Chuyển đổi cơ cấu kinh tế trong quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá ở đất nước đất nước ta hiện nay .DOC

Chuyển đổi cơ cấu kinh tế trong quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá ở đất nước đất nước ta hiện nay

Lời nói đầu

Đất nớc ta đi lên xã hội chủ nghĩa (XHCN) từ một nớc có nền kinh tếnghèo nàn lạc hậu Cơ cấu kinh tế mang nặng đặc trng của một nớc nôngnghiệp (nông nghiệp chiếm 80%) Mặt khác cơ sở vật chất, kỹ thuật thấp kém,lại phải chịu hậu quả của chiến tranh để lại Bên cạnh đó chúng ta đã mắc phảisai lầm trong cơ chế điều hành nền kinh tế trong thời kỳ quan liêu bao cấp tậpchung

Chính vì vậy, nền kinh tế của đất nớc ta đã bộc lộ rất nhiều vấn đề cần phảigiải quyết

Đảng đã nắm vững, phân tích tình hình và đã đa ra những giải pháp rất kịpthời và đã đa nền kinh tế của đất nớc ta ngày càng phát triển thoát khỏi tìnhtrạng khó khăn Điều đó đã đợc thể hiện thông qua kết quả của các kỳ Đại Hội

VI, VII, VIII Trong đó Đảng đặc biệt quan tâm tới việc phát triển côngnghiệp hoá (CNH) – hiện đại hoá (HĐH) đất nớc Đa nớc ta thopát khỏi tìnhtrạng kém phát triển nâng cao rõ rệt đời sống vật chất văn hoá, tinh thần củanhân dân, tạo nền tảng để đến năm 2020 về cơ bản đất nớc ta trở thành nớccông nghiệp theo hớng hiện đại

Do đó CNH-HĐH hiện nay không những là mục tiêu chiến lợc của đất nớc tahiện nay Mà nó còn là vấn đề quan trọng và là xu hớng chung của các quốc

gia trên thế giới Từ những phân tích ở trên cho thấy: “ Chuyển đổi cơ cấu kinh tế trong quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá ở đất nớc đất nớc ta hiện nay ’’

Đây là một vấn đề hết sức quan trọng Quá trình nghiên cứu nó phải xuít phát

từ thực tế của đất nớc, dựa trên những hiểu biết, những văn kiện Đại hội của

Đảng lần VI, VII, VIII, IX và dựa trên nền tảng của chủ nghĩa Mac- Lê Nin Với những hiểu biết đang còn hạn chế và trong phạm vi đề tài cho phép emrất mong nhận đợc sự giúp đỡ, chỉ dẫn của thầy cô trong quá trình làm bài

Em xin chân thành cảm ơn

Phần nội dung CHƯƠNG I: Những vấn đề cơ bản về công nghiệp

hoá, hiện đại hoá ở đất nớc ta hiện nay

1 /Con đờng công nghiệp hoá - hiện đại hoá trong thời kỳ hiện nay ở nớc ta

1.1/Quan điểm của đảng về công nghiệp hoá- hiện đại hoá

Từ thực tiễn của công nghiệp hoá- hiện đại hoá trên thế giới đã đạt đợc

Đại hội Đảng lần thứ VIII đã họp và đa ra những quan điểm chỉ đạo việc thựchiện công nghiệp hoá hiện đại hoá ở đất nớc ta nh sau:

- Vấn đề cơ bản là công nghiệp hoá phải gắn liền với hiện đại hoá

- Xây dựng một nền kinh tế vững chắc hội nhập quốc tế và khu vực Pháttriển xuất khẩu và hạn chế nhập khẩu

- Công nghiệp hoá hiện đại hoá phaỉ lấy việc phát huy nguồn lực con ngờilàm yếu tố cơ bản cho sự phát triển của kinh tế Đây là vấn đề của toàn dân,của mọi thành phần kinh tế, trong đó kinh tế nhà nớc là chủ đạo

- Đẩy mạnh khoa học kỹ thuật làm động lực của công nghiệp hoá hiện đại hoákết hợp công nghệ truyền thống với công nghệ hiện đại để tranh thủ thời gian

đa nền kinh tế tiến nhanh, mạnh, vững chắc

- Lấy kết quả kinh tế xã hội làm thớc đo cho sự phát triển kinh tế đất nớc Con đờng công nghiệp hoá của nớc ta cần và có thể rút ngắn thời gian so vớicác nớc đi trớc, vừa có những bớc tuần tự vừa có những bớc nhảy vọt Theocon đờng này cần làm những việc sau:

+ Phát huy lọi thế của đất nớc từng bớc tiếp cận kinh tế tri thức

+ Tận dụng mọi khả năng để đạt trình độ tiên tiến, hiện đại về khoa học vàcông nghệ, Đặc biệt là công nghệ thông tin

+ Phát huy nguồn lực trí tuệ và tinh thần của ngời Việt Nam Thông qua pháttriển giáo dục - đào tạo, khoa học và công nghệ

+ Phát triển một số ngành công nghiệp nặng then chốt, đồng thời coi trọngcông nghiệp hoá hiện đaị hoá nông nghiệp nông thôn

Vâỵ công nghiệp hoá hiện đại hoá trong thời đại hiện nay là một vấn đề cầnthiết đối với một nền kinh tế chậm phát triển nh đất nớc ta hiện nay

1 2/ Khái niệm về công nghiệp hoá hiện đại hoá

Từ quan điểm mới về công nghiệp hoá hiện đại hoá của Đảng có thể địnhnghĩa công nghiệp hoá hiện đại hoá khái quát nh sau:

Công nghiệp hoá hiện đại hoá là quá trình chuyển đổi căn bản toàn diện.Các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, và quản lý kinh tế xã hội từ sửdụng lao động thủ công là chính xang sử dụng một cách phổ biến sức lao độngcùng với công nghệ, phơng tiện và phơng pháp tiên tiến, hiện đại dựa trên sựphát triển của công nghiệp và tiến bộ khoa học công nghệ tạo ra năng xuất lao

động cao

2/ công nghiệp hoá với mục đích gì?

Đất nớc ta là một nớc mà nền kinh tế phụ thuộc nặng lề vào nông nghiệp(80%) Vì vậy vấn đề công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nớc không những đanền kinh tế của đất nớc ta ngày càng phát triển mạnh mẽ cơ sở vật chất kỹthuật hiện đại Mà “Xây dựng nớc ta thành một nớc công nghiệp có cơ sở vậtchất kỹ thuật hiện đại, cơ cấu kinh tế hợp lý, quan hệ sản xuất tiến bộ, đờisống vật chất và tinh thần cao, quốc phòng an ninh vững chắc dân giàu, nớcmạnh, xã hội công bằng văn minh”

Mục tiêu này gắn liền với mục tiêu kết thúc thời kỳ quá độ nên chủi nghĩa xãhội ở nớc ta nhằm đa kinh tế nớc ta hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực đa đấtnớc thoát khỏi tình trạng thấp kém lạc hậu

2 1/ Tính chất của công nghiệp hoá hiện đại hoá

Công nghiệp hoá đối với mỗi nớc là cả một vấn đề to lớn Nó phải phụthuộc vào rất nhiều yếu tố tự nhiên, kinh tế, chính trị, xã hội, quốc phòng…

Đây là một vấn đề phức tạp rộng lớn đòi hỏi phải có thời gian, không đợcnóng vội chủ quan để không mắc phải những sai phạm trong quản lý lãnh đạo.Nhng bản chất của công nghiệp hoá hiện đại hoá đợc thể hiện qua một số yếu

tố sau:

- Công nghiệp háo là quá trình trang bị công nghệ hiện đại cho tất cả cácngành kinh tế quốc dân trớc hết là những nghàng chủ chốt Trong điều kiệncách mạng khao học kỹ thuật ngày nay thì việc thực hiện công nghiệp hoáhiện đại hoá là quá trình giúp nền kinh tế của chúng ta hội nhập kinh tế khuvực Đông Nam á

- Công nghiệp hoá là cả một quá trình dài không chỉ liên quan đến pháttriển công nghiệp mà nó còn bao chùm nên tất cả các nghành các lĩnh vực củamột đất nớc Đó là lẽ tất yếu bởi nền kinh tế mỗi nớc là sự thống nhất của các

ngành kinh tế có liên quan mật thiết với nhau, của các hoạt động xã hội Bởivậy quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá phải gắn niền với chuyển dịch cơcấu kinh tế quốc dân và cơ cấu nền kinh tế

- Nền kinh tế của mỗi quốc gia có thể chia ra làm ba loại chủ yếu sau:

+ Công nghiệp giữ vị trí hàng đầu trong giai đoạn đầu là hoạt động kinh tế cơbản nhất tạo ra những mặt hàng tiêu dùng mang tính thiết yếu và là nhân tốcơ bản, là điều kiện để kinh tế phát triển

+ Công nghiệp là nghành quan trọng ở các quốc gia đang phát triển nh nớc tahiện nay thì vấn đề luôn đợc yêu tiên và phát triển là sản xuất hàng tiêu dùnggiản đơn và khai thác những sản phẩm từ tài nguyên thiên nhiên đem lại + Dịch vụ là điều kiện phát triển các ngành kinh tế và nâng cao đời sống nhândân cũng nh dân trí Không thể có quá trình công nghiệp hoá bằng hệ thốngdịch vụ, đặc biệt là kết cấu hạ tầng, nhng cũng không thể thiếu quá trình dịch

vụ bởi sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế mỗi bớc trong quá trình công nghiệp hoá

xẽ trải qua hai giai đoạn cơ bản Từ cơ cấu: nông- công- dịch vụ sang cơ cấu:công – nông- dịch vụ

Trong bất kỳ giai đoạn nào của công nghiệp hoá cũng đều là quá trìnhkinh tế xã hội việc thực hiện có hiệu quả quá trình công nghiệp hoá xẽ thủ tiêutình trạng lạc hậu, nghèo làn về kinh tế để đa đất nớc tiến bộ hơn nâng caomức sống nâng cao dân trí của dân c

- Ngoài ra công nghiệp hoá còn là quá trình mở rộng mối quan hệ hợp tácgiuã các nớc vì trong điều kiện nh hiẹn nay vấn đề mở rộng quan hệ quốc tế

đóng vai trò hết sức quan trọng đối với nền kinh tế của mỗi quốc gia Nềnkinh tế của mỗi quốc gia trở thành bộ phận của nền kinh tế thế giới cần phải

đặt sự phát triển kinh tế của đất nớc mình trong nền kinh tế của quốc tế Tăngcờng quan hệ thơng mại quốc tế tham gia tích cực vào quá trình cạnh tranh vàliên kết kinh tế quốc dân

Vậy quá trình công nghiệp hoá xẽ đa nền kinh tế đất nớc phát triển một cáchnhanh chóng, mạnh mẽ vững chắc tạo cơ sở vật chất kỹ thuật ngày càng hiện

đại khai thác có hiệu quả nguồn lực của đất nớc đảm bảo tiến độ phát triểnkinh tế nhanh và ổn định

2 2/Tính cấp thiết của công nghiệp hoá hiện đại hoá ở đất nớc ta

CácMác đã chỉ rằng: “ nếu văn minh đợc phát triển một cách tự phátkhông có lý dẫn một cách có khoa học thì xẽ để lại sau nó là một hoang mạc”cũng tơng tự nh vậy công cuộc xây dựng một xã hội mới phải đợc tiến hànhmột cách toàn diện trên các mặt của phơng thức sản xuất là quan hệ sản xuất

và lực lợng sản xuất Công nghiệp hoá hiện đại hoá chính là con đờng và là

b-ớc đi tất yếu để tạo ra cơ sở vật chất cho nền sản xuất lớn hiện đại Trên con

đờng đi nên xã hội chủ nghĩa đất nớc ta đã bỏ qua giai đoạn phát triển t bảnchủ nghĩa nên hậu quả đẻ lại là một nền kinh tế với cơ sở vật chất thô sơ

lạc hậu nên tất yếu phải xây dựng nền kinh tế có coe sở vật chất hiện đại Mà

để có cơ xở vật chất hiện đại chỉ có thể là nền kinh tế cơ khí hoá cân đối vàhiện đại dựa vào trình đọ khoa họcc côg nghệ ngày càng phát triển cao Mặtkhác nó phải có một cơ cấu kinh tế hợp lý có tiến độ xã hội hoá sản xuất vàkhả năng lao động cao Xây dựng một nền tảng cơ sở vật chất kỹ thuật hiện

đại cho chủ nghĩa xã hội ở nớc ta là một tất yếu khách quan và chỉ thực hiện

đợc thông qua công nghiệp hoá hiện đại hoá mà thôi

Đây là quy luật tất yếu phổ biến đối với tất cả các nớc, tuy nhiên tuỳ thuộcvào điều kiện kinh tế, xuất phát điểm cxủa từng nớc để tiến hành công nghiệphoá sao cho phù hợp

Đối với một nền kinh tế chậm phát triển nh nớc ta, nền sản xúât nhỏ, kỹ thuậtthủ công là chủ yếu Thì công nghiệp hoá là quá trình mang tính quy luật đểtạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền sanr xuất lớn hiện đại hơn mặt khác để

đi nên xã hội chủ nghĩa đòi hỏi cơ sở vật chất kỹ thuật phải cao hơn chủ nghĩa

có kế hoạch và thống trị nền kinh tế quốc dân Đất nớc ta đi theo con đờng xãhội chủ nghĩa mà xuất phát điểm là một nền kinh tế thấp kém, chậm pháttriển so với các nớc trong khu vực và quốc tế vì vậy việc xây dựng một cơ cấukinh tế mới thông qua việc công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nớc là một quyluật tất yếu Đó là điều kiện quan trọng nhất, quyết định nhất có liên quan tới

sự phát triển về chất đối với lực lợng sản xuất và đáp ứng nhu cầu ngày càngtăng của mọi thành viên trong xã hội, đó cũng là thắng lợi cuối cùng của chủnghĩa xã hội để tiến tới một xã hội công bằng dân chủ văn minh

Chính vì thế Đảng ta đề ra đờng nối phải tiến hành công nghiệp hoá - hiện đạihoá đất nớc nhằm tạo ra một nền đại công nghiệp cơ khí và tránh đợc tìnhtrạng tụt hậu xo với các nớc trong khu vực và trên thế giới

3- Công nghiệp hoá hiện đại – hiện đại hoá để làm gì?

Các mặt của nền kinh tế xẽ phát triển mạnh một khi chúng ta thực hiện quátrình công nghiệp hoá - hiện đại hoá một cách bài bản theo đúng chủ chơngchính xách đã đề ra Việc phát triển công nghiệp hoá đất nớc xẽ đem đến cho

đất nớc ta một nền kinh tế phát triển đặc biệt đa đất nớc ta trở thành một nớccông nghiệp hiện đại

Công ngjiệp hoá - hiện đại hoá no0í một cách chung nhất đó là một cuộc cáchmạng về lực lợng sản xuất làm thay đổi căn bản kỹ thuật, công nghệ sản xuất,tăng năng xuất lao động tăng trởng và phát triển kinh tế với tốc độ căo gópphần vào việc ổn định và ngày càng nâng cao đời sống vật chất tinh thần củamọi thành viên trong xã hội Mặt khác nó còn thúc đẩy các hoạt động xã hội

nh văn hoá, giáo dục, quốc phòng … ngày càng phát triển

Công nghiệp hoá - hiện đại hoá tạo điều kiện để biến đổi về chất lợng sản xuấttạo cơ sở vật chất cho việc củng coó tăng cờng vai trò kinh tế của nhà nớc,nâng cao năng lực tích luỹ, tăng công ăn việc làm nhờ đó tăng mọi hoạt độngkinh tế của con ngời- nhân tố chung tâm của nền sản xuất xã hội

- Tạo điều kiện vật chất cho việc tăng cờng củng cố an ninh quốc phòng, đủsức để chống lại các thế lực chống phá cách mạng xã hội chủ nghĩa trongvqà ngoài nớc

Tạo tiền đề để mở rộng phân công lao động tro9ng các ngành nghề mới làmcho nền kinh tế ngày càng trở nên đa dạng và phong phú Góp phần vào việchội nhập kinh tế quốc tế và khu vực

Tạo điều kiện vật chất cho việc xây dựng nền kinh tế độc lập rự chủ, đủ sứcthực hiện sự phân công về hợp tác quốc tế

Chơng II

Công nghiệp hoá hện đại hoá đất nớc ta hiện nay

II-Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hớng công nghiệp hoá, hiện đại hoá

2.1- H ớng công nghiệp hoá, hiện đại hoá trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế

2 1.1 Những quan niệm về chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế

Nh chúng ta đã nêu phần trên về cơ cấu ngành kinh tế và chuyển dịchcơ cấu kinh tế chúng ta thấy sức ép và nhu cầu của thị trờng, yêu cầu pháttriển kinh tế đòi hỏi phải thay thế, thay đổi cơ cấu ngành của nền kinh tế gọi

là chuyển dịch cơ cấu ngành Sau đây là một số quan niệm về chuyển dịch cơcấu ngành kinh tế:

a) Chuyển dịch cơ cấu ngành của nền kinh tế: Là sự thay đổi có mục

đích, có định hớng và dựa trên cơ sở phân tích đầy đủ căn cứ lý luận và thựctiễn, cùng với việc áp dụng đồng bộ các giải pháp cần thiết để chuyển cơ cấungành từ trạng thái này sang trạng thái khác, hợp lý hơn và hiệu quả hơn

b) Chuyển dịch cơ cấu ngành phải đợc coi là điểm trọng yếu một nộidung cơ bản lâu dài trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá Nếu xác

định phơng hớng, giải pháp chuyển dịch đúng sẽ đảm bảo hiệu quả kinh tế xãhội cao trong sự phát triển Ngợc lại sẽ phải trả giá đắt cho những sự phát triển

về sau

c) Trong sự phát triển thời đại ngày nay, sự thay đổi nhanh chóng củanhu cầu thị trờng và tiến bộ khoa học kỹ thuật công nghệ ở các nớc đều đặt ravấn đề chuyển dịch cơ cấu ngành Riêng ở các nớc đang phát triển, chuyểndịch cơ cấu ngành phải luôn luôn gắn liền với công nghiệp hoá, hiện đại hoá

là tạo lập cơ cấu ngành phù hợp với yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá đấtnớc Yêu cầu đặt ra là phải định vị đợc một cơ cấu các ngành kinh tế, xác địnhhợp lý các ngành mũi nhọn, trọng điểm cho phù hợp với mỗi giai đoạn côngnghiệp hoá, hiện đại hoá

d) Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành thành công hay thất bại phụ thuộcrất nhiều vào khâu quyết định chủ trơng chính sách chuyển dịch và tổ chứcthực hiện mục tiêu nhiệm vụ đã xác định ở đây nhà nớc có vai trò quyết địnhtrong việc hoạch định chủ trơng và chính sách kinh tế vĩ mô, còn các doanhnghiệp thì có vai trò quyết định việc thực thi phơng hớng nhiệm vụ chuyểndịch

2 1.2 Một số mô hình chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Nh chúng ta biết chuyển đổi cơ cấu là một đặc trng vốn có của quá trìnhphát triển kinh tế dài hạn Việc lựa chọn mô hình chuyển dịch cơ cấu quyết

định sự thành công hay thất bại của sự phát triển kinh tế Sau đây chúng ta sẽ

đi vào xem xét một số mô hình chuyển dịch cơ cấu trên thế giới

a) Chuyển dịch cơ cấu theo h ớng kết hợp khai thác nguồn lực trong n ớc với mở rộng quan hệ kinh tế với bên ngoài

Mô hình chung nhất của hầu hết các nớc trên thế giới là một nền kinh tếnăng động công nghiệp hoá cùng với sự phát triển cân đối giữa các ngành;phát triển hệ thống tài chính tăng cờng các mối quan hệ tài chính nhằmkhuyến khích đạt tỷ lệ đầu t cao Vai trò quan trọng của chính phủ trong việchoạch định chính sách điều chỉnh, có khả năng đối phó với những biến độngbất thờng của trong nớc cũng nh ngoài nớc

* Thứ nhất: Công nghiệp hoá cùng với sự phát triển cân đối các ngành:

Mô hình này không ủng hộ chiến lợc phát triển một ngành duy nhất Nókhẳng định đầu t là yếu tố quan trọng quyết định phát triển Nó có khả năngứng phó linh hoạt với những biến động bất thờng và dễ hoà nhập với quốc tế

* Thứ hai: Phát triển hệ thống tài chính, tăng cờng các mối quan hệ

nhằm khuyến khích đạt tỷ lệ đầu t cao

Trong giai đoạn đầu của quá trình phát triển thì hệ thống tài chính tăngtrởng nhanh hơn nhiều so với GDP và của cải Tuy nhiên mối quan hệ nhânquả không phải một chiều và sự phát triển của khu vực tài chính đã đáp ứngcho nhu cầu ngày càng tăng của các khu vực khác trong nền kinh tế về dịch vụtài chính Nh vậy sẽ thúc đẩy gia tăng đầu t với tỷ suất lợi nhuận khả quannhất và chi phí giao dịch thấp nhất Nó có thể khuyến khích tính linh hoạt kinh

tế bằng cách tăng hiệu quả của chính sách tiền tệ, tạo môi trờng kinh tế vĩ mô

ổn định, cân đối Tăng khả năng điều chỉnh nhu cầu về tiền tệ thông qua chínhsách lãi suất và các chính sách khác, cải thiện cơ sở, thể chế kiểm soát cungứng tiền tệ thông qua các giao dịch trên thị trờng mở

* Thứ ba: Vai trò nhiệm vụ của nhà nớc

Trong mô hình này Nhà nớc đóng vai trò quan trọng Nếu nhà nớc hoạt

động có hiệu quả sẽ tạo ra những thành phần có tính chất sống còn cho sự pháttriển Thị trờng phải đợc phát triển trong sự vận hành của nhà nớc với một nềnmóng của sự hợp pháp và một môi trờng chính sách lành mạnh và ổn định

cộng thêm một số dịch vụ xã hội cơ bản chính phủ điều tiết, tự do hoá và cónhững chính sách công nghiệp để khuyến khích thị trờng và xã hội, tạo điềukiện cho khu vực kinh tế t nhân phát triển … Nhà nớc phải làm những nhiệm

vụ sau trong quá trình chuyển dịch cơ cấu

- Bảo đảm những nguyên tắc cơ bản về kinh tế xã hội Để có sự phát triểnbền vững cần xây dựng một nền móng cho hệ thống phát luật hoàn chỉnh Duy trìmôi trờng chính sách ôn hoà và ổn định Đầu t vào dân chúng và cơ cấu hạ tầng.Bảo vệ mọi ngời dân bằng nhiều chính sách xã hội

- Xây dựng các thể chế cho các khu vực nhà nớc có năng lực Các thểchế bền vững đợc xây dựng dựa trên những biện pháp kiểm tra và cân đối gắnliền với các thể chế nhà nớc nòng cốt Đó là nền tảng của một khu vực nhà n-

ớc có hiệu quả Nhà nớc cần phải có khả năng cao về xây dựng và phối hợpchính sách

- Kiềm chế sự chuyên quyền độc đoán của Nhà nớc trong hành động vàbài trừ tham nhũng Nhà nớc muốn làm việc có hiệu quả cao thì cần phải thiếtlập nuôi dỡng những cơ chế mang lại cho cơ quan nhà nớc sự mềm dẻo và sựhoạt động vì lợi ích chung, kiềm chế hành vi độc đoán tham nhũng trongnhững cách c xử với doanh nghiệp và ngời dân

- Đa nhà nớc tới gần dân hơn Tạo điều kiện dễ dàng cho các hoạt độngtập thể quốc tế nhằm phát triển nhu cầu hợp tác quốc tế, mở rộng thị trờng, thuhút đầu t đa nền kinh tế phát triển

- Nhà nớc trong mô hình này phải có chiến lợc của chính sách điềuchỉnh Trớc hết là sự lựa chọn chính sách quyết định sự cân đối giữa chínhsách đóng cửa và mở cửa tạo ra sự thay đổ rõ rệt đối với chính quá trìnhchuyển đổi về cơ cấu Tiếp theo là sự xem xét môi trờng và chính sách, thểhiện vai trò quan trọng của nhà nớc trong quá trình thúc đẩy điều chỉnh cơ cấukinh tế

a) Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo mô hình h ớng ngoại:

Mô hình hớng ngoại là mô hình với chính sách chuyển dịch cơ cấukinh tế phát triển theo hớng phát triển nhiều hơn, có thể thúc đẩy thơng mại vàcác luồng t bản đổ vào khuyến khích lợi nhuận giữa việc sản xuất cho thị tr-ờng trong nớc hay thị trờng ngoài nớc tạo ra khả năng sinh lãi cao hơn trongviệc sản xuất hàng hoá xuất khẩu Có hai loại hình của chiến lợc kinh tế mởcửa đó là:

* Thứ nhất: Tạo ra các khuyến khích về giá cả một cách tích cực theo

hớng có lợi cho xuất khẩu

* Thứ hai: Tạo ra sự trung lập thích hợp về giá cả giữa sản xuất cho thị

trờng trong nớc và ngoài nớc Tức là chuyển các khuyến khích theo hớng cólợi cho sự mở cửa

Đặc điểm của chính sách hớng ngoại ban đầu ở các nớc đang phát triển

là hớng vào xuất khẩu những hàng nông sản truyền thống (ngành nôngnghiệp) và thực hiện chính sách thuế nhập khẩu vừa phải để tăng nguồn thucho chính phủ, nhằm nâng cao cơ sở hạ tầng hỗ trợ cho xuất khẩu Mô hìnhnày đợc thục hiện với các chính sách thơng mại thiên về ủng hộ sự thay thếnhập khẩu, tạo một biểu thuế nhập khẩu đem lại nguồn thu thích hợp màkhông cần bảo hộ mạnh mẽ Sau khi hoàn thành giai đoạn đầu của việc thaythế nhập khẩu các nớc phát triển thờng chuyển sang các chính sách hớngngoại đối với các ngành chế tạo máy (ngành công nghiệp) Cách tốt nhất làquan tâm đến việc cung cấp các đầu vào cho các nhà xuất khẩu trong khi cơ sơhạ tầng cha đáp ứng đầy đủ

Chuyển dịch cơ cấu theo mô hình hớng ngoại rất có ý nghĩa đối vớithuế quan và các hình thức khác của chính sách bảo hộ mậu dịch, chính sách

tỷ giá hối đoái và quản lý kinh tế vĩ mô trong nớc Ưu tiên của mô hình này làthúc đẩy quá trình đổi mới, tăng năng suất lao động nhanh, tạo ta khả năngthích nghi cho nền kinh tế, tác động tốt đến quá trình phát triển dài hạn, có tácdụng tốt với tăng GDP

Tuy nhiên chiến lợc này mang lại cho chính phủ nớc sử dụng ít có khảnăng hành động theo ý mình hơn, có tác dụng xấu đối với công nghệ trong n -

ớc do phải dựa vào t liệu sản xuất và công nghệ nhập khẩu đặc biệt đối với cácnớc nhỏ có thu nhập thấp mà kinh tế nớc họ có vị thế không thuận lợi Khi

điều kiện quốc tế không thuận lợi sẽ đem lại ảnh hởng xấu cho kinh tế xã hộitrong nớc

c) Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo mô hình h ớng nội

Với mục tiêu là phát huy tính chủ động của chính phủ trong quản lýkinh tế, đảm bảo và duy trì sự phát triển của các ngành sản xuất truyền thốngdân tộc, nhiều nớc đã thực hiện chính sách chuyển dịch cơ cấu theo mô hìnhhớng nội

Mô hình hớng nội là chính sách chuyển dịch cơ cấu kinh tế có xu hớnghớng nội, có chiến lợc đóng cửa nhiều hơn Nó khuyến khích theo hớng sản