Qua nhiều tài liệu nghiên cứu đều nhận thấy tác dụng dược lý của cam thảo bắc là bổ trung ích khí, nhuận phế, chỉ khái, hoãn cấp chỉ thống, thanh nhiệt giải độc, chủ trị các chứng tỳ vị
Trang 1Dùng cam thảo không đúng có
thể gây hậu họa!
Cam thảo bắc (Radix glycyrrhiza uralensis) là loại cây mọc nhiều ở vùng Nội Mông, Cam Túc và Tân Cương, Trung Quốc Ở nước ta không có cam thảo bắc mà phải nhập khẩu Nhưng lại có cam thảo nam, cam thảo dây hoặc là cây sóng rắn ở miền Nam cũng gọi là cam thảo
Cam thảo bắc được ghi tên rất sớm trong bản thảo với tên quốc lão Đông y cho rằng cam thảo có vị ngọt, tính bình, đi vào các kinh tỳ, vị, phế, tâm Khi sống cam thảo có vị ngọt, tính bình, nhưng khi nướng (chích) lại có vị ngọt, tính ôn
Qua nhiều tài liệu nghiên cứu đều nhận thấy tác dụng dược lý của cam thảo bắc là bổ trung ích khí, nhuận phế, chỉ khái, hoãn cấp chỉ thống, thanh nhiệt giải độc, chủ trị các chứng tỳ vị hư nhược, tâm khí hư, mạch kết, mạch đại, ho suyễn, đau cấp hoãn, hầu họng sưng đau, giải độc thuốc và thức ăn, điều hòa tính vị và cả tác dụng của thuốc Do vậy khi cam thảo bắc dùng kèm với các vị có độc thì giải độc, hoặc với thuốc có tác dụng mạnh thì làm cho hòa hoãn, nhưng với thuốc giải biểu lại làm tăng thêm tác dụng của thuốc Đặc biệt cam thảo còn có tác dụng dẫn thuốc như dẫn các thuốc khí vào phần khí, dẫn thuốc huyết vào phần huyết, nhờ tác dụng dẫn thuốc của cam thảo cho nên không nơi nào trong cơ thể là thuốc không đến được, cũng vì vậy mà vị thuốc cam thảo bắc mới có tên là quốc lão
Trong các nghiên cứu của y học hiện đại cho biết về mặt dược lý của cam thảo này như tác dụng giải độc Thuốc có tác dụng giải độc nhiều loại thuốc là chlorahydrat
physostigmin, acetycholine, pilocarpine song còn tác dụng giải độc rất mạnh đối với độc tố của bạch cầu, chất độc của cá, rắn
Ngoài ra còn thấy tác dụng chỉ khát hóa đàm nhờ khả năng của cam thảo đã kích thích vào vùng hầu họng làm tăng xuất tiết nên đờm loãng ra Cam thảo cũng có tác dụng như corticoid là giữ nước trong cơ thể, bài thải kali gây phù, làm tăng huyết áp Chống loét đường tiêu hóa nhờ khả năng ức chế tiết acid dịch vị và histamin nên vết loét chóng lành
Trang 2Chống co thắt với cơ trơn như ống tiêu hóa Trên thí nghiệm còn thấy tác dụng nội tiết tố dục tính đối với âm đạo chuột bạch Tác dụng kháng khuẩn (antibiotique) Song còn thấy chất glyxyrisin của cam thảo làm hạ mỡ máu rõ rệt, nhưng không có tác dụng phòng xơ vữa động mạch Cam thảo dùng với sài hồ có tác dụng chống thoái hóa mỡ gan Tác dụng giải nhiệt, độc tính ở cam thảo rất thấp Tuy nhiên cần lưu ý không dùng cam thảo phối hợp với cam toại, đại kích, nguyên hoa, vì khi sử dụng lượng cam thảo phối hợp với chúng, nếu như lượng cam thảo ít hơn hoặc bằng lượng nhau thì không thấy tác dụng tương phản xảy ra Nhưng khi sử dụng lượng cam thảo nhiều hơn lượng các vị này thì tác dụng tương phản lại xuất hiện Do vậy cần thận trọng khi sử dụng cam thảo phối hợp với các vị thuốc trên
Nhờ tác dụng tuyệt vời của cam thảo bắc mà trong sử dụng trị liệu với vị thuốc này thật phong phú Sau đây xin giới thiệu những phương thuốc chữa bệnh từ cam thảo hay có vị cam thảo phối hợp:
Chữa rối loạn nhịp tim:
Sử dụng: “Chích cam thảo thang” (trích trong Thương hàn luận) Phương này tác dụng
làm kiện tỳ, dưỡng tâm, ích khí, bổ huyết, trị chứng tâm khí huyết bất túc sinh ra mạch kết, mạch đại (tức rối loạn nhịp tim)
Dược liệu: Chích cam thảo 16g, mạch môn đông 12g, a giao 12g, ma nhân 12g, đẳng sâm
12g, quế chi 12g, sinh khương 12g, đại táo 4 quả Sắc uống ngày 1 thang, chia 2-3 lần trong ngày Cần uống 5-7 thang liền
Hoặc: Cam thảo sống 30g, chích cam thảo 30g, trạch tả 30g Sắc uống ngày 1 thang, chia
2 lần uống sớm, tối Lưu ý: Khi uống thang này mà thấy ra mồ hôi nhiều, người bứt rứt, mất ngủ, cảm thấy nóng lạnh bất thường cần uống trước phương “Quế chi gia long cốt mẫu lệ thang” rồi mới uống thuốc này
Chữa nhiễm độc thức ăn: Sinh cam thảo 9-15g, sắc lấy nước uống, chia làm 3-4 lần
trong ngày Trong 2 giờ nếu thấy có sốt cần gia bột hoàng liên 1g trộn vào nước sắc mà uống Nếu ngộ độc nặng (phải cấp cứu tại cơ sở y tế) có thể dùng tới 30g cam thảo, sắc
cô đặc còn lại 300ml và cứ 3-4 giờ thì thụt rửa dạ dày 100ml, truyền dịch
Chữa đái nhạt: Dùng cam thảo tán thành bột mịn, mỗi ngày uống 4 lần, mỗi lần 5g bột
Chữa viêm tuyến vú cấp: Sinh cam thảo 30g, xích thược 30g, sắc lấy nước thuốc uống
liên tục trong ngày, mỗi ngày uống 1 thang, cần uống từ 1-3 thang liền
Trang 3Chữa chứng nứt da: Cam thảo 50g, ngâm trong 200ml cồn etylic 75o, sau 24 giờ chắt
lấy nước thuốc cho vào 200ml glycerin Hằng ngày rửa sạch nơi da nứt nẻ và dùng dung dịch này bôi vào
Chữa viêm tắc tĩnh mạch: Cam thảo 50g, sắc lấy nước thuốc uống vào trước bữa ăn
Chữa loét dạ dày: Dùng cao cam thảo Hằng ngày lấy cao cam thảo 2 phần và 1 phần
nước để hòa tan rồi uống, mỗi ngày uống 3 lần, mỗi lần 2 thìa cà phê Uống không quá 2 tuần
Cần lưu ý: Liều trung bình sử dụng của cam thảo bắc là 4-12g, tuy nhiên khi cần có thể
sử dụng tới 50g cho mỗi thang thuốc, tùy theo mục đích sử dụng của thầy thuốc
Các trường hợp cần thận trọng khi dùng: Bụng đầy nôn, phù trướng Trường hợp lợi tiểu
trừ thấp, thông hạ cần có tác dụng nhanh trong trị liệu thì không nên phối hợp với cam thảo Thận trọng khi sử dụng cam thảo phối hợp với hải tảo vì có tài liệu nói hai vị này tương phản nhau Nhưng cổ phương cũng có sử dụng phối hợp như trong phương “Hải tảo ngọc hồ thang”