30 phút và một bài học lớn về đạo thầy trò Cuộc đời và sự nghiệp của nhà chí sĩ Huỳnh Thúc Kháng đã quá nổi tiếng.. Sau phiên họp cuối cùng ngày 9.11, cụ Huỳnh Thúc Kháng được cử làm đặ
Trang 130 phút và một bài học lớn về
đạo thầy trò
Cuộc đời và sự nghiệp của nhà chí sĩ Huỳnh Thúc Kháng đã quá nổi tiếng Tài năng và chí khí của danh nhân này
đã nhiều bút mực xiển dương, luận bàn Bài viết nhỏ này chỉ kể chuyện nửa giờ của một nhân cách, một đạo lý
Đó là cuối năm 1946 Lúc này, Chủ tịch Hồ Chí Minh từ Hội nghị Fontainebleau đã về nước Chiến tranh lúc này là không thể tránh khỏi Toàn dân đang chuẩn bị cho cuộc kháng chiến
Trang 2
chống Pháp Sau phiên họp cuối cùng ngày 9.11, cụ Huỳnh Thúc Kháng được cử làm đặc phái viên của Chính phủ vào
Ủy ban Kháng chiến hành chính Nam Trung Bộ (tại Nghĩa Hành – Quảng Ngãi)
Vào đây, cụ Huỳnh truyền đạt tinh thần chung của Chính phủ Cụ Hồ, viết thư kêu gọi đồng bào, phụ lão kháng chiến Lần kinh lý này, bậc chí sĩ "cả đời không màng danh vị, không cầu lợi lộc, không thèm làm giàu… chỉ phấn đấu cho dân được tự do, nước được độc lập…" (lời của Chủ tịch Hồ Chí Minh nói về cụ Huỳnh) đã gặp người thầy ở Bình
Định, phó bảng Đào Phan Duân Cuộc gặp chỉ 30 phút mà những người chứng kiến còn xúc động đến hôm nay về đạo thầy trò!
Thực ra cụ Đào phó bảng không phải là thầy dạy trực tiếp
cụ Huỳnh Cụ chỉ là một thành viên của Hội đồng khảo thí chấm bài lúc làm Phủ doãn Thừa Thiên Cụ Huỳnh từng biết tên thầy "khảo thí", biết tiếng Biểu Xuyên Đào Phan Duân xô ghế từ quan khi bị viên công sứ Pháp ép phải giao nộp một hội kín chống chính quyền thực dân Vị đại diện Chính phủ từ Quảng Ngãi vào Bình Định đã yêu cầu được
Trang 3gặp cụ Đào trong cuộc tề tựu toàn thể cán bộ từ cấp Chủ tịch Ủy ban kháng chiến xã trở lên ở huyện Phù Cát Cụ Đào lúc này đã 82 tuổi và là Chủ tịch danh dự Mặt trận Liên Việt Bình Định
Nghe tin võng cụ Đào đã từ làng Biểu Chánh – An Nhơn ra gần tới, cụ Huỳnh vội vã đi thẳng ra tận cổng chờ đón Cụ Đào cũng bảo người dừng võng bước xuống rồi cùng đi bộ một quãng khá xa vào huyện đường
Người ta bố trí sẵn 2 ghế ngồi Cụ Đào ngồi còn cụ Huỳnh
cứ đứng khép tay bên cạnh hầu chuyện, thăm hỏi Cụ
Huỳnh giới thiệu với mọi người rằng: "Đào công và tôi là đạo thầy trò Thầy là giám khảo chấm khoa thi mà tôi là thí sinh khoa ấy Vì vậy nhân dịp đến tỉnh nhà tôi phải được gặp thầy!" Và cứ một lời thưa thầy hai lời thưa thầy suốt cuộc Cụ Đào từng dễ dàng xô ghế, quẳng quan nhưng gặp cảnh này ông rất khó xử Có thể nào để người trọng trách quốc gia đứng mãi
Sau những thăm hỏi về sức khỏe, sau những trao đổi ngắn gọn về tình hình đất nước, lấy cớ sức khỏe cụ Đào chào tạm biệt để thoát cảnh kẻ đứng người ngồi Niềm vui hạnh
Trang 4ngộ không ngờ cũng là lần gặp cuối cùng Mấy tháng sau
cụ Huỳnh lâm bệnh ở Quảng Ngãi viết thư chào vĩnh biệt Chủ tịch Hồ Chí Minh trong lúc đất nước vào cuộc chiến đấu quyết liệt với thực dân Pháp Cụ Đào cũng tạ thế ở quê nhà
Nửa giờ, hai kẻ sĩ, hai nhân cách lớn gặp nhau trong sự kính ngưỡng của bao người Nhà nghiên cứu Vũ Ngọc Liễn lúc ấy là Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến xã Phước Lý chứng kiến câu chuyện đến giờ kể lại ông còn xúc động Mặc dù
đã viết một phần trong Kẻ sĩ đất Thang Mộc, Vũ tiên sinh
cứ nhắc tôi nhớ chi tiết cụ Huỳnh ra tận cổng chờ đón thầy
và cụ Đào cũng xuống võng sớm, dù rất yếu
Đạo nghĩa thầy và trò xưa đẹp xiết bao!