BỆNH NẤM SÂU (DEEP FUNGAL FECTIONS) (Kỳ 4) pptx

BỆNH NẤM SÂU DEEP FUNGAL FECTIONS Kỳ 4 oooOOOooo E-PHAEOHYPHOMYCOSIS Phaeomycotic cyst, Cystic Chromomycosis: 1-Dịch tể học và Căn nguyên: -Là một bệnh nhiễm nấm đặc trưng bởi sự hì

BỆNH NẤM SÂU (DEEP FUNGAL FECTIONS)

(Kỳ 4) oooOOOooo

E-PHAEOHYPHOMYCOSIS (Phaeomycotic cyst, Cystic

Chromomycosis):

1-Dịch tể học và Căn nguyên:

-Là một bệnh nhiễm nấm đặc trưng bởi sự hình thành các nang viêm ở mô

dưới da

-Tác nhân gây bệnh đều là nấm, màu nâu, có gần 101 chủng khác nhau,

thường gặp nhất là Wangiella dermatitidis và Exophiala jeanselmei,

Dreschlera spicifera Các tác nhân này sống hoại sinh trong đất hoặc ở các cây

trồng bị bệnh Bệnh xảy ra ở vùng nhiệt đới, cận nhiệt đới Thường gặp ở nông

dân, người làm vườn, trồng rau, người đi chân đất, ở người suy giảm miễn dịch,

nhất là người dùng corticosteroides kéo dài

2-Lâm sàng:

-U nang dưới da: khối u dưới da, tách biệt, rắn chắc, dễ xác định, ít đau

Tổn thương này có thể lan rộng trở thành những mụn cóc giống như

chromomycosis

-Thể xâm nhiễm vào xương sàng, dẫn đến hủy xương sàng

-Thể xâm nhiễm vào các tổ chức mô ở sâu: nặng, tạo thành các ổ abscess

nội tạng có rò rỉ (xương, tủy xương, đặc biệt ở não)

3-Cận lâm sàng:

-Soi trực tiếp và Mô bệnh học: sợi nấm có vách ngăn màu nâu, đường kính

5-10µm, ở trạng thái xoắn vặn và tạo ra vô số bào tử có vách dầy

-Nuôi cấy: trên môi trường Sabouraud hoặc Mycosel ở 35độC, sau 1-4 tuần

mọc khối khuẩn lạc xoăn và rắn, đường kính 1cm, màu nâu sẫm ngã đen

4-Điều trị:

-Phẫu thuật cắt bỏ, thể xâm nhiễm vào xương sàng dùng phẫu thuật nạo vét

toàn bộ khu vực bị bệnh Nên dùng kèm Itraconazole trong vài tuần đến vài tháng

để phòng bệnh

-Trường hợp xâm nhiễm vào các tổ chức ở sâu, tiên lượng thường nặng,

Itraconazole được chỉ định điều trị

F-LOBOMYCOSIS (Keloidal Blastomycosis, Lobo disease):

-Lobomycosis là bệnh nhiễm nấm hiếm gặp, thấy ở vùng Trung và Nam

Mỹ Nguồn lây truyền chưa rõ, mặc dù các tổn thương thấy tương tự ở cá heo

sông Nhiễm vi nấm từ đất, nước, thực vật ở vùng rừng nằm trong vùng dịch tễ Vi

nấm gây bệnh: Lacazia loboi (Loboa loboi và Paracoccidioides loboi)

- Bệnh xảy ra ở mọi nơi của cơ thể, tổn thương da giống sẹo lồi, có thể tạo

lổ dò Các nốt phát triển ra vùng da lành chung quanh hoặc vào mạch bạch huyết

nông, lâu ngày có thể có hạch vùng Vị trí: tai, tay, chân, mặt Bệnh có thể lây từ

vị trí này đến vị trí khác do tự tiêm nhiễm

-Không nuôi cấy được Mô bệnh học: thượng bì teo, tẩm nhuận mô bào,

lympho bào, tế bào khổng lồ, vi nấm hình cầu, có thành dầy, lớn hơn so với

P.brasiliensis

-Phẫu thuật lấy đi vùng bị nhiễm là điều trị chủ yếu Một số báo cáo dùng

kết hợp Itraconazole 100mg/ngày và Clofazimime 100mg/ngày x 1 năm có hiệu

quả

G-ZYGOMYCOSIS (Phycomycosis):

1-Dịch tễ học và Căn nguyên:

Là một bệnh nhiễm nấm mô dưới da, diễn tiến lan tỏa và mạn tính Thường

xảy ra ở Châu Phi, Nam Mỹ, Châu Á Có 2 dạng:

-Entomophthoromycosis: do Basidiobolus ranarum (gây bệnh mô dưới

da), vi nấm tìm thấy ở các mãnh vụn thực vật và đường ruột của các loài bò sát và

động vật lưỡng cư; và Conidiobolus coronatus (gây bệnh quanh mũi), vi nấm tìm

thấy ở trong đất, các mãnh vụn thực vật và một số côn trùng

-Mucormycosis: do nhiễm nhóm Zygomycetes, vi nấm tìm thấy trong đất,

mãnh vụn thực vật, chất thải động vật, không khí

2-Chẩn đoán:

2.1.Entomophthoromycois:

-B.ranarum: tổn thương là nốt cứng, viêm mô tế bào phát triển quanh đai

hông, có khi ở tứ chi, vùng mông, thân mình, lan tràn chậm

-C.coronatus: tổn thương phát triển ở mũi, lan vào trung tâm mặt, phù nề,

cứng, đau Nặng có thể làm biến dạng mũi, môi, cằm

-Mô bệnh học: phản ứng dạng u hạt mạn tính, tẩm nhuận mô bào, lympho

bào, tương bào, tế bào khổng lồ, eosinophil Vi nấm dạng sợi có thành mỏng giống

dây đai, rộng, phân nhánh chéo góc phải Có nhiều eosinophil bao xung quanh sợi

nấm (hiện tượng Splendore-Hoeppli) Nuôi cấy: nấm mọc nhanh trên môi trường

Sabouraud

2.2.Mucormycosis:

-Bệnh phát triển cấp tính, diễn tiến nhanh, tử vong cao (80%) Thường xảy

ra trên người tiểu đường nhiễm toan lactic, u lympho, bệnh bạch cầu, AIDS, suy

thận mãn, giảm miễn dịch, phỏng, rối loạn dinh dưỡng…

-Có 5 hình thái lâm sàng: mũi-não, phổi, da, dạ dày-ruột, lan tỏa Dẫn đến

nhồi máu, hoại thư, và tạo thành các mãnh hoại tử mủ, đen Loét, viêm mô tế bào,

tổn thương giống chốc loét hoại thư, abscess hoại tử thường gặp

-Mô bệnh học: sợi nấm có thành dầy, phân nhánh chéo góc phải, có nhiều

eosinophil xung quanh

3-Điều trị:

3.1.Entomophthoromycosis:

Potassium iodine là thuốc lựa chọn, 2-6g/ngày x 6-12 tuần (khởi đầu 5 giọt

x 3 lần /ngày, tăng dần lên 30-50 giọt x 3 lần/ngày) Ketoconazole 400mg/ngày,

Itraconazole 100-200mg/ngày cũng có hiệu quả Cắt bỏ các tổn thương nhỏ cũng

là phương pháp trị liệu, nhưng dễ tái phát

3.2.Mucormycosis:

Phối hợp vừa cắt bỏ mô bị nhiễm với liệu pháp kháng nấm, thường là

Amphotericine B

III-NHIỄM NẤM HỆ THỐNG (SYSTEMIC MYCOSES):

Nhiễm nấm hệ thống là tinh trạng nhiễm nấm lan tràn vào các vị trí sâu của

cơ thể như phổi, dạ dày-ruột Nấm từ các khoang cơ thể tràn vào máu gây nhiễm

toàn thân Trong thực hành, có 2 dạng chính là nhiễm nấm cơ hội và nhiễm nấm

đường hô hấp dịch tễ

-Nhiễm nấm cơ hội toàn thân: candidiasis toàn thân, apergillosis,

zygomycosis toàn thân, thường lan tràn ở người HIV/AIDS, bệnh ác tính, ghép

tạng đặc, phẫu thuật xâm lấn

-Nhiễm nấm đường hô hấp dịch tễ: histoplasmosis, blastomycosis,

coccidioidomycois, paracoccidioidomycosis, penicillium marneffei