phân tích, thiết kế và cài đặt hệ thống thông tin ( pgs.ts đặng minh ất )- chương 1

Bài 1: Thông tin và vai trò thông tin trong đời sống kinh tế - xã hội 6  Đánh giá thông tin về lượng hay là đo thông tin trong những thông báo hữu hạn của nó  Xét về lượng thì thông ti

Trang 2

CHƯƠNG 1: THÔNG TIN VÀ HTTTQL

2

tế - xã hội

thống thông tin.

Trang 3

Bài 1: Thông tin và vai trò thông tin

trong đời sống kinh tế - xã hội

3

 Thông tin

 Thông tin và dữ liệu

 Lượng hoá thông tin

 Thông tin kinh tế

 Vai trò của thông tin trong đời sống kinh tế xã hội

Trang 4

4

 Thông tin là một thông báo nhận được làm tăng sự hiểu biết, làm

tăng tri thức, làm tăng kiến thức, của đối tượng nhận tin về một vấn

đề nào đó

 Thông tin là những vấn đề, sự kiện, công việc, có liên quan đến

hoạt động của con người

 Xét từng thông tin thì giá trị của nó được đánh giá tùy theo yêu cầu của người sử dụng

 Trong cuộc sống hàng ngày, khái niệm thông tin phản ánh các tri

thức, hiểu biết của chúng ta về một đối tượng nào đó

 Theo các quan điểm và định nghĩa ở trên thì thông tin có một điểm

chung, đó là tính chất phản ánh

Trang 5

5

 Thông tin

 Một số định nghĩa về thông tin:

 Brilen: Thông tin là sự nghịch đối của độ bất định Entropia

 Shenon: Thông tin là quá trình nhằm loại bỏ độ bất định.

 Sluskov: Thông tin bao gồm cả những tri thức, hiểu biết mà con người sử

dụng để trao đổi lẫn nhau và cả những tri thức, hiểu biết tồn tại không phụ thuộc vào con người.

 Vật mang tin: Ngôn ngữ, chữ cái, chữ số, các ký hiệu, xung điện, điện từ,…

 Nội dung thông tin: Là khối lượng tri thức mà thông tin đó mang lại.

 Hình thức truyền đạt và cảm nhận thông tin: Văn nói, văn viết Qua các giác quan của con người.

 Đơn vị đo trong tin học: Bit, Byte, Kb,Mb,Gb,Tb

Trang 6

6

 Đánh giá thông tin về lượng hay là đo thông tin trong những thông báo hữu hạn của nó

 Xét về lượng thì thông tin được coi như một tập hợp các thông báo, các tin tức về hiện trạng của hệ thống, mà tập hợp này nhận một số lượng hữu hạn các biến cố

 Năm 1948 Shenon đã đưa ra phương pháp đo lượng thông tin dựa vào xác suất (P)

 Đối với các thông báo càng bất ngờ, xác suất càng nhỏ thì lượng tin càng nhiều Đối với người đọc báo sự giật gân là những thông báo bất ngờ, tức là chứa lượng thông tin lớn

 Khi đã nghiên cứu được số đo lượng thông tin, lý thuyết thông tin đã chứng minh được rằng dữ liệu không thể trùng với thông tin

Trang 7

7

 Năm 1948 Shenon đã đưa ra phương pháp đo lượng thông tin dựa vào xác suất (P) Theo Shenon độ bất định của hệ thống A nào đó bằng:

 và chính đại lượng này Shenon gọi là Entropia Vì 0≤ Pi ≤ 1 nên

log2Pi≤ 0 do đó Entropia (H) là một giá trị thực có giới hạn và luôn

Trang 8

8

 Thông tin kinh tế là các thông tin tồn tại và vận động trong các thiết chế kinh tế, các tổ chức và các doanh nghiệp nhằm phản ánh tình

trạng kinh tế của các chủ thể đó

 Thông tin kinh tế có thể coi là huyết mạnh của các doanh nghiệp vàcác tổ chức kinh tế

 Có nhiều phương pháp phân loại thông tin kinh tế khác nhau, trong

đó có hai phương pháp phân loại khá thông dụng

 Phương pháp thứ nhất là phân loại theo lĩnh vực hoạt động của thông tin,

ví dụ thông tin kinh tế trong sản xuất, thông tin kinh tế trong quản lý,

 Phương pháp thứ hai là phân loại theo nội dung mà nó phản ánh, ví dụ thông tin kế hoạch, thông tin đầu tư, thông tin về lao động tiền lương, thông tin về lợi nhuận của doanh nghiệp,

Trang 9

9

 Ý nghĩa của thông tin kinh tế trong những năm gần đây đã tăng lên một cách khủng khiếp do những nhân tố sau:

 Quy mô sản xuất đã lớn lên chưa từng thấy với các mối liên hệ kinh tế cực kỳ phức tạp, sự đa dạng sản xuất và tiêu dùng xã hội và các phương tiện thoả mãn các nhu cầu đó cũng tăng đáng kể.

 Cùng với tăng quy mô sản xuất và tăng độ phức tạp của các mối liên hệ kinh tế thì vấn đề quản lý ngày càng phức tạp với những nhịp độ cao hơn.

 Để giải quyết một cách tối ưu những nhiệm vụ quản lý phức tạp hơn cần phải chế biến và phân tích một khối lượng thông tin cực kỳ to lớn Song khả năng của con người về chế biến thông tin thật hữu hạn.

 Để giải quyết vấn đề chế biến thông tin, khoa học kỹ thuật hiện đại

đã chế tạo ra MTĐT

Trang 10

10

 Thông tin là một tài nguyên “nhân tạo”

 Trong mọi hoàn cảnh, thông tin luôn giữ vai trò quan trọng

 Giá trị của thông tin là giá trị của mối lợi thu được nhờ sự thay đổihành vi quyết định gây ra bởi thông tin trừ đi chi phí để nhận đượcthông tin đó

Trang 11

11

 Vai trò của thông tin

o Thông tin là một trong những yếu tố cơ bản của một quá trình thành lập, lựa chọn và ra quyết định để điều khiển một hệ thống nào đó, hệ thống này có thể là trong tự nhiên, trong xã hội hoặc trong tư duy.

o Quá trình thu thập thông tin, truyền tin, nhận tin, XLTT, lựa chọn quyết định, truyền lại quyết định, tiếp tục thu nhận thông tin, là một quá trình liên tục tiếp diễn, một chu trình kín, vận động trong một hệ thống nhất định

o Qua đó thấy rằng thông tin gắn liền với điều khiển một hệ thống nhất

định.

 Nền kinh tế thông tin

Trang 12

12

 Nền kinh tế thông tin

o Xu thế chung của các nền kinh tế phát triển trên thế giới là khu vực thông tin càng ngày càng chiếm vị trí chủ đạo, và như người ta đã nói, thế giới đang thực hiện một sự chuyển biến từ nền kinh tế công nghiệp sang nền kinh tế thông tin (tri thức).

o Trong nền kinh tế mới, khai thác các nguồn tài nguyên thông tin, các ý

tưởng sáng tạo, các nguồn tri thức, các loại “chất xám” là những yếu tố

chủ yếu để làm ra của cải, làm nên sự giàu có

o Trong nền kinh tế mới, đầu tư vào vốn con người là chìa khóa để phát triển nhanh, để tạo nên năng lực cạnh tranh trong một thế giới của những nền kinh tế năng động, uyển chuyển, với những ưu thế so sánh luôn luôn biến động.

Trang 13

Bài 2: Quy trình xử lý thông tin kinh tế

13

 XLTT kinh tế là quy trình sử dụng các công cụ tính toán điện tử và

các phương pháp chuyên dụng để biến đổi các dòng thông tin nguyên liệu ban đầu thành các dòng thông tin kết quả

 Mỗi quy trình XLTT kinh tế đều bao gồm 4 công đoạn chính

Trang 14

14

 Thu thập thông tin kinh tế

 Xử lý thông tin kinh tế

 Lưu trữ thông tin kinh tế

 Truyền đưa thông tin kinh tế

Trang 15

15

 Đây là công đoạn đầu tiên và có vai trò rất quan trọng trong quy trình XLTT kinh tế vì chỉ có thu thập được đầy đủ các thông tin cần thiết mới đảm bảo cho ta những dữ liệu chính xác, phản ánh toàn diện các mặt hoạt động của một hiện tượng kinh tế - xã hội đang khảo sát

 Mục tiêu của quá trình thu thập thông tin phải được đặt ra rõ ràng và

cụ thể (bao nhiêu phiếu điều tra, bao nhiêu chỉ tiêu cần thu thập, bao nhiêu chỉ tiêu cần xử lý,…)

Trang 16

16

 Đây là công đoạn trung tâm và có vai trò quyết định của quy trình XLTT kinh tế XLTT kinh tế là quy trình bao gồm tất cả các công việc như sắp xếp thông tin, tập hợp hoặc phân chia thông tin thành nhóm, tiến hành tính toán theo các chỉ tiêu Kết quả quá trình XLTT kinh tế cho ta các bảng biểu số liệu, biểu đồ, các con số đánh giá các hiện trạng của cả quá trình kinh tế

 Kết quả của quy trình XLTT kinh tế được lưu trữ để sử dụng lâu dài Người ta thường tổ chức lưu trữ thông kinh tế trên đĩa từ, trên băng

từ, trống từ, trên đĩa CD,

Trang 17

17

 Các kết quả XLTT kinh tế được truyền đạt đến các tổ chức có nhu cầu sử dụng thông tin Thông tin kết quả được truyền đạt nội bộ đến các bộ phận bên trong của hệ thống quản lý để hướng dẫn thực hiện Còn thông tin kết quả của quy trình XLTT được gửi đến các cơ quan

và tổ chức bên ngoài hệ thống quản lý để thông báo

 Quy trình XLTT kinh tế có vai trò rất quan trọng trong công tác quản

lý kinh tế và quản trị kinh doanh Nó cung cấp thông tin cần thiết, kịp thời và chính xác cho cán bộ lãnh đạo trong guồng máy quản lý

để họ có thể đưa ra các quyết sách kinh tế hiệu quả

Trang 18

Bài 3: Khái niệm, đặc điểm và các thành phần của hệ

thống thông tin

18

 Những khái niệm chung

 Các tài nguyên của Hệ thống thông tin

 Các bộ phận hợp thành của hệ thống thông tin

Trang 19

thống thông tin

19

 Hệ thống có thể được định nghĩa như một tập hợp các phần tử có

mối liên hệ ràng buộc tương tác lẫn nhau để thực hiện một mục đích chung

 Hệ thống là một tập hợp các phần tử (các thành phần) có liên hệ qua

lại với nhau, hoạt động để hướng tới mục đích chung (cùng thực hiện một mục tiêu xác định nào đó) theo cách tiếp nhận các yếu tố vào, sinh ra các yếu tố ra trong một quá trình xử lý có tổ chức

 Các phần tử của hệ thống là các thành phần hợp thành tạo ra nó và

hiểu theo nghĩa rộng thì các phần tử có thể rất đa dạng

Trang 20

thống thông tin

20

 Quan điểm hệ thống xem xét sự vật trong một thể thống nhất toàn thể, trong các mối liên hệ tương tác của các bộ phận từ lâu đã trở thành 1 luận điểm khoa học.

 Các phần tử của hệ thống không phải được tập hợp một cách ngẫu nhiên rời rạc, mà giữa

chúng luôn tồn tại mối quan hệ ràng buộc tạo thành một cấu trúc hay tổ chức.

 Giữa các thành phần của hệ thống luôn tồn tại mối liên hệ hai chiều Nếu hệ thống có n thành phần thì số lượng các mối liên hệ luôn luôn bằng n*(n-1) (Xem hình sau)

Trang 21

thống thông tin

21

 Khi xem xét một hệ thống người ta còn có thể đề cập đến các yếu tố

và các khái niệm khác liên quan đến hệ thống như:

 Môi trường mà hệ thống tồn tại.

 Hệ thống con của hệ thống

 Hệ thống mở, nếu hệ thống có trao đổi với môi trường,…

 Quá trình hoạt động của hệ thống thể hiện ở hai mặt:

 Sự tiến triển (phát triển): Các thành phần có thể phát sinh, tăng trưởng,

ràng buộc, suy thoái, mất đi.

 Sự hoạt động: Các thành phần của hệ thống trong mối ràng buộc cùng

cộng tác với nhau nhằm thực hiện một mục đích chung nào đó

Trang 22

thống thông tin

22

 Quá trình tiến triển trong phân tích thiết kế hệ thống

Trang 23

 Hệ thống kinh doanh là một hệ thống hoạt động nhằm mang lại lợi ích xã

hội hoặc mang lại lợi nhuận cho chính nó bao gồm:

 Một là: Hệ quyết định hoặc hệ quản lý (chủ thể quản lý)

 Hai là: Hệ tác nghiệp (đối tượng quản lý)

Trang 24

Trang 25

Trang 26

Trang 27

thống thông tin

27

 Tài nguyên nhân lực:

 Tài nguyên về nhân lực là chủ thể điều hành và sử dụng HTTT quản lý

 Chia làm 2 nhóm:

Trang 28

thống thông tin

28

 Tài nguyên dữ liệu:

 Tài nguyên về dữ liệu gồm các cơ sở dữ liệu quản lý, các mô hình thông

qua các quyết định quản lý.

Trang 29

thống thông tin

29

 Tài nguyên phần cứng:

 Tài nguyên về phần cứng của một hệ thống XLTT kinh tế là toàn bộ các

công cụ kỹ thuật thu thập, xử lý, truyền đạt và lưu trữ thông tin.

Trang 30

thống thông tin

30

 Các dữ liệu

 Là thông tin được lưu trữ, duy trì nhằm phản ánh thực trạng hiện tại và

quá khứ của doanh nghiệp Có thể tách các dữ liệu thành hai phần

 Các dữ liệu phản ánh cấu trúc nội bộ cơ quan, doanh nghiệp

 Các dữ liệu phản ánh các hoạt động kinh doanh/dịch vụ của doanh

nghiệp, cơ quan hay một tổ chức

 Các xử lý

 Gồm các chức năng, nhiệm vụ, các quy trình, quy tắc làm biến đổi thông

tin để có thể đạt được hai mục đích chính là

 Sản sinh các thông tin theo thể thức quy định

 Cung cấp thông tin trợ giúp ra quyết định

Trang 31

Bài 4: Các hệ thống thông tin, đặc trưng HTTT

31

 Hệ thống thủ công

 Hệ thống thông tin tự động hoá từng phần

 Hệ thống thông tin tự động hoá toàn phần

 Các đặc trưng của hệ thống thông tin

Trang 32

32

 HTTT thủ công: Là HTTT sử dụng phương pháp cảm quan với sự

trợ giúp của các công cụ thô sơ trong XLTT.Vì vậy loại HTTT này

xử lý chậm, không kịp thời, tốn phí rất nhiều thời gian, tiền bạc vàcông sức

 HTTT tự động hóa từng phần: Là HTTT có máy tính trợ giúp Ở đây

MTĐT không tham gia vào tất cả các công đoạn của quá trình XLTT

mà chỉ ở một số khâu Trong quá trình XLTT một số công đoạn còn lại xử lý xen kẻ thủ công

 Ưu điểm của HTTT loại này là dễ tiến hành, giá rẽ, còn nhược điểm:

về lâu dài hệ thống sẽ dư thừa dữ liệu, khó nâng cấp, xẩy ra mâu

thuẩn trong dữ liệu

Trang 33

33

 HTTT tự động hóa toàn phần MTĐT tham gia vào tất cả các công đoạn Loại này

cho ta một HTTT thống nhất, CSDL sử dụng chung nên không sai lệch, không dư thừa và ít trùng lặp, thông tin kết quả do hệ thống mang lại chính xác, kịp thời và nhanh gọn

Trang 34

34

 HTTT phải được thiết kế, tổ chức trong ngữ cảnh chung của nhiều mặt kinh tế xã hội, tức là nó ứng dụng lý thuyết hệ thống

 HTTT đạt được mục tiêu là ra các quyết định

 HTTT phải dựa trên các kỹ thuật và công nghệ tiên tiến về XLTT

 HTTT có kết cấu mềm dẻo, phát triển được

Trang 35

Bài 5: Các giai đoạn phân tích, thiết kế, cài đặt Hệ

Trang 36

HTTT Kết quả quá trình khảo sát chiếm khoảng 10-15% khối lượng

công việc xây dựng một HTTT

 Gồm các công việc chính sau:

 Khảo sát sơ bộ : Tìm hiểu phê phán để đưa ra giải pháp, tìm hiểu và đánh giá hiện trạng nhằm xác định tính khả thi của dự án.

 Khảo sát chi tiêt: Xác định mục tiêu, phạm vi, khả năng của dự án

 Lập dự án và kế hoạch.

Trang 37

 Xây dựng sơ đồ phân rã chức năng (business function diagram).

 Xây dựng sơ đồ ngữ cảnh (context diagram).

 Xây dựng biểu đồ luồng dữ liệu (data flow diagram).

 Xây dựng được các mô hình dữ liệu (data model).

 Mô hình thực thể liên kết (entities relationship –E-R)

Trang 38

 Xác lập vai trò của môi trường một cách tổng thể trong hệ thống

 Thiết kế hệ thống chi tiết:

 Phân chia hệ thống thành hai thành phần: hệ thống thủ công và hệ thống máy tính, hệ thống máy tính con.

 Phân tích việc sử dụng dữ liệu

 Thiết kế các kiểm soát phục hồi

 Thiết kế CSDL vật lý.

 Thiết kế chương trình

 Thiết kế thủ công, Thiết kế giao diện người – máy.

Trang 39

 Xây dựng các Module, chương trình, các mẫu thử.

 Viết các câu lệnh sản sinh CSDL.

 Thực hiện các câu lệnh trên hệ quản trị CSDL.

 Tạo các CSDL kiểm tra.

Trang 40

thống thông tin

40

 Cài đặt hệ thống, chạy thử

 Viết các tài liệu hướng dẫn sử dụng.

 Chuyển đổi dữ liệu cũ.

 Kiểm nghiệm, cài đặt.

 Bảo trì hệ thống được tính từ khi hệ thống được chính thức đưa vào hoạt động

 Công việc bảo trì gồm:

 Theo dõi việc sử dụng hệ thống, nhận các thông báo lỗi.

 Sửa đổi, nâng cấp phiên bản

 Trợ giúp hiệu chỉnh các sai sót số liệu.

Định dạng
Số trang	42
Dung lượng	612,68 KB