Văn bản: Bài học đờng đời đầu tiên Trích "Dế Mèn phiêu lu kí" - Tô Hoài.. Mục tiêu cần đạt: - Giúp học sinh: + Hiểu đợc nội dung ý nghĩa bài học đờng đời đầu tiên + Nắm đợc những đặc sắ
Trang 1Ngày soạn: 03 tháng
01 năm 2009
Tiết 73, 74 Văn bản: Bài học đờng đời đầu tiên
(Trích "Dế Mèn phiêu lu kí") - Tô Hoài
A Mục tiêu cần đạt:
- Giúp học sinh:
+ Hiểu đợc nội dung ý nghĩa bài học đờng đời đầu tiên
+ Nắm đợc những đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả và kể chuyện của bài văn
B Các hoạt động dạy- học:
- ổn định:
- Bài cũ: kiểm tra vở soạn của học sinh
- Bài mới: gv giới thiệu bài
Gv cho học sinh đọc chú
thích sách giáo khoa
? Em hãy nêu vài nét về TH?
? Em biết gì về tác phẩm?
GV giảng: tác phẩm gồm 10
chơng… nội dung tác phẩm:
SGK
? Vị trí của đoạn trích?
GV: ở chơng này Dế mèn tự
giới thiệu về mình, đặc biệt
kể về một câu chuyện đáng
ân hận - một bài học đờng
đời đầu tiên của mình
Gv hớng dẫn học sinh đọc văn
bản
I Tác giả, tác phẩm, đoạn trích
1 Tác giả:
- Tên thật: Nguyễn Sen (1920)
- Viết văn từ trớc cách mạng
- Có nhiều tác phẩm viết cho thiếu nhi, là nhà văn của tuổi thơ
2 Tác phẩm:
- Dế mèn phiêu lu ký (1941)
là tác phẩm đặc sắc nổi tiếng nhất của Tô Hoài viết
về loài vật dành cho thiếu nhi
- Tác phẩm đợc dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới
- Kể về cuộc phiêu lu đầy sóng gió và đầy lý thú của chàng Dế mèn
3 Vị trí đoạn trích.
Bài học đờng đời đầu tiên
thuộc chơng I của tác phẩm
Trang 2Hs đọc một đoạn- Gv đọc
tiếp một đoạn
? Hãy kể tóm tắt câu
chuyện? hs kể
? Câu chuyện đợc kể theo lời
của nhân vật nào? thuộc
ngôi kể thứ mấy? Cách lựa
chọn vai kể nh vậy có tác
dụng gì?
- Tạo nên sự thân mật gần gũi
giữa ngời kể và bạn đọc Dễ
biểu hiện tâm trạng ý nghĩ
thái độ của nhân vật đối với
những gì xảy ra ở xung
quanh và đối với chính
mình
? Hãy chia bố cục văn bản?
? Phần nội dung kể chuyện
về bài học đờng đời đầu
tiên của Dế Mèn có các sự việc
chính nào?
Sự việc nào là nghiêm trọng
nhất?
? Dế mèn đã tự giới thiệu
mình nh thế nào? Qua
những chi tiết cụ thể nào?
? Hình dáng?
II Đọc, kể
III Tìm hiểu văn bản
- Câu chuyện đợc kể theo lời của nhân vật chính (Dế Mèn), ngôi kể thứ nhất
-> Tác dụng
-Bố cục: hai đoạn + Đoạn 1: Từ đầu-> Sắp
đứng đầu thiên hạ rồi: Miêu tả vẻ đẹp cờng tráng của
Dế Mèn + Còn lại: Câu chuyện bài học…
Có ba sự việc chính:
+ Dế mèn coi thờng Dế choắt
+ Dế Mèn trêu chị Cốc dẫn tới cái chết của Dế Choắt; + Sự ân hận của Dế Mèn > Sự việc nghiêm trọng nhất: Dế Mèn gây sự với Cốc gây ra cái chết thảm thơng cho Dế Choắt
1 Hình ảnh Dế Mèn
Giới thiệu tỉ mỉ, kỹ càng,
đầy đủ về hành động, cử chỉ, ngoại hình, tính nết
- Hình dáng: + đôi càng mẫm bóng
+ vuốt chân cứng, nhọn hoắt
+ đôi cánh dài
Trang 3? Hành động?
? Tính cách của dế Mèn đợc
miêu tả qua các chi tiết nào
về hành động, ý nghĩ?
? Em có nhận xét gì về
nghệ thuật miêu tả của nhà
văn? Miêu tả theo trình tự
nào?
? Qua cách miêu tả đặc sắc
đó em có cảm nhận đợc
những gì về chàng Dế Mèn?
GV: Bằng sự quan sát tinh
t-ờng, sự am hiểu kỹ lỡng về
+ đầu to, râu dài và cong
- Hành động: + đạp phanh phách
+ vũ phành phạch
+ nhai ngoàm ngoạp
+ trịnh trọng vuốt râu
- Tính cách: + đi đứng oai vệ
+ cà khịa với tất cả hàng xóm
+ quát mấy chị Cào Cào
+ đá, ghẹo anh Gọng Vó
+ tởng mình sắp đứng đầu thiên hạ > Dùng động từ, tính từ miêu tả hình dáng, tính cách đặc sắc
-> Cách miêu tả của tác giả
là vừa miêu tả hình dáng chung vừa làm nổi bật các chi tiết quan trọng của đối tợng, vừa miêu tả ngoại hình vừa diễn tả cử chỉ, hành
động > Dựng lên một cách chân thực, sống động cụ thể về một chàng Dế ở tuổi mới lớn (thanh niên cờng tráng)
> Miêu tả ngoại hình
đồng thời bộc lộ tính nết, thái độ của nhân vật
Ngời đọc cảm nhận đợc một chàng dế ở tuổi trởng thành có vẻ đẹp cờng tráng, trẻ trung, tràn đầy sức sống, đồng thời cũng thấy
đợc những nét cha đẹp,
Trang 4loài vật nhà văn đã dựng lên
đợc một chân dung ngỗ
nghĩnh, ấn tợng về một
chàng dế ở tuổi mới lớn
Hết tiết 73 Chuyển tiết 74
? Qua con mắt của Dế Mèn,
Dế Choắt đợc giới thiệu nh
thế nào?
? Em thấy thái độ của Dế Mèn
đối với Dế Choắt nh thế
nào? (chú ý cách xng hô, lời lẽ,
giọng điệu
? Trong câu chuyện với Dế
Choắt ở lần sang nhà chơi,
Dế Mèn đã bộc lộ điều gì?
GV: Và một sự việc bất ngờ
đã xẩy ra, vốn tính hay cà
khịa Dế Mèn trông thấy chị
Cốc đã bày trò trêu chọc
? Em hãy nêu diễn biến tâm
lý, thái độ của Dế Mèn trong
việc trêu chị cốc dẫn đến cái
chết của Dế Choắt?
cha hoàn thiện trong tính nết, trong nhận thức và hành động của một chàng
dế thanh niên ở tuổi mới lớn
Đó là: Bản tính kiêu căng,
tự phụ về vẻ đẹp và sức mạnh của mình, xem thờng mọi ngời, hung hăng, xốc nổi, (tởng mình là tay ghê gớm, sắp đứng đầu thiên hạ rồi)
2 Câu chuyện về bài
học đờng đời đầu tiên
* Dế Choắt:
- Trạc tuổi Mèn, gầy gò lêu ngêu, cánh ngắn củn, càng
bè bè, râu cụt, mặt ngẩn ngẩn ngơ ngơ, ốm đau > Coi thờng Dế Choắt, thái độ trịch thợng, ra vẻ kẻ cả, đàn anh, khinh thờng, không coi Choắt ra gì, không quan tâm, giúp đỡ bạn bè (Cách đặt tên dế Choắt, cách xng hô trịch thợng" chú mày" Khi nghe
dế Choắt thỉnh cầu giúp
đỡ thì hếch răng lên xì một hơi rõ dài và lớn tiếng mắng mỏ) Dế Mèn tỏ ra là một kẻ vô tâm, ích kỹ, không có tình bao dung và lòng thơng đồng loại đã
Trang 5? Nhận xét về ngòi bút của
nhà văn khi miêu tả tâm lý
nhân vật?
? Qua sự việc này Dế mèn đã
rút rabài học gì?
? Hình ảnh những con vật
đợc miêu tả trong truyện có
giống với chúng trong thực tế
không? có đặc điểm nào
của con ngời đợc gán cho
chúng?
? Em có nhận xét gì về cách
viết về loài vật của Tô Hoài?
? Em có nhận xét gì về
nghệ thuật miêu tả loài vật
của Tô Hoài?
Cho học sinh đọc ghi nhớ sách
giáo khoa
Củng cố dặn dò:
+ Củng cố:
? Em có cảm nhận gì về
chàng dế Mèn?
không cho Dế Choắt thông ngách lại còn mắng mỏ thậm tệ
Cách nhìn diễu cợt, châm chọc,
- Lúc đầu: huyênh hoang
tr-ớc Dế Choắt, không coi ai ra gì
- Trêu rồi: tụt vào hang, yên chí về sự yên ổn kiên cố của nơi ẩn náu
- Biết chị Cốc mổ Dế Choắt khiếp sợ nằm im thin thít
- Chị Cốc đi rồi, mon men
bò lên, ân hận về lỗi của mình, thấm thía bài học
đờng đời đầu tiên
> Thể hiện biệt tài của nhà văn Tô Hoài về cách miêu tả tinh tế, chân thật diễn biến tâm lý nhân vật, qua đó nhận rõ thêm tính cách nhân vật, huyênh hoang tự phụ trớc kẻ yếu
nh-ng lại run sợ trớc kẻ mạnh > Bài học về thói ngông nghênh ngỗ ngợc, không coi
ai ra gì > gây hoạ cho ngời khác (Cái chết oan uổng của Dế Choắt).Bài học ấy đợc nói lên qua lời khuyên của dế Choắt
> Hãy sống thân ái, mình vì mọi ngời, đừng nên ích
kỷ, kiêu căng hống hách kẻo gây ra những hậu quả xấu không lờng trớc đợc
=> Vừa rất giống, rất chân thực với những con Dế thật
Trang 6? Bài học đờng đời đầu tiên
mà dế Mèn rút ra là gì?
? Nhận xét về nghệ thuật
miêu tả loài vật của nhà văn
Tô Hoài?
+ Dặn dò:
- Học thuộc ghi nhớ sách giáo
khoa
- Nắm nội dung bài học
- Kể lại văn bản
- Soạn bài Phó từ
trong thực tế nhng lại vừa rất giống với một con ngời ở lứa tuổi mới lớn với những nét bồng bột, xốc nổi, thiếu chín chắn trong suy nghĩ, việc làm
- Truyện đợc viết theo lối
đồng thoại Nhân vật chính là những con vật nhỏ
bé bình thờng và rất gần gũi với trẻ em Loài vật ở
đây cũng có suy nghĩ nói năng tình cảm, tâm lí và các quan hệ nh ở con ngời
- Nghệ thuật miêu tả loài vật của Tô Hoài rất sinh
động Cách kể chuyện theo ngôi thứ nhất tự nhiên, hấp dẫn, ngôn ngữ chính xác, giàu tính tạo hình
<=> Ghi nhớ: SGK
