+ Bánh lái treo kiểu 4: là bánh lái liên kết với vỏ tàu qua các gối của trục lái.. - Theo vị trí bánh lái so với đường tâm quay:+ Bánh lái cân bằng: là bánh lái có đường tâm quay chia bá
Trang 1Chương 2 : Các bộ phận chính của thiết bị lái
- Bánh lái (hoặc đạo lưu quay): trực tiếp chịu áp lực thủy động
để lái tàu
- Trụ lái: là phần của sống đuôi tàu, có các bản lề để lắp bánh lái
- Trục lái: truyền mômen lái từ máy lái tới làm quay bánh lái hoặc đạo lưu
- Bộ phận tạo lực lái gồm nguồn động lực, hệ truyền động, hệ điều khiển
- Các thiết bị an toàn tín hiệu: thiết bị chỉ góc quay lái, thiết bị giới hạn góc quay lái, thiết bị hãm…
II.2.1.3 Phân loại bánh lái và yêu cầu bố trí bánh lái trên tàu thủy.
II.2.1.3.1 Phân loại bánh lái.
- Theo cách liên kết giữa bánh lái và vỏ tàu:
Trang 2+ Bánh lái đơn giản (kiểu 1, 3): là bánh lái có ít nhất một gối đỡ
gian
+ Bánh lái nửa treo (kiểu 2): là bánh lái có nửa phần dưới làm việc như một đoạn công xôn
+ Bánh lái treo (kiểu 4): là bánh lái liên kết với vỏ tàu qua các gối của trục lái
Hình II-2 Bánh lái đơn giản
Hình II-3 Bánh lái nửa treo Hình II-4 Bánh lái treo
Trang 3- Theo vị trí bánh lái so với đường tâm quay:
+ Bánh lái cân bằng: là bánh lái có đường tâm quay chia bánh lái thành hai phần Mômen do áp lực thủy động tác dụng lên phần sau sẽ được cân bằng bởi áp lực tác dụng lên phần trước
+ Bánh lái không cân bằng: là bánh lái có đường tâm quay nằm sát cạnh trước của bánh lái Mômen do áp lực thủy động tác dụng lên bánh lái sẽ truyền hoàn toàn lên trục lái
+ Bánh lái bán cân bằng: là bánh lái có phần dưới nhô ra phía trước trục lái gây ra đối trọng
- Theo số chốt liên kết: gồm bánh lái một chốt và bánh lái nhiều chốt
Các bánh lái đơn giản và bánh lái nửa treo có thể liên kết với sống đuôi tàu bằng một hay nhiều chốt bản lề
Có thể tóm tắt việc phân loại bánh lái qua sơ đồ dưới đây:
Một chốt
Bánh lái
Bánh lái nửa treo
Cân bằng
Một chốt
Hai chốt
Hai chốt Một chốt Hai chốt
Trang 4II.2.1.3.2 Bố trí bánh lái và yêu cầu đối với vị trí bánh lái:
- Các kiểu bố trí bánh lái trên tàu:
Tàu một chân vịt có các kiểu bố trí sau:
+ Kiểu 1: Bánh lái đặt sau chân vịt trong mặt phẳng đối xứng của tàu (được sử dụng phổ biến)
+ Kiểu 2: Bánh lái đặt sau đạo lưu cố định trong mặt phẳng đối xứng của tàu
Tàu hai chân vịt có các kiểu bố trí sau:
+ Kiểu 1: Mỗi bánh lái đặt trong mặt phẳng đối xứng (không phổ biến)
+ Kiểu 2: Mỗi chân vịt một bánh lái (kiểu này được dùng cả ở tàu biển và tàu nội thuỷ)
Trang 5+ Kiểu 3: Hai bánh lái tiến đặt sau hai bánh lái lùi đặt trước từng chân vịt (ít dùng)
+ Kiểu 4: Mỗi chân vịt có một đạo lưu cố định và một bánh lái đặt sau đạo lưu
+ Kiểu 5: Mỗi chân vịt có một đạo lưu cố định và chung một bánh lái đặt trong mặt phẳng đối xứng
- Các yêu cầu đối với vị trí bánh lái trên tàu
+ Bánh lái phải nằm trong dòng đẩy của chân vịt
Khoảng cách a
giữa mép trước của
bánh lái và mép cánh
chân vịt không nhỏ
hơn 0.3 m (a 0.3 m)
khi chiều dài tàu
bằng 120 m (đo cách
trục chân vịt một
khoảng 0.7*Rcv - Rcv
là bán kính chân vịt Nếu chiều dài tàu lớn hơn 120 m thì khoảng cách a tương ứng tăng hoặc giảm 0.025 m ứng với một đoạn 15 m thay đổi chiều dài Trị số a càng nhỏ thì dao động của vùng đuôi tàu càng tăng
+ Khi tàu toàn tải, bánh lái phải ngập hoàn toàn trong nước Khoảng cách lớp nước phía trên bánh lái b không nhỏ hơn 0.25*
a
Hình II-6 Yêu cầu đối với vị trí bánh
lái
Trang 6hbl (tàu sông - biển) và 0.125* hbl (tàu chạy trong hồ), với hbl là chiều cao bánh lái Tàu sông cấp “C” và “D” mặt trên bánh lái có thể cao hơn đường nước chở hàng khoảng (0.05 0.1)* hbl nhưng không quá 350 mm
+ Mặt dưới bánh lái cân bằng và nửa cân bằng không được thấp hơn mép dưới cánh chân vịt (c>0)
+ Ở tàu có tốc độ trung bình, trục quay của bánh lái phải vuông góc với mặt phẳng cơ bản của tàu và nằm trong mặt chứa đường tâm quay của chân vịt
+ Ở tàu cao tốc hai chân vịt, bánh lái nên đặt dịch sang phía mạn nếu chân vịt có hướng quay ra ngoài và đặt dịch vào giữa nếu chân vịt có hướng quay vào trong Khi đó bánh lái sẽ không rơi vào vùng xoáy
+ Khi quay hết lái sang một bên mạn, mép sau bánh lái không được vượt ra ngoài giới hạn chiều rộng tàu
+ Nếu bánh lái treo cân bằng được hàn với trục lái thì chiều cao bánh lái phải chọn sao cho có thể tháo được bánh lái khi sửa chữa