Tài liệu Sinh học 9 - CÁC PHƯƠNG PHÁP CHỌN LỌC ppt

Vai trò của chọn lọc trong chọn giống: là để phục hồi lại các giống đã thoái hoá, đánh giá chọn lọc đối với các dạng mới tạo ra nhằm tạo ra giống mới hay cải tiến giống cũ.. Em sử dụng

Tiết 39 CÁC PHƯƠNG PHÁP CHỌN LỌC

I Mục tiêu:

- Xác định được phương pháp chọn ọc hàng loạt một lần và nhiều lần, ưu, nhược điểm của phương pháp

- Xác định được phương pháp chọn lọc cá thể và ưu, nhược điểm của phương pháp chọn lọc cá thể

- Rèn luyện kỹ năng quan sát, nghiên cứu với SGK và thảo luận theo nhóm

II Phương tiện dạy học:

H 36.1; 36.2 SGK

III Phương pháp:

- Diễn giải

- Nêu vấn đề

IV Tiến hành bài dạy:

1 Ổn định

2 Kiểm tra

a Ưu thế lai là gì? Nguyên nhân của hiện tượng ưu thế lai?

b Cơ sở di truyền của ưu thế lai là gì?

3 Bài mới

TG Hoạt động của giáo viên Hoạt động của giáo

viên

Nội dung ghi bảng

Hoạt động 1: Tìm hiểu

vai trò của chọn lọc

trong trong chọn giống

- GV yêu cầu HS nghiên

cứu mục I SGK

? Chọn lọc có vai trò gì

trong chọn giống

? Để có giống tốt chúng ta

cần phải làm gì

? Trong thực tế người ta

đã áp dụng những phương

pháp chọn lọc nào

Họat động 2: Tìm hiểu

phương pháp chọn lọc

- Đọc SGK

- Suy nghĩ

- Trả lời câu hỏi

- Đánh giá, chọn lọc các biến dị tổ hợp, đột biến qua nhiều thế hệ

I Vai trò của chọn lọc trong chọn giống:

là để phục hồi lại các giống đã thoái hoá, đánh giá chọn lọc đối với các dạng mới tạo

ra nhằm tạo ra giống mới hay cải tiến giống

cũ

- Tuỳ thuộc vào MT chọn lọc và hình thức sinh sản của đối tượng

Có 2 phương pháp chọn lọc cơ bản:

- Chọn lọc hàng loạt

- Chọn lọc cá thể

II Chọn lọc hàng

hàng loạt

- Yêu cầu HS đọc mục II

SGK

- Quan sát hình vẽ

* GV hướng dẫn trên hình

vẽ

- Đặt câu hỏi

? Chọn lọc hàng loạt 1 và

2 lần giống và khác nhau

như thế nào

- HS làm việc nhóm

Một lần

- So sánh giống CLHL với giống ban đầu và

loạt: Có 2 hình thức:

- CLHL 1 lần

- CLHL 2 lần

* Điểm giống nhau:

- Chọn cây ưu tú

- Trộn lẫn hạt của chúng với nhau làm giống cho vụ sau

- Đơn giản dễ làm

- Ít tốn kém

- Dễ áp dụng rộng rãi

- Chỉ dựa vào kiểu hình (dễ nhầm với thường biến

* Khác nhau:

Hai lần

- Trên ruộng chọn

? Có hai giống lúa TC

được tạo ra từ lâu:

- Giống A bắt đầu giảm độ

đồng đều về chiều cao và

thời gian sinh trưởng

- Giống lúa B có sai khác

rõ rệt giữa các cá thể về

hai tính trạng nói trên Em

sử dụng phương pháp và

hình thức chọn lọc nào để

khôi phục 2 đặc điểm tốt

ban đầu của 2 giống nói

trên Cách tiến hành trên

từng giống như thế nào

giống đối chứng

- Nếu đạt không CL lần 2

- Nếu chưa đạt thì chọn lọc lần 2, lần 3

- Yêu cầu trả lời:

- Giống A chọn lọc HL

1 lần vì giống lúa A mới bắt đầu giảm độ đồng đều

- Giống B CLHL 2 lần

và giống B đã sai khác nhiều

giống năm II người ta gieo giống CLHL để chọn những cây ưu tú

- Hạt của các cây này thu hoạch chung để làm giống cho vụ sau

? Thế nào là CLHL

? Phương pháp chọn lọc

hàng loạt cĩ ưu và nhược

điểm gì (vd: SGK)

? Vì sao CLHL khơng kết

hợp được chọn lọc kiểu

hình với kiểm tra kiểu gen

của từng cây

* GV mở rộng CLHL 1

Yêu cầu trả lời:

- Dễ bị nhầm cây tốt do kiểu gen cây tốt, do điều kiện khí hậu thuận lợi

* Để khắc phục người ta tiến hành CLHL trên các thửa ruộng đồng đều về địa hình, độ phì

* Chọn lọc hàng loạt là dựa trên kiểu hình chọn ra một nhĩm cá thể phù hợp nhất với mục tiêu chọn lọc đề làm giống

Ưu điểm:

- Đơn giản dễ làm

- Ít tốn kém

- Aïp dụng rộng rãi Nhược điểm:

- Chỉ căn cứ kiểu hình

- Khơng kiểm tra được kiểm gen

lần thích hợp với cây tự

thụ phấn (KG không bị

pha)

- CLHL 2 lần ( cây giao

phấn (do tạp giao ( KG

không đồng đều, xuất hiện

BDTH trong đó lẫn lộn KG

tốt với KG xấu

? Tại sao CLHL chỉ đem

lại kết quả nhanh ở thời

gian đầu

- Lúc đầu KH trong quần

thể rất đa dạng do có nhiều

tổ hợp kiểu gen khác nhau

dễ phân biệt cây tốt, nổi

bật về sau kiểu hình của

quần thể đồng nhất, số cây

tốt nhiều ( hiệu quả CL

chậm dần

Hoạt động 3:Tìm hiểu

chọn lọc cá thể

- Yêu cầu HS QS H 36.2

của đất

III Chọn lọc cá thể:

- Đọc mục III

- Trả lời câu hỏi

? Thế nào là chọn lọc cá

thể

* GV minh hoạ trên tranh

- vd

? Phương pháp chọn lọc cá

thể được tiến hành như thế

nào

- Ưu điểm, nhược điểm

- Phù hợp với đối tượng

nào (ở đối tượng này kiểu

gen của cá thể được chọn

không bị pha qua giao

phối)

* GV mở rộng theo SGK

- Yêu cầu trả lời:

- Cây tự thụ phấn

- Sinh sản vô tính

là chọn lọc lấy một số

ít cá thể tốt, nhân lên một cách riêng rẽ, theo từng dòng Do đó kiểu gen của mỗi cá thể được kiểm tra

4 Củng cố - đánh giá

1 So sánh hai phương pháp chọn lọc

*Khác nhau:

Chọn lọc hàng loạt

Ưu: - Đơn giản - dễ làm

- Ít tốn kém, áp dụng rộng rãi

Nhược điểm:- Chỉ dựa vào kiều hình

- Không kiểm tra kiểu gen

- Cách tiến hành: Từ 1 quần thể khởi

đầu chọn ra những cây phù hợp với

mục tiêu chọn lọc - sinh sản giống

CLHL với giống khởi đầu và giống đối

chứng

- Đối tượng: Cây giao phấn, cây tự thụ

phấn và vật nuôi

Chọn lọc cá thể

- Hiệu quả cao

- Kết hợp đánh giá kiểu gen và kiểu hình

- Đòi hỏi công phu

- Theo dõi chặt chẽ nên khó áp dụng rộng rãi

- Từ 1 quần thể khởi đồng, chọn ra những cá thể tốt ( các dòng riêng rẽ - sinh sản các dòng với nhau, so với giống gốc giống đối chứng

- Cây tự thụ phấn, những cây có thể nhân giống vô tính bằng cành, củ, mắt ghép

* Giống nhau:

- Đều dựa trên nguồn biến dị tạo ra từ quá trình lai hữu tính hay gây đột biến

- Đều có thể tiến hành chọn lọc một lần hay nhiều lần tuỳ theo đối tượng chọn lọc

VD: Cây tự thụ phấn tiến hành CL một lần đã có kết quả

Cây tự giao phấn tiến hành CL nhiều lần đã có kết quả

2 Trong chăn nuôi và trồng trọt để có năng suất ta cần chú ý chủ yếu đến các khâu nào (trong) sau đây:

a Chăm sóc

b Giống

c Điều kiện môi trường

3 Nếu có giống tốt nhưng qua nhiều vụ xuất hiện BDTH, đột biến ( giống bị thoái hoá ta phải làm gì

5 Dặn dò:

- Học bài

- Tiếp xúc hoàn thành bài củng cố

- Đọc trước bài: “Thành tựu chọn giống ở Việt Nam”