MỘT SỐ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG XÂY DỰNG, TỔ CHỨC TƯ LIỆU DẠY HỌC BỘ MÔN VẬT LÝ THCS Phòng Giáo dục Trung học Tháng 3 - 2009 Đây là một nội dung tập huấn phục vụ cho việc triể
Trang 1MỘT SỐ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG XÂY
DỰNG,
TỔ CHỨC TƯ LIỆU DẠY HỌC BỘ MÔN VẬT LÝ THCS
Phòng Giáo dục Trung học
Tháng 3 - 2009
Đây là một nội dung tập huấn phục vụ cho việc triển khai chuyên đề hoạt động bộ môn Vật lý THCS:
TĂNG CƯỜNG HIỆU QUẢ DẠY HỌC, TẠO SỰ NHẸ NHÀNG VÀ HỨNG THÚ TRONG GIẢNG DẠY, HỌC TẬP
BỘ MÔN VẬT LÝ THCS
Một số thực trạng dạy học Vật Lý hiện nay:
• Nhiều kiến thức dài và nặng nề
• Thời gian trên lớp ngắn
• Nặng lý thuyết, ít luyện tập
• Thầy và trò còn phụ thuộc nhiều vào SGK
• Sự tràn lan, thiếu chuẩn xác và tăng cường nhiều kiến thức khó trong các sách tham khảo
Trong buổi gặp mặt của 70 công dân trẻ TP HCM với lãnh đạo TP sáng 31.01.2009, bạn Hồ Anh Khoa, trường THPT Gia Định, Q.Bình Thạnh, góp ý:
“Nền giáo dục chúng ta đã “vượt cấp” vì đưa quá
nhiều kiến thức vào cấp phổ thông nhưng lại “lạc
hướng” vì thiếu thực hành”.
(Thanh Niên online 31.01.2009)
KẾT QUẢ:
Trang 2Có sự nặng nề, quá tải trong dạy và học bộ môn, học sinh thiếu hứng thú, say mê trong học tập
=> Cần có sự định hướng, tổ chức, phối hợp của
nhiều bộ phận để giảm nhẹ áp lực học tập, tăng
cường hứng thú học tập và hiệu quả dạy học.
Một số định hướng hoạt động:
• Dựa trên chuẩn kiến thức, kỹ năng để thống nhất giảm tải một số nội dung trong giáo khoa, bài tập
• Xây dựng, đề xuất một số phương án trong các hoạt động tổ chức dạy học
• Xây dựng một hệ thống tư liệu hỗ trợ hoạt động dạy học
Mục tiêu:
• Thống nhất trong phạm vi thành phố các yêu cầu về kiến thức, kỹ năng, thái độ của bộ môn cho cấp học ở từng khối lớp và từng đơn vị bài học theo định hướng giảm tải
• Xây dựng các phương án dạy học
và hỗ trợ tư liệu dạy học
nhằm tăng cường hứng thú
và hiệu quả học tập
=> Trong phạm vi yêu cầu giảm tải và sự hỗ trợ của
các tư liệu dạy học, từng thầy cô giáo vẫn có sự chủ
động, linh hoạt, sáng tạo trong việc quyết định nội
dung, hình thức tổ chức dạy học tùy theo điều kiện bản thân, trường lớp và học sinh để đạt hiệu quả dạy học cao nhất.
Nội dung công việc cần thực hiện:
Trang 3• Xây dựng hướng dẫn giảng dạy theo định hướng giảm tải cho từng đơn vị bài học
• Xây dựng một số nội dung luyện tập và kiểm tra (tự luận, trắc nghiệm khách quan, bài tập) theo từng mức độ
• Xây dựng các nội dung thực
hành trên lớp và ngoài lớp
• Xây dựng hệ thống tư liệu
bộ môn theo từng đơn vị bài học
1 Định hướng dạy học và giảm tải cho từng
đơn vị bài học
Cơ sở:
• Dựa trên chuẩn kiến thức và kỹ năng.
• Hạn chế đi sâu vào các kiến thức phức tạp sẽ còn học ở cấp THPT.
• Chú trọng phần kiến thức định tính và các tính toán đơn giản, giảm nhẹ các yêu cầu định lượng phức tạp.
• Giảm nhẹ các chứng minh, suy luận phức tạp.
• Tăng cường khả năng vận dụng và thực tiễn.
1 Định hướng dạy học và giảm tải cho từng
đơn vị bài học
Nội dung:
• Nêu mục tiêu bài dạy về kiến thức,
kỹ năng, thái độ.
• Nêu các yêu cầu để giảm tải.
• Đề xuất một số phương án dạy học và các yêu cầu chi tiết
để giảm tải và tăng cường tính sinh động, thực tiễn ở từng phần của bài dạy.
• Tóm tắt các kiến thức cơ bản và nêu các dặn dò, nhắc nhở cần thiết
• Có thể soạn một số bài trình chiếu đề xuất.
1 Định hướng dạy học và giảm tải cho từng
đơn vị bài học
Chú ý khi xây dựng các phương án dạy học để phù hợp với thực tiễn:
Trang 4• Cơ sở vật chất: đầy đủ (máy vi tính, projector, trang thiết bị thực hành thí nghiệm …), vừa phải (thiết bị thực hành thí
nghiệm, thiết bị tự làm, …),
hạn chế (hình ảnh, diễn giảng …).
• Trình độ học sinh: cao, đồng đều;
vừa phải; nhận thức chậm;
nhiều trình độ; …
2 Đề xuất một số nội dung luyện tập và kiểm tra theo định hướng giảm tải cho từng đơn
vị bài học
Nội dung:
• Câu hỏi tự luận
• Câu hỏi trắc nghiệm khách quan
• Bài tập
2 Đề xuất một số nội dung luyện tập và kiểm tra theo định hướng giảm tải cho từng đơn
vị bài học
Yêu cầu:
B (vận dụng), C (nâng cao).
kiến thức trong chương trình.
kiến thức phổ thông theo lứa tuổi của HS.
3 Xây dựng các nội dung thí nghiệm, thực
hành trên lớp và ngoài lớp
Một số dạng bài thực hành, thí nghiệm:
máy vi tính để làm báo cáo.
Trang 5• Thực hành, thí nghiệm ảo.
và xử lý theo hướng tiên tiến.
Thực hành truyền thống
• Nội dung bài thực hành và các
thao tác được phổ biến trước
• Sử dụng thiết bị là các bộ
thực hành, thí nghiệm đồng
loạt được trang bị ở các trường
• Dựa trên các kết quả thực hành được ghi nhận và xử
lý, HS làm báo cáo thực hành trên giấy theo nhóm hoặc cá nhân
Thực hành truyền thống với sự hỗ trợ của
công cụ máy vi tính
được phổ biến trước.
nghiệm đồng loạt được trang bị ở các trường.
phần mềm văn phòng của MVT (word, excel …) để xử lý số liệu, làm báo cáo và thể hiện các biểu đồ, đồ thị.
Một thí dụ:
Khảo sát đặc tuyến vôn –
ampe của một đèn dây tóc
• Sử dụng nguồn, biến trở, vôn kế, ampe kế … của bộ thực hành điện
• Sử dụng phần mềm excel để tính toán
• Sử dụng phần mềm word để làm báo cáo
Trang 6Thực hành, thí nghiệm
mô phỏng
• Sử dụng một số phần mềm
thực hành, thí nghiệm trên MVT
• Có thể thay đổi điều kiện, số liệu khi thực hành để ghi nhận kết quả tương ứng
• Các số liệu và kết quả đã được lập trình sẵn
• Có tính chất hỗ trợ cho việc hình thành kiến thức, minh họa kiến thức đã học
Một thí dụ:
Phần mềm Crocodile Physics
Thực hành, thí nghiệm ảo
• Các dữ kiện, số liệu thực hành, thí nghiệm được ghi nhận từ thực tế trước đó và đưa vào MVT
• HS sử dụng một số phần mềm vi tính để xử lý dữ kiện,
số liệu thực tế và tìm kết quả theo yêu cầu đã đặt ra
• Kết quả thực hành thí nghiệm
thay đổi tùy thuộc vào số liệu
thực tế đưa vào máy và thao tác
của HS khi xử lý
Một thí dụ:
Đo tốc độ bay của một quả bóng đá
• Sử dụng chương trình Video Analyse (phân tích phim video) để đo quãng đường đi của quả bóng theo thời gian
• Sử dụng chương trình Graphycal
Analysis (phân tích đồ thị)
để xử lý số liệu, vẽ đồ thị
và tìm tốc độ của quả bóng
Thực hành theo hướng tiên tiến
Trang 7• Các dữ kiện, số liệu từ thực tế được ghi nhận từ các đầu dò, các thiết bị máy móc và đưa vào bộ phận lưu trữ hoặc đưa trực tiếp vào MVT qua các thết bị kết nối
• Sử dụng các phần mềm để xử lý
dữ kiện, số liệu và đưa ra kết quả
cần khảo sát
• Sử dụng công cụ vi tính để
lưu trữ kết quả, thống kê và
báo cáo
Một thí dụ:
Phần mềm Addestation
• Sử dụng các sensor để thu nhận và lưu giữ các số liệu thí nghiệm
• Phần mềm sẽ xử lý số liệu, vẽ biểu đồ, đồ thị và tính toán, cho kết quả từ các số liệu thí nghiệm
Thực hành ngoài giờ học
theo chuyên đề
• Khảo sát một vấn đề trong
thực tế cuộc sống
• HS làm việc theo nhóm
• Phạm vi và thời gian khảo
sát có tính linh hoạt
• Công cụ, phương tiện thực hành là phong phú, đa dạng
• Kết quả thực hành có tính thực tiễn
Một vài thí dụ:
• Khảo sát điện trở suất của dây dẫn điện
• Khảo sát tiếng ồn ngoài đường phố
• Khảo sát độ chiếu trong các phòng học
Trang 8• Chế tạo dụng cụ đo ánh sáng.
• Chế tạo thiết bị đo tốc độ gió
• Đo lưu lượng mưa
• Chế tạo kính thiên văn
• Chế tạo điện nghiệm
4 Xây dựng hệ thống tư liệu dạy học
• Hình ảnh.
• Tư liệu kể chuyện.
• Phương tiện, thiết bị dạy học
sưu tập và tự làm.
• Các thí nghiệm vui, các trò chơi.
• Hướng dẫn tự làm các dụng cụ thí nghiệm, các thiết bị khoa học đơn giản, sinh động.
• Các đoạn phim minh họa.
• Phim khoa học, khoa học và đời sống.
Đề xuất phân công thực hiện
Tiến độ thực hiện
Thực hành Chúc thành công