Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh - Đại học Ngân hàng docx

HCM, Đại học Giao Thông Vận Tải, Đại học Mở Tp.HCM, Đại học Bình Dương, Cao đẳng Nguyễn Tất Thành, Cao đẳng công nghệ Thủ Đức, Cao đẳng công nghệ thông tin-Tp.HCM, Trường đào tạo và phát

Thông tin giảng viên

 Trần Mai Ước, Thạc sỹ

 Giảng viên cơ hữu Đại học Ngân hàng TP.HCM

 Giảng viên thỉnh giảng các trường: Đại học quốc gia

Tp HCM, Đại học Giao Thông Vận Tải, Đại học Mở Tp.HCM, Đại học Bình Dương, Cao đẳng Nguyễn Tất Thành, Cao đẳng công nghệ Thủ Đức, Cao đẳng công nghệ thông tin-Tp.HCM, Trường đào tạo và phát triển nhân lực Á Châu…

 Một số môn giảng dạy chính: Những nguyên lý cơ bản của CNMLN, Logic học, Tư tưởng Hồ Chí Minh, Phương pháp HĐH và NCKH, Chính trị

 Địa chỉ email: maiuocven@yahoo.com

I Đối tượng và phương pháp nghiên cứu; khái niệm về tư tưởng Hồ Chí Minh.

II.Điều kiện lịch sử – xã hội, nguồn gốc và quá trình hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

III.Ý nghĩa việc học tập, nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh.

1 Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

 Đối tượng nghiên cứu

 Phương pháp nghiên cứu.

I Đối tượng và phương pháp

nghiên cứu; khái niệm về tư

tưởng Hồ Chí Minh.

2 Khái niệm và hệ thống tư tưởng

Hồ Chí Minh

 Khái niệm tư tưởng

 Khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh

 Hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh

II Điều kiện lịch sử – xã hội, nguồn gốc và quá trình hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

4 Điều kiện lịch sử – xã hội.

- Xã hội Việt Nam thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX.

- Gia đình, quê hương.

- Thời đại.

2 Nguồn gốc tư tưởng Hồ Chí Minh.

- Tư tưởng và văn hóa truyền thống Việt Nam

- Tinh hoa văn hóa nhân loại

- Chủ nghĩa Mác-Lênin: Cơ sở thế giới quan và

phương pháp luận của tư tưởng Hồ Chí Minh

- Những nhân tố chủ quan thuộc về phẩm chất

cá nhân của Nguyễn Ái Quốc

3 Quá trình hình thành và phát triển

tư tưởng Hồ Chí Minh.

a) Thời kỳ hình thành tư tưởng yêu nước và chí hướng cách mạng (1890-1911)

b) Thời kỳ tìm tòi, khảo nghiệm con đường cứu nước, giải phóng dân tộc (1911-1920)

c) Thời kỳ hình thành cơ bản về tư tưởng cách mạng Việt Nam (1921 - 1930)

d) Thời kỳ thử thách, kiên trì giữ vững quan điểm, nêu cao tinh thần độc lập, tự do và quyền dân tộc cơ bản (1930-1945)

đ) Thời kỳ tiếp tục phát triển mới về tư tưởng kháng chiến và kiến quốc (1945-1969)

III Ý nghĩa việc học tập, nghiên cứu

tư tưởng Hồ Chí Minh.

1 Tư tưởng Hồ Chí Minh là sự vận dụng

sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác-Lênin

ở Việt Nam.

2 Nội dung cốt lõi của tư tưởng Hồ Chí Minh là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.

3 Tư tưởng Hồ Chí Minh là mẫu mực của tinh thần độc lập, tự chủ, đổi mới và sáng tạo.

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

VỀ VẤN ĐỀ DÂN TỘC VÀ

CÁCH MẠNG GIẢI PHÓNG DÂN TỘC.

Bài 2

I Tư tưởng Hồ Chí Minh về

vấn đề dân tộc

II Tư tưởng Hồ Chí Minh về

cách mạng giải phóng dân tộc

III Vận dụng tư tưởng Hồ Chí

Minh về vấn đề dân tộc trong công cuộc đổi mới hiện nay

Tư tưởng, quan điểm của Tôn Trung Sơn, Găngđi.

Phong trào đấu tranh của dân tộc

VN cuối TK XIX,

đầu TK

XX

Phong trào đấu tranh của các nước thuộc địa.

Cơ sở hình thành TTHCM về vấn đề dân tộc

- Ở các nước đang đấu tranh giành độc lập, chủ nghĩa dân tộc chân chính

vẫn là một động lực lớn

- Kết hợp nhuần nhuyễn dân tộc với giai cấp, độc lập dân tộc và CNXH, chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa quốc tế, độc lập cho dân tộc mình đồng thời độc lập cho tất cả các dân tộc

- Hồ Chí Minh đã chủ động nêu lên quan điểm Việt Nam mở cửa, hợp tác với các nước khác trên nguyên tắc bình đẳng, hai bên cùng có lợi

Như vậy, Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc là sự vận dụng và phát triển một cách sáng tạo các quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về dân tộc,

về giai cấp trong điều kiện cụ thể của nước ta, đóng góp to lớn cho cách mạng Việt Nam trong thời gian vừa qua

II Tư tưởng Hồ Chí Minh về cách

mạng giải phóng dân tộc.

1 Cách mạng giải phóng dân tộc thắng lợi phải đi theo con đường của cách mạng vô sản

- Chứng kiến các phong trào yêu nước cuối TK XIX, đầu XX, Người tuy rất khâm phục tinh thần yêu nước dũng cảm của các bậc tiền bối, nhưng không tán thành cách làm của họ: Thất bại do chưa có đường lối

và phương pháp đấu tranh đúng đắn

Người không tán thành cách làm của các nhà yêu nước tiền bối

- Người quyết ra nước ngoài xem người ta làm thế nào để về giúp đồng bào mình Người thấy rằng, cứu nước theo ngọn cờ giai cấp tư sản không phải là lối thoát cho dân tộc

- Lúc đầu chính chủ nghĩa yêu nước đã thúc đẩy Người đi ra nước ngoài, chứ chưa phải là chủ nghiã cộng sản

- Cuộc cách mạng tháng Mười 1917 có tiếng vang to lớn đối với quần chúng cần lao Tiếp

đó sự kiện Quốc tế III được thành lập, vạch

ra cương lĩnh đấu tranh giải phóng cho các dân tộc thuộc địa

Thổi một luồng sinh khí mới vào đời sống chính trị thế giới Hồ Chí Minh đã đến với chủ nghĩa Mác-Lênin trong bối cảnh đó

- Người đã tìm thấy ở chủ nghĩa Mác-Lênin con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc, đặt CMGPDT Việt Nam đi theo đúng quĩ đạo CMVS

- Người khẳng định: Chỉ có giải phóng GCVS thì mới giải phóng được dân tộc, cả hai cuộc giải phóng này chỉ có thể là sự nghiệp của chủ nghĩa cộng sản và cách mạng thế giới

- Các nước đế quốc liên kết với nhau đàn áp, thống trị thuộc địa Thuộc địa là nơi cung cấp nguyên liệu, vật liệu và cung cấp binh lính cho quân đội đế quốc đàn áp các phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân ở chính quốc

- Người xác định, CMGPDT và CMVS chính quốc

có chung một kẻ thù là chủ nghĩa đế quốc thực dân Người chỉ ra: Chủ nghĩa đế quốc như con đỉa hai vòi… Phải kết hợp CMVS ở chính quốc với CMGPDT ở thuộc địa

- Cách mạng ở thuộc địa có khả năng thắng lợi bằng chính sự nổ lực của bản thân nhân dân các dân tộc bị áp bức.

- Trong “Tuyên ngôn của Hội liên hiệp thuộc địa” Người kêu gọi :”Hỡi anh em ở các nước thuộc địa! Anh em phải làm thế nào để được giải phóng? Vận dụng công thức của Các Mác, chúng tôi xin nói với anh em rằng, công cuộc giải phóng anh em chỉ có thể thực hiện được bằng

sự nổ lực của bản thân anh em”

- (Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 2, Nxb CTQG, Hà Nội, 1995, tr 127-128)

- Luận điểm về cách mạng tự giải phóng

là xuất phát từ tinh thần độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường Đó chính là tinh thần “đem sức ta mà giải phóng cho ta” trong Cách mang tháng Tám, “tự lực cánh sinh” trong kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ

Đây là luận điểm sáng tạo của tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc

2 Cách mạng giải phóng dân tộc muốn thắng lợi

phải do Đảng của giai cấp công nhân lãnh đạo

- Các lực lượng lãnh đạo CMGPDT trước khi

ĐCSVN ra đời đều thất bại do chưa có một đường lối đúng đắn, chưa có một cơ sở lý luận dẫn đường.

- Cách mạng muốn thành công thì phải có Đảng

cách mạng lãnh đạo Đảng muốn vững thì phải

có CN làm cốt Bây giờ học thuyết nhiều, CN nhiều, nhưng CN chân chính nhất, cách mạng nhất đó là chủ nghĩa Mác-Lênin

- Đảng cách mạng của GCCN được trang bị lý luận

Mác-Lênin, đề ra sách lược và chiến lược GPDT,

đó là tiền đề đưa cách mạng đến thắng lợi

3 Cách mạng giải phóng dân tộc là sự nghiệp

đoàn kết của toàn dân, trên cơ sở liên minh công nông

- Theo học thuyết Mác-Lênin, cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, nhân dân là người làm ra lịch sử Trong sự nghiệp này phải lấy ”Công nông là người chủ cách mệnh… Công nông là cái gốc cách mệnh”

- Để đoàn kết dân tộc, Người chủ trương xây dựng Mặt trận dân tộc thống nhất rộng rãi để liên kết sức mạnh toàn dân tộc đấu tranh giành độc lập, tự do

4 Cách mạng giải phóng dân tộc cần được tiến

hành chủ động sáng tạo và có khả năng giành thắng lợi trước cách mạng vô sản ở chính quốc

- Đây là luận điểm quan trọng của Người ,vừa thể hiện sự vận dụng sáng tạo, vừa là bước ngoặt phát triển của chủ nghĩa Mác- Lênin

- Theo Người “Cách mạng thuộc địa không những không phụ thuộc vào cách mạng vô sản ở chính quốc mà có thể giành thắng lợi trước”.

- Chỉ có thể bằng nổ lực vượt bậc mới giành

được thắng lợi Vì vậy, năm 1945 Người kêu gọi toàn dân: “Phải đem sức ta mà giải phóng cho ta”

5 Cách mạng giải phóng dân tộc phải được

thực hiện bằng con đường bạo lực, kết hợp lực lượng chính trị của quần chúng và lực lượng vũ trang của nhân dân

- Theo Mác: Bạo lực là “Bà đỡ” cho cách mạng, vì giai cấp thống trị không bao giờ tự nguyện giao chính quyền cho nhân dân.

- Để đi tới giành chính quyền, con đường bạo lực trước hết phải là cuộc khởi nghĩa vũ trang của quần chúng nhân dân Và trong thời đại mới, thời đại cách mạng vô sản thì cuộc khởi nghĩa vũ trang đó phải có sự liên kết, ủng hộ của cách mạng vô sản thế giới , cách mạng Nga, thậm chí trùng hợp với cách mạng vô sản Pháp

- Thực hành con đường bạo lực của Hồ Chí Minh là tiến hành đấu tranh chính trị, đấu tranh

vũ trang, khi điều kiện cho phép thì thực hành đấu tranh ngoại giao; đồng thời phải biết kết hợp đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang

và đấu tranh ngoại giao để giành và giữ chính quyền

- Kinh nghiệm của các nước trên thế giới cho thấy, chỉ thuần tuý đấu tranh vũ trang, hoặc đấu tranh hoà bình đều thất bại

- Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, của kháng chiến chống Pháp và cách mạng miền Nam là minh chứng hùng hồn cho tính đúng đắn của tư tưởng HCM và đường lối của Đảng

ta về con đường cách mạng bạo lực

4 Cách mạng giải phóng dân tộc cần được tiến hành chủ động sáng tạo và

có khả năng giành thắng lợi trước cách mạng vô sản ở chính quốc.

5 Cách mạng giải phóng dân tộc phải được thực hiện bằng con đường bạo lực, kết hợp lực lượng chính trị của quần chúng và lực lượng vũ trang của nhân dân

III Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh

về vấn đề dân tộc trong công cuộc đổi mới hiện nay

1 Khơi dậy sức mạnh của chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dân tộc nguồn động lực mạnh mẽ để xây dựng và bảo vệ đất nước

2 Nhận thức và giải quyết vấn đề dân tộc trên quan điểm giai cấp

3 Chăm lo xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc, giải quyết tốt mối quan hệ giữa các dân tộc anh em trong cộng đồng dân tộc Việt Nam

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

VÀ CON ĐƯỜNG QUÁ ĐỘ

LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

Ở VIỆT NAM.

Bài 3

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP HCM Th.s Trần Mai Ước

I Tư tưởng Hồ Chí Minh về bản chất và

mục tiêu của CNXH.

II Tư tưởng Hồ Chí Minh về con đường

qúa độ lên CNXH ở Việt Nam

III Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về

CNXH và con đường quá độ lên CNXH vào công cuộc đổi mới hiện nay

“… Chúng ta đã biến đổi từ xưa đến nay, cách sản xuất từ chỗ dùng cành cây, búa đá phát triển dần dần đến máy móc, sức điện, nguyên tử Chế độ xã hội cũng phát triển từ cộng sản nguyên thuỷ đến chế độ nô lệ, đến chế độ phong kiến, đến chế độ tư bản chủ nghĩa

và chế độ cộng sản chủ nghĩa Sự phát triển và tiến bộ đó không ai ngăn cản được”

- Quan niệm của Hồ Chí Minh

Về kinh tế: Phát triển cao

Phát triển cao về văn hoá

và đạo đức

Xãhội:

Công bằng, hợp lý,

văn minh

Lực lượng xây dựng chủ nghĩa xã hội: Toàn dân dưới

sự lãnh đạo của Đảng

 Về kinh tế: Kinh tế phát triển cao

Dựa trên LLSX hiện đại và chế độ công hữu về TLSX, nhằm không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân, nhân dân lao động

Văn hoá: Phát triển cao về văn hoá và đạo đức

.Trong đó người với người là anh em, đồng chí, được tạo điều kiện phát triển hết khả năng.

Xã hội:Công bằng,hợp lý, văn minh.

Làm nhiều hưởng nhiều, làm ít hưởng ít, không làm thì không được hưởng,các dân tộc đều bình đẳng, miền núi được giúp đỡ

để tiến kịp miền xuôi

Lực lượng xây dựng chủ nghĩa xã hội: Toàn dân dưới sự lãnh đạo của Đảng

Như vậy theo Người, CNXH là một xã hội dân giàu, nước mạnh, công bằng, dân chủ, đạo đức, văn minh, một chế độ ưu việt nhất trong lịch sử, một xã hội phản ánh được nguyện vọng tha thiết của loài người

- Bản chất CNXH trong TTHCM là nhân đạo, nhân văn, tất

cả vì con người, vì cuộc sống ấm

no, hạnh phúc cho nhân dân mà

xã hội cần vươn tới, trọng tâm là giá trị con người.

3 Quan niệm của Hồ Chí Minh về mục

tiêu và động lực của CNXH

-Những mục tiêu cơ bản.

Đó chính là những đặc trưng bản chất của CNXH sau khi được nhận thức để đạt tới trong quá trình xây dựng và phát triển CNXH Theo Người mục tiêu của CNXH ở Việt Nam là:

 Về chế độ chính trị: Chế độ do nhân dân

làm chủ

 Về kinh tế: Đó là nền kinh tế phát triển cao, không còn quan hệ người bóc lột người Nền kinh tế phải được xây dựng trên cơ sở chế độ sở hữu công cộng về TLSX Nền kinh tế phát triển cao gắn liền với sự phát triển của LLSX, KHCN

 Về văn hoá: Là mục tiêu quan trọng của CNXH Nền văn hoá XHCN là nền văn hoá

vì con người, phục vụ cho con người Biết tiếp thu chọn lọc tinh hoa văn hoá nhân loại,

kế thừa và phát triển giá trị văn hoá truyền thống dân tộc Việt Nam

 Về quan hệ xã hội: Xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ Mọi chế độ, chính sách

xã hội phải về con người, vì con người, cho con người Xã hội có đạo đức, lối sống lành mạnh

 Mục tiêu chung: Giải phóng con người, giải phóng mọi tiềm năng của con người, tạo điều kiện về mọi mặt cho sự phát triển tự do

và toàn diện của con người

- Các động lực của CNXH.

 Để thực hiện những mục tiêu đó, cần phải phát hiện ra những động lực và những điều kiện bảo đảm cho động lực đó thực sự trở thành sức mạnh thúc đẩy công cuộc xây dựng CNXH

 Động lực của CNXH là một hệ thống rất phong phú trong đó quan trọng nhất là động lực con người Biểu hiện:

• Động lực con người: Phải phát huy sức mạnh của con người với tư cách cá nhân người lao động trong bối cảnh cộng đồng sức mạnh của cả dân tộc

• Động lực vật chất: Đó là nhu cầu và lợi ích của con người, của xã hội Coi trọng động lực từ các đòn bẩy kinh tế

• Động lực chính trị tinh thần: Đó là việc phát huy quyền làm chủ của người lao động, thực hiện công bằng xã hội; thực hiện sự điều chỉnh của các yếu tố tinh thần khác như: Chính trị, văn hoá, đạo đức, pháp luật

• Điểm mấu chốt để phát huy động lực của

CNXH là phải khơi dậy, phát huy động lực

con người trên cả hai phương diện: Cá nhân

và cộng đồng

• Phương diện cộng đồng:

• Củng cố và tăng cường vai trò của Mặt trận

Tổ Quốc Việt Nam, nâng cao hiệu quả hoạt động các tổ chức chính trị-xã hội, các tổ chức nghề nghiệp

• Tạo lập môi trường thuận lợi để các tổ chức tham gia vào công cuộc xây dựng kinh tế, phát triển văn hoá, xã hội

• Tạo điều kiện giúp đỡ các dân tộc ít người, vùng sâu, vùng xa cùng phát triển