thân chủ

Đ, nhu cầu cao nhất của thân chủ lúc này là mong muốn được hỗ trợ để khắcphục tình trạng bệnh tật của mình

Đánh giá điểm mạnh, điểm yếu của thân chủ:

Cùng với những thông tin do chính thân chủ cung cấp, tôi tiến hành đi thuthập thông tin những nguồn khác: các bảo mẫu, nhân viên y tế, bạn bè Từnhững thông tin thu được kết hợp với kỹ năng quan sát và xử lý thông tin, sử dụng công cụ đánh giá SWOT tôi xin đưa ra những thông tin liên quan đến thân chủ như sau:

- Thân chủ trước đây là người sống hòa

đồng được bạn bè, thầy cô và các bảo

mẫu yêu quí

- Thân chủ có ý chí vươn lên khắc phục

hoàn cảnh khó khăn của mình

Điểm yếu -Thân chủ chưa có kỹ năng để ứng phó

với những khó khăn trong cuộc sốngnên dễ gây chán nản

- Thân chủ thường hay tự ti về tìnhtrạng khuyết tật của mình

- Thân chủ đang có tư tưởng buôngxuôi, không muốn tham gia PHCN tạilàng

- Thân chủ sống xa gia đình nên không

- Thân chủ đã có thời gian dài tham gia

PHCN ở trung tâm Hoa Sen nên phần

nào thấy được lợi ích của việc PHCN,

đồng thời việc làm quen với việc

PHCN cũng không mất nhiều thời gian

nhận được sự hỗ trợ thường xuyên từphía gia đình của mình

Cơ hội

-Thân chủ được bạn bè cũng như các

bảo mẫu yêu quí, đây là cơ hội để thân

chủ có thể giải tỏa và tâm sự được

những muộn phiền

- Cô giáo lớp học thêu tận tình chỉ bảo

cho thân chủ cũng như các bạn trong

lớp cộng với việc thân chủ rất khéo tay

tạo điều kiện cho thân chủ có được một

nghề để có thể kiếm tiền

- Phòng PHCN có những dụng cụ cũng

như máy móc hỗ trợ PHCN hiện đại

cùng với nhân viên y tế được tiếp cận

với những phương pháp mới là điều

kiện tốt để PHCN cho thân chủ

- Thân chủ tham gia làm thiệp với

nhóm Niềm tin, đây cũng là môi trường

giúp thân chủ giải tỏa được cảm xúc,

tìm kiếm sự chia sẻ từ những người

Thách thức

-Sau cái chết của em gái Đ sống khépmình ít giao tiếp với mọi người hơncộng với tâm lý bất ổn, thân chủ dễ dẫnđến stress, khủng hoảng và nó sẽ ảnhhưởng không tốt tới suy nghĩ và hànhđộng trong cuộc sống của thân chủ

- Thân chủ không tham gia PHCN sẽ

có nguy cơ bệnh phát triển theo hướngxấu, ảnh hưởng tới sức khỏe mà qua đó

nó cũng ảnh hưởng tới tinh thần củathân chủ

bạn không phải là khuyết tật và quan

trọng hơn đây là nơi giúp thân chủ hòa

nhập xã hội

 Qua bảng đánh giá SWOT ta thấy, thân chủ có nhiều nội lực bên cạnh đócũng có những sự trợ giúp từ các phía để có thể khắc phục được những điểmyếu để từ đó giải quyết vấn đề của mình

3.2 Xây dựng kế hoạch trợ giúp

Nhân viên công tác xã hội cùng với thân chủ xây dựng kế hoạch trợ giúpnhư sau:

STT Mục tiêu Công việc thực hiện Người tham

gia

Kết quả mong đợi

1 Ổn định tâm lý - Nhân viên công tác xã

hội tham vấn, tư vấn tâm

lý cho thân chủ

- Nhân viên công tác xãhội gặp gỡ với cácnguồn lực: hai bảo mẫunhà T4 cùng các bạnsống cùng nhà; các bạnlớp học thêu; các bạntrong nhóm làm thiệp

-Nhân viêncông tác xã hội

- Thân chủ

- Hai bảo mẫunhà T4

- Các bạn cùngnhà T4, cácbạn cùng lớphọc thêu; cácbạn cùng

Thân chủ ổnđịnh đượctâm lý, cóthể vui vẻ

và hòa đồngvới mọingười nhưtrước đây

tham gia các hoạt độngcùng với mọi người

- Nhân viên công tác xãhội cùng với nhómNiềm tin tổ chức cácbuổi ngoại khóa

nhóm làmthiệp

2 Tham gia phục

hồi chức năng

-Nhân viên công tác xãhội gặp gỡ với quản lýphòng phục hồi chứcnăng cũng như nhữngnhân viên y tế để biếtđược rõ hơn tình trạngcủa thân chủ

- Cùng với thân chủ tới

cơ sở y tế kiểm tra lạitình hình sức khỏe cũngnhư tình trạng khuyết tậtcủa mình

- Cung cấp cho thân chủnhững hoạt động củaphục hồi chức năng, sựcần thiết của việc thựchiện phục hồi chức năng

-Nhân viêncông tác xã hội

- Thân chủ

- Nhân viên y

tế phòng phụchồi chức năng

- Các bạn cùngphòng tập

-Thân chủtham giaphục hồichức năngtrở lại

- Kiểm soátđược nhữngtác động xấu

do tình trạngkhuyết tậtđem lại.Ngoài ragiúp thânchủ cải thiệnđược sứckhỏe củamình