Vận dụng những kiến thức, kỹ năng công tác xã hội nói chung và công tác xã hội với người khuyết tật nói riêng trong can thiệp, trợ giúp một người khuyết tật cụ thể

Người khuyết tật là đối tượng chịu nhiều thiệt thòi trong xã hội. Đã từ lâu, Đảng và Nhà nước ta dành rất nhiều sự quan tâm cho đối tượng này. Tuy nhiên, do số lượng người khuyết tật ở nước ta còn đông (hơn 6,7 triệu người), nên đời sống của người khuyết tật hiện nay vẫn còn nhiều khó khăn, nhất là trong vấn đề huy động các nguồn lực từ xã hội trợ giúp họ hoà nhập cộng đồng cũng như phát huy tiềm năng của chính họ. Những khó khăn đó là do một số nguyên nhân như: Nhận thức của xã hội về vấn đề người khuyết tật còn hạn chế; sự thiếu đồng bộ trong hệ thống chính sách; huy động sự ủng hộ từ bản thân nội lực các cơ quan tổ chức trong nước chưa nhiều; chưa biết sử dụng có hiệu quả nguồn ủng hộ từ các tổ chức quốc tế mà nguyên nhân chính là do năng lực quản lý; điều kiện giao thông chưa tiếp cận; các chính sách an sinh xã hội như giáo dục, y tế, việc làm còn chưa đi vào chiều sâu và hiệu quả; Bản thân nhiều người khuyết tật còn chưa khẳng định được tiếng nói của chính mình trong xã hội do mặc cảm, tự ti…. Nhìn chung, những khó khăn là vô cùng, ngay cả với những người không phải khuyết tật.

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

TIỂU LUẬN CUỐI KỲ

MÔN: NGƯỜI KHUYẾT TẬT CHÍNH SÁCH VÀ THỰC HÀNH

ĐỀ TÀI: V ận dụng những kiến thức, kỹ năng công tác xã hội nói chung và công tác xã hội với người khuyết tật nói riêng trong can thiệp, trợ giúp một người khuyết tật cụ thể.

Giảng viên: PGS.TS Nguyễn Thị Thu Hà Học viên: 06 Phùng Thị Thu Duyên Lớp: Công tác xã hội 1- QH 2012

Hà Nội, 2014

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 2

I CƠ SỞ LÝ LUẬN 4

1 Khái niệm khuyết tật và người khuyết tật: 4

2 Đặc điểm tâm lý của người khuyết tật 5

3 Những khó khăn cơ bản của người khuyết tật 6

4 Quản lý trường hợp 7

II VẬN DỤNG KIẾN THỨC KỸ NĂNG CÔNG TÁC XÃ HỘI NÓI CHUNG VÀ CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI NGƯỜI KHUYẾT TẬT NÓI RIÊNG TRONG CAN THIỆP, TRỢ GIÚP MỘT CA CỤ THỂ 1.Tiếp nhận đối tượng 9

2 Đánh giá đối tượng 9

3 Chọn lựa dịch vụ giới thiệu ……… 14

4 Lập kế hoạch……… 14

5 Lượng giá 16

IV KẾT LUẬN……… ………… 18

TÀI LIỆU THAM KHẢO……….19

MỞ ĐẦU

Người khuyết tật là đối tượng chịu nhiềuthiệt thòi trong xã hội Đã từ lâu, Đảng và Nhànước ta dành rất nhiều sự quan tâm cho đốitượng này Tuy nhiên, do số lượng ngườikhuyết tật ở nước ta còn đông (hơn 6,7 triệungười), nên đời sống của người khuyết tật hiệnnay vẫn còn nhiều khó khăn, nhất là trong vấn

đề huy động các nguồn lực từ xã hội trợ giúp

họ hoà nhập cộng đồng cũng như phát huy tiềmnăng của chính họ Những khó khăn đó là do một số nguyên nhân như:Nhận thức của xã hội về vấn đề người khuyết tật còn hạn chế; sự thiếuđồng bộ trong hệ thống chính sách; huy động sự ủng hộ từ bản thân nộilực các cơ quan tổ chức trong nước chưa nhiều; chưa biết sử dụng có hiệuquả nguồn ủng hộ từ các tổ chức quốc tế mà nguyên nhân chính là donăng lực quản lý; điều kiện giao thông chưa tiếp cận; các chính sách ansinh xã hội như giáo dục, y tế, việc làm còn chưa đi vào chiều sâu và hiệuquả; Bản thân nhiều người khuyết tật còn chưa khẳng định được tiếng nóicủa chính mình trong xã hội do mặc cảm, tự ti… Nhìn chung, những khókhăn là vô cùng, ngay cả với những người không phải khuyết tật

Việc tham gia ký Công ước Quốc tế Người Tàn Tật vào tháng10/2007 và sự ra đời của Luật Người khuyết tật ngày 17/6/2010 và sẽ cóhiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2011 là sự thể hiện rõ nét nhất sự quan tâm củaĐảng và Nhà Nước nhằm đảm bảo bình đẳng về hệ thống pháp luật giữa cácnhóm cộng đồng dân cư Đồng thời, luật hoá quyền, nghĩa vụ và tráchnhiệm của Nhà nước, gia đình, xã hội đối với người khuyết tật và đảm bảothực thi đầy đủ các quy định liên quan; đảm bảo điều kiện thực hiện các camkết quốc tế, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội nước ta

Do vậy, công tác xã hội với người khuyết tật có vai trò quan trọngtrong việc kết nối, triển khai và tăng cường hiệu quả can thiệp, trợ giúp

nhằm đáp ứng nhu cầu của những người khuyết tật và góp phần phát triển

xã hội công bằng hài hòa và bền vững

I CƠ SỞ LÝ LUẬN

1 Khái niệm khuyết tật và người khuyết tật:

1.1 Khuyết tật:

Khuyết tật là những trở ngại khi thực hiện hoạt động, công việc nào đó

trong cuộc sống và trở ngại ấy bị gây ra bởi thương tật hay lệch chuẩn vềsức khỏe thể lý, sức khỏe tâm thần

1.2 Khái niệm người khuyết tật

Theo Tuyên ngôn về quyền của người khuyết tật được Đại hội đồng LHQ thông qua ngày 9/12/1975 thì “Người tàn tật, có nghĩa là bất cứ người

nào mà không có khả năng tự đảm bảo cho bản thân, toàn bộ hay từngphần những sự cần thiết của một cá nhân bình thường hay của cuộc sống

xã hội do sự thiếu hụt bẩm sinh hay không bẩm sinh trong những khả

năng về thể chất hay tâm thần của họ”

Theo Công ước Quốc tế về quyền của người khuyết tật – 2006 thì “Người

khuyết tật bao gồm những người có những khiếm khuyết lâu dài về thểchất, trí tuệ, thần kinh hoặc giác quan mà khi tương tác với các rào cảnkhác nhau có thể cản trở sự tham gia đầy đủ và hiệu quả của họ trong xãhội trên một nền tảng công bằng như những người khác trong xã hội”

Theo Điều 2 Luật Người khuyết tật được Quốc Hội Việt Nam thông qua

ngày 17/6/2010 thì: “Người khuyết tật là người bị khiếm khuyết một hoặcnhiều bộ phận cơ thể hoặc bị suy giảm chức năng được biểu hiện dưới dạng tật khiến cho lao động, sinh hoạt, học tập gặp khó khăn”

Kỳ thị người khuyết tật là thái độ khinh thường hoặc thiếu tôn trọng người

khuyết tật vì lý do khuyết tật của người đó

1.3 Các khái niệm liên quan

Phân biệt đối xử người khuyết tật là hành vi xa lánh, từ chối, ngược đãi,

phỉ báng, có thành kiến hoặc hạn chế quyền của người khuyết tật vì lý dokhuyết tật của người đó

Việc chuyển từ thuật ngữ “tàn tật” sang “khuyết tật” vì: bản chất củakhuyết tật có thể từ nhiều nguyên nhân khác nhau, có thể là từ cá nhân, từ

xã hội chứ không phải chỉ từ một phía Do vậy nếu dùng từ “tàn tật” thìchỉ tập trung vào sự bất lợi của họ đối với mọi người xung quanh, tức làphân biệt họ với xã hội

Phân loại khuyết tật

- Các loại khuyết tật khác: Là tình trạng giảm hoặc mất những chức năng

cơ thể khiến cho hoạt động lao động, sinh hoạt, học tập gặp khó khăn màkhông thuộc các trường hợp được quy định tại các dạng trên

Mức độ khuyết tật

Theo Điều 3 Luật Người Khuyết tật: Người khuyết tật được chiatheo mức độ khuyết tật sau đây:

a) Người khuyết tật đặc biệt nặng là người do khuyết tật dẫn đến

không thể tự thực hiện việc phục vụ nhu cầu sinh hoạt cá nhân hàng ngày;

b) Người khuyết tật nặng là người do khuyết tật dẫn đến không thể

tự thực hiện một số việc phục vụ nhu cầu sinh hoạt cá nhân hàng ngày;

c) Người khuyết tật nhẹ là người khuyết tật không thuộc trường

hợp quy định tại điểm a và điểm b khoản này

Nguyên nhân khuyết tật:

- Do môi trường sống

- Do Xã hội

- Do bẩm sinh

2 Đặc điểm tâm lý của người khuyết tật

Tâm lý của khá đông người khuyết tật là mặc cảm, tự đánh giá thấp bản thân mình so với những người bình thường khác Ở những

người mà khuyết tật nhìn thấy được - chẳng hạn như khuyết chi - họ cócác biểu hiện tâm lý giống như mặc cảm ngoại hình, tức là sự chú trọngquá mức đến khiếm khuyết cơ thể đến nỗi gây khổ đau lớn - mặc dù vậytrong tâm lý học, mặc cảm ngoại hình không được chẩn đoán cho người

có khiếm khuyết cơ thể nghiêm trọng, rối loạn tâm lý này chỉ hướng tớinhững người có khiếm khuyết nhỏ nhưng lại cứ cường điệu chúng lên

Tiếp đến một ảnh hưởng khác cần xét đến là ám ảnh sợ xã hội một kiểu

trốn tránh và sợ hãi khi thực hiện các hoạt động mang tính cộng đồng nhưgiao lưu gặp gỡ ở chỗ đông người

Người khuyết tật còn rất nhạy cảm, cần đời sống tình cảm chứ

không cần tình thương hại của mọi người dành cho mình Vì vậy khi tiếpxúc với người khuyết tật cần chú ý đến lời ăn, tiếng nói, cử chỉ, hành vi

Họ xứng đáng là những tấm gương về sự nỗ lực con người

3 Những khó khăn cơ bản của người khuyết tật

Người khuyết tật rất khó khăn về nhiều mặt trong đó có học tập,việc làm, hôn nhân, kỳ thị Những khó khăn đó tác động qua lại lẫn nhau,

là nguyên nhân và kết quả của nhau do vậy chúng tạo thành một vòngluẩn quẩn

Về học tập: Với sự giới hạn của mình, đặc biệt là ở người khuyết

tật về trí tuệ hoặc cơ quan thu nhận cảm giác (khiếm thính, khiếm thị) khảnăng tiếp thu tri thức là khá khó khăn, khuyết tật vận động thì bị ảnh hưởng ít hơn Người khuyết tật cần một hình thức giáo dục đặc biệt phù hợp với đặc điểm khiếm khuyết của mình - điều này đôi khi yêu cầu đầu

tư về cơ sở vật chất nhiều hơn so với giáo dục thông thường, do đó nếu sự

hỗ trợ từ phía chính quyền, cơ quan giáo dục và bản thân gia đình không tốt, việc duy trì học tập tiếp lên cao hầu như là bất khả thi

Về hôn nhân: Người khuyết tật khó lập gia đình hơn người bình

thường, điều này có nhiều nguyên nhân Theo nguyên lý chung thì con người có xu hướng lựa chọn bạn đời có bộ gien tốt, do vậy người khuyết tật thường bị cho là lựa chọn "dưới tiêu chuẩn" Vì thế, người khuyết tật càng tự ti hơn về tâm lý

Về việc làm: Khó khăn trong học tập ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng

xin việc, trình độ học vấn chung của người khuyết tật thấp hơn tương đối

so với cộng đồng Ngoài ra một số công việc có những yêu cầu mà người khuyết tật khó thực hiện tốt được, điều này có thể được giảm thiểu bằng cách tránh những việc liên quan đến hạn chế của mình, chẳng hạn khuyết tật ở chân thì không nên tìm những việc phải đi lại quá nhiều Một số khác thì yêu cầu ngoại hình và sức khỏe tốt, đây cũng là những công việc

mà họ khó có thể tiếp cận

4 Quản lý trường hợp với người khuyết tật: Là một quá trình tổ chức dịch

vụ giúp đỡ thân chủ (người khuyết tật và gia đình họ) giải quyết vấn đề khó khăn

và đáp ứng các nhu cầu cơ bản của họ một cách hiệu quả Trong quá trình nàynhân viên CTXH làm nhiệm vụ điều phối các dịch vụ xã hội để hỗ trợ thân chủvượt qua khó khăn về thể chất, tinh thần và các mối quan hệ xã hội nhằm giúp

đỡ họ phục hồi các chức năng xã hội, phòng chống các vấn đề có thể xảy ra

II VẬN DỤNG KIẾN THỨC KỸ NĂNG CÔNG TÁC XÃ HỘI NÓI CHUNG VÀ CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI NGƯỜI KHUYẾT TẬT NÓI RIÊNG TRONG CAN THIỆP, TRỢ GIÚP MỘT CA CỤ THỂ

Trường hợp ca đối tượng

bị tai nạn xe máy, di chứng của tai nạn khiến sức khỏe của H suy yếu,việc đi lại gặp khó khăn (H bị liệt 1 chân), H tự ti, nhút nhát khi tiếp xúcvới người, tinh thần suy sụp và tuyệt vọng, không muốn đến trường vìmặc cảm Gia đình vì nghèo khó nên không thể đưa H đi chữa trị ở cácbệnh viện lớn ở Trung ương Mẹ của H tìm gặp nhân viên xã hội và mongmuốn có sự hỗ trợ với H để H có thể lấy lại cân bằng trong cuộc sốnghàng ngày, vui vẻ trở lại trường học

1 Tiếp nhận đối tượng

Đây là một trong những bước đầu tiên của quản lý trường hợp Việc trợ giúpngười khuyết tật có đạt được kết quả tốt hay không phụ thuộc rất nhiều vào việcđánh giá này

Để đạt được các mục tiêu của việc đánh giá, Nhân viên xã hội tiến hành gặp

gỡ, tiếp xúc làm quen H để tạo mối quan hệ thân thiết, tin cậy với thân chủ đồngthời thu thập thông tin từ nhiều nguồn khác nhau: Thân chủ, gia đình và nhữngngười quan trọng với thân chủ, các cơ quan, tổ chức ở địa phương, trường họccủa thân chủ, cộng đồng, hàng xóm nơi thân chủ sinh sống để có được nhữngthông tin cơ bản, cần thiết về thân chủ

Phương pháp thu thập thông tin mà nhân viên xã hội sử dụng: quan sát, vãnggia, nghiên cứu tài liệu, phỏng vấn (ghi nhật ký)

Để xác định được nhu cầu trợ giúp của H, nhân viên xã hội cần phân tíchnhững mặt mạnh, mặt yếu của thân chủ đồng thời xác định nhu cầu ưu tiên, cầngiải quyết trước mắt của thân chủ

2 Đánh giá đối tượng

Điểm mạnh, điểm yếu của thân chủ

- Điểm mạnh: Hạnh là cô bé ngoan ngoãn, chăm chỉ và đạt kết quả tốt ở

trường học, có khả năng phát triển các mối quan hệ thân thuộc, được giađình yêu thương, hiếu thảo với ông bà, bố mẹ;

- Điểm yếu: Bị tai nạn dẫn đến bị liệt một chân, sức khỏe yếu, sư mặc

cảm, tự ti, hoàn cảnh gia đình khó khăn

 Phân tích cây vấn đề của thân chủ, xác định mục tiêu trợ giúp

Cây vấn đề

Từ cây vấn đề của thân chủ, nhân viên xã hội có thể thầy rằng vấn đề của Hhiện nay đó là sự tự ti, mất niềm tin vào cuộc sống, bởi hậu quả của vụ tai nạnkhiến em bị liệt một chân, do vậy H buồn chán, không muốn đến trường, khôngmuốn gặp gỡ, giao lưu tiếp xúc với ai Do vậy việc trước tiên là phải giúp H hiểuđược vấn đề mình đang gặp phải tìn cách tháo gỡ và đối đầu với nó Giúp Hkhông còn tự ti về bản thân, có thể lấy lại cân bằng của cuộc sống và trở lạitrường học hòa đồng vui vẻ với bạn bè

Bị liệt 1 chân

Sống khép kín

Không muốn giao tiếp với mọi người

xung

Biểu đồ sinh thỏi

Gia đình hạt nhân H

Nhân viên CTXH

Hàng xóm Bạn Bè

Gia đình bên nội

nghèo của địa phương), nhưng do điều kiện thực tế của địa phương (là xãthuộc huyện nghèo) nên sự giúp đỡ còn hạn chế Các tổ chức xã hội, tổchức nhân đạo trong và ngoài nước lại có mối quan hệ xa cách với giađình H, H và gia đình không biết đến tổ chức xã hội có thể giúp đỡ họ.Việc kết nối H đến các tổ chức xã hội là vô cùng cần thiết Điều đó khôngchỉ giúp H có được sự hỗ trợ cần thiết (vật chất, y tế,…) mà còn giúp H

có thêm nhiều cơ hội được tham gia vào các hoạt động xã hội phù hợpvới điều kiện và hoàn cảnh của em Từ đó giúp H có thêm niềm tin và sựvươn lên trong cuộc sống

Biểu đồ phả hệ:

Phân tích biểu đồ gia đình em H : Biểu đồ gia đình( biểu đồ phả hệ) dùng

các ký hiệu để sơ đồ hóa mối quan hệ của cá nhân thân chủ với hệ thốnggia đình Qua đó nhìn nhận mối quan hệ với ai có tác động tiêu cực, tíchcực đến đối tượng

H có mối quan hệ thân thiết với em trai

H có mối quan hệ 2 chiều với bố, mẹ và bà nội

H có mối quan hệ một chiều với ông nội

3 Chọn lựa dịch vụ giới thiệu dịch vụ:

Căn cứ vào tình hình thực tế của địa phương, nhân viên xã hội tìm đến nhữngđịa chỉ trợ giúp người khuyết tật như:: Phòng Lao động thương binh xã hội, Hộingười khuyết tật huyện, Trung tâm y tế huyện, Hội chữ thập đỏ, trung tâm Hộibảo trợ trẻ em tỉnh, Tại địa phương hiện chưa có trường cho trẻ khuyết tật.Với trường hợp của H, nhân viên xã hội sẽ liên hệ với chính quyền xã nơi Hđang sinh sống đề nghị phối hợp giúp H làm hồ sơ hưởng chế độ trợ cấp hàng

H

Em trai H

tháng cho người khuyết tật (gửi lên phòng Lao động thương binh xã hội huyện).Sau khi được duyệt hồ sơ trợ cấp hàng tháng, H sẽ được cấp phát miễm phí thẻBảo hiểm y tế, điều này sẽ góp phần hỗ trợ cho H và gia đình rất nhiều Giúp H

có nhiều cơ hội tiếp cận các dịch vụ y tế hơn

4 Lập kế hoạch can thiệp

Thời gian Kết quả mong đợi

Bên trong Bên ngoài

Trao đổi cởi

mở với H giúp em xác định được vấn đề mình đang gặp phải và cùng tìm cách tháo gỡ

Bản thân

H, gia đình H,

Nhân viên

xã hội, bạn bè cùng lớp, thầy cô chủ nhiệm.

3 ngày

3 tuần

H không còn mặc cảm tự tin về bản thân, tự tin quay trở lại trường học, hòa đồng hơn với mọi người xung quanh

kế hoạch giúp đỡ với

H và gia đình em

Gia đình

H (bố

mẹ, ông

bà, anh chị em…)

Cán bộ phụ nữ, Đoàn thanh niên, Trưởng khu, nhân viên xã hội

4 tuần Nhận thêm được sự

hỗ trợ, quan tâm của các bác, các cô chú trong hàng xóm.

- Tạo thêm niềm tin cho H vượt qua khó khăn.

H,

Gia đình

và bản thân H

Đoàn thanh niên, nhân

1 buổi Tạo niềm tin động

lực cho H cố gắn, vươn lên trong cuộc

- Tạo niềm tin cho gia đình H

Gia đình

H (bố

mẹ, ông

bà, anh chị em…)

Cán bộ phụ nữ, Đoàn thanh niên, Trưởng khu, nhân viên xã hội

2 buổi - Gia đình H quan

tâm nhiều hơn tới

em và không còn cảm giác tuyệt vọng, không khí gia đình đầm ấm, hạnh phúc

Các đoàn thể, chính quyền địa phương, các tổ chức xã hội trên địa bàn.

4 tuần Bố H có việc làm,

mẹ có nghề làm thêm tăng thu nhập.

H được các tổ chức

xã hội quan tâm.

để rà soát, chỉnh sửa lại kế hoạch cho phù hợp với thực tế

Việc liên kết các nguồn lực và các dịch vụ trợ giúp cần được chuẩn bị và có sựtham gia hooxo trợ của các đoàn thể, chính quyền địa phương, tổ chwucs xãhội,

Trong quá trình thực hiện kế hoạch thường xuyên có lượng giá, đối chiếu với kếhoạch đã xây dựng có vấn đề gì cần phải thay đổi phải chỉnh sửa lại kế hoạchcho phù hợp

Với trường hợp ca thân chủ H, học viên lựa chọn việc đánh giá theo kết quảmong đợi của hoạt động dựa trên kế hoạch đã đề ra

5 Kết thức và lượng giá

Việc kết thúc hoạt động trợ giúp là rất quan trọng như việc bắt đầu mộttiến trình trợ giúp cho người khuyết tật Việc tuyên bố kết thúc có thể làrất khó khăn để thân chủ cũng như cả nhân viên xã hội chấp nhận

Khi gần tới giai đoạn kết thúc, nhân viên xã hội cần thông báo và giúpcho thân chủ làm quen dần với việc kết thúc trợ giúp ca Nhân viên xã hộicần trò chuyện, chia sẻ việc kết thúc để họ quen dần và nói với họ sẽ kếtthúc thế nào và thân chủ cần làm gì sau khi ca kết thúc Nhân viên xã hộicần giúp thân chủ (có thể qua sắm vai) để thân chủ có được những cảmnhận với những tình huống khó khăn mà họ có thể gặp phải trong cuộcsống sau khi kết thúc sự trợ giúp với nhân viên xã hội Nhân viên xã hộigóp ý và thực hiện đánh giá xem thân chủ đã tạo được những tiến bộ haythay đổi gì sau một thời gian trợ giúp

1 Về phía thân chủ

1.1 Mặt đạt được