Tham hut Ngân sách nhà nước Việt Nam Thực trạng và giải pháp

NSNN có vai trò rất quan trọng trong toàn bộ hoạt động kinh tế, xã hội, an ninh, quốc phòng và đối ngoại của đất nước. Vai trò của ngân sách nhà nước luôn gắn liền với vai trò của nhà nước theo từng giai đoạn nhất địnhThâm hụt NSNN, hay còn gọi là bội chi NSNN, là tình trạng khi tổng chi tiêu của NSNN vượt quá các khoản thu không mang tính hoàn trả của NSNNĐể phản ánh mức độ thâm hụt ngân sách người ta thường sử dụng chỉ tiêu tỉ lệ thâm hụt so với GDP hoặc so với tổng số thu trong NSNN Đặt trong bối cảnh chống lạm phát nên chính sách ngân sách của chính phủ trong thời gian qua chỉ hướng đến mục đích giảm chi tiêu công và qua đó giảm tổng cầu.

Thâm hụt ngân sách nhà nước

Việt Nam Thực trạng và

giải pháp

Nhóm 6

Nội Dung

Lý luận chung I

Thực trạng thâm hụt ngân sách

nhà nước ở nước taII

Giải phápIII

I Lý luận chung

NSNN ???

a Khái niệm

NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của NN trong dự toán đã được

cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định

và được thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng

và nhiệm vụ của NN

NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của NN trong dự toán đã được

cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định

và được thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng

và nhiệm vụ của NN

Ngân sách nhà nước

1

I Lý luận chung

b Vai trò

NSNN có vai trò rất quan trọng trong toàn bộ hoạt động kinh tế, xã hội, an ninh, quốc phòng và đối ngoại của đất nước Vai trò của ngân sách nhà nước luôn gắn liền với vai

trò của nhà nước theo từng giai đoạn nhất định

Về mặt thị trường

Về mặt

xã hội

Về mặt kinh tế

Quản lí,

điều tiết vĩ

mô nền

kinh tế

I Lý luận chung

Thâm hụt NSNN, hay còn gọi là bội chi NSNN, là tình

trạng khi tổng chi tiêu của NSNN vượt quá các khoản

thu "không mang tính hoàn trả" của NSNN

I Lý luận chung

b Nguyên nhân

•Tác động của các chu kỳ KT Khi nền KT ở

tình trạng suy thoái sẽ dẫn đến thâm hụt NS.

•Hậu quả của các tác nhân gây ra: Nhà nước

phải tăng nguồn chi do các hậu quả không mong muốn như thiên tai, dịch bệnh, chiến tranh.

Cơ cấu thu, chi ngân sách thay đổi.

Điều hành NSNN không hợp lý, dẫn đến khai thác nguồn thu không hợp lý, dẫn đến thất thu.

I Lý luận chung

c Tác động của thâm hụt ngân sách

Ảnh hưởng đến nền kinh tế

Ảnh hưởng đến thực hiện phúc lợi

xã hội

 Vì vậy ngân sách và vấn đề THNN là mối quan tâm hàng đầu của mỗi quốc gia.

 Thâm hụt NSNN có thể ảnh hưởng tiêu cực hoặc tích cực đến nền kinh tế một nước tùy theo tỉ lệ thâm hụt và

thời gian thâm hụt

d Giải pháp

1 2 3 4

Giảm chi tiêu công

Vay nợ

Tăng thuế và kiện toàn

hệ thống thu

Phát hành tiền giấy

Trước 1986

Tình hình tài chính nước ta trong tình trạng yếu kém, thu không đủ chi thường xuyên, thâm hụt NSNN cao quá mức, chi tiêu Chính phủ chủ yếu nhờ vào sự viện trợ của nước ngoài là chính.

1 Thực trạng NSNN ta

Giai đoạn 1986 – 1990

Thu NSNN càng không đủ chi và bù đắp thâm hụt NSNN không chỉ phải vay trong và ngoài nước mà còn phải lấy từ nguồn tiền phát hành.

Liên Xô và các nước XHCN Đông Âu đã cắt giảm dần viện trợ cho nước ta.

Đảng tiến hành chuyển từ cơ chế kế hoạch hóa tập trung quan liêu, bao cấp sang cơ chế thị trường có định hướng XHCN.

Nguồn: Bộ kế hoạch và đầu tư

Giai đoạn 1991-1995

Tình hình đất nước đã có nhiều chuyển biến tích cực.

Cơ cấu chi NSNN đã dần dần thay đổi theo hướng tích cực Nguồn thu trong nước đã đủ cho chi thường xuyên, tình trạng đi vay hoặc dựa vào phát hành cho chi thường xuyên đã chấm dứt.

Nguồn: Bộ tàichính

Giai đoạn 1996 - 2000

Do tác động của khủng hoảng tài chính ở các nước Đông

Nam Á nên nền kinh tế có

gặp không ít khó khăn.

Tuy nhiên, tình hình thu chi NSNN có nhiều chuyển biến tích cực, thâm hụt NSNN được khống chế ở mức thấp.

chi NSNN trong giai đoạn

này về cơ bản cân đối ở

mức 5% GDP.

Thâm hụt ngân sách của Việt Nam và

một số nước ( 2001 – 2007) Nguồn: Ngân hàng phát triển châu Á

( ADB)

Giai đoạn 2008-2012

Khủng hoảng kinh tế thế giới (2008-2009) đã ảnh hưởng đến tình hình thu chi của NSNN.

Bộ chi NSNN được kiểm soát từ 2 nguồn: vay trong nước

và vay nước ngoài đã làm giảm sức ép tăng cung tiền Chi tiêu của chính phủ cho đầu tư và tiêu dùng tăng lên, tác động làm bộ chi NSNN tăng cao.

Theo như Nghị quyết số: 32/2012/QH13 về dự toán ngân sách nhà nước năm 2013:

Tổng số thu cân đối ngân sách nhà nước là 816.000 tỷ đồng

Tổng số chi cân đối ngân sách nhà nước là 978.000 tỷ đồng

Mức bội chi ngân sách nhà nước là 162.000 tỷ đồng tương đương 4,8% tổng sản phẩm trong nước (GDP).

Trong năm 2008 một lượng nhập lậu vào nước ta đã làm thất thu thuế, lấy đi của NSNN 2500 –

3000 tỷ đồng.

Đầu tư còn dàn trải, thiếu tập trung vào các trọng tâm Vốn đầu tư bị xé nhỏ hoặc để thua lỗ, thất thoát nặng nề.

Nhiều dự án đầu tư triển khai chậm, kéo dài trong nhiều năm

Mỗi năm nước ta bỏ ra lượng

tiền đầu tư công bằng khoảng 17-20% GDP Trong khi đó con số này tại các nước trong khu vực chỉ dưới 5% như Trung Quốc 3.5%,

Indonesia 1,6%…

giảm phát, thúc đẩy KT phát triển

Làm cho chi NSNN vượt quá thu gây thâm

Năm 2009 bội chi ngân sách nhà nước ở mức cao 6,9%

Cắt giảm chi tiêu Tăng thuế

Vay nợ Phát hành tiền

1

2 3

4

Sử dụng dự trữ ngoại tệ

5

Cắt giảm chi tiêu

1

Đặt trong bối cảnh chống lạm phát nên chính sách ngân sách của chính phủ trong thời gian qua chỉ hướng đến mục đích giảm chi tiêu công và qua đó giảm tổng cầu.

Nguồn: Quyết toán và dự toán NSNN các năm của Bộ Tài chính

Tăng thuế

2

Đây là biện pháp mà chính phủ bằng những quyền hạn và nhiệm

vụ được giao, tính toán hợp lý đẻ tăng các khoản thu như thu từ thuế.

Tăng thuế

2

Khi vượt qua giới hạn chịu đựng của nền kinh tế, tăng thuế suất trực thu

sẽ làm giảm nguồn thu từ thuế của NSNN và thúc đẩy trốn thuế ,lậu thuế.

Khi còn trong vùng

có thể chịu đựng

được, tăng thuế

suất thuế thu nhập

loại chứng khoán hay

trái khoán do nhà nước

phát hành để vay các

dân cư, các tổ chức

KT-XH và các ngân hàng.

Vay nợ

3

Làm tăng áp lực lạm phát trong tương lai nếu như tỷ

lệ nợ trong GDP liên tục tăng.

-Đây là biện pháp cho phép Chính phủ có thể duy trì

việc thâm hụt NS mà không cần phải tăng cơ sở tiền tệ hoặc giảm dự trữ quốc tế.

-Tập chung được khoản tiền tạm thời nhàn rỗi trong

dân cư,tránh được nguy cơ khủng hoảng nợ nước ngoài.

Ưu điểm

Nhược điểm

Vay nợ

3

 Vay nợ nước ngoài

Thông qua việc nhận viện trước nước ngoài hoặc vay nợ nước ngoài từ các chính phủ nước ngoài, các định chế tài chính thế giới như Ngân hàng Thế giới (WB), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), các tổ chức liên chính phủ.

Vay nợ

3

Vay nợ

3

hiệu, có thể bù đắp được các khoản bội chi mà lại không gây sức ép lạm phát cho nền KT.

nần, nghĩa vụ trả nợ tăng lên, giảm khả năng cho tiêu của chính phủ Đồng thời, có cũng dễ khiến cho nền KT trở nên phụ thuộc vào nước ngoài.

Chính phủ bị thâm hụt ngân sách sẽ đi vạy NHTW để bù đắp Để đáp ứng nhu cầu này, tất nhiên NHTW sẽ tăng việc in tiền, điều này sẽ tạo

ra thêm cơ sở tiền tệ.

Phát hành tiền

4

Nguồn : Bộ kế hoạch và đầu tư

Tài trợ thâm hụt ngân sách theo phương pháp này thì xu hướng sẽ tạo ra một tổng cầu quá lớn trong nền kinh tế và làm cho lạm phát tăng nhanh.

Trong những năm 80 của thế kỷ 20, nước ta đã bù đắp

bội chi ngân sách nhà nước bằng cách in thêm tiền

đưa vào lưu thông Việc này đã đẩy tỷ lệ lạm phát đỉnh

điểm lên tới hơn 600%, nền kinh tế bị trì trệ

Phát hành tiền

4

Sử dụng dự trữ ngoại tệ

5

Ưu điểm

Nhược điểm

Tiềm ẩn nhiều rủi ro và phải hết sức hạn chế sử dụng.

Có thể làm hạn chế hoạt động kinh doanh của DN.

Có thể gây trở ngại cho việc ổn định tỷ giá hối đoái

Dự trữ họp lý có thể giúp quốc gia tránh được

khủng hoảng

LOGO