SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM QUẢN LÝ VÀ CHỈ ĐẠO SỬ DỤNG TBDH Ở TRƯỜNG THCS...

Trong chiến lợc phát triển kinh tế xã hội giai đoạn 2001 - 2010 Đảng ta đã chỉ rõ những quan điểm chỉ đạo phát triển Giáo dục nớc ta: “ Giáo dục là quốc sách hàng đầu, phát triển giáo dụ

P H giáo dục và đào tạo Trờng THCS giáo dụ

- -Một số kinh nghiệm chỉ đạo việc sử dụng TBDH để nâng cao chất lợng giáo dục

ở trờng THCS VT – Tn – h T

, năm 200

giáo dục và đào tạo

Trờng

- -Mục lục

Phần I: Đặt vấn đề

Phần II: Giải quyết vấn đề

I Cơ sở lí luận và thực tiễn

1 – Cơ sở lí luận

2 – Cơ sở thực tiễn

II Giả thuyết

III Quy trình thực nghiệm giải pháp mới

1 – Quy trình thực hiện sáng kiến

2 – Kết quả đạt đợc

3 – Kiểm chứng

IV Hiệu qủa mới – ý nghĩa của sáng kiến kinh nghiệm

1 – Hiệu quả

2 – ý nghĩa

Phần III: Bài học kinh nghiệm

1 – Kinh nghiệm cụ thể và cách sử dụng

2 - Đề xuất hớng phát triển sáng kiến

3 – Kết luận, kiến nghị

2

Một số kinh nghiệm chỉ đạo việc sử dụng TBDH để nâng cao chất lợng giáo dục

ở trờng THCS ––

, tháng 11 năm 200

phần I: đặt vấn đề

* Trong giai đoạn CNH – HĐH Đất nớc, việc đào tạo một lớp ngời lao động có tri thức đòi hỏi ngành GD&ĐT đóng vai trò chủ yếu trong việc giữ gìn, phát triển và truyền bá nền văn minh nhân loại Trong thời đại của cách mạng khoa học công nghệ ngày nay, tiềm năng trí tuệ trở thành động lực chính thúc đẩy sự phát triển, giáo dục và đào tạo đợc coi là nhân tố quyết

định sự thành bại của mỗi quốc gia trên trờng quốc tế Mỗi quốc gia, mỗi cá nhân có khẳng định đợc chính mình hay không, điều này phần lớn phụ thuộc vào khả năng trí tuệ của dân chúng Vì vậy không chỉ Việt Nam mà nhiều quốc gia trên thế giới đã xác định và đặt giáo dục vào vị trí quốc sách hàng

đầu

Trong chiến lợc phát triển kinh tế xã hội giai đoạn (2001 - 2010) Đảng

ta đã chỉ rõ những quan điểm chỉ đạo phát triển Giáo dục nớc ta: “ Giáo dục

là quốc sách hàng đầu, phát triển giáo dục là nền tảng là nguồn nhân lực chất lợng cao, là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc, là yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trởng kinh tế nhanh và bền vững ”

Trong các hoạt động ở nhà trờng phổ thông, thì hoạt động giảng dạy

và học tập là hoạt động quan trọng nhất giữ vị trí trung tâm trong việc quyết

định chất lợng đào tạo Để đạt đợc mục tiêu giáo dục, việc sử dụng thiết bị dạy học trong các nhà trờng đang là vấn đề hết sức quan trọng, đã và đang

đ-ợc Đảng, Nhà nớc và toàn ngành giáo dục quan tâm đặc biệt Trong đó ngời thầy là nhân tố góp phần quyết định kết quả đào tạo của nhà trờng

Để nâng cao chất lợng giáo dục thì thiết bị dạy học là điều kiện thực hiện nguyên lý giáo dục “ học đi đôi với hành, lý luận gắn liền với thực tiễn” Trong chơng trình đổi mới giáo dục phổ thông thì đổi mới phơng pháp dạy học đợc coi là yếu tố quyết định Trong đó thiết bị dạy học là tiền đề đổi mới phơng pháp dạy học, góp phần làm sáng tỏ lý thuyết, tạo điều kiện cho học sinh có cơ hội chủ động lĩnh hội tri thức

Xuất phát từ vai trò vị trí, ý nghĩa to lớn của công tác Giáo dục nói chung và nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý thiết bị dạy học nói riêng

3

đòi hỏi ngời cán bộ quản lý giáo dục phải quan tâm đúng mức đến việc chỉ

đạo các hoạt động của nhà trờng Trong đó đặc biệt quan tâm đến hoạt đông quản lý thiết bị dạy học góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục của Đảng và nhà nớc đẽ đề ra

* Trong thực tiễn công tác quản lý giáo dục cho thấy để đạt và thực hiện đầy đủ, triệt để các yêu cầu của công tác GD&ĐT đã đặt ra cho ngời cán

bộ quản lý giáo dục một nhiệm vụ hết sức nặng nề Nó đòi hỏi ngời cán bộ quản lý phải biết tìm tòi, học hỏi, cập nhật cả cơ sở lý luận, kinh nghiệm thực tiễn, chuyên môn nghiệp vụ… nhằm đáp ứng đ nhằm đáp ứng đợc yêu cầu của sự nghiệp đổi mới GD&ĐT của Đảng và Nhà nớc đã đề ra

–là một xã miền núi đặc biệt khó khăn, kinh tế chậm phát triển, trình

độ dân trí còn thấp Cơ sở hạ tầng đầu t cho giáo dục còn yếu kém, chất lợng giáo dục trong nhiều năm gần đây cha cao so với các xã khu vực trong huyện Đặc biệt là sự đổi mới phơng pháp dạy và học trong chơng trình thay sách giáo khoa mới và hiệu quả sử dụng bộ thiết bị dạy hoc cha đáp ứng đợc yêu cầu

Đối với đội ngũ giáo viên: Đội ngũ giáo viên không đồng bộ về ban khoa, một số bộ môn văn hoá giáo viên còn dạy trái ban đợc đào tạo, phần lớn giáo viên trẻ ở địa phơng khác về công tác ở trờng nên cha thực sự yên tâm công tác, nên ảnh hởng không ít đến hiệu quả sử dụng thiết bị dạy học và các hoạt động của nhà trờng

Nhà trờng cha có phòng học bộ môn, học 2 ca, cán bộ phụ trách TBDH không chuyên trách, một số TBDH còn hạn chế, dẫn đến một số giáo viên ngại sử dụng thiết bị thí nghiệm khi lên lớp, không ít GV còn lúng túng trong thao tác sử dụng thiết bị

Về phía học sinh: Do điều kiện kinh tế chậm phát triển, nhận thức về vấn đề học tập còn cha cao, trình độ lập thân, lập nghiệp, tự học tự bồi dỡng rèn luyện, khám phá tri thức cha tốt, nhận thức của phụ huynh về việc học tập còn hạn chế, sự quan tâm của phụ huynh học sinh về các điều kiện phục

vụ cho việc học tập của con em cha đợc đúng mức nên phần nào ảnh hởng không nhỏ đến chất lợng giáo dục của nhà trừơng

Vấn đề cấp bách là phải có một giải pháp trong công tác quản lý và sử dụng thiết bị phù hợp trong nhà trờng phổ thông nhằm nâng cao chất lợng giáo dục toàn diện Từ những chăn trở xung quanh công tác sử dụng thiết bị dạy học; làm thế nào để “ Chống dạy chay” thực sự trong nhà trờng? Sử dụng TBDH nh thế nào để cóa hiệu quả? Điều này đã thôi thúc tôi tìm ra một giải pháp tốt ‘Chỉ đạo việc sử dụng TBDH để nâng cao chất lợng giáo dục ở trờng THCS

4

Phần II: Giải quyết vấn đề

I Cơ sở lý luận và thực tiễn

1 Cơ sở lý luận:

- Theo quan điểm duy vật biện chứng: Vật chất có trớc ý thức có sau, vật chất là nguồn gốc của ý thức Các Mác đã chỉ ra rằng “ ý niệm chẳng qua chỉ là vật chất đã đợc chuyển hoá vào bộ óc của con ngời và đợc cải biến trong đó”

“Bất kỳ một điều hiểu biết và suy nghĩ nào cũng đều xuất phát từ kinh nghiệm, cảm giác, còn trong tinh thần thì trớc đó không có gì cả về điều đó” ( Ăng Ghen)

Lê Nin đã khẳng định “Từ trực quan sinh động đến t duy trừu tợng, rồi

từ t duy trừu tợng lại đến thực tiễn đó là con đờng biện chứng của nhận thức chân lí, nhận thức hiện thực khách quan”

- Phơng pháp dạy học là một hệ thống có tác động liên tục của giáo viên nhằm tổ chức hoạt động nhận thức và thực hành của học sinh để HS lĩnh hội vững chắc các thành phần của nội dung giáo dục nhằm đạt đợc mục tiêu

đã định ( Trần Kiều - Đổi mới phơng pháp dạy học ở trờng phổ thông –

Viện khoa học giáo dục – 1998 ).

5

Phơng pháp dạy học phải luôn đợc đặt trong mối quan hệ: Mục tiêu – Nội dung – Phơng pháp – Phơng tiện – những điều kiện khác Mối quan

hệ hữu cơ chặt chẽ giữa Mục tiêu – Nội dung – Phơng pháp – Phơng tiện

đợc thể hiện qua sơ đồ:

- Nếu coi quá trình dạy và học trong nhà trờng THCS là một quá trình lao động sáng tạo của thầy và trò trong việc chuyển giao kiến thức thì thiết bị dạy học có vai trò nh một công cụ lao động tham gia tích cực vào quá trình chuyển giao kiến thức của thầy, tiếp cận của trò, khắc phục từng bớc tình trạng thụ động một chiều trong dạy và học

Thiết bị dạy học có vai trò rất lớn trong quá trình dạy học:

+ Là một thành tố quan trọng của quá trình dạy học

+ Là điều kiện để thực hiện nguyên lí giáo dục

+ Là tiền đề đổi mới phơng pháp giáo dục

+ Tác động tích cực đối với quá trình lao động của thầy – trò

- Thiết bị dạy học có khả năng gây nên những tác động vật chất và trực quan sinh động, gây nên những cảm giác ban đầu cho học sinh để từ đó đem lại cho họ những chi giác, ý niệm và t duy trừu tợng

Từ thí nghiệm khoa học ngời ta đã tổng kết mức độ tiếp cận kiến thức của học sinh trong quá trình dạy – học, qua con đờng cảm giác với sự hỗ trợ của các thiết bị dạy học nh sau: 1% qua nếm, 1,5% qua tiếp súc, 3,5% qua ngửi, 11% qua nghe, 83% qua nhìn

Mức độ ghi nhớ kiến thức:

20% qua những gì nghe đợc

30% qua những gì nhìn đợc

50% qua những gì nghe và nhìn đợc

80% qua những gì nói đợc

90% qua những gì nói đợc và làm đợc

Điều này càng nhấn mạnh và cụ thể hoá hơn tầm quan trọng của việc

sử dụng thiết bị dạy học

6

Mục tiêu

TBGD

2 Cơ sở thực tiễn :

Nghị quyết TW 2 ( khoá VIII ) khẳng định: "Phải đổi mới phơng pháp giáo dục và đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp

t duy sáng tạo của ngời học, từng bớc áp dụng các phơng pháp tiên tiến và phơng tiện hiện đại vào quá trình dạy học đảm bảo điều kiện và thời gian tự học, tự nghiện cứu cho học sinh "

Luật giáo dục điều 28 khoản 2 đã chỉ rõ : "phơng pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học ,bồi dỡng phơng pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vân dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh "

Thực trạng hiện nay ở trờng THCS … nhằm đáp ứng đ.ở một địa bàn miền núi, kinh tế còn gặp khó khăn, phòng học đủ cho tổ chức dạy 2 ca, thiếu các phòng chức năng, giáo viên phải dạy trái ban: KTCN dạy Lý, ĐH Lý dạy Toán, ĐH Thể dục dạy Sinh , cơ sở vật chất còn thiếu : cha có phòng học bộ môn, cán bộ phụ trách thiết bị không chuyên trách, GV kiêm nghiệm nhiều giờ không chính ban đào tạo, vì vậy việc chuẩn bị cho một giờ học có sử dụng TBDh mất nhiều thời gian, giáo viên ngại sử dụng, kỹ năng sử dụng TBDH còn hạn chế

Từ những thuận lợi và khó khăn nêu trên, từ thực trạng tình hình chất lợng đội ngũ và chất lợng giáo dục toàn diện của nhà trờng đòi hỏi ngời cán

bộ quản lý phải có những biện pháp để xây dựng, bồi dỡng đội ngũ chuẩn về trình độ, có phẩm chất đạo đức, có trình độ chuyên môn vững vàng đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của nền giáo dục

Từ năm học 2006 - 2007 Ban giám hiệu nhà trờng đã đa ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý thiết bị dạy học, nâng cao chất lợng giáo dục toàn diện đáp uứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

II Giả thuyết.

Nếu áp dụng những giải pháp mà BGH nhà trờng đã xây dựng một cách triệt để, đồng bộ, tích cực để nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý thiết bị dạy học, góp phần nâng cao chất lợng giáo dục toàn diện ở địa phơng với điều kiện có thể, dần từng bớc đáp ứng đợc yêu cầu đổi mới phơng pháp theo chơng trình, sách giáo khoa mới và đáp ứng mục tiêu giáo dục trong giai

đoạn hiện nay

III Quá trình thực nghiệm giải pháp mới.

1 Quy trình tiến hành.

7

ớc 1: Xây dựng công tác chỉ đạo việc chỉ đạo sử dụng thiết bị dạy

học có hiệu quả:

Xuất phát từ thực trạng của nhà trờng nh đã nêu ở trên và những nguyên nhân làm hạn chế đến hiệu quả trong việc quản lý sử dụng TBDH có hiệu quả, ban giám hiệu xây dựng kế hoạch cụ thể, phù hợp với đặc điểm, điều kiệnk của nhà trờng Cụ thể:

- Trớc hết ngời cán bộ quản lí, đội ngũ giáo viên phải nhận thức đợc vai trò quan trọng của thiết bị dạy học đối với việc nâng cao chất lợng giáo dục toàn diện cho học sinh trong nhà trờng, từ nhận thức đó để có những biện pháp phát huy thế mạnh, khắc phục những tồn tại, yếu kém về cơ sở vật chất cũng nh công tác quản lí và sử dụng thiết bị dạy học

- Cần làm tốt công tác tuyên truyền, vận động cho giáo viên, cha mẹ học sinh, các tổ chức xã hội hiểu rõ vị trí, vai trò và tầm quan trọng của TBDH đối với việc nâng cao chất lợng hoạctập của học sinh, đối với ngời CBQL, GV phải nhận thức đúng đắn về vấn đề này

- Nhiệm vụ quan trọng đối với công tác thiết bị dạy học phải đợc xây dựng kế hoạch cụ thể, đợc lồng ghép vào kế hoạch chuyên môn, triển khai hoạt động kế hoạch thiết bị chính là thực hiện kế hoạch giáo dục của nhà tr-ờng Phải làm cho công tác thiết bị dạy học thực sự đi vào nề nếp để hoạt

động này sớm có hiệu quả góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện trong nhà trờng

- Trong điều kiện đất nớc còn gặp nhiều khó khăn, lãnh đạo nhà trờng một mặt cần phát huy tối đa nội lực, một mặt cần làm tốt công tác xã hội hoá giáo dục tranh sự ủng hộ của các tầng lớp nhân dân, khai thac mọi nguồn vốn, tân dụng và phát huy những điều kện thuận lợi của nhà trờng, phát động phong trào tự làm đồ dùng dạy học nhằm giảm bớt những khó khăn của nhà trờng và làm cho thiết bị dạy học ngà càng đầy đủ, phù hợp và đa dạng hơn

*B

ớc 2: Trang bị cho đội ngũ nhận thức đúng đắn về vai trò của thiết

bị dạy học đối với việc nâng cao chất lợng giáo dục trong nhà trờng

Xác định đây là hoạt động tổ chức thờng xuyên, liên tục thông qua việc học tập Nghị quyết, chủ trơng, đờng lối chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nớc Chi bộ Đảng, ban giám hiệu phối kết hợp công đoàn thờng xuyên tuyên truyền giác ngộ chủ nghĩa Mác - Lê Nin, t tởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng, pháp luật của Nhà nớc, qui chế của ngành Giáo dục cán bộ giáo viên sống và làm việc theo pháp luật, giáo dục, động viên đội ngũ tinh thần trách nhiệm xuất phát từ tình yêu quê hơng, ý thức đợc cống hiến và lòng yêu thơng học sinh Để mỗi cán bộ giáo viên thông suốt, thấm nhuần đờng lối chính sách của Đảng, pháp luật nhà nớc, luật giáo dục,

8

qui chế của ngành và đặc biệt là cuộc vận động hai không “Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo duc, nói không với vi phạm đạo đức nhà giáo và cho học sinh ngồi nhầm lớp” đợc triển khai từ năm học 2006 - 2007

Động viên, tạo điều kiện để cán bộ giáo viên tự học, tự nghiên cứu để nâng cao hiểu biết về chính trị xã hội bằng nhiều biện pháp: Mua tài liệu, đặt báo, tuyên truyền luật giáo dục sửa đổi 2005; Tổ chức học tập, nghiên cứu chỉ thị, nhiệm vụ năm học, qui chế đánh giá xếp loại học sinh (Quyết định 40

- Thực hiện từ năm học 2006 -2007)

Chỉ đạo các đoàn thể tuyên truyền, vận động cán bộ giáo viên hởng ứng các phong trào thi đua: “Dạy tốt - học tốt”, “mỗi thầy cô giáo là một tấm gơng đạo đức, tự học và sáng tạo”, cuộc vận động “Dân chủ, kỷ cơng, tình thơng, trách nhiệm”

Từ việc giáo dục tốt t tởng, các cán bộ giáo viên trong trờng phải xác

định rõ vị trí, tầm quan trọng của thiết bị dạy học và đợc sử dụng để giải quyết tốt các nhiệm vụ đặt ra, mọi ngời cùng động viên nhau thực hiện thắng lợi nhiệm vụ năm học Tuyên truyền để cán bộ giáo viên, học sinh và phụ huynh, các lực lợng xã hội, chính quyền địa phơng hiểu về vai trò, tầm quan trọng của việc xây dựng, sử dụng và bảo quản thiết bị, phơng tiện kỹ thuật dạy học trong việc đổi mới PPDH nâng cao chất lợng và hiệu quả giáo dục

*Bớc 3: Bồi dỡng cho đội ngũ giáo viên về trình độ chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng và những nguyên tắc sử dụng thiết bị dạy học

- Cách thức tổ chức dù có sáng tạo đến đâu nhng nếu thiếu vai trò chủ

đạo của đội ngũ giáo viên thì không thể đạt đợc kết quả, vì học sinh vừa là chủ thể vừa là khách thể của đối tợng quản lý Mọi quy định đặt ra trong khâu tổ chức mới chỉ là lý thuyết nếu thiếu một trong hai chủ thể quản lý trên điều đáng bàn ở đây là ngời quản lý muốn quản lý hoạt động dạy và học

đạt hiệu quả cao cần phải biết quan tâm đến việc bồi dỡng xây dựng đội ngũ giáo viên giỏi về chuyên môn, vững vàng về nghiệp vụ và có lối sống tác phong khoa học Để làm những công việc trên đòi hỏi ngời quản lý trớc tiên phải là ngời giỏi chuyên môn nghiệp vụ, thực sự là tấm gơng sáng về đạo

đức, lối sống, tác phong

- Quan tâm đến việc tổ chức bồi dỡng chuyên môn nghiệp vụ, hiệu quả

sử dụng thiết bị dạy học cho giáo viên trực tiếp phụ trách công tác thiết bị

9

bằng nhiều con đờng, bằng nhiều hình thức: Tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo chuyên đề hội giảng, thăm lớp dự giờ tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên đi học các lớp hệ tại chức, chuyên tu, đi bồi dỡng thêm chuẩn, tự bồi d-ỡng qua tài liệu sách báo, thông tin Tham gia các chuyên đề bồi dd-ỡng sử dụng thiết bị dạy học của Phòng giáo dục; Sở giáo dục - Đào tạo Tăng cờng thăm lớp rút kinh nghiệm, nhất là những đợt hội giảng do các cấp tổ chức

- Xây dựng nền nếp dám nghĩ, dám làm trong sử dụng có hiệu quả thiết bị dạy học, tạo phong trào tự giác, tích cực trong các giờ lên lớp hàng ngày để phát huy tính dân chủ, bình đẳng trong giáo viên, nhằm xây dựng tập thể đoàn kết, thống nhất, nêu cao tinh thần trách nhiệm trong công việc

- Đa tiêu chí xếp loại giáo viên qua việc xếp loại việc sử dụng thiết bị dạy học ( là một trong tiêu chí đánh giá thi đua của giáo viên trong từng tháng, kì, năm học )

*Bớc 4: Tổ chức thực hiện chỉ đạo để đạt hiệu quả

1.1-Quản lí công tác thiết bị dạy học:

Trong công tác quản lý: Vai trò của ngời quản lý nhà trờng và cán bộ thiết bị hết sức quan trọng Nếu theo dõi đánh giá đúng sẽ có tác dụng tích cực với phong trào hoạt động chuyên môn và phong trào học tập của học sinh Ngợc lại, công tác quản lý thiết bị không chặt chẽ, đánh giá không chính xác, thiếu công bằng sẽ dẫn đến tình trạng giáo viên làm việc đối phó, hình thức

Để công tác thiết bị hoạt động có hiệu quả về góc độ quản lí cần làm tốt các việc sau:

- Xây dựng kế hoạch: Hiệu phó chuyên môn phụ trách thiết bị cần xây dựng kế hoạch tổng quát cho công tác thiết bị Trong đó phải căn cứ vào thực trạng cơ sở vật chất, thiết bị hiện có của nhà trờng để có kế hoạch mua sắm

bổ sung và kế hoạch sử dụng cho phù hợp với yêu cầu của chơng trình các môn học

- Coi trọng công tác thanh tra, kiểm tra bao gồm:

+ Kiểm tra kế hoạch chuyên môn, kế hoạch sử dụng thiết bị của từng cá nhân (công việc này phải đợc thực hiện ngay từ đầu năm học)

10