GV gọi HS đọc văn bản -> túm tắt theo nhõn vật GV: cho biết vài nột về tỏc phẩm HS trả lời GV chốt lại GV: Truyện được trần thuật chủ yếu từ điểm nhỡn từ nhõn vật nào.. - Phơng thức thứ
Trang 1Tiết 67 - 68.
NHỮNG ĐỨA CON TRONG GIA ĐèNH
Nguyễn Thi
Ngày soạn: 1.2.09
Ngày giảng:
Sĩ số:
A Mục tiờu bài học
Qua giờ giảng nhằm giỳp HS:
1 Hiểu đợc hiện thực đau thơng, đầy hi sinh gian khổ nhng rất đỗi anh dũng, kiên cờng, buất khuất của nhân dân miền Nam trong những năm chống Mĩ cứu nớc
2 Cảm nhận đợc vẻ đẹp tâm hồn của ngời dân Nam Bộ : lòng yêu nớc, căm thù giặc, tình cảm gia đình là sức mạnh tinh thần to lớn trong cuộc chống Mĩ cứu nớc
3 Nắm đợc những nét đặc sắc về nghệ thuật : Nghệ thuật trần thuật đặc sắc; khắc hoạ tính cách và miêu tả tâm lí sắc sảo; ngôn ngữ phong phú, góc cạnh, giàu giá trị tạo hình và
đậm chất Nam Bộ
B Phương tiện thực hiện
- SGK, SGV
- Thiết kế bài giảng
- Kĩ năng đọc hiểu văn bản Ngữ văn 12
C Cỏch thức tiến hành
- Đọc hiểu
- Thuyết giảng
- Đàm thoại phỏt vấn
D Tiến trỡnh giờ giảng
1 Ổn định
2 KTBC
Hóy túm tắt truyện ngắn "Những đứa con trong gia đỡnh" của Nguyễn Thi?
3 GTBM
4 Hoạt động dạy học
GV: Dựa vào phần tiểu dẫn hóy cho biết
những nột cơ bản về Nguyễn Thi?
HS trả lời:
- Nguyễn Thi (1928- 1968) tên khai sinh là
Nguyễn Hoàng Ca, quê ở Hải Hậu- Nam
Định
- Nguyễn Thi sinh ra trong một gia đinhg
nghèo, mồ côi cha từ năm 10 tuổi, mẹ đi bớc
I Tỡm hiểu chung
1 Tỏc giả
Trang 2nữa nên vất vả, tủi cực từ nhỏ Năm 1943,
Nguyễn Thi theo ngời anh vào Sài Gòn, năm
1945, tham gia cách mạng, năm 1954, tập
kết ra Bắc, năm 1962, trở lại chiến trờng
miền Nam Nuyễn Thi hi sinh ở mặt trận Sài
Gòn trong cuộc tổng tiến công và nổi dậy
Mậu thân 1968
- Nguyễn Thi còn có bút danh khác là
Nguyễn Ngọc Tấn Sáng tác của Nguyễn Thi
gồm nhiều thể loại: bút kí, truyện ngắn, tiểu
thuyết Ông đợc tặng giải thởng Hồ Chí
Minh về văn học nghệ thuật năm 2000
GV gọi HS đọc văn bản -> túm tắt theo nhõn
vật
GV: cho biết vài nột về tỏc phẩm
HS trả lời GV chốt lại
GV: Truyện được trần thuật chủ yếu từ điểm
nhỡn từ nhõn vật nào? Theo phương thức
nào?
HS trả lời Gv chốt lại
GV: - Phơng thức thứ nhất: Nhân vật
truyện là đối tợng thuật, kể nên thuộc ngôi
thứ ba
- Phơng thức thứ hai: Nhân vật tự kể
- Nguyễn Thi là người miền Bắc nhưng gắn
bú sõu sắc với nhõn dõn Nam Bộ thực sự trở thành nhà văn của người nụng dõn Nam Bộ trong thời kỡ chống Mĩ
- Nhõn vật tiờu biểu nhất của Nguyễn Thi là những người nụng dõn Nam Bộ cú lũng căm thự giặc sõu sắc, gan gúc, kiờn cường, thuỷ chung son sắt
- Nguyễn Thi là cõy bỳt cú năng lực phõn tớch tõm lớ sắc sảo, cú khả năng thõm nhập vào đời sống nội tõm, phõn tớch và diễn tả chớnh xỏc qua trỡnh tõm lớ tinh vi của con người
2 Tỏc phẩm
- Xuất xứ: tác phẩm đợc viết ngay trong những ngày chiến đấu ác liệt khi ông công tác với t cách là một nhà văn- chiến sĩ ở Tạp
chí Văn nghệ Quân giải phóng (tháng 2 năm 1966) Sau đợc in trong Truyện và kí, NXB
Văn học Giải phóng, 1978
II Đọc hiểu văn bản
1 Phương thức trần thuật
Truyện được trần thuật chủ yếu qua dũng hồi tưởng của nhõn vật Việt khi bị trọng thương
Trang 3chuyện mình nên thuộc ngôi thứ nhất.
- Phơng thức thứ ba: Ngời trần thuật thuộc
ngôi thứ ba nhng lời kể lại phỏng theo quan
điểm, ngôn ngữ, giọng điệu của nhân vật
GV: Tỏc phẩm kể chuyện một gia đỡnh nụng
dõn Nam Bộ, truyền thống nào đó gắn bú
những người con trong gia đỡnh?
HS trả lời GV chốt lại
GV: lời của Năm: "truyện gia đỡnh nú cũng
dài như sụng, để chỳ chia cho mỗi đứa một
khỳc mà ghi vào đú"
- Chỳ Năm là đại diện cho truyền thống và
lưu giữ truyền thống
- Mà Việt cũng là hiện thõn của truyền thống
GV: tuy nhiờn trong truyền thống ấy của gia
đỡnh, mỗi nột tớnh cỏch riờng, khụng ai giống
ai, đú là cỏi tài của tỏc giả trong việc miờu tả
nhõn vật
GV: điểm chung giữa 2 chị em Chiến và
Việt?
HS phỏt biểu GV chốt lại
GV: cùng chứng kiến cái chết đau thơng của
ba và má
GV: Tình yêu thơng là vẻ đẹp tâm hồn của
- Tỏc dụng:
+ Đem đến cho tỏc phẩm mầu sắc trữ tỡnh, tự nhiờn, sống động
+ Tạo điều kiện cho nhà văn thõm nhập vào thế giới nội tõm của nhõn vật
+ Diờn biến cõu chuyện linh hoạt, cú thể xỏo trộn về thời gian và khụng gian
2 Truyền thống gia đỡnh
- Truyền thống yờu nước mónh liệt, căm thự giặc và tinh thần chiến đấu cao đó gắn kết những con người trong gia đỡnh với nhau
- Ngoài ra cũn là sự gan gúc, dũng cảm, giàu tỡnh nghĩa, thuỷ chung son sắt với quờ hương
3 Hai chị em Chiến và Việt
a Điểm chung giữa 2 chị em
- Hai chị em cùng sinh ra trong một gia đình chịu nhiều mất mát đau thơng
Trang 4hai chị em Tình cảm này đợc thể hiện sâu
sắc và cảm động nhất trong cái đêm chị em
giành nhau ghi tên tòng quân và sáng hôm
sau trớc khi lên đờng nhập ngũ cùng khiêng
bàn thờ má sang nhà chú Năm
GV: Chiến được tỏc giả miờu tả như thế
nào?
HS phỏt biểu GV chốt lại
GV: Nhõn vật Việt hiện lờn trong đoạn trớch
qua những chi tiết nào?
HS tỡm chi tiết GV chốt lại
- Hai chị en có chung mối thù với bọn xâm
l-ợc Tuy còn nhỏ tuổi, chí căm thù đã thôi thúc hai chị em cùng một ý nghĩ: phải trả thù cho ba má, và có cùng nguyện vọng: đợc cầm súng đánh giặc
- Cả hai chị em đều là những chiến sĩ gan góc dũng cảm Đánh giặc là niềm say mê lớn nhất của hai chị em Việt và Chiến cũng là của tuổi trẻ miền Nam trong những năm tháng ấy: "Hạnh phúc của tuổi trẻ là trên trận tuyến đánh quân thù"
- Hai chị em Việt đều có những nét rất ngây thơ thậm chí có phần trẻ con (giành nhau bắt ếch nhiều hay ít, giành nhau thành tích bắn tàu chiến giặc và giành nhau ghi tên tòng quân)
b Nhõn vật Chiến
- Chiến cú những nột giống mẹ: gan gúc, đảm đang, thỏo vỏt, kế thừa những gỡ ở mỏ
- Chiến vừa là một cụ gỏi mới lớn, tớnh khớ cũn rất "trẻ con", vừa là người chị biết nhường nhịn em, biết lo toan, đảm đang, thỏo vỏt
- Vận hội cỏch mạng tạo điều kiện cho Chiến được trực tiếp cầm xỳng đỏnh giặc để trả thự nhà, với lời thề: Nếu giặc cũn thỡ to mất -> Nguyễn Thi đó xõy dựng nhõn vật Chiến vừa cú cỏ tớnh vừa phự hợp với lứa tuổi, giới tớnh Chiến là nhõn vật được hồi tưởng qua Việt nhưng gõy ấn tượng sõu sắc
c Nhõn vật Việt
- Việt lộc ngộc, vụ tư của cậu con trai đang tuổi ăn tuổi lớn
+ Việt hay tranh giành với chị Chiến + Đờm trước ngày lờn đường Việt lỳc lăn kềnh ra vỏn cười khỡ khỡ, lỳc lại rỡnh chụp
Trang 5GV: còn bé nhưng Việt đã dám xông thẳng
vào thằng giặc đã giết cha mình
GV: đã dùng thủ pháo tiêu diệt được một xe
bọc thép của địch và đén khi bị trọng thương
Việt vẫn ở trong tư thế chờ tiêu diệt giặc: tao
sẽ chờ mày
GV: gọi hs đọc lại đoạn cuối, cảnh 2 chị em
khiêng bàn thờ của má sang nhà chú Năm ->
phát biểu cảm nhận của em về đoạn văn
này?
HS phát biểu tự do GV chốt lại
GV: chất sử thi của thiên truyện được thể
một con đom đóm
+ Khi vào bộ đội Việt đem theo cả súng cao su
+ Việt thương chị cũng rất trẻ con "giấu chị như giấu của riêng"
+ Việt bị thương, khi gặp lại đồng đội khóc
đó rồi cười đó
- Việt cũng thật đường hoàng, chững chạc trong tư thế của người chiến sĩ trẻ dũng cảm, kiên cường
+ Dòng máu gan góc, không sợ sự tàn bạo
+ Việt nằng nặc đòi đi tòng quân để trả thù cho ba má
+ Khi xông trận, Việt chiến đấu rất dũng cảm
-> Có thể nói Việt là một thành công trong cách xây dựng nhân vật của Nguyễn Thi, tuy còn hòn nhiên bé nhỏ trước chị nhưng trước
kẻ thù lại vụt lớn, chững chạc trong tư thế của người chiến sĩ
* Cảnh 2 chị em khiêng bàn thờ má sang nhà chú Năm:
- Tạo không khí thiêng liêng, nó hoán cải cả cảnh vật lẫn con người
- Không khí thieng liêng đã biến Việt thành người lớn, lần đầu tiên Việt thấy rõ lòng mình
- Hình ảnh có ý nghĩa tượng trưngcủa 2 chị
em có thể gánh vác việc gia đình và viết tiếp khúc sôngcủa mình trong dòng sông truyền thống gia đình Hơn thế nữa, thế hệ sau cứng
Trang 6hiện như thế nào?
HS phỏt biểu GV chốt lại
GV yờu cầu hs đọc ghi nhớ SGK và làm bài
tập 1
cỏp trưởng thành và cú thể đi xa hơn
4 Chất sử thi của thiờn truyện
- Chất sử thi được thể hiện ở cuốn sổ của gia đỡnh với truyền thống yờu nước, căm thự giặc và lũng thuỷ chung son sắt với quờ hương
+ Cuốn sổ là lịch sử gia đình mà qua đó thấy lịch sử của một đất nớc, một dân tộc trong cuộc chiến chống Mĩ
+ Số phận của những đứa con, những thành viên trong gia đình cũng là số phận của nhân dân miền Nam trong cuộc kháng chiến chống Mĩ khốc liệt
- Truyện của một gia đình dài nh dòng sông còn nối tiếp "Trăm dòng sông đổ vào một biển, con sông của gia đình ta cũng chảy về biển, mà biển thì rộng lắm…, rộng bằng cả nớc ta và ra ngoài cả nớc ta…" Truyện kể về một dòng sông nhng nhà văn muốn ta nghĩ
đến biển cả Truyện về mọt gia đình nhng ta lại cảm nhận đợc cả một Tổ quốc đang hào hùng chiến đấu bằng sức mạnh sinh ra từ những đau thơng
- Mỗi nhân vật trong truyện đều tiêu biểu cho truyền thống, đều gánh vác trên vai trách nhiệm với gia đình, với Tổ quốc trong cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại
III Ghi nhớ và luyện tập
bài tập 1 Đoạn văn diễn tả cuộc đối thoại giữa Chiến
và Việt đờm trước ngày nhập ngũ là mọt đoạn đặc sắc: tự nhiờn, sinh động và hấp dẫn Tõm lớ của Chiến Việt được bộc lộ rất sinh động và cũng rất cảm động: cựng thương mỏ, cựng mang nặng mối thự của mỏ, cựng hỏo hức được cầm sỳng giết giặc Mỗi người một vẻ
5 Củng cố và dặn dũ
- Nhắc lại kiến thức cơ bản
- Giờ sau trả bài