Đại học thái nguyên 15 năm xây dựng và phát triển (1994 – 2009)

Đại học thái nguyên 15 năm xây dựng và phát triển (1994 – 2009)

SINH VIÊN VỚI VIỆC HỌC TÍN CHỈ

Khoa Thu Hoài

Khoa Công nghệ thông tin - Đại học Thái Nguyên

TÓM TẮT

Việc học theo tín chỉ đã bắt đầu trở nên phổ biến ở các trường đại học trên cả nước, nhưng nỗi lòng của sinh viên khi theo học tín chỉ như thế nào, họ có những thuận lợi và khó khăn gì thì không phải ai cũng biết,và ngay cả các giảng viên khi đứng trên bục giảng cũng có những trăn trở Bài báo này nêu lên những thuận lợi và khó khăn của sinh viên và giải pháp khắc phục cũng như gợi ý về phương pháp để giúp sinh viên có thể tham khảo sao cho việc học tập trong môi trường mới trở nên dễ dàng hơn Bạn nào giữ được niềm đam mê học tập, hăng say học tập, giữ được mục tiêu học tập thì mọi trở ngại đều trở nên nhỏ bé

Từ khóa: Tín chỉ, tự học, thảo luận, sinh viên



Nghị quyết 14/2005/NQ-CP của chính phủ

ban hành ngày 2.11.2005 về đổi mới cơ bản

và toàn diện giáo dục đại học Việt Nam giai

đoạn 2006-2020 nêu rõ: “ xây dựng và thực

hiện lộ trình chuyển sang chế độ đào tạo theo

hệ thống tín chỉ, tạo điều kiện thuận lợi để

người học tích luỹ kiến thức, chuyển đổi

nghành nghề, liên thông, chuyển tiếp tới các

cấp học tiếp theo ở trong nước và ở nước

ngoài” Theo quy trình đó, từ năm 2010, các

trường ĐH-CĐ sẽ chuyển qua đào tạo theo

học chế tín chỉ.Vậy dạy và học theo tín chỉ

khác gì so với dạy và học theo niên chế? Sinh

viên có những lợi thế và khó khăn gì khi học

tín chỉ?

MỘT SỐ NÉT VỀ HỌC CHẾ TÍN CHỈ

Lịch sử về học chế tín chỉ

Xuất phát từ đòi hỏi quy trình đào tạo phải tổ

chức sao cho mỗi sinh viên (SV) có thể tìm

được cách học thích hợp nhất cho mình, đồng

thời trường đại học phải nhanh chóng thích

nghi và đáp ứng được những nhu cầu của thực

tiễn cuộc sống Vào năm 1872, Viện Đại học

Harvard đã quyết định thay thế hệ thống

chương trình đào tạo theo niên chế cứng nhắc

bằng hệ thống chương trình mềm dẻo cấu

thành bởi các môđun mà mỗi SV có thể lựa

chọn một cách rộng rãi Có thể xem sự kiện

đó là điểm mốc khai sinh học chế tín chỉ Đến

đầu thế kỷ 20 hệ thống tín chỉ (TC) được áp

dụng rộng rãi hầu như trong mọi trường đại

 Tel: 0914602999;Email: khoathuhoai@gmail.com

học Hoa Kỳ Trước năm 1975 một số trường đại học chịu ảnh hưởng của Mỹ tại Miền Nam Việt Nam đã áp dụng học chế TC: Viện Đại học Cần Thơ, Viện Đại học Thủ Đức Trong quá trình "Đổi mới" ở nước ta từ cuối năm

1986 chuyển nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung sang nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, giáo dục đại học ở nước ta cũng có nhiều thay đổi Theo chủ

trương đó, học chế "học phần" đã ra đời và

được triển khai trong toàn bộ hệ thống các trường đại học và cao đẳng nước ta từ năm

1988 đến nay

Học chế học phần được xây dựng trên tinh

thần tích lũy dần kiến thức theo các môđun

trong quá trình học tập, tức là cùng theo ý tưởng của học chế TC xuất phát từ Mỹ Tuy nhiên, về một số phương diện, học chế học phần chưa thật sự mềm dẻo như học chế TC của Mỹ, do đó nó được gọi là "sự kết hợp niên chế với TC", tuy nhiên những khó khăn

về đời sống trong xã hội nói chung và trong các trường đại học nói riêng lúc đó chưa cho phép đặt vấn đề thực hiện học chế môđun hóa triệt để Vào năm 1993, khi những khó khăn chung của đất nước và của các trường đại học dịu bớt, Bộ GD&ĐT chủ trương tiến thêm một bước, thực hiện học chế học phần triệt để hơn, theo mô hình học chế TC của Mỹ (Trích bài viết của GS Lâm Quang Thiệp - Đại học Quốc gia Hà Nội tháng 5- 2008)

Đặc điểm của học chế tín chỉ

152

- Nói một cách dễ hiểu thì học chế tín chỉ là

mỗi môn học được lượng hóa bằng một tín

chỉ Sinh viên (SV) tích lũy dần, hoàn thành

chương trình học của mình theo số tín chỉ chứ

không phải lên lớp theo từng học kì, từng

năm học như ở phổ thông Ở bậc đại học, theo

qui định của từng trường nhưng trung bình

mỗi SV phải tích lũy khoảng 150 tín chỉ trong

một chương trình đào tạo Đặc điểm của học

chế tín chỉ là SV được chủ động tự chọn đăng

ký môn học theo cấu chúc trương trình đào

tạo theo kế hoạch học tập, nhu cầu của mình

Từ đó, nhà trường sẽ căn cứ vào số lượng

đăng kí môn học đó để mở lớp học cho cho

SV Học nhanh hay chậm tùy khả năng và

điều kiện kinh tế của từng SV nhưng tối đa

không quá 6,5 năm Học chế tín chỉ thực chất

là cá nhân hóa quy trình đào tạo, trao quyền

chủ động cho SV, tạo cơ hội cho SV tự quyết

định về tiến độ và tốc độ tích lũy tín chỉ một

cách phù hợp nhất với năng lực và nhu cầu

Điều đó đảm bảo cho quá trình đào tạo trong

các trường đại học trở nên mềm dẻo hơn,

đồng thời cũng tạo khả năng cho việc thiết kế

chương trình liên thông giữa các cấp đào tạo

đại học và giữa các ngành đào tạo khác nhau

-Với học chế TC, SV có thể chủ động ghi tên

học các học phần khác nhau dựa theo những

quy định chung về cơ cấu và khối lượng của

từng lĩnh vực kiến thức Nó cho phép SV dễ

dàng thay đổi ngành chuyên môn trong tiến

trình học tập khi thấy cần thiết mà không phải

học lại từ đầu

-Với học chế TC, kết quả học tập của SV

được tính theo từng học phần chứ không phải

theo năm học, do đó việc hỏng một học phần

nào đó không cản trở quá trình học tiếp tục,

SV không bị buộc phải quay lại học từ đầu -

Học chế TC cho phép ghi nhận cả những kiến

thức và khả năng tích luỹ được ngoài trường

lớp để dẫn tới văn bằng, khuyến khích SV từ

nhiều nguồn gốc khác nhau có thể tham gia

học đại học một cách thuận lợi Về phương

diện này có thể nói học chế TC là một trong

những công cụ quan trọng để chuyển từ nền

đại học mang tính tinh hoa (elitist) thành nền

đại học mang tính đại chúng (mass)

-Học chế TC cung cấp cho các trường đại học

một ngôn ngữ chung, tạo thuận lợi cho SV

khi cần chuyển trường cả trong nước cũng như ngoài nước

-Tuy nhiên học chế TC cũng có nhược điểm :

do phần lớn các môđun trong học chế TC được quy định tương đối nhỏ,3 hoặc 4 TC

Do vậy, sẽ không đủ thời gian để trình bày kiến thức thực sự có hệ thống theo một trình

tự liên tục Từ đó, gây cảm giác các kiến thức

bị cắt vụn Người ta khắc phục nhược điểm này bằng cách không thiết kế các môđun quá nhỏ dưới 3 TC và trong những năm cuối, thường thiết kế các kỳ thi có tính tổng hợp để

SV có cơ hội liên kết, tổng hợp các kiến thức

đã học Mặt khác khó tạo nên sự gắn kết trong SV vì các lớp học theo môđun không ổn định Người ta khắc phục nhược điểm này bằng cách sắp xếp thời khoá biểu để SV có thể tham gia các hoạt động đoàn thể tạo nên

sự gắn kết

Sinh viên với việc học tín chỉ Những thuận lợi

- Nó làm cho SV chủ động hơn trong hoạt

động học tập, đặc biệt nó tạo một tác phong công nghiệp đối với mọi hoạt động của nhà

trường, kể cả trong SV và trong giáo chức, vì mọi hoạt động đào tạo trong trường phải được khớp nối đúng thời gian và địa điểm Với học chế TC việc hỗ trợ sinh viên thuộc diện chính sách hoặc diện học yếu phải kéo dài thời gian học tập thuận lợi hơn nhiều so với kiểu học theo niên chế

- Căn cứ vào chương trình chung được xây dựng với quy định số tín chỉ tối thiểu cần đạt được, SV có thể ghi danh đăng ký một lịch học phù hợp với mình SV không phải thi cuối năm, thi tốt nghiệp hay làm luận văn tốt nghiệp, chỉ cần hoàn thành số tín chỉ cần thiết của chương trình trong một thời gian thuận lợi nhất cho mình Sự lựa chọn mở này tạo điều kiện thuận lợi cho sinh viên phát huy năng lực cá nhân, phù hợp với nhu cầu và sở nguyện

- Bên cạnh đó đào tạo tín chỉ giúp người học chuyển đổi ngành học, chuyển đổi hình thức đào tạo khi có nhu cầu hoặc có thể kết hợp học để lấy văn bằng hai, ba chuyên ngành khác nhau một cách thuận lợi Hiệu quả tiết kiệm có thể thấy rõ nhất: tuỳ theo năng lực nhu cầu và hoàn cảnh, sinh viên có thể rút

ngắn thời gian đào tạo một năm hoặc kéo dài

tối đa là hai năm (đối với hệ đại học 4,5 năm)

và ba năm (đối với hệ đại học 6 năm)

- Đào tạo tín chỉ có một nguyên tắc quan

trọng là đào tạo theo trình độ thực tế của

người học Cụ thể là căn cứ trình độ để xếp

lớp nên có ưu điểm là người học đã đạt đến

trình độ nào thì được công nhận đến trình độ

ấy, không phải học lại từ đầu, tránh được tình

trạng cào bằng gây mất thời gian và công sức

-Ngoài ra, phải kể đến là phương thức đánh

giá của đào tạo tín chỉ rất chặt chẽ Đó là đánh

giá trong cả quá trình học chứ không phải

bằng một kỳ thi kết thúc học kỳ (hay học

phần) nên đảm bảo chính xác hơn Những

điểm không đạt sẽ bị loại ra khỏi điểm trung

bình chung Người học cứ phải đạt đủ số tín

chỉ mới được công nhận tốt nghiệp Chuyển

sang đào tạo tín chỉ phương thức đánh giá sẽ

thay đổi từ điểm số như hiện nay sang đánh

giá theo thang điểm chữ A, B, C, D, F Trong

đó F là mức chưa đạt yêu cầu phải học và thi

lại tín chỉ đó

Những vướng mắc

- Đối với SV, những người đã được “chăn

dắt” từ trường phổ thông khi bước vào trường

đại học hết sức ngỡ ngàng về mọi mặt, học

chế TC tạo nên bước chuyển khá đột ngột, họ

phải mất một thời gian để làm quen Ở bậc đại

học, khối lượng kiến thức nhiều hơn, giảng

viên dạy nhanh hơn ở trung học phổ thông

rất nhiều Chẳng hạn ở trung học phổ thông,

có thể một môn học chỉ có một cuốn sách

nhưng ở bậc đại học là 10 cuốn Đòi hỏi SV

phải biết cách đọc sách, cách thu thập thông

tin, tài liệu để phục vụ cho môn học Bên

cạnh đó, SV cần phải biết cách sắp xếp thời

gian học tập

- Mặt khác ở phổ thông các em hầu hết học

theo phương pháp thầy đọc trò ghi, ít khi phải

tự chuẩn bị lượng kiến thức trước ở nhà Còn

với việc học theo tín chỉ thì ngược lại SV phải

chuẩn bị lượng kiến thức trước ở nhà, trên lớp

giảng viên đưa ra những nội dung chính gợi

mở để thầy trò cùng thảo luận và ghi lại kết

quả cuối cùng Với cách học như vậy nếu các

em chuẩn bị trước bài ở nhà kỹ sẽ thấy những

vướng mắc và khi lên lớp có thể hỏi bạn bè và

thảo luận cùng giảng viên sẽ giúp việc ghi

nhớ bài một cách sâu sắc và cặn kẽ Nhưng

SV mới hầu như chưa quen với việc đọc trước bài ở nhà và chuẩn bị sẵn những thắc mắc nên việc lên lớp gần như nghe mới hoàn toàn nên với việc tóm tắt nội dung của giảng viên thì

SV chỉ hiểu bài một cách lõm bõm, sơ sài

Gợi ý cách khắc phục

-Để tránh được những khó khăn cho việc học của mình trước hết các em hãy tìm hiểu và nắm vững các tiêu chí đánh giá kết quả học tập như:

- Điểm trung bình chung học kỳ

- Số tín chỉ tích luỹ Điểm trung bình chung tích luỹ Sau đó sẽ đăng ký học theo khả năng có thể

để SV tránh được cảnh cáo kết quả trong từng học kỳ

- Để đảm bảo điểm trung bình chung học kỳ không quá thấp, ngoài các học phần đăng ký theo thời khóa biểu học kỳ của Nhà trường, các em nên đăng ký học lại hoặc học cải thiện điểm của các học phần học trong các học kỳ trước (những học phần học lại này nếu đạt điểm học phần cao hơn điểm cũ sẽ tính vào trung bình chung học kỳ, còn nếu thấp hơn điểm cũ thì các em có thể rút kết quả)

- Đảm bảo điểm trung bình chung tích luỹ có

đủ thời gian để cải thiện Nếu thấy điểm trung bình chung tích luỹ chưa đạt thì phải giảm các học phần mới, tăng các học phần học lại và các học phần cải thiện điểm

- Đối với sinh viên, khó nhất của học theo tín chỉ là phải áp dụng phương pháp học tích cực,

đó là phương pháp học lấy tự học và học cái cốt lõi là chính Phương pháp học này phát huy tính năng động và sáng tạo của sinh viên

- Học lý thuyết trên lớp: Giờ học lý thuyết không chỉ ghi chép những lời thầy cô giảng trên lớp một cách thụ động mà phải nghe, suy ngẫm và nắm được “linh hồn” những vấn đề

mà thầy cô truyền đạt? Thầy cô đặt vấn đề như thế nào? Tại sao lại đặt vấn đề như thế? Thông số đầu vào là những thông số nào? Thông số đầu ra cần phải xác định là những thông số nào? Nguyên tắc để giải quyết vấn

đề là gì? Phương pháp và con đường cụ thể để giải quyết những vấn đề đó là gì? mà chưa cần nắm rõ những chi tiết cụ thể Vì thế những sinh viên không đến lớp sẽ không có

154

được bức tranh tổng quát của học phần và

từng chương, mục

- Học thảo luận trên lớp: Giờ thảo luận là

giờ để làm rõ những vấn đề của giờ lý thuyết

áp dụng vào những bài toán cụ thể Nếu như

giờ lý thuyết chủ yếu là nghe, viết và suy

ngẫm thì giờ thảo luận phải là nói nhiều và

tranh luận Ưu tiên đặt câu hỏi hơn là trả lời

Tránh đi vào những vấn đề quá sâu, phức tạp

và mất nhiều thời gian Đừng nôn nóng hiểu

sâu, hãy hiểu những vấn đề cơ bản trước

- Ở nhà: Học cách tự đọc tài liệu để hiểu sâu

“linh hồn” của từng chương và tiến tới cả học

phần SV phải biết cách thu thập thông tin, tài

liệu để phục vụ cho môn học Bên cạnh đó, SV

cần phải biết cách sắp xếp thời gian học tập

Tự triển khai những vấn đề cụ thể của học

phần như giải bài tập, thiết kế, chuẩn bị câu

hỏi cho các giờ thảo luận trên lớp Hãy đi từ

dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp

Tăng cường trao đổi bài theo nhóm Người

biết khi giảng cho người chưa biết sẽ càng

giỏi hơn, người chưa biết hỏi người biết sẽ

hiểu được vấn đề

- Sinh viên cần nắm bắt thông tin chính xác

và kịp thời Mỗi SV cần nắm vững Quy chế

Mỗi tuần nên vào Website của trường ít nhất

2 lần để đọc và cập nhật những thông tin có

liên quan đến SV Tham gia diễn đàn học tập

và và rèn luyện của SV để nhằm tạo thêm

động lực để học tốt

Tất cả những vấn đề nêu trên sẽ không là trở

ngại nếu SV học đại học với quyết tâm như

khi thi đại học Chỉ sợ những bạn nào “ngơi

nghỉ” một chút thành ra sẽ “mất đà” Quan

trọng là có niềm đam mê học tập, hăng say

học tập, giữ được mục tiêu học tập như khi thi

vào đại học Bạn nào giữ được cái đó cộng

với sự năng động, khả năng thích nghi tốt sẽ

vượt qua

Hãy chuẩn bị tinh thần cho cuộc chiến chinh

phục đỉnh cao mới, buông lơi ngay sau khi

bước qua ngưỡng cửa đại học là một trong

những vấp ngã phổ biến và đáng tiếc nhất mà

chúng tôi nhìn thấy trong những năm qua Tất

nhiên cũng có những yêu cầu mà học chế tín

chỉ có đòi hỏi cao hơn như tính chủ động sáng

tạo, khả năng quyết định và tính thích nghi,

… đây thực sự là những kỹ năng sẽ giúp ích

cho các em suốt cuộc sống sau này Khả năng ngoại ngữ - tiếng Anh cũng là một lợi thế cho việc học, tự học và cả khi ra trường xin việc,

đi làm … việc này nên bắt đầu chuẩn bị càng sớm càng tốt

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Gordon W Green J r '' Để luôn đạt điểm 10 ''

Nhà xuất bản Văn hoá thông tin -2007

[2] Khoa tâm lý giáo dục trường Đại học Sư

phạm- ĐHTN '' Tài liệu học tập Giáo dục học phần II'' năm 2004

[3] Trích thư của GS Nguyễn Cảnh Toàn ''Bàn thêm về tự học với nhà văn Nguyên Ngọc'' Trên

diễn đàn trí tuệ Việt Nam số 21 tháng 11 năm

2007

[4] The History of Higher Education, ASHE

Reader Series, Simon & Schuster Custom Publishing, 1997

[5] Lâm Quang Thiệp, Lê Viết Khuyến: Chương

trình và quy trình đào tạo đại học trích: "Một số

vấn đề về Giáơ dục đại học", Nxb ĐHQG Hà Nội,

2004

[6] Arthur Levine - Handbook on Undergraduate

Curriculum San Francissco: Jossey Bass, 1978

[7] Omporn Regel - The Academic Credit System

in Higher Education: Effectivness and Relevance

in Developing Country - The World Bank (Bản

dịch: "Về hệ thống tín chỉ học tập" - Bộ Giáo dục

và Đào tạo - 1994)

155

SUMMARY

STUDENTS WITH CREDIT PROGRAM

Khoa Thu Hoai

Faculty of Information Technology – Thai Nguyen University

Educational credit program has become popular in universities nationwide However, what do learners think about educational credit program? what are their advantages and disadvantages? That are not easy questions to find the answers, even to the lecturers This article states advantages and difficulties of students, proposing solutions as well as suggestions on method to help student make learning in a new environment easier These above-mentioned issues are not really problems to university students if they determine to try to get the most positive results Students who keep passion for studying, trying to study, keeping studying goals, all obstacles will be easily solved

Key words: credit program, study , comment, student

 Tel: 0914602999;Email: khoathuhoai@gmail.com