nhiễm sắc thể , chu trình và sự phân (tt) ppt

ở hầu hết tế bào, chúng ta thường gọi là chu kỳ tế bào, có hai kỳ : sự phân chia nhân và kỳ trung gian.. Trong chương này, chúng ta sẽ mô tả chu kỳ tế bào diễn ra trong kỳ trung gian, đặ

Kỳ giữa và sự kiểm soát phân bào Một tế bào sống và vận hành đến khi phânchia và chết nếu như nó là

1 giao tử, nó có thể sống và giao

phối với một giao tử khác Vài loại

tế bào như tế bào hồng cầu, tế bào

cơ, tế bào thần kinh, mất khả năng

phân chia khi trưởng thành Một số

tế bào khác như tế bào tủy sống ở cuống thực vật, hiếm khi phân chia Một số tế bào như những tế bào ở phôi đang phát triễn biệt hóa để

phân chia nhanh

Giữa các kỳ phân chia, tế bào

eucarytote trong điều kiện gọi là kỳ trung gian ở hầu hết tế bào, chúng

ta thường gọi là chu kỳ tế bào, có hai kỳ : sự phân chia nhân và kỳ

trung gian Trong chương này,

chúng ta sẽ mô tả chu kỳ tế bào

diễn ra trong kỳ trung gian, đặc biệt

là giai đoạn quyết định tiến hành

phânc chia nhân

Một tế bào theo một chu kỳ sống sẽ tạo được hai tế bào Chu kỳ tế bào

được lập đi lập lại, là nguồn không biến đổi tạo ra một tế bào mới Tuy nhiên các tế bào ở mô gắn với tốc

độ tăng trưởng nhanh cũng mất

nhiều thời gian ở kỳ trung gian

Kiểm tra sự bất kỳ sự thu thập nào

ở tế bào đang phân chia, ví dụ như

tế bào ở phần gốc rễ hoặc là lát tế bào gan, cho biết rằng hầu hết các

tế bào ở kỳ trung gian, chỉ có một phần nhỏ ở giai đọan phân chia

nhân

Kỳ trung gian bao gồm 3 giai đoạn: G1,S,G2 DNA nhân đôi trong giai đọan S ( S nghĩa là tổng hợp) Giai đoạn cuối phân chia nhân và khởi đầu pha S gọi là G1 (gap 1) G2

(gap2) chia phần cuối của kỳ S và

phần đầu phân chia nhân, khi sự phân chia nhân và bào tương diễn

ra và hai tế bào mới được hình

thành sự phân chia nhân và sự

phân chia tế bào chất liên quan tới giai đoạn M của khu kỳ tế bào

Chúng ta sẽ bàn tới quá trình nhân đôi DNA ở chương 11, sẽ hoàn

thành phần cuối của giai đoạn S Khi chúng chính thức tạo

chromosome, sau đó chúng sẽ tách

ra thành hai tế bào mới bằng

nguyên phân hay giảm phân

Chu kỳ tế bào chân hạch: bao gồm pha M, diễn ra sự phân chia nhân đầu tiên, sau đó là sự phân chia tế bào chất Kỳ trung gian tiếp tục pha

M Kỳ trung gian gồm 3 giai đoạn (G1, S và G2)

Dù quá trình nhân đôi DNA ưu thế

và định nghĩa giai đoạn S, nhưng chu kỳ tế bào quan trọng thay thế các giai đoạn G G1 thì khá biến

đổi thời gian trong các loại tế bào Vài tế bào phôi đang phân chia

tốcđộ bỏqua giai đoạn G1, trong

khi các tế bào khác giữ giai đoạn

G1 hàng tuần lễ hay cả năm

Tiêu chuẩn xác định 1 tế bào có

giai đoạn G1 là chuẩn bị cho giai đoạn S, vì ở thời điểm này

chromosome vẫn đứng riêng lẽ, cấu trúc không nhân đôi Sự chuyển đổi G1 sang S để một chu kỳ tế bào

khác được đưa vào

Trong qua trình G2, sử chuản bị tế bào để phân chia, ví dụ, sự tổng

hợp các thành phần của vi thể sẽ di chuyển chromosome tới điểm

ngược của phân chia tế bào Nhưng chromosome nhân đôi trong giai

đoạn S, mỗi chromosome chứa hai chromatid giống nhau

Cyclin và các quá trình tín hiệu protein khác trong chu trình tế bào

Sự quyết định sáng suốt để đi vào

kỳ S hay kỳ M như th ế nào?

Những sự thay đổi từ G1 sang S, từ G2 sang M tuỳ thuộc vào hoạt động của 1 loại protein gọi là

cyclin-dependent kinase, hay là Cdk Nhớ lại kinase là 1 enzymr phân ly

chuyển 1 nhóm phosphate từ ATP cho một phân tử khác, sự chuyển

nhóm phosphate này gọi là

phosphorylation

Tại sao quá trình phospho hóa thực hiện ở protien? nhắc lại chương 3, protein có 1 vùng ưa nước (có

khuynh hướng tương tác với nước

ở vùng bề mặt của đại phân tử) và vùng kỵ nước (tương tác với một

phân tử khác ở mặt trong) Những

vùng này quan trọng hình thành

hình dạng không gian 3 chiều của protein Nhóm phosphate tích điện, gắn với 1 nhóm acid amin sẽ hướng

ra mặt ngoài của protein bằng cách này quá trình phospho hoá làm thay đổi hình dạng và chức năng của

protein Cdk đóng vai trò quan

trọng giúp khởi động các giai đoạn trong chu kỳ tế bào bằng phân ly

quá trình phospho hoá ở vài protein đích

hình 9.4

Các nhân tố tăng trưởng kích

thích tế bào phân chia

Chu kỳ Cdk phức tạp cung cấp

kiểm soát quá trình kiểm soát nội bào kiểm soát qua chu kỳ tế bào

Nhưng có những mô trong cơ thể tế bào nơi các tế bào không phân chia, phát triễn chậm và phân chia không đều Nếu các tế bào này phân chia, chúng bị kích thích từ các tín hiệu bên ngoại (cáctín hiệu hoá học) gọi chung là các nhân tố tăng trưởng

Ví dụ, khi chúng ta bị đứt và chảy máu, những mảnh tế bào tiểu cầu chuyên biệt tụ tập lại tại nơi bị

thương và gíup khởi động cục máu đông.Các tiểu cầu sản xuất và

phóng thích protein, gọi là nhân tố

tăng trưởng chuyển hoá, hoà vơí

các tế bào kếcận trên da và kích

htích các tế bào phân chia và trị

thương

Những nhân tố khác như

Interleukins, chỉ có thể tạo bằng tế bào bạch cầu và cải thiện sự phân chia tế bào trong những tế bào khác

v à cầnthiết đối với hệ thống miễn dịch cơ thể Erythropoietin ở thận kích thích sự phân chia tế bào tủy xương và sản xuất hồng cầu Ngoài

ra còn có nhiều hormone củng cố

sụ phân chia trong vài loại tế bào chuyên biệt

Chúng ta sẽ bàn tới vai trò sinh lý của các nhân tố phát triễn ở chương sau, nhưng tất cả chúng hoạt động

tương tự nhau ; Chúng nối với tế

bào đích nhờ vào protein receptor chuyên biệt trên bề mặt tế bào đích Nguyên nhân gắn kết với tế bào

đích khởi động chu kỳ tế bào Tế bào ung thư thường không phân

chia không thich hợp, bời vì chúng

có nhân tố tăng trưởng riêng và bởi

vì chúng không còn đòi hỏi các

nhân tố tăng trưởng bắt đầu chu kỳ