Giáo án Văn 6- HK II NH 2009-2010

B/ Các bước lên lớp - Ổn định lớp học - Kiểm tra sự chuẩn bị sách học kỳ 2 của hs - Tiến trình dạy- học bài mới Hoạt động của thầy và trò Hđ1: Gv giới thiệu về tác giả và tác phẩm - Gv

Trang 1

Ngày dạy: 06 tháng 01 năm 2010

( Trích Dế Mèn phiêu lưu ký)

A/ Mục tiêu cần đạt: Giúp hs

- Hiểu được vài nét về nhà văn Tô Hoài và tác phẩm Dế Mèn phiêu lưu ký

- Hiểu được một số nét cơ bản của đoạn trích

B/ Các bước lên lớp

- Ổn định lớp học

- Kiểm tra sự chuẩn bị sách học kỳ 2 của hs

- Tiến trình dạy- học bài mới

Hoạt động của thầy và trò Hđ1: Gv giới thiệu về tác giả và tác phẩm

- Gv gọi hs đọc phần chú thích * trong sgk

? Em hiểu gì về nhà văn Tô Hoài-tác phẩm có điều gì đặc

biệt?

- Hstl-Gvkl theo những nét cơ bản ở phần chú thích và hướng

dẫn hs về nhà tìm hiểu thêm về Tô Hoài và tác phẩm Dế Mèn

phiêu lưu ký

Hđ2:Gv hướng dẫn hs dọc hiểu văn bản.

- Gv đọc mẫu đoạn đầu

- Hs đọc tiếp đến hết

? Em hãy tóm tắt nội dung đoạn trích?

- Hstl-Gvkl

? Theo em truyện được kể bằng lời của nhân vật nào? Cách

kể đó là cách kể theo ngôi thứ mấy?

- Hstl-Gvkl:

Truyện được kể bằng lời của nhân vật Dế Mèn Người kể

xưng tôi (nhân vật chính của truyện) Đó là cách kể theo ngôi

thứ nhất

? Lựa chọn ngôi kể có tác dụng gì?

- Hstl-Gvkl:

Tác dụng:

Tạo thân mật, gần gũi người kể - bạn đọc

Dễ biểu hiện tâm trạng, ý nghĩ, thái độ của nhân vật

? Văn bản có thể chia mấy phần? Nêu nội dung các phần?

- Hstl-Gvkl:

Bố cục ba phần:

Từ đầu đến “thiên hạ rồi”: miêu tả vẻ đẹp Dế Mèn

Phần còn lại: câu chuyện về bài học đường đời đầu tiên

GV nói thêm: Câu văn “Chao ôi … lại được” có ý nghĩa liên

kết hai phần của văn bản

Ghi bảng I/ Sơ lược về tác giả, tác phẩm

( Xem chú thích * sgk)

II/ Đọc - hiểu văn bản 1/ Đ ọc, tóm tắt và tìm hiểu chung v ă n bản:

a Đ ọc:

b.Tóm tắt:

c.Tìm hiểu chung:

- Lời Dế Mèn =>Ngôi thứ nhất

- Tác dụng: tạo thân mật, gần gũi;

dễ biểu hiện tâm trạng, ý nghĩ n/v

- Bố cục: ba phần

- Câu văn “Chao ôi … lại được”

có ý nghĩa liên kết

C/ Củng cố : Gv cho hs nhắc lại nội dung tiết học.

D/ Dặn dò: Gv dặn hs về nhà học bài và tiếp tục tìm hiểu VB.

Trang 2

Tiết 73: BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN (Tiết 2)

( Trích Dế Mèn phiêu lưu ký)

- Hiểu được nội dung và ý nghĩa của bài học đường đời đầu tiên

- Nắm được nghệ thuật đặc sắc trong miêu tả và kể chuyện của Tô Hoài

- GDHS lòng tự trọng, tính khiêm tốn, và biết làm việc tốt

- Ổn định lớp học

- Kiểm tra bài cũ: ? Em hãy nêu ý nghĩa của truyện bài học đường đời đầu tiên?

Hoạt động của thầy và trò

? Dế Mèn đã được tác giả miêu tả qua những nét ngoại

hình và hành động ntn? Qua đó em có nhận xét gì về trình

tự và cách miêu tả trong đoạn văn của Tô Hoài?

- Hstl-Gvkl:

Đôi càng mẫm bóng, vuốt nhọn hoắt, đầu nổi từng tảng rất

bướng, răng đen nhánh, nhai như hai lưỡi liềm máy, râu dài và

uốn cong Đó là những nét miêu tả về ngoại hình của Dế

Mèn có vể rất đổi cường tráng

Ngoài ra Mèn còn có hành động đáng chú ý: Co cẳng đạp

phanh phách vào các ngọn cỏ, lúc đi bách bộ thì cả người

rung rinh một màu nâu mỡ bóng

? Em có nhận xét gì về cách miêu tả của tác giả?

- Hstl-Gvkl:

Tác giả vừa tả chung về hình dáng, vừa làm nổi bật các chi

tiết quan trọng của đối tượng, vừa miêu tả ngoại hình vừa diễn

tả cử chỉ, hành động để bộc lộ vẻ đẹp sống động, cường tráng

và cả tính nết của Dế Mèn Nhưng đồng thời cũng cho ta biết

cả những nét chưa đẹp , chưa hoàn thiện trong tính nết, trong

nhận thức và hành động của một chàng dế thanh niên ở tuổi

mới lớn Đó là tính kiêu căng tự phụ về vẻ đẹp và sức mạnh

của mình, xem thường mọi người xung quanh

? Qua đó em có nhận xét gì về hình ảnh của Dế Mèn?

- Hstl-Gvkl:

Mèn là kẻ kiêu căng tự phụ về vẻ đẹp và sức mạnh của mình,

luôn xem thường mọi người và là kẻ hung hăng xốc nổi

? Dế Mèn đã tỏ thái độ ntn đối với Dế Choắt?

- Hstl-Gvkl:

Mèn luôn tỏ ra thái độ coi thường về sự ốm yếu của Dế Choắt

nhất là trong cách xưng hô thì Mèn luôn tỏ ra mình là kẻ cả,

thứ bậc trên nên thường gọi choắt bằng "chú mày"

? Em hãy nêu diễn biến việc trêu chị cốc của Dế Mèn? Sự

Ghi bảng II/ Đọc - hiểu văn bản (tiếp) 2/ Hình ảnh Dế Mèn:

- Người rung mạnh mẽ.rinh mỡ bóng

 Tác giả vừa tả ngoại hình vừa tả hành động làm nổi bật một chàng

Dế Mèn có vẻ đẹp sống động và mạnh mẽ nhưng cũng đầy kiêu căng, tự phụ, luôn coi thường mọingười và hung hăng xốc nổi

2/ Bài học đường đời đ ầu tiên :

- Tỏ ra coi thường Dế Choắt

- Xưng hô kiểu kẻ cả

Trang 3

việc đó dẫn đến hậu quả gì? Và thái độ của mèn trước cái

chết của Dế Choắt?

- Hstl-Gvkl:

lúc đầu Mèn tỏ ra huyênh hoang với Dế Choắt, sau đó thì chui

tọt vào hang, yên trí với nơi ẩn nấp kiên cố của mình Khi

nghe chị Cốc mổ vào đầu Dế Choắt thì Mèn nằm im thin thít,

sau khi chị Cốc bay đi rồi thì mèn mới dám mon men bò ra

khỏi hang Trước cái chết thảm thương của Dế Choắt, Dế Mèn

mới ân hận về việc làm của mình và thấm thía về bài học

đường đời đầu tiên

? Em có nhận xét gì về bài học đừơng đời đầu tiên của Dế

Mèn?

- Hstl-Gvkl:

Bài học ấy đã nói lên qua lời khuyên của Dế Choắt" ở đời mà

có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ thì sớm

muộn gì cũng mang vạ vào mình đấy" đó là bài học thấm thía

ở đời

Hđ3: Gv cho hs khái quát nội dung bài học

- Hs thực hiện phần ghi nhớ trong sgk

Hđ4: Gv cho hs thực hiện phần luyện tập

- Gv cho hs đọc bài theo hình thức phân vai

- Trêu chị Cốc

- Dế Choắt chết

Mèn ân hận và rút ra bài học đường đời đầu tiên

III/ Tổng kết: Ghi nhơsgk/11 IV/ Luyện tập:

Hs đọc phân vai truyện bài học đường đời đầu tiên

C/ Củng cố : Gv cho hs nhắc lại nội dung bài học đường đời đầu tiên

D/ Dặn dò: Gv dặn hs về nhà học bài và chuẩn bị bài phó từ.

o0o

Tiết 75: PHÓ TỪ

- Nắm được khái niệm về phó từ

- Hiểu và nhớ được các loại ý nghĩa chính của phó từ

- Biết đặt câu có chứa phó từ để thể hiện các ý nghĩa khác nhau

- Kiểm tra bài cũ: ? Em hãy nêu ý nghĩa của truyện bài học đường đời đầu tiên?

Hoạt động của thầy và trò Hđ1: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu khái niệm về phó từ

- Gv gọi hs đọc các ví dụ trong sgk

? Em hãy cho biết các từ in đậm trong SGK bổ sung ý nghĩa

cho những từ nào? Từ đó thuộc loại từ nào?

Trang 4

- Hs trả lời theo ghi nhớ SGK/12.

Hđ2: Gv cho hs tìm hiểu các loại phó từ.

? Em hãy xác định ý nghĩa và công dụng của phó từ?

- Gv cho hs thảo luận nhóm bằng cách xác định và điền các

phó từ đã tìm được ở phần 1, 2 vào bảng phân loại

- Gvkl và ghi lên bảng.

? Em hiểu gì về ý nghĩa và công dụng của phó từ?có những

loại phó từ nào?

- Hs dựa vào ghi nhớ để trả lời

Hđ3: Gv cho hs thực hiện phần luyện tập trong SGK

- Gv cho hs xác định các phó từ và nêu ý nghĩa của nó

- Gv cho hs thực hiện theo nhóm học tập

Bài tập 2: Gv cho hs tự thuật lại sự việc và tự xác định phó từ

trong câu văn

* Ghi nhớ: SGK/12 II/ Các loại phó từ

Ý nghĩa Trước Sau

- Chỉ quan

hệ thời gian

đã, đang

- Chỉ mức độ thật,

rất

lắm, quá

- Chỉ sự tiếp diễn t tự

cũng, vẫn

- Chỉ sự phủ định

không,chưa

- Phó từ đứng sau động từ, tính từ thường bổ sung ý nghĩa chỉ mức

- đương, sắp quan hệ thời gian

- lại  chỉ sự tiếp diễn tương tự

từ đã được dùng

C/ Củng cố: Gv khái quát lại nội dung bài học

D/ Dặn dò : Gv dặn hs học bài và chuẩn bị bài tìm hiểu chung về văn miêu tả.

Trang 5

- Nhận diện được những đoạn văn, bài văn miêu tả.

- Rèn kĩ năng nhận biết để những tình huống nào thì dùng văn miêu tả

Hđ2: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu đoạn văn miêu tả trong sgk

- Gv cho 3 hs đọc 3 tình huống trong sgk

? Làm thế nào để người khác thực hiện được các tình

huống đó?

- Gv cho hs thảo luận nhóm

- Đại diện các nhóm trình bày

- Gvkl lại ý chính: cần phải tái hiện lại các đặc điểm chính

của cảnh vật và con người

Từ ba tình huống trên gv cho hs tìm ra những tình huống

tương tự, gv có thể chia nhóm để hs thảo luận

? Qua bài học đường đời đầu tiên có hai đoạn văn miêu tả

về Dế Mèn và Dế Choắt rất sinh động? em hãy chỉ ra hai

đoạn văn đó?

- Hstl-Gvkl:

Đoạn1: Tả về hình ảnh và tính cách của chàng Dế Mèn " bởi

tôi ăn uống  bà con hàng xóm"

Đoạn 2: Tả về Dế Choắt " người gầy gò  như hang tôi"

? Qua những đoạn văn đó ta thấy Dế Mèn và Dế Choắt có

những đặc điểm gì nổi bật?

- Hstl-Gvkl:

Dế Mèn oai vệ ra dáng là chàng thanh niên cường tráng, có

ngoại hình đẹp, tính nết ngông cuồng còn chàng Dế Choắt

thì ốm yếu, gầy gò, hiền lành và có phần bẩn thỉu( vì sức

khoẻ)

? Vậy em hiểu thế nào là văn miêu tả?

Hs trả lời theo ghi nhớ sgk

Hđ2: Gv hướng dẫn hs thực hiện phần luyện tập

Bài tập1:

? Mỗi đoạn văn đã được tái hiện lại điều gì? Em hãy chỉ

ra những đặc điểm nổi bật của sự vật, con người và 4

cảnh đã được miêu tả trong đoạn văn( thơ) ở trên?

- Hstl-Gvkl và ghi bảng

Ghi bảng

I/ Thế nào là văn miêu tả:

- Tình huống1: Chỉ đường cho

khách về nhà em

- Tình huống 2: Em muốn mua một

chiếc áo trong cửa hàng có nhiều áo

- Tình huống 3: Giúp người khác

hiểu thế nào là lực sĩ

 Tái hiện lại cảnh vật và con người

Đoạn1: Miêu tả đặc điểm của Dế

 Đặc điểm nổi bật của hai con dế

 Miêu tả là tái hiện lại sự vật, sự việc

* Ghi nhớ: SGK/ 16.

II/ Luyện tập : Bài tập1:

Đoạn1: Đặc tả chú Dế Mèn vào độ

tuổi thanh niên cường tráng

- Những đặc điểm nổi bật: To khoẻ

và mạnh mẽ

Đoạn 2: Tái hiện hình ảnh chú bé

Trang 6

Bài tập 2: Gv cho hs chỉ ra những nét đăc trưng về khuôn

Đoạn 3: Miêu tả một vùng bãi ven

ao, hồ ngập nước sau mưa

- Đặc điểm nổi bật: Một thế giới động vật sinh động, ồn ào, huyên náo

Bài tập 2: Nêu đặc điểm nổi bật

khuôn mặt mẹ em

- Sáng và đẹp

- Hiền hậu và nghiêm nghị

- Vui vẻ và lo âu, trăn trở

C/ Củng cố: Gv củng cố lại nội dung bài học

D/ Dặn dò: Gv dặn hs học bài và chuẩn bị bài sông nước Cà Mau.

o0o

Tiết 77: SÔNG NƯỚC CÀ MAU

- Cảm nhận được sự phong phú và độc đáo của cảnh thiên nhiên sông nước vùng Cà Mau

- Nắm được nghệ thuật miêu tả cảnh sông nước trong bài văn

- Rèn kĩ năng cảm thụ văn học

- GDHS lòng yêu quê hương, đất nước

- Kiểm tra bài cũ: Em hãy nêu ý nghĩa của văn bản “Bài học đường đời đầu tiên” của Tô Hoài?

Hoạt động của thầy và trò Hđ1: Gv giới thiệu vào bài- hs lắng nghe

Hđ2: Gv giới thiệu sơ lược về tác giả và tác phẩm.

- Gv gọi hs đọc phần chú thích * trong sgk

? Em hãy nêu những nét cơ bản về tác giả Đoàn Giỏi và tác

phẩm sông nước Cà Mau?

- Hs dựa vào phần chú thích * sgk để trả lời

Hđ3: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu nội dung của văn bản

Gv hướng dẫn hs cách đọc, sau đó đọc mẫu và gọi hs đọc tiếp

đến hết bài

? Theo em bài văn tả cảnh gì? trình tự tả ntn? Hãy nêu bố

cục của bài văn?

- Hstl-Gvkl:

Bài văn tả cảnh sông nước Cà Mau Tác giả đã ý chung, ý

khái quát về thiên nhiên đến hoạt động của con người Cà

Mau

Bài văn được chia làm ba đoạn

Đoạn1: Từ đầu Đơn điệu: Ấn tượng chung về sông nước Cà

Mau

Đoạn 2: Tiếp Ban mai: Cảnh sông nước Cà Mau

Đoạn 3: Còn lại: Con người vùng sông nước Cà Mau.

Ghi bảng I/ Sơ lược tác giả, tác phẩm:

( Chú thích * SGK)

II/ Đọc- hiểu văn bản :

Trang 7

? Em hãy cho biết ấn tượng ban đầu của sông nước Cà

Mau được tác giả thể hiện qua những chi tiết nào?

- Hstl-Gvkl:

Vùng sông nước Cà Mau có sông ngòi, kênh rạch chằng chịt,

tiếng rì rào của rừng và biển nơi Cà Mau Đó là cảm nhận của

tác giả qua thính giác

? Em có suy nghĩ gì về cách đặt tên cho các vùng của sông

Đó là người rất hiểu về địa lý vùng sông nước Cà Mau, hiểu

được đời sống của con người vùng đất Cà Mau Tác giả đã sử

dungj biện pháp nghệ thuật liệt kê để giới thiệu về vùng sông

nước này

? Tác giả miêu tả con sông Năm Căn ntn? Em hãy chỉ ra

những chi tiết đó?

- Hstl-Gvkl:

Sông Năm Căn, nước ầm ầm đổ về biển ngày đêm như thác

Những đầu sóng trắng rộng hơn ngàn thước Rừng đước dựng

cao ngất như hai dãy trường thành vô tận

? Em hiểu đoạn trích đó tác giả đã sử dụng nghệ thuật nào

để miêu tả?

- Hstl-Gvkl:

Tác giả đã sử dụng nghệ thuật so sánh nhằm mục đích làm nổi

bật vẻ đẹp rộng lớn, hùng vĩ của sông Năm Căn

? Theo em đoạn cuối của truyện tác giả đã miêu tả cảnh gì?

Cảnh ấy được miêu tả ntn?

1/ Ấn tượng ban đầu:

- Nhiều sông ngòi, kênh rạch

- Tiếng rì rào của rừng và biển

 Cảm nhận qua thính giác.

2/ Cảnh sông nước Cà Mau:

- Kênh ba khía

- Rạch mái dầm  Liệt kê các

- Kênh bọ mắt địa danh

- Sông Năm Căn

 Các địa danh được gọi theo đặc

điểm của vùng sông nước Cà Mau

- Sông Năm Căn đổ ầm

ầm như thác

- Rừng đước cao ngất như  so hai dãy trường thành sánh

- Sóng rộng hơn ngàn thước

 Vẻ đẹp rộng lớn, hùng vĩ của vùng sông nước Cà Mau

 Hoạt động của con người Năm Căn thật đông vui, nhộn nhịp

III/ Tổng kết :

Ghi nhớ: SGK/23.

IV/ Luyện tập:

HS phát biểu cảm nghĩ về vùng sông nước Cà Mau

C/ Củng cố: Gv củng cố lại nội dung bài học

D/ Dặn dò: Gv dặn hs học bài và chuẩn bị bài so sánh.

Trang 8

Tiết 78: SO SÁNH

- Hiểu thế nào là so sánh

- Phép so sánh có cấu tạo như thế nào

- Biết sử dụng phép so sánh để tạo ấn tượng cho bài văn

- Kiểm tra bài cũ: Văn bản “Sông nước Cà Mau” đã được tác giả miêu tả ntn?

- Tiến trình dạy- học bài mới

Hđ1: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu về khái

Sự so sánh đó để làm tăng thêm sức gợi

hình, gợi cảm cho sự diễn đạt

- Gv kẻ mô hình của phép so sánh lên

bảng và cho hs tự điền vào mô hình của

so sánh)

Phương diện so sánh.

Từ so sánh.

Vế B(Sự vật dùng

để so sánh).

Con người không chịu

khuất phục như tre mọc thẳng+ Phép so sánh có cấu tạo đầy đủ gồm :

Trang 9

trong sgk.

Bài tập1: Tìm phép so sánh

- Gv cho hs tìm một số phép so sánh

- Hs thực hiện - Gv nhận xét và ghi bảng

Bài tập 2: Điền thêm từ.

- Gv cho Hs thực hiện bài tập nhanh-

chọn ba bài làm nhanh nhất và đúng nhất

để ghi điểm

- Sau đó gv nhận xét và ghi bảng

III/ Luyện tập Bài tập1: Tìm một số phép so sánh

- So sánh đồng loại( người với người): Thầy thuốc như

Bài tập 2: Điền từ

- Khoẻ như vâm(voi); Khoẻ như hùm; Khoẻ như trâu

- Đen như bồ hóng; Đen như than ; …

- Trắng như bông; Trắng như cước; Trắng như ngà

C/ Củng cố: Gv khái quát lại nội dung bài học.

D/ Dặn dò: GV dặn hs học bài và làm bài tập 3.

Chuẩn bị bài Quan sát, tưởng tượng, so sánh, nhận xét trong văn miêu tả.

o0o

Tiết 79: QUAN SÁT, TƯỞNG TƯỢNG, SO SÁNH, NHẬN XÉT

TRONG VĂN MIÊU TẢ

- Hiểu được vai trò và tác dụng của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

- Bước đầu hình thành cho hs có kĩ năng quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét khi miêu tả

- HS nhận diện được những thao tác cơ bản trên trong đọc và viết văn miêu tả

- Kiểm tra bài cũ: Thế nào là so sánh? Nêu cấu tạo của phép so sánh?

Hoạt động của thầy và trò Hđ1: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu các đoạn vănđể nhận biết vai

trò của quan sát, tưởng tượng, so sánh, nhận xét trong văn

miêu tả

Bước1: Gv gọi hs đọc ba đoạn văn trong sgk

Bước 2: Gv cho hs tìm hiểu cách quan sát, tưởng tượng, so

sánh và nhận xét

? Em hãy xác định nội dung miêu tả của các đoạn văn?

- Hstl-Gvkl và ghi bảng:

- Sau đó gv chia lớp thành ba nhóm học tập để thảo luận các

câu hỏi trong sgk với ba đoạn văn

- Đại diện các mhóm trình bày- Gv cho các nhóm khác nhận

xét và chốt lại các ý đúng- Bổ sung thêm các ý còn thiếu

? Em có nhận xét gì về năng lực viết của tác giả?

- Hstl-Gvkl:

Ghi bảng I/ Quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả.

Ví dụ: SGK

Đ1: Ngoại hình Dế Choắt

Đ2: Cảnh sông nước Cà Mau.Đ3: Cảnh sắc mùa xuân

Trang 10

Trước hết người viết đã chọn được cho mình một vị trí quan

sát tốt, để quan sát được các đối tượng cần miêu tả Sau đó

người viết biết tưởng tượng, so sánh cảnh được miêu tả đó với

các sự vật có nét tương đồng để làm cho đoạn văn có sức gợi

cảm Đồng thời người viết cũng đã đưa ra được những nhận

xét phù hợp với sự vật được miêu tả

- Gv cho hs đọc đoạn trích trong tác phẩm sông nước Cà Mau

của Đoàn Giỏi đã được lược bớt đi các biện pháp tu từ

? Em hãy so sánh đoạn văn 2 mục1 và đoạn văn vừa đọc để

chỉ ra sự khác biệt và vai trò của các từ được lược bớt?

- Hstl-Gvkl:

Những từ bỏ đi đều là hình ảnh so sánh, liên tưởng khá thú vị

Không có những hình ảnh so sánh ấy, đoạn văn mất đi sự sinh

động, hấp dẫn Các từ đó chính là trí tưởng tượng phong phú

của người viết

? Em có nhận xét gì về quan sát, tưởng tượng, so sánh và

nhận xét trong văn miêu tả?

- Gv cho hs dựa vào ghi nhớ sgk để trả lời

- Gvkl và ghi những ý chính, ý cơ bản lên bảng

- Gv tích hợp với phần tiếng việt- so sánh là gì?

 Người viết biết quan sát, sau đó tưởng tượng, so sánh để làm nổi bật đối tượng được miêu tả

Để làm nổi bật đặc điểm của sự vật trong văn miêu tả cần phải biết quan sát đặc điểm của sự vật, sau đó tưởng tượng để có cách so sánh

* Ghi nhớ: sgk/ 28.

C/ Củng cố: Gv củng cố lại nội dung bài học một cách khái quát.

D/ Dặn dò: Gv dặn hs học bài và tập quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét.

Chuẩn bị bài bức tranh của em gái tôi.

o0o

Tiết 80: QUAN SÁT, TƯỞNG TƯỢNG, SO SÁNH, NHẬN XÉT

TRONG VĂN MIÊU TẢ

- Luyện tập hình thành kĩ năng quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét khi miêu tả

- HS vận dụng được những thao tác cơ bản trên trong đọc và viết văn miêu tả

- Kiểm tra bài cũ: Để làm tốt bài văn miêu tả cần có những kĩ năng gì?

G v hướng dẫn hs thực hiện phần luyện tập trong sgk

Bài tập1: Gv cho hs điền từ vào chỗ trống bằng hình thức

thực hiện bài tập nhanh

- Gv thu ba bài làm nhanh nhất chấm, sau đó cho hs nhận xét

Bài tập1: Điền từ và nhận xét

(1) gương bầu dục; (2) cong cong;(3) lấp ló; (4) cổ kính; (5) xanh um

 Tác giả đã quan sát và lựa chọn được những hình ảnh rất tiêu biểu,đặc sắc Những hình ảnh đó là: mặt hồ sáng long lanh; cầu Thê Húc màu son; đền Ngọc Sơn;

Trang 11

? Em có nhận xét gì về những từ vừa điền vào trong dấu

ngoặc đơn?

- Hstl-Gvkl và ghi bảng.

Bài tập 2:

? Em hãy chỉ ra những từ chỉ đặc điểm và tính cách ương

bướng, kiêu căng của Dế Mèn?

? Những hình ảnh đó làm nổi bật điều gì?

Bài tập 3:

Gv hướng dẫn cho hs thực hiện bài tập 3 bằng cách chỉ ra

những đặc điểm nổi bật của căn phòng đang ở

Bài tập 4: Gv gợi ý cho hs thực hiện theo sgk để liên tưởng

và so sánh các hình ảnh, sự vật

Chẳng hạn:

- Mặt trời như một chiếc mâm lửa

- Bầu trời trong sáng và mát mẻ như khuôn mặt của em bé sau

một giấc ngủ dài

- Những hàng cây như những bức tường thành cao vút

gốc đa già rễ lá xum xuê; tháp rùaxây trên gò đất giữa hồ đó là những đặc điểm mà các hồ khác không có

 Những từ ngữ trong dấu ngoặc

đơn đều là những từ ngữ chỉ tính chất của Hồ Gươm Nếu thay những từ đó bằng những từ khác thì không hợp với đặc điểm của hồ

Bài tập 3: Tìm đặc điểm ngôi nhà

( căn phòng) em đang ở

Bài tập 4: Tìm chi tiết liên tưởng

so sánh

C/ Củng cố: Gv củng cố lại nội dung bài học một cách khái quát.

D/ Dặn dò: Gv dặn hs học bài và tập quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét.

Chuẩn bị bài bức tranh của em gái tôi.

o0o

Tiết 81: BỨC TRANH CỦA EM GÁI TÔI

- Hiểu được ngôi kể và vai kể trong truyện từ đó hiểu được tác dụng của ngôi kể đó

- Bước đầu hiểu được tình cảm trong sáng của cô em gái và hạn chế của người anh trong tác phẩm

- GDHS thái độ biết trân trọng tài năng và thành công của người khác

- Kiểm tra bài cũ: Cảm nhận của em về vùng Cà Mau?

- Ti n trình d y- h c bài m i ến trình dạy- học bài mới ạy- học bài mới ọc bài mới ới

Trang 12

Hđ1: Gv giới thiệu vào bài- hs lắng nghe

Hđ2: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu những nét cơ bản nhất về tác

giả và tác phẩm

- Gv gọi hs đọc phần chú thích* Sgk

? Em hãy trình bày những hiểu biết của em về tác giả Tạ

Duy Anh và tác phẩm bức tranh của em gái tôi?

- Hstl- Gvkl vài nét cơ bản trong sgk

Hđ3: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu văn bản.

- GVhướng dẫn hs cách đọc- Gv đọc mẫu đoạn đầu

- Gv gọi HS đọc tiếp đến hết bài

- Gv cho hs tóm tắt lại toàn bộ nội dung câu truyện

? Theo em nhân vật chính trong truyện là ai?Vì sao em lại

cho đó là nhân vật chính?

Đại diện các nhóm trình bày - Gv cho các nhóm khác nhận xét

- Gvkl lại các ý cơ bản và ghi bảng

Cả hai nhân vật đều là nhân vật chính vì cả hai nhân vật đều

hiển diện trong truyện Nhưng nếu xét về vai trò của từng

nhân vật đối với việc thể hiện chủ đề của tác phẩm thì có thể

nhân vật người anh có vị trí quan trọng hơn Rõ ràng truyện

không nhằm về việc khẳng định ca ngợi những nét phẩm chất

tốt đẹp của người em gái mà chủ yếu muốn hướng người đọc

tới sự thức tỉnh của nhân vật người anh qua việc trình bày

những diễn biến tâm trạng của nhân vật này trong suốt truyện

Như vậy nhân vật người anh được coi là trung tâm Việc xác

định nhân vật chính và nhân vật trung tâm cũng là để nhận

thức đúng nội dung, chủ đề của tác phẩm

? Theo em truyện được kể theo lời của nhân vật nào? Cách

kể như vậy có tác dụng gì?

- Hstl-Gvkl:

Truyện được kể từ ngôi thứ nhất bằng lời của nhân vật người

anh Cách kể này có thể miêu tả tâm trạng của nhân vật một

cách tự nhiên Mặt khác nhân vật người em cũng được thể

hiện ra một cách nhìn và sự biến đổi thái độ của người anh để

đén cuối truyện mới bộc lộ đầy đủ vẻ đẹp tâm hồn lòng nhân

 Giúp nhân vật tự soi xét tình cảm, ý nghĩa của mình

C/ Dặn dò: Gv dặn hs đọc lại truyện và chuẩn bị phần còn lại

o0o

( Tạ Duy Anh) A/ Mục tiêu cần đạt: Giúp hs

- Hiểu được diễn biến tâm trạng của người anh

- Hiểu được tài năng, sự hồn nhiên, lòng độ lượng và nhân hậu của cô em gái

- GDHS thái độ biết trân trọng tài năng của người khác

- Kiểm tra bài cũ:Truyện bức tranh của em gái tôi được kể theo ngôi thứ mấy? Tác dụng?

Trang 13

Hoạt động của thầy và trò Hđ1: Gv tiếp tục hướng dẫn hs tìm hiểu bài học.

? Theo em diễn biến tâm trạng của người anh qua các thời

điểm được tác giả miêu tả ntn?

- Hstl-Gvkl:

Thoạt đầu khi thấy em gái thích vẽ và mày mò tự chế tạo

màu vẽ, người anh chỉ coi đó là một trò nghịch ngợm của trẻ

em và nhìn bằng cái nhìn kẻ cả, không cần để ý đến mèo con

đã vẽ những gì (Đặt tên cho em và theo dõi em gái chế màu

vẽ)

Khi tài năng hội hoạ của cô em gái được phát hiện Cả bố,

mẹ, chú Tiến Lê đều ngạc nhiên vui sướng thì riêng người anh

lại cảm thấy buồn, cậu ta thất vọng vì không tìm thấy ở mình

một tài năng nào và tự cảm thấy mình bị cả nhà lãng quên Từ

đó nảy sinh thái độ khó chịu, hay gắt gỏng với em gái và

không thể thân với em gái như trước nữa Với sự tự ti về bản

thân người anh đã lén xem những bức tranh của em gái và

thầm cảm phục về tài năng của em gái mình

? Em thử giải thích tâm trạng của người anh khi đứng

trước bức tranh trong phòng triển lãm?

- Hstl-Gvkl:

Khi đứng trước bức tranh, người anh rất bất ngờ vì bức tranh

của em gái lại vẽ về chính mình Sau đó cậu hãnh diện vì cậu

thấy mình hiện ra với những nét đẹp trong bức tranh của em

gái và hơn nữa cậu bé còn thấy xấu hổ khi tự nhân ra những

nét yếu kém của mình, thấy mình không xứng đáng được như

trong bức tranh của cô em gái

? Em có nhận xét gì về cách miêu tả của tác giả?

- Hstl-Gvkl:

tác giả đã miêu tả theo diễn biến tâm lí của nhân vật

? Em có nhận xét gì về người anh của Kiều Phương?

- Hstl- Gvkl

Từ đó người anh đã hiểu ra rằng, bức chân dung về mình được

vẽ nên bằng tâm hồn và lòng nhân hậu của cô em gái

? Tác giả đã quan sát và miêu tả cô em gái qua những

phương diện nào?

- Gv gợi ý cho hs chỉ ra được các chi tiét sau:

Tác giả đã tập trung miêu tả ngoại hình( Tập trung tả nét mặt)

cử chỉ và hành động( Sự tò mò và hiếu động, việc tự chế màu

vẽ và say mê vẽ tranh) thái độ quan hệ với người anh

? Theo em nhân vật kiều phương được tác giả thể hiện qua

những nét tính cách và phẩm chất nào?

- Hstl-gvkl:

Kiều Phương là nhân vật hồn nhiên, hiếu động, có tài năng

hội hoạ, tình cảm trong sáng và lòng nhân hậu mặc dù có tài

năng và được đánh giá cao, được mọi người quan tâm nhưng

Kiều Phương vẫn không hề mất đi sự hồn nhiên trong sáng

của tuổi thơ và nhất là vẫn dành cho anh trai những tình cảm

thật tốt đẹp, thể hiện ở bức tranh "anh trai tôi" Người anh soi

Ghi bảng II/ Đọc- hiểu văn bản 1/ Diễn biến tâm trạng và thái

độ của người anh

- Lúc đầu cho đó là trò nghịch ngợm của trẻ con và không cần để

ý đến

- Khi tài năng hội hoạ của em gái được phát hiện thì thấy buồn và thất vọng vì bản thân mình không

hề có chút tài năng nào

- Nảy sinh thái độ khó chịu, hay gắt gỏng và không thể thân thiện với em được nữa

- khi đứng trước bức tranh người anh mới cảm thấy vừa bất ngờ, hãnh diện và xấu hổ

 Miêu tả theo diễn biến tâm lí nhân vật

 Người anh hiểu được bức chân dung của mình được vẽ nên bằng tâm hồn và lòng nhân hậu của cô

 Tâm hồn trong sáng và lòng nhân hậu đã giúp người anh tự

Trang 14

vào bức tranh ấy cũng tức là soi vào tâm hồn trong sáng và

nhân hậu của em gái

? Từ đó em hiểu được ý nghĩa tư tưởng của truyện là ntn?

Từ đó rút ra được bài học và thái độ ứng xử trước tài năng

hay thành công của người khác điều gì?

- Hstl-Gvkl:

Trước thành công hay tài năng của người khác, mỗi người cần

vượt qua mặc cảm, tự ty để có được sự trân trọng và niềm vui

thực sự chân thành Lòng nhân hậu và sự độ lượng có thể giúp

cho con người tự vượt lên bản thân mình

ghi nhớ: sgk/ 35

hs đọc diễn cảm câu chuyện

C/ Củng cố: Nội dung bài học

D/ Dặn dò: Hs học bài

Chuẩn bị bài luyện nói quan sát,tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả.

o0o

Tiết 83: LUYỆN NÓI VỀ QUAN SÁT, TƯỞNG TƯỢNG, SO SÁNH

VÀ NHẬN XÉT TRONG VĂN MIÊU TẢ

A/ Mục tiêu cần đạt: giúp hs

- Biết cách trình bày và diễn đạt một vấn đề bằng miệng trước tập thể lớp

- Nắm chắc hơn kiến thức đã học về quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

- Rèn kĩ năng nói trước lớp

- Kiểm tra bài cũ: Truyện bức tranh em gái tôi giúp em hiểu được điều gì?( Đáp án tiết 82)

Hoạt động của thầy và trò Hđ1: Gv hướng dẫn hs chuẩn bị.

Bước1:

- Gv nêu vai trò, tầm quan trọng, ý nghĩa của việc luyện nói

- Gv có thể gọi hs nói về một số vấn đề đơn giản để từ đó

nhận xét kĩ năng nói của hs

Bước 2:

- Gv nêu yêu cầu của giờ học chú ý những quy định của việc

luyện nói đã nêu ở trên

Trang 15

Bước3: Hướng dẫn chuẩn bị bài ở nhà.

sáng lên tài năng và đặc biệt là vẻ đẹp của một tâm hồn trong sáng, tấm lòng vị tha và nhân hậu

- Người anh trai của Kiều Phươngcũng là người có phẩm chất tốt đẹp, biết hối hận và nhận ra được tấm lòng cao đẹp của người em

kết bài: nêu cảm nhận của em về đêm trăng

D/ Dặn dò: Chuẩn bị bài tập 2, 4, 5.

o0o

Tiết 84: LUYỆN NÓI VỀ QUAN SÁT, TƯỞNG TƯỢNG, SO SÁNH

VÀ NHẬN XÉT TRONG VĂN MIÊU TẢ

A/ Mục tiêu cần đạt: giúp hs

- Biết cách trình bày và diễn đạt một vấn đề bằng miệng trước tập thể lớp

- Nắm chắc hơn kiến thức đã học về quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

- Rèn kĩ năng nói trước lớp

- Kiểm tra bài cũ:Vai trò của quan sát, tưởng tượng, … trong văn miêu tả?

Trang 16

- Cho các nhóm lần lượt trình bày bài luyện nói.

D/ Dặn dò: Gv dặn hs học bài và tập quan sát, tưởng tượng, so sánh, nhận xét trong văn miêu tả.

Chuẩn bị bài vượt thác.

- Kiểm tra bài cũ: Qua VB “Bức tranh của em gái tôi” em rút ra được bài học gì cho bản thân?

Hoạt động của thầy và trò Hđ1: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu về tác giả và tác phẩm

- Gv gọi hs đọc chú thích * sgk

? Em hãy nêu vài nét sơ lược về tác giả và tác phẩm?

- Hstl-Gvkl:

Võ Quảng (1.3.1920) tại Đại Hoà, Đại Lộc, Quảng Nam Là

nhà văn chuyên viết cho thiếu nhi

Bài vượt thác trích từ truyện quê ngoại

Hđ2: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu nội dung tác phẩm

- Gv hướng dẫn hs cách đọc và đọc mẫu đoạn đầu

- Gv gọi hs đọc tiếp đến hết

? Dựa vào trình tự miêu tả của tác giả em hãy chỉ ra bố cục

của bài văn? Nội dung của các đoạn ntn?

- Hstl-Gvkl:

Bài văn có bố cục ba phần:

Đ1: Từ đầu Nhiều thác nước: Cảnh dòng sông và hai bên bờ

Đ2: Tiếp Thác Cổ Cò: Cảnh vượt thác của dượng Hương

Thư

Đ3: Còn lại: Cảnh sau vượt thác

? Em hãy cho biết cảnh của dòng sông và hai bên bờ đã

thay đổi ntn theo từng chặng của con thuyền?

- Hstl-Gvkl:

Ghi bảng I/ Sơ lược về tác giả, tác phẩm

(chú thích* sgk)

II/ Đọc- hiểu văn bản

1/ Cảnh dòng sông và hai bên bờ

Trang 17

Ở vùng đồng bằng cảnh con sông êm đềm, thuyền bè tấp nập

Hai bên bờ sông rộng rãi không thay đổi sau qua vượt thác dữ

lại mở ra một vùng đồng bằng

? Theo em vị trí quan sát để miêu tả của người kể chuyện

trong bài là vị trí nào? Vị trí ấy có thích hợp không? vì sao?

- Hstl-Gvkl:

Vị trí quan sát là trên một chiếc thuyền, dọc theo bờ sông Vị

trí ấy rất thích hợp khi miêu tả theo trình tự không gian trên

cuộc hành trình vượt thác

? Qua những chi tiết trên em hãy cho biết tác giả đã sử

dụng nghệ thuật gì khi miêu tả?

- Hstl-Gvkl:

Tác giả sử dụng nghệ thuật nhân hoá ( Thuyền nhớ rừng, nhớ

núi, dáng trầm ngâm lặng nhìn xuống nước)

? Cảnh con thuyền vượt thác được tác giả miêu tả ntn? Em

hãy chỉ ra các chi tiết đó?

- Hstl-Gvkl:

Thác nước rất dữ dội (nước từ trên cao phóng xuống hai vách

đá chảy đứt đuôi rắn, chiếc sào bị cong lại, thuyền vùng

vằng cứ chực tụt xuống)

? Với cảnh vượt thác như vậy nhân vật dượng Hương Thư

hiện lên ntn?

- Hstl-Gvkl:

Dượng Hương Thư như một pho tượng đồng đúc, đánh trần

đứng sau tay lái, co người phóng sào xuống nước Giống như

lực sĩ của Trường Sơn oai linh hùng vĩ

? Em có nhân xét gì về cách miêu tả của tác giả về hình ảnh

dượng Hương Thư?

- Hstl-Gvkl:

Dượng là người có vóc dáng khoẻ mạnh, dám đối đầu với

dòng thác dữ để điều khiển con thuyền và là người quan trọng

nhất trong ba người Đó là những con người có tư thế dũng

mãnh, hào hùng trước cảnh hung dữ của thiên nhiên

? Theo em ở đoạn trích này tác giả đã sử dụng nghệ thuật

nào?

Hstl:

So sánh

? Em hãy so sánh cây cổ thụ ở đoạn đầu và đoạn cuối để

cho biết tác giả đã sử dụng cách chuyển nghĩa nào? Nêu ý

nghĩa của từng trường hợp?

- Hstl-Gvkl:

Đoạn đầu: Nhân hoá hình ảnh cây cổ thụ (Đứng trầm ngâm )

Nhằm làm sinh động sự vật

Đoạn cuối: Nhân hoá và so sánh với con người (trông xa như

những cụ già vung tay về phía trước) Làm nổi bật hình ảnh

phần trước

? Em hãy nêu những nét khái quát về nội dung và nghệ

thuật của bài?

- Sông êm đềm

- Hai bên bờ sông rộng rãi

 Miêu tả theo trình tự không gian

trên cuộc hành trình vượt thác

2/ Nhân vật dượng Hương Thư

- Như pho tượng đồng đúc

Trang 18

Hđ3: Gv hướng dẫn hs thực hiện phần tổng kết.

- Hs dựa vào ghi nhớ sgk để trả lời cho câu hỏi

Hđ4: Thực hiện phần luyện tập

- Gv hướng dẫn hs so sánh cách miêu tả trong bài sông nước

Cà Mau và bài vượt thác

IV/ Luyện tập :

D/ Dặn dò: Dặn hs học bài và chuẩn bị bài So Sánh tiếp theo.

o0o

Tiết 86: SO SÁNH (Tiếp theo)

- Kiểm tra bài cũ:? So sánh là gì? Cấu tạo của phép so sánh?

Hoạt động của thầy và trò Hđ1: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu các kiểu so sánh

- Gv gọi hs đọc các ví dụ trong sgk

? Em hãy chỉ ra các trường hợp so sánh của khổ thơ? trong

trường hợp đó từ so sánh là từ nào?

- Hstl-Gv nhận xét và kết luận:

Ngôi sao thức chẳng bằng mẹ thức vì chúng con

mẹ là ngọn gió của con

Từ so sánh trong các câu trên là: chẳng bằng và là.

? Dựa vào ví dụ đó em hãy cho biết co những kiểu so sánh

- Gv hướng dẫn hs tìm hiểu tác dụng của phép so sánh

Gv đưa đoạn trích lên bảng phụ - gọi hs đọc

? Theo em đoạn văn tác giả miêu tả về vấn đề gì?

- Hstl-Gvkl:

Đoạn văn miêu tả về chiếc lá rơi

Ghi bảng I/ Các kiểu so sánh

Ví dụ: SGK

- Chẳng bằng: so sánh hơn kém.

- Là: so sánh ngang bằng

 So sánh ngang bằng: như, tựa

như, dường như, giống, bao nhiêu bấy nhiêu,

Trang 19

? Hãy tìm các từ và kiểu so sánh trong đoạn văn trên?

- Gv cho hs thảo luận nhóm học tập

- Đại diện các nhóm trình bày kết quả của nhóm mình

- Các nhóm khác nhận xét và gvkl:

Tựa, như là kiểu so sánh ngang bằng.

Không bằng là kiểu so sánh hơn kém.

? Theo em việc tác giả sử dụng phép so sánh trong đoạn

văn có tác dụng gì?

- Hstl-Gvkl:

Việc so sánh đó giúp người đọc, người nghe hình dung được

những cách rụng khác nhau của lá Tạo hình ảnh cụ thể sinh

động, đồng thời tạo nên lối nói hàm súc, cô đọng

- Gv cho hs khái quát lại bằng khái niệm trong sgk

Hđ2: Gv hướng dẫn hs thực hiện phần luyện tập trong sgk.

Bài tập1: Gv cho hs thực hiện theo nhóm học tập

- Gvkl và ghi bảng:

Bài tập 3: Gv cho hs viết đoạn văn trong đó có sử dụng phép

so sánh (hai kiểu đã học)

- Gv đưa vídụ lên bảng bằng đoạn trích viết sẵn

- Tựa, như: ngang bằng.

- Không bằng: hơn kém.

 Tạo hình ảnh cụ thể, sinh động(Đối với sự vật, sự việc) Đồng thời tạo lối nói hàm súc, cô đọng(Đối với tư tưởng tình cảm của tácgiả)

* Ghi nhớ: sgk/42.

II/ Luyện tập Bài tập1: Chỉ ra phép so sánh và

kiểu so sánh phân tích tác dụng của kiểu so sánh

a, Nước gương trong = Tâm hồn

là buổi trưa hè So sánh ngang

bằng

b, Con đi trăm núi = Chưa bằng

nỗi tái tê lòng bầm; Con đi đánh

giặc = chưa bằng khó nhọc đời

Bài tập 3: Viết đoạn văn

Ví dụ: Dòng thác dữ dội như con

thú dữ, muốn nuốt chửng con thuyền của dượng Hương Thư Nhưng con thuyền của dượng Hương Thư vẫn cưỡi lên sóng mà tiến về phía trước Nước dữ dội

chẳng bằng ý chí gan thép của

hiệp sĩ trường sơn dày dạn trận mạc

D/ Dặn dò : Gv dặn hs học bài và chuẩn bị bài chương trình địa phương- phần tiếng Việt.

o0o

Tiết 87: CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG

(Phần tiếng Việt)

- Nhận biết và sửa một số lỗi chính tả do ảnh hưởng của cách phát âm của địa phương

- Có ý thức khắc phục các lỗi chính tả do ảnh hưởng của cách phát âm đó

- Kiểm tra bài cũ: ? Em hãy nêu tác dụng của phép so sánh?

Trang 20

Hđ1: Gv giới thiệu bài mới- hs lắng nghe

hđ2: hs hướng dẫn hs viết đúng các phụ âm dễ

mắc lỗi

Bứơc1: Gv đọc chính tả cho hs viết một đoạn

trong bài vượt thác (đến Phường Rạch Hoà

Phước)

Bước 2: Gv kiểm tra và ghi các từ hs viết sai lên

bảng cho hs khác sửa lỗi

- Hs sữa lỗi theo hướng dẫn của gv

Hđ3: Gv hướng dẫn hs xác định vần để điền

vào chỗ trống

- Gv cho hs thực hiện phần bài tập bằng cách

điền phần vần vào để có từ đúng

Hđ4: Gv hướng dẫn hs sửa lỗi chính tả.

- Gv đưa đoạn trích (đồ dùng trực quan)

- Hs sửa lỗi chính tả

- Gvkl:

Ghi bảng I/ Viết đúng phụ âm

- Bó buộc, chẫu chuộc, dưa chuột, bị chuột rút

- Tan tác, ngan ngát, ngang ngược, xây xước, ngược xuôi

- Vượt thác, rừng đước, căn dặn, cắn răng, lên đàng, đánh đàn, đàng hoàng

III/ Sửa lỗi chính tả

- Cho đoạn văn sau em hãy sửa lỗi chính tả cho đúng

" Chíng để tôn vin buổi học cuối cùn này mà thầy đã vậng bộ y phụt đẹp nhứt, và bây giờ tôi hiểu vì sao các cụ già trong làn lại đến ngồi

ở cúi lớp học Điều đó như muống nói rằng các

cụ tiết đã không lui tới ngôi trườn này thường

xuyêng hơn Dườn như đó cũng là một cách để

tạ ơn thầy giáo

C/ Củng cố: Gv củng cố nội dung bài học

D/ Dặn dò : Gv dặn hs học bài và chuẩn bị bài phương pháp tả cảnh.

- Nắm được cáh tả cảnh và hình thức trình bày một bài văn tả cảnh

- Luyện tập khả năng quan sát và lựa chọn, kĩ năng trình bày những điều quan sát lựa chọn theo một trình tự hợp lý

- Rèn luyện kĩ năng làm bài văn tả cảnh đúng trình tự, đúng đặc trưng của bài văn miêu tả

- Kiểm tra bài cũ: Gv kiểm tra sự chuẩn bị bài của hs

Hđ1: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu nội dung bài

học

Ghi bảng I/ Phương pháp viết bài văntả cảnh

Ví dụ: SGK.

Trang 21

- Gv gọi hs đọc các ví dụ trong sgk/ 45, 46.

- Gv chia nhóm học tập để hs thảo luận nhóm

trong thời gian 10 phút

- Đại diện các nhóm trình bày kết quả

- Gv cho các nhóm khác nhận xét sau đó kết

luận lại và ghi bảng

? Qua bài văn luỹ làng , theo em bài văn đó

có các phần như thế nào? Nêu nội dung

- Gv gợi ý để các em thực hiện theo trình tự:

trước, trong , lúc gần hết giờ và lúc hết giờ

- Gv cho hs viết phần mở bài và phần kết bài

cho đề bài trên

Hđ3: Gv ra đề cho hs về nhà viết bài.

- Đoạn a: Miêu tả cảnh vượt thác Dáng vẻ, thái độ của nhân vật phản ánh cảnh sắc ởkhúc sông có nhiều thác dữ

- Đoạn b: Miêu tả con sông năm căn tác giả trình bày những điều quan sát được theo một trình tự nhất định (nước, thuyền, cá, rừng đước, cây đước)

- Đoạn c: Luỹ làngĐ1: Giới thiệu khái quát luỹ làng (từ đầu của luỹ)Đ2: Miêu tả các tầng lớp của luỹ làng (tiếp không rõ)

Đ3: Cảm nghĩ của tác giả về hình ảnh mầm măng (còn lại)

Bài văn tả cảnh gồm ba phần

Phần mở bài: Nêu khái quát cảnh định tả.

Phần thân bài: Miêu tả đặc điểm, tính chất của

cảnh

Phần kết bài: Nêu cảm nghĩ của bản thân về cảnh

được tả

II/ Luyện tập Bài tập1: Tả quang cảnh lớp học trong giờ TLV.

a, Những hình ảnh tiêu biểu, cụ thể.

+ Trước giờ làm bài: hs tranh thủ xem lại dàn ý và nội dung của các bài đã soạn sẵn ở nhà

+ Trong giờ làm văn:

- Lúc chép đề: Miêu tả thái độ của hs khi gv đọc đề(vui mừng hay thất vọng)

- Lúc làm bài: Tả theo trình tự thời gian:

Dáng vẻ hs làm bài (cắm cúi làm, vẻ mặt hân hoanphấn khởi, hay nhìn ra cửa sổ, cắn bút, nhìn lén bàilàm của bạn)

Hành động, cử chỉ của thầy cô (đi lại, ngồi nhìn xuống, nhắc nhở hs khi không nghiêm túc)

b, Trình tự miêu tả:

- Trình tự thời gian

- Trình tự không gian

c, Viết phần mở bài và kết bài

III/ Viết bài số 5

Đề bài: Em hãy tả lại quang cảnh sân trường trong

giờ ra chơi

D/ Dặn dò: Dặn hs về nhà viết bài và nạp bài vào tiết văn kế tiếp

Chuẩn bị bài : Buổi học cuối cùng

Tiết 89: BUỔI HỌC CUỐI CÙNG

Trang 22

- Nắm được cốt truyện, nhân vật và tư tưởng của truyện qua câu chuyện buổi học cuối cùng ở vùng An dát, truyện đã thể hiện lòng yêu nước trong một biểu tượng cụ thể là tình yêu tiếng nói dân tộc

- Nắm được tác dụng của phương thức kể chuyện từ ngôi thứ nhất và nghệ thuật thể hiện tâm lý nhân vật qua ngôn ngữ, cử chỉ, hành động và ngoại hình

- Rèn kĩ năng phân tích truyện nước ngoài

- GDHS tình yêu quê hương, đất nước, yêu tiếng mẹ đẻ của chính mình(tiếng Việt)

- Kiểm tra bài cũ: Bài văn tả cảnh gồm mấy phần? Nội dung chính của các phần?

Hoạt động của thầy và trò Hđ1: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu sơ lược về tác giả và tác

- Gv đọc mẫu đoạn đầu- gọi 2 hs đọc tiếp đến hết

? Theo em truyện có thể được chia làm mấy đoạn? Nội

dung của các đoạn ntn?

- Hstl-Gvkl:

Truyện được chia làm 3 phần

Phần1( Từ đầu Vắng mặt con):Quang cảnh trước buổi học

qua sự quan sát của Phrăng

Phần2(Tiếp Cuối cùng này): Diễn biến của buổi học

Phần 3(Còn lại): Cảnh kết thúc

? Theo em truyện được kể theo lời nhân vật nào? Kể theo

ngôi thứ mấy?

- Hstl-Gvkl:

Truyện được kể theo lời của nhân vật Phrăng(nhân vật chính

của truyện) Đó là cách kể theo ngôi thứ nhất

- Gv nhắc lại để hs nhớ lại tác dụng của ngôi kể này

? Truyện diễn ra trong hoàn cảnh, thời gian, địa điểm nào?

truyện có nhân vật Phrăng và thầy giáo Ha- men Thầy Ha-

men là người gây nhiều ấn tượng nhất

? Vào buổi sáng diễn ra buổi học cuối cùng chú bé Phrăng

đã thấy có gì khác lạ trên đường?

- Hstl-Gvkl:

Ghi bảng I/ Sơ lược về tác giả, tác phẩm:

(Xem chú thích*sgk)

II/ Đọc và hiểu văn bản:

1/ Đ ọc và tìm hiểu chung: a.Đ ọc:

Trang 23

Buổi sáng hôm đó chú đã thấy có nhiều người đứng xem bảng

dán cáo thị tại uỷ ban xã

? Không khí buổi học có gì khác so với những buổi học

trước Điều đó khiến cho Phrăng có những cảm nhận ntn?

- Hstl-Gvkl:

Lớp học yên tĩnh, trang nghiêm Phrăng dù đến muộn cũng

không bị thầy quở mắng mà lại rất dịu dàng

Tất cả như muốn báo hiệu một điều nghiêm trọng khác

thường của buổi học

- Nhiều người xem bảng cáo thị

- Lớp học yên tĩnh

- Thầy không quở mắng như mọi khi

 Buổi học khác lạ.

C/ Củng cố: Nội dung bài học.

D/ Dặn dò: Gv dặn hs học bài và tiếp tục tìm hiểu VB.

o0o

Tiết 89: BUỔI HỌC CUỐI CÙNG

- Nắm được nội dung cơ bản của truyện và ý nghĩa tư tưởng của truyện

- Nắm được tác dụng của phương thức kể chuyện từ ngôi thứ nhất và nghệ thuật thể hiện tâm lý nhân vật qua ngôn ngữ, cử chỉ, hành động và ngoại hình

- Rèn kĩ năng phân tích truyện nước ngoài

- GDHS tình yêu quê hương, đất nước, yêu tiếng mẹ đẻ của chính mình(tiếng Việt)

- Kiểm tra bài cũ: Bố cục VB “Buổi học cuối cùng”? Nhân vật chính của truyện?

Hoạt động của thầy và trò Hđ1: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu nội dung của văn bản.

? Em hãy tìm những chi tiết miêu tả tâm trạng của Phrăng

trong buổi học cuối cùng này?

- Hstl-Gvkl:

Phrăng định trốn học vì đã trễ giờ và sợ thầy hỏi bài Thế

nhưng cuối cùng em đã cưỡng lại ý định ấy và đến lớp học

? Khi vào lớp tâm trạng của Phrăng diễn ra ntn?

- Hstl-Gvkl:

Khi biết đây là buổi học cuối cùng của tiếng Pháp, cậu cảm

thấy choáng váng, sững sờ và cậu hiểu ra nguyên nhân của

mọi sự khác lạ trong buổi sáng nay

? Em thấy ý thức của Phrăng trong buổi học cuối cùng này

có gì khác?

- Hstl:

Cậu nuối tiếc và ân hận vì thời gian qua đã bỏ phí Hôm nay

cậu chăm chú nghe giảng và cảm thấy rất dễ hiểu

? Theo em tại sao Phrăng lại có tâm trạng như thế trong

buổi học cuối cùng này? Để làm nổi bật tâm trạng của

Phrăng tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật nào?

Ghi bảng II/ Đọc và hiểu văn bản (tiếp):

2/ Tâm trạng của Phrăng.

- Phrăng có ý định trốn học vì trể giờ và sợ thầy hỏi bài

- Đến lớp hiểu nguyên nhân mọi

sự thay đổi

- Khi biết đây là buổi học cuối cùng, Phrăng choáng váng, giận mình vì thời gian qua đã bỏ phí việc học

- Nuối tiếc, ân hận

- Chăm chú nghe giảng và dễ hiểu

Trang 24

Tác giả đã miêu tả diễn biến tâm lý nhân vật Tâm trạng của

Phrăng lúc này là hiểu được ý nghĩa thiêng liêng của việc học

tiếng Pháp (Thứ ngôn ngữ của dân tộc mình)và tha thiết muốn

học nhưng không còn điều kiện nữa

? Em hãy tìm những chi tiết miêu tả thầy Ha- men trong

buổi học cuối cùng? (về ngoại hình, hành động và cử chỉ)

- Hstl-Gvkl:

Thầy Ha men trong buổi học cuối cùng hiện lên với những nét

khác thường như thầy mặc áo rơ đanh gốt, mũ lụa đen có thêu

Thứ trang phục mà thầy chỉ dành để mặc cho ngày phát

thưởng hay những ngày lễ lớn

Thái độ của thầy hôm nay cũng dịu dàng, hành động khác

thường, nói bằng tiếng pháp, kiên nhẫn giảng giải cho hs và

viết bằng chữ Rông

? Vì sao thầy lại nói bằng tiếng Pháp trong buổi học cuối

cùng này và lại giảng kĩ như vậy? Điều đó thể hiện vấn đề

gì?

- Hstl-Gvkl:

Tiếng Pháp là ngôn ngữ của nước Pháp, là thứ tiếng của một

dân tộc, một đất nước Cho nên chỉ trong chốc lát nữa thứ

tiếng này được thay thế bằng một thứ tiếng khác Vì vậy thầy

cảm thấy buồn, trong buổi học này thầy nói bằng tiếng Pháp

chứng tỏ thái độ yêu quý và giữ gìn trau dồi tiếng mẹ đẻ là

cần thiết, là thiêng liêng

- Gv liên hệ thực tế và tiếng việt, gdhs thái độ yêu quý ngôn

ngữ của dân tộc mình

? Em có suy nghĩ gì về lời nói của thầy Ha- men trong đoạn

cuối của truyện?

- Đại diện các nhóm trình bày và nhân xét

- Gvkl:

Thầy Ha- men nhắc nhở mọi người hãy biết yêu quý và giữ

gìn tiếng nói dân tộc Nhất là khi đất nước rơi vào vòng nô lệ

? Trong buổi học này các nhân vật khác được tác giả miêu

tả ntn?

- Hstl-Gvkl:

Họ đều tham gia học một cách đầy đủ, sớm hơn mọi khi và

đọc bài một cách chăm chú

Cụ Hô-de đeo kính lên và nâng cuốn sách vở lòng bằng hai

tay, đánh vần từng chữ theo bọn trẻ, giọng cụ run run,xúc

- Gv cho hs đọc phần ghi nhớ trong sgk/55

 Diễn biến tâm lý

 Hiểu ý nghĩa thiêng liêngcủa việc học tiếng Pháp (tiếng mẹ đẻ)

và tha thiết muốn học nhưng không còn cơ hội nữa

3/ Nhân vật thầy Ha- men.

- Trang phục: mặc áo rơ đanh gốt,đội mũ len có thêu ren

- Thái độ: dịu dàng, nhiệt tình, kiên nhẫn và nói bằng tiếng Pháp

 Thể hiện thái độ yêu quý tiếng của dân tộc mình, đất nước mình

Đó là đều cần thiết và thiêng liêngnhất Thầy Ha- men muốn nhắc nhở mọi người hãy biết yêu quý

và giữ gìn tiếng nói của dân tộc nhất là khi đất nước rơi vào vòng

nô lệ

3/ Các nhân vật khác

- Tham gia lớp học một cách đầy

đủ, sớm hơn mọi khi

- Cụ Hô- de nâng cuốn sách vở lòng và đánh vần theo bọn trẻ, giọng run run

 Họ là những người yêu nước Pháp, yêu tiếng Pháp

III/ Tổng kết:

*Ghi nhớ: sgk/55.

Trang 25

Hđ3: Thực hiện phần luyện tập

- Gv yêu cầu hs kể tóm tắt truyện IV/ Luyện tập: Kể tóm tắt câu chuyện

C/ Củng cố: Nội dung bài học.

D/ Dặn dò: Gv dặn hs học bài và chuẩn bị bài nhân hoá.

o0o

Tiết 91: NHÂN HOÁ

- Nắm được khái niệm nhân hoá và các kiểu nhânhoá

- Nắm được tác dụng chính của nhânhoá

- Biết dùng các kiểu nhân hoá trong bài viết của mình

- GDHS biết cách dùng phép nhân hoá đúng nơi, đúng chỗ và có tính thẩm mĩ

-Kiểm tra bài cũ:? Truyện buổi học cuối cùng của An- phông - xơ Đô đê thể hiện vấn đề gì?

Hoạt động của thầy và trò Hđ1: Gv giới thiệu bài- hs lắng nghe

Hđ2: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu nội dung bài học

Bước1: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu khái niệm về phép nhân

hoá

- Gv cho hs đọc đoạn trích trong sgk

? Em hãy cho biết bầu trời được tác giả gọi ntn? Cách gọi

đó có tác dụng gì?

- Hstl-Gvkl:

Bầu trời được gọi là ông có tác dụng làm cho bầu trời gần gũi

với con người hơn

? Em hãy chỉ ra các hoạt động của ác sự vật nêu trong đoạn

trích?

- Hstl-Gvkl:

Trời- mặc áo giáp đen/ Mía- múa gươm/ Kiến- hành quân

? Cách miêu tả như vậy có ý nghĩa gì? Hành động đó

thường là của ai?

- Hstl-Gvkl:

Tất cả hành động đó là của con người, cách nói như vậy sẽ tạo

nên tính biểu cảm trong câu thơ

? Vậy em hiểu thế nào là nhân hoá?

 Tả, gọi con vât, cây cối, đồ

vật bằng từ để tả, gọi người giúpcho các sự vật đó gần gũi với con người

II/ Các kiểu nhân hoá.

Ví dụ: SGK

a, Dùng từ gọi người để gọi vật

b, Dùng từ chỉ hành động, tính chất của người để chỉ hành động, tính chất của vật

c, Nói chuyện, xưng hô với vật

Trang 26

Hđ3: Gv hướng dẫn hs thực hiện phần luyện tập.

Bài tâp1: Gv cho hs xác định phép nhân hoá, kiểu nhân hoá

và nêu tác dụng

- Hs thực hiện và gvkl ghi bảng:

Bài tập 2: Gv cho hs so sánh cách diễn đạt với bài tập1.

- Gv hướng dẫn để hs tự nhận biết ra cáh nhân hoá sẽ làm cho

đoạn văn sinh động và hấp dẫn hơn

Bài tâp4: Tìm phép nhân hoá và kiểu nhân hoá.

Bài tập 5: Gv cho hs tự viết đoạn văn trong đó có sử dụng

phép nhân hoá

- Gv cho hs đọc bài viết và nhận xét

như với người

 Có ba kiểu nhân hoá.

III/ Luyện tập : Bài tập1: Xác diịnh phép, kiểu và

tác dụng của nhân hoá

- Tàu mẹ, tàu con, xe anh, xe em

 Dùng từ gọi người để gọi vật

- Bến cảng đông vui, tíu tít, bận rộn Chỉ hành động, tính chất của người để chỉ hành động, tính chất của vật

 Có tác dụng làm cho quang cảnhbến cảng sống động hơn, người đọc dễ hình dung được cảnh nhộn nhịp, bận rộn của các phương tiện

có trên cảng

Bài tập 2: So sánh cách diễn đạt

với bài tập 1

Bài tập 4: Tìm phép nhân hoá và

kiểu nhân hoá:

a, - Núi ơi Trò chuyện, xưng hô với vật như với người

- Núi che, thấy Dùng từ chỉ hoạt động, tính chất của người để chỉ vật

b, Cua cá tấp nập, cò, sếu, vạc cãi cọ om sòm Dùng từ chỉ tính chất của người để chỉ vật

c, Chòm cổ thụ dáng mãnh liệt đứng trầm ngâm lặng nhìn xuống nước Dùng từ chỉ hành động, tính chất của người để chỉ vật

d, Cây: Bị thương, thân mình, vết thương, cục máu Dùng từ chỉ tính chất, hành động của người đểchỉ vật

 Làm cho sự vật được miêu tả trởnên gần gũi, sống động hơn

Bài tập 5: Hs viết bài.

D/ Dặn dò: Gv dặn hs học bài , làm bài tập 3.

Chuẩn bị bài phương pháp tả người.

Tiết 92: PHƯƠNG PHÁP TẢ NGƯỜI

Trang 27

A/ Mục tiêu cần đạt: Giúp hs hiểu:

- Cách tả người và hình thức, bố cục của một đoạn văn, bài văn tả người

- Rèn kĩ năng quan sát và lựa chọn, kĩ năng trình bày những điều quan sát, lựa chọn được theo một trình tự hợp lý

- Kiểm tra bài cũ:? Phương pháp tả cảnh?

Hoạt động của thầy và trò Hđ1: Gv giới thiệu vào bài- hs lắng nghe

Hđ2: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu đoạn văn, bài văn tả

người

- Gv cho hs thảo luận theo nhóm học tập

- Đại diện các nhóm trình bày két quả- các nhóm khác

chú ý lắng nghe và nhận xét

- Gvkl và ghi bảng:

Bài tập1: Chọn chi tiết tiêu biểu khi tả

? Để tả một em bé chừng 4-5 tuổi em cần chọn những

chi tiết tiêu biểu nào?

- Hstl-Gvkl và ghi bảng:

? Một cụ già cao tuổi có những nét giống em bé đó

không? Vậy những nét tiêu biểu để tả cụ già cao tuổi

là những nét nào?

Bài tập 3: Điền từ vào chỗ trống

Ghi bảng I/ Phương pháp viết đoạn văn, bài văn tả người

- Mắt tròn, đen như hai hạt nhãn

- Miệng chúm chím, mái tóc mềm mại, bàn tay xinh xắn

- Nước da trắng hồng, dáng mập mạp

b, Tả cụ già cao tuổi

- Dáng người hơi còng, mắt mờ có nhiều nếp nhăn

- Mái tóc bạc phơ, da đồi mồi

- Bước đi chậm chạp, tay chống gậy

- Nói câu nào chắc như đinh đóng cột

Trang 28

o0o

Tiết 93: ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ

- Nắm được vài nét về tác giả Minh Huệ và một số điểm cần lưu ý của bài thơ

- Thấy được tình cảm yêu quý, kính trọng của người chiến sĩ đối với Bác Hồ

- Rèn kĩ năng phân tích thơ

- Kiểm tra bài cũ:? Một bài văn tả người gồm có mấy phần? Đó là những phần nào? Nêu nội

dung của các phần đó?

Hoạt động của thầy và trò Hđ1: Gv giới thiệu bài học- hs lắng nghe

Hđ2: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu tác giả và tác phẩm

- Gv gọi hs đọc phần chú thích* sgk và yêu cầu hs tóm tắt về

tác giả, tác phẩm đó bằng vài nét cơ bản

- Gv giới thiệu thêm về tác giả Minh Huệ

Nhà thơ Minh Huệ sinh ngày 3/10/1927 và mất ngày

1/10/2003 Ông đã từng tham gia việt minh năm 1945 và cuộc

khởi nghĩa dành chính quyền ở nghệ an Ông đã có nhiều tác

phẩm nổi tiếng và đã nhận nhiều giải thưởng nhất là giải

thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật năm 2007

Hđ3: Gv hướng dẫn hs đọc và hiểu văn bản

- Gv hướng dẫn hs cách đọc bài thơ- và giới thiệu về thể thơ

- Gv đọc mẫu đoạn đầu của bài thơ

- Gv gọi hs đọc tiếp đến hết bài

? Em hãy cho biết bài thơ kể lại chuyện gì? Hãy tóm tắt lại

diễn biến của câu chuyện đó?

- Hstl-Gvkl:

Bài thơ kể về một đêm Bác không ngủ trên đường đi chiến

dịch thời kỳ kháng chiến chống Pháp ( Trong chiến dịch Biên

Giới năm 1950)

? Theo em trong truyện có mấy nhân vật? Đó là những

nhân vật nào?

- Hstl-Gvkl:

Bài thơ có hai nhân vật chính đó là anh bộ đội và Bác Hồ

? Bài thơ kể về hai lần anh đội viên thức dậy thấy bác

không ngủ? Em hãy so sánh tâm trạng và cảm nghĩ của

anh trong hai lần đó?

- Hstl-Gvkl:

Khi lần đàu chợt thức dậy, anh ngạc nhiên vì trời khuya rồi

mà Bác vẫn ngồi trầm ngâm bên bếp lửa từ ngạc nhiên đến

xúc động khi anh hiểu rằng Bác vẫn ngồi đốt lửa, sửa ấm cho

các chiến sĩ Niềm xúc động càng lớn khi anh được chứng

kiến cảnh Bác Hồ đi dém chăn cho các chiến sĩ với những

ghi bảng I/ Sơ lược về tác giả, tác phẩm

- Bài thơ có hai nhân vật chính: anh đội viên và Bác Hồ

2/ Cái nhìn và tâm trạng của anh đội viên đối với Bác

- Lần đầu thức dậy đã khuya nhưng Bác vẫn ngồi trầm ngâm bên bếp lửa

- Bóng Bác cao lồng lộng

ấm hơn ngọn lửa hồng

Trang 29

bước đi nhẹ nhàng để không làm họ giật mình Lúc này anh

cảm nhận sự lớn lao mà gần gũi của vị lãnh tụ qua hình ảnh so

sánh:"Bóng Bác cao lồng lộng/ ấm hơn ngọn lửa hồng" Hình

ảnh Bác hiện ra qua cái nhìn đầy xúc động của anh chiến sĩ

đang trong tâm trạng lâng lâng, mơ màng Hình ảnh Bác vừa

lớn lao vĩ đại nhưng lại hết sức gần gũi, sưởi ấm cả lòng anh

hơn ngọn lửa hồng

Lần thứ ba thức dậy anh thấy trời sắp sáng mà Bác vẫn ngồi

đinh ninh Sự lo lắng của anh trở thành hốt hoảng và lần này

anh nằng nặc mời Bác ngủ Nhưng khi nhận được câu trả lời

của Bác " Bác ngủ không an lòng " đã làm cho anh đội viên

một lần nữa thật sâu xa, thấm thía tấm lòng mênh mông của

Bác đối với nhân dân được tiếp cận, thấu hiểu tình thương và

đạo đức của Bác anh đội viên như lớn thêm về tâm hồn và

tình cảm

? Qua diễn biến tâm trạng của anh đội viên, em hiểu bài thơ

đã thể hiện điều gì ở người chiến sĩ này?

 So sánh

 Tâm trạng lâng lâng, mơ màng hình ảnh Bác vừa lớn lao vĩ đại nhưng cũng hết sức gần gũi

- Lần thứ ba thức dậy Bác vẫn ngồi đinh ninh

- Anh vội mời Bác ngủ vì anh lo cho sức khẻo của Bác

 Cảm nhận tấm lòng mênh mông của Bác đối với bộ đội và dân công

Tóm lại: Tình cảm của anh đội

viên cũng là tình cảm của anh bộ đội và nhân dân đối với Bác Hồ

Đó là lòng kính yêu vừa thiêng liêng, vừa gần gũi, là lòng biết ơn

và niềm hạnh phúc được nhận tình yêu thương và sự chăm sóc của Bác

C/ Củng cố: Gv khái quát lại nội dung tiết học

D/ Dặn dò: Gv dặn hs học bài và tiếp tục tìm hiểu VB.

o0o

Tiết 94: ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ

- Cảm nhận được vẻ đẹp và hình tượng Bác Hồ trong bài thơ với tấm lòng yêu thương mênh mông,

sự chăm sóc ân cần của bác đối với các chiến sĩ và đồng bào

- Thấy được tình cảm yêu quý, kính trọng của người chiến sĩ đối với Bác Hồ

- Nắm được nghệ thuật của bài thơ: kết hợp miêu tả, kể chuyện, với biểu hiện cảm xúc, tâm trạng, những chi tiết giản dị, tự nhiên và giàu sức truyền cảm

- GDHS lòng tự hào và biết ơn người lãnh tụ vĩ đại của đất nước: Bác Hồ

- Kiểm tra bài cũ:? Cái nhìn và tâm trạng anh đội viên đối với Bác Hồ?

Hoạt động của thầy và trò Hđ1: Gv hướng dẫn hs tiếp tục tìm hiểu văn bản.

? Theo em hình ảnh Bác Hồ qua cái nhìn của anh đội viên

đã được miêu tả qua những phương diện nào?

- Hstl-Gvkl:

ghi bảng II/ Đọc -hiểu văn bản

2/ Hình tượng của Bác Hồ.

Trang 30

Hình dáng, tư thế, cử chỉ, hành động và lời nói.

? Em hãy tìm các chi tiết miêu tả những phương diện đó?

Và cho biết các chi tiết đó thể hiện tâm trạng Bác ntn?

? Cách trả lời của Bác khi anh đội viên nằng nặc mời Bác

ngủ đã giúp em hiểu điều gì ở Bác?

- Hstl-Gvkl:

" Chú cứ việc ngủ ngonlàm sao cho khỏi ướt" đã bộc lộ nỗi

lòng lo lắng của Bác đối với bộ đội và nhân dân

? Qua các chi tiết đó em cảm nhận được hình tượng Bác

ntn? Đoạn trích đã được tác giả sử dụng nghệ thuật gì?

Tác giả đã sử dụng nhiều từ láy, cùng với thể thơ năm chữ để

bộc lộ sự vĩ đại mà gần gũi của Bác đối với bộ đội và nhân

dân

? Em có suy nghĩ gì về khổ thơ cuối của bài thơ?

- Hstl-Gvkl:

Cái đêm bác không ngủ trong bài chỉ là một lần trong vô vàn

cái đêm Bác không ngủ Bởi lẽ Bác đang lo lắng cho vận

mệnh dân tộc"chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà" Và thương bộ đội

và dân công là lẽ thường tình của Bác mà mọi người dân đều

hiểu

- Giới thiệu vài nét về thể thơ năm chữ.

? Em hãy chỉ ra các từ láy trong bài thơ? Tác dụng?

- Hstl-Gvkl:

Các từ láy: xơ xác, trầm ngâm, phăng phắc, …

Tác dụng: Tăng tính gợi hình, gợi cảm

Hđ2: Gv cho hs thực hiện phần tổng kết

- Gv gọi hs đọc ghi nhớ trong sgk/67

- Gv yêu cầu hs đọc thuộc lòng 5 khổ thơ đầu của bài thơ

- Lặng yên bên bếp lửa

- Ngồi đinh ninh

- Bác ngủ không an lòng- thương đoàn dân công

 Bộc lộ nỗi lòng lo lắng của Bác đối với bộ đội và nhân dân

 Bác giản dị, gần gũi, chân thực

mà hết sức lớn lao thể hiện lòng yêu thương sâu nặng, sự chăm sóc

ân cần, chu đáo của bác đối với chiến sĩ và đồng bào

Đọc thuộc lòng năm khổ thơ đầu

D/ Dặn dò: Gv dặn hs học thuộc bài( bài học và bài thơ)

Trang 31

- Hiểu và nhớ được tác dụng của ẩn dụ.

- Rèn ý thức phân tích ý nghĩa cũng như tác dụng của ẩn dụ trong tiếng việt

- Rèn ý thức sử dụng ẩn dụ đúng chỗ

- Kiểm tra bài cũ:? Em hãy đọc thuộc lòng 5 khổ thơ đầu bài đêm nay Bác không ngủ của nhà thơ

Minh Huệ và nêu giá trị nội dung và nghệ thuật của tác giả?

Hđ2: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu nội dung bài học

Bước1: Tìm hiểu khái niệm về ẩn dụ.

- Gv gọi hs đọc ví dụ trong sgk

? Cụm từ " người cha trong khổ thơ nói về ai? Giải thích vì

sao có thể nói như vậy?

- Hstl-Gvkl:

Người cha chỉ Bác Hồ vì bác và cha có những phẩm chất

giống nhau (tuổi tác, tóc bạc, sự chăm sóc)

? Em hiểu ẩn dụ là gì?

? Ẩn dụ có tác dụng như thế nào?

? Theo em cách nói này có gì giống và khác so với so sánh?

- Đại diện nhóm trả lời- gv nhận xét và kết luận

Giống: đều có nét tương đồng

Khác: ẩn dụ là so sánh ngầm mà ẩn đi vế A, phương diện so

sánh mà chỉ còn lại vế B

Bước 2: Tìm hiểu các kiểu ẩn dụ

- Gv gọi hs đọc ví dụ trong sgk

? Em hãy cho biết các từ in đậm trong đoạn thơ được dùng

để chỉ hiện tượng hoặc sự vật nào? Vì sao có thể ví như

- Gv gọi hs đọc đoạn văn sgk

? Các từ in đậm trong đoạn văn có gì đặc biệt so với cách

nói thông thường?

II/ Các kiểu ẩn dụ:

Ví dụ: SGK

- Lửa hồng= màu đỏ Ẩn dụ hình thức

- Thắp= chỉ sự nở hoaẨn dụ cáchthức

- Người cha= Bác HồẨn dụ phẩm chất

- Nắng giòn tanẨn dụ chuyển đổicảm giác

Trang 32

giòn tan để nói về nắng là sự chuyển đổi cảm giác Cách nói

như thế này gọi là ẩn dụ chuyển đổi cảm giác

? Em hiểu có mấy kiểu ẩn dụ?

Hđ3: Thực hiện phần luyện tập.

- Gv lần lượt cho hs thực hiện các bài tập trong sgk?

Bài tập1: Gv hướng dẫn cho hs so sánh đặc điểm và tác dụng

của ba cách diễn đạt

- Hsth-Gvkl và ghi bảng:

Bài tập 2:

? Hãy tìm các ẩn dụ và nêu lên nét tương đồng giữa các sự

vật, hiện tượng được so sánh với nhau?

- Hstl-Gvkl và ghi bảng:

Bài tập 3: Chỉ ra các ẩn dụ chuyển đổi cảm giác

- Gv hướng dẫn cho hs thực hiện

Bài tập 4: Gv đọc chính tả cho hs viết.

 Có bốn kiểu Ẩn dụ.

II/ Luyện tập Bài tập1: So sánh đặc điểm và tác

dụng của ba cách diễn đạt

- Cách1: Bình thường

- Cách 2: Có sử dụng hình ảnh so sánhCó hình ảnh

- Cách 3: Có sử dụng ẩn dụ Hàm súc cao hơn

Bài tập 2:Tìm các ẩn dụ và nêu

lên nét tương đồng giữa các sự vật, hiện tượng được so sánh với nhau

a, Ăn quả nhớ kẻ trồng cây Có nét tương đồng về cách thức

- Ăn quả: Chỉ sự hưởng thụ thành quả lao động

- Kẻ trồng cây: Người gây dựng nên thành quả lao động

b, Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng Có nét tương đồng về phẩmchất

- Mực- đen: Tương đồng cái xấu

- Đèn- sáng: Tương đồng cái tốt,hay, tiến bộ

- Bác Hồ- mặt trời: Soi sáng dẫn đường chỉ lối cho dân tộc thoát khỏi cuộc sống nô lệ tối tăm đi tớitương lai đọc lập, tự do, hạnh phúc

Bài tập 3: Các ẩn dụ chuyển đổi

cảm giác:

a, chảy; b, chảy; c, mỏng; d, ướt

Bài tập 4: Chính tả: nghe - viết

C/ Củng cố : gv củng cố lại nội dung bài học.

D/ Dặn dò: gv dặn hs học bài và chuẩn bị bài Luyện nói về văn miêu tả.

Tiết 96: LUYỆN NÓI VỀ VĂN MIÊU TẢ

- Nắm được cách trình bày một đoạn văn, một bài văn miêu tả

Trang 33

- Luyện kĩ năng trình bày miệng những điều quan sát và lựa chọn theo một thứ tự hợp lý.

- Rèn luyện kỹ năng nói và sự tự tin trong khi nói

- Kiểm tra bài cũ:?Thế nào là ẩn dụ? Có mấy cách ẩn dụ? cho ví dụ?(Đáp án tiết 95)

Hoạt động của thầy và trò Hđ1: Gv giới thiệu bài- học sinh lắng nghe

Hđ2: Gv hướng dẫn hs thực hiện nội dung bài học.

Hđ3: Gv hướng dẫn hs thực hiện các bài tập trong sgk

Bước1: Gv cho hs ôn lại khái niệm về văn miêu tả

Bước 2: Gv cho hs thực hiện các bài tập trong sgk

- Gv chia lớp thành ba nhóm học tập và cho hs thảo luận

nhóm

* Nhóm 1: Thực hiện bài tập 1

- Sau khi thảo luận đại diện các nhóm trình bày kết quả

- Gv gợi ý để các nhóm có thể trình bày được theo các ý sau:

Bài tập1:

Thứ tự: không gian, thời gian, sự việc

Tiếng chim gù biểu thị sự xúc động của buổi học

Bài tập 2:

Thầy Ha- men là người tận tuỵ với công việc, tận tâm với học

trò, rất nghiêm khắc

Thầy dạy môn tiếng Pháp

Trong buổi học cuối cùng thầy ăn vận sang trọng bằng bộ

trang phục đẹp nhất mà chỉ dùng vào những ngày quan trọng

khác với ngày thường thầy không quở mắng Phrăng khi đến

lớp muộn, mà thầy nhẹ nhàng kiên trì giảng giải

Kết thúc buổi học nét mặt thầy tái nhợt, lời nói ngọt ngào,

cầm viên phấn với sự dằn mạnh"nước Pháp muôn năm"

Bài tập 3:

Mở bài: Giới thiệu thời gian, hoàn cảnh gặp gỡ thầy.

Thân bài: Miêu tả chi tiết về thầy(khuôn mặt, ngoại hình, lời

nói, cử chỉ, thái độ )

Cảm xúc của thầy khi gặp lại trò cũ

Kết bài: Cảm nghĩ của bản thân về thầy.

Ghi bảng I/ Ôn tập nội dung II/ Luyện tập

Bài tập1: Tả lại quang cảnhlớp

học trong buổi học cuối cùng bằng miệng

Bài tập 2: Tả lại bằng miệng hình

ảnh thầy giáo Ha- men trong buổi học cuối cùng

Bài tập 3: Làm dàn ý cho đề bài

sau:

Nhân ngày 20-11 em theo mẹ đến chúc mừng thầy giáo cũ của mẹ nay đẫ về hưu Em hãy tả lại hình ảnh thầy trong giây phút xúc độngđó

C/ Củng cố: Gv nhận xét về tiết học và yêu cầu hs cần có cách diễn đạt rõ ràng hơn.

D/ Dặn dò : Dặn hs tập nói nhiều hơn Chuẩn bị tiết kiểm tra văn học.

A/ Mục tiêu cần đạt

- Khái quát lại kiến thức đã học về văn học từ đầu học kỳ II đến nay

Trang 34

- Kiểm tra sự lĩnh hội, tiếp thu kiến thức của hs

- Rèn kĩ năng nhận biết và khái quát văn học

- GDHS ý thức tự giác trong khi làm bài

Câu1: Đoạn trích bài học đường đời đầu tiên của Tô Hoài kể về việc gì? Qua cái chết của Dế

Choắt, Dế Mèn đã rút ra được bài học gì cho bản thân mình? (2đ)

Câu2: Em hãy viết đoạn văn ngắn miêu tả tâm trạng của người anh trai khi đứng trước bức tranh

" Anh trai tôi"được giải nhất của cô em gái(truyện Bức tranh của em gái tôi)(4đ)

Câu3: Chép lại 4 khổ thơ đầu bài thơ Đêm nay Bác không ngủ của Minh Huệ và nêu giá trị nội

dung, nghệ thuật của truyện?(4đ)

Đáp án

Câu1: (2đ)

Hs cần thực hiện đầy đủ các ý sau

- Đoạn trích Bài học đường đời đầu tiên của Tô Hoài kể về tính kiêu căng xốc nổi của anh chàng

Dế Mèn dẫn đến cái chết của Dế Choắt.(1đ)

- Qua cái chết của Dế Choắt, Dế Mèn ân hận lắm và rút ra cho mình bài học đường đời đầu tiên:

" Ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ có óc mà không biết nghĩ thì sớm muộn gì cũng mang vạ vào mình đấy".(1đ)

- Bài thơ thể hiện tấm lòng yêu thương sâu sắc, rộng lớn của Bác đối với bộ đội và nhân dân.(0,5đ)

- Tình cảm kính yêu, cảm phục của người chiến sĩ đối với Bác.(0,5đ)

+ Về nghệ thuật:

- Thể thơ 5 chữ, có nhiều vần liền thích hợp với lối kể chuyện (0,5đ)

- Kết hợp miêu tả, biểu cảm, nhiều chi tiết giản dị, chân thực và cảm động.(0,5đ)

Ngày dạy: 27 tháng 02 năm 2010 Tiết 98: TRẢ BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 5

- Hiểu được nội dung cần đạt (đáp án của đề bài)

Trang 35

- Nhận ra ưu khuyết điểm của bài viết.

- Có ý thức sửa lỗi dùng từ, đặt câu

- Rèn kĩ năng viết văn tả cảnh

Hđ3: Gv nhận xét bài làm kiểm tra của hs

+ Về ưu điểm: Đa số các em nắm được đề bài và xác định đúng thể loại văn miêu tả.

Phần lớn các em có lối diễn đạt rõ ràng, từ miêu tả sâu sắc

Trình bày sạch sẽ, có cách hành văn tốt

+ Về khuyết điểm:

- Một số bài ở lớpdiễn đạt còn lủng củng thiếu lô gíc

- Sử dụng từ ngữ miêu tả còn tuỳ tiện

- Viết sai lỗi chính tả nhiều (lỗi dùng từ, lỗi đặt câu)

Hđ4: Gv đọc ba bài (tốt- trung bình- yếu)

Cho hs sửa lỗi bài viết ( lỗi câu, lỗi từ)

Hđ5: Gv phát bài cho hs và ghi điểm vào sổ.

C/ Dặn dò: Gv dặn hs đọc và sửa lỗi bài viết của mình và chuẩn bị bài Lượm

- Nắm được thể loại thơ bốn chữ, nghệ thuật miêu tả và kể trong bài thơ có yếu tố tự sự

- Rèn kĩ năng phân tích thơ bốn chữ

- GDHS biết trân trọng những tấm gương hi sinh cao cả vì đất nước của những anh hùng ở lứa tuổithiếu niên

B/ Các b ư ớc lên lớp

- Kiểm tra bài cũ:? Em hãy nêu giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ đêm nay Bác không

ngủ của Minh Huệ?

Hđ2: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu về tác giả, tác phẩm.

- Gv gọi hs đọc phần chú thích* sgk/75

- Gv yêu cầu hs nêu vài nét sơ lược về tác giả và tác phẩm

- Hs thực hiện- Gv khái quát lại vài nét như sau:

Tố Hữu sinh ngày 4/10/1920 và mất ngày 19/12/2002 tại Hà

Nội Ông là nhà thơ cách mạng, đã từng bị bắt giam ở các

nhà lao Miền Trung và Tây Nguyên trong thời kỳ kháng

chiến chống Pháp Từng đã làm hiệu trưởng trường Nguyễn

Ái Quốc Tố Hữu được nhân giải thưởng Hồ Chí Minh về

Văn học- Nghệ thuật (đợt 1- 1996)

Ghi bảng I/ S ơ l ư ợc về tác giả, tác phẩm :

( Chú thích* sgk/ 75)

Trang 36

Hđ3: Gv hướng dẫn hs đọc và hiểu văn bản

- Gv hướng dẫn hs cách đọc và đọc mẫu đoạn đầu

- Gv gọi hs đọc tiếp đến hết

? Theo em bài thơ kể, tả về Lượm qua những sự việc nào?

bằng lời của ai? Dựa vào trình tự ấy em hãy nêu bố cục

của bài thơ?

- Hstl-Gvkl:

Bài thơ kể, tả về Lượm bằng lời của tác giả bài thơ được

chia làm ba phần tương ứng với ba sự việc sau:

Đ1: 5 khổ thơ đầu: Hình ảnh Lượm trong cuộc gặp gỡ tình

cờ của hai chú cháu

Đ2: Tiếp Giữa đồng: Câu chuyện chuyến đi liên lạc cuối

cùng và sự hi sinh của Lượm

Đ3: Còn lại: Hình ảnh Lượm sống mãi

- Gv gọi hs đọc lại đoạn đầu

? Em hãy cho biết nhân vật Lượm được tác giả miêu tả

qua những phương diện nào?

- Hstl-Gvkl:

Nhân vật Lượm đã được tác giả miêu tả qua những phương

diện như trang phục, cử chỉ, lời nói và hình dáng

? Em hãy chỉ ra trang phục của Lượm và nêu nhận xét về

trang phục đó?

- Hstl-Gvkl:

Xắc xinh xinh/ Ca lô đội lệch Đó là những trang phục hết

sức ngộ nghĩnh, thể hiện sự hiếu động của tuổi thơ và cũng

là trang phục của người chiến sĩ thời kháng chiến chống

Pháp

? Hình dáng của Lượm được miêu tả ra sao? Em hãy chỉ

ra những chi tiết đó? Em có nhận xét gì về nghệ thuật tả

Mồm huýt sáo/ Như con chim chích/ Cười híp mí Thể hiện

sự hồn nhiên, dễ thương, lời nói chân chất, mộc mạc

? qua đó em có nhận xét gì về nhân vật Lượm và nghệ

thuật tác giả sử dụng trong đoạn thơ?

? Hình ảnh Lượm khi đi làm nhiệm vụ ntn?

-Hstl-Gvkl:

Lượm làm nhiệm vụ liên lạc trong chiến tranh đầy nguy

hiểm Vì thư đề thượng khẩn nên lượm phải đi rất nhanh,

em đã bất chấp tất cả khó khăn, nguy hiểm để hoàn thành

gỡ của hai chú cháu:

- Cái xắc xinh xinh Miêu tả,

- Ca lô đội lệch Từ láy

 Xinh xắn, ngộ nghĩnh thể hiện sự hiếu động

- Bé loắt choắt Từ láy

- Chân thoăn thoắt

- Đầu nghênh nghênh

 Nhỏ bé, nhanh nhẹn, khẻo mạnh

và tinh nghịch

- Mồm huýt sáo vang So sánh

- Như con chim chích

- Ra thế/ Lượm ơi Diễn tả nỗi đau xót của nhà thơ

Trang 37

? Sự hi sinh của Lượm được tác giả kể lại ntn?

- Hstl-Gvkl:

Bỗng loè chớp đỏ/ thôi rồi Lượm ơi! tác giả như đang chứng

kiến cái giây phút đau đớn ấy nên đã thốt lên lời đau đớn,

tiếc thương

? Em hiểu gì về khổ thơ:" cháu nằm trên lúa hồn bay

giữa đồng" ?

- Đại diện các nhóm trình bày kết quả

- Gv nhận xét và kết luận:

Lượm hi sinh ở lứa tuổi thiếu niên, hồn nhiên nhưng nhà thơ

không dừng lại ở nỗi đau Ông cảm nhận được sự hi sinh

của Lượm có vẻ thiêng liêng cao cả như thiên thần nhỏ bé

yên nghỉ giữa đồng quê Linh hồn ấy như hoá thân vào thiên

nhiên, đất nước

? Đoạn cuối của bài thơ được tác giả diễn tả lại hình ảnh

của Lượm với câu hỏi tu từ? Em có suy nghĩ gì về cách

diễn đạt đó?

- Hstl-gvkl:

Tác giả thể hiện sự đau xót, ngỡ ngàng như không muốn tin

rằng lượm đã hi sinh Hai khổ cuối lặp lại hình ảnh Lượm

như muốn khẳng định Lượm còn sống mãi trong lòng mọi

người dân chúng ta

Hđ4: Gv khái quát lại nội dung bài học và hướng dẫn hs

thực hiện phần tổng kết

- Hs đọc ghi nhớ trong sgk/77

Hđ5: Gv hướng dẫn hs thực hiện phần luyện tập trong sgk

yêu cầu hs đọc thuộc lòng 5 khổ thơ đầu của bài thơ

- Bỗng loè chớp đỏ

- Thôi rồi, Lượm ơi

 Sự tiếc thương, trân trọng.

 Lượm hi sinh anh dũng ở lứa tuổi thiếu niên Linh hồn em như hoá thân vào thiên nhiên, đất nước

3/ Hình ảnh L ư ợm sống mãi :

- Hai khổ thơ đầu được lặp lại như không muốn tin rằng Lượm đã hi sinh

- Khẳng định Lượm còn sống mãi

Ghi nhớ: sgk/ 77

Học thuộc lòng 5 khổ thơ đầu

C/ Củng cố: Gv củng cố lại nội dung bài học.

D/ Dặn dò: Dặn hs học thuộc lòng bài thơ, nội dung bài học

Chuẩn bị bài Mưa của Trần Đăng Khoa.

o0o

Tiết 100: HƯỚNG DẪN ĐỌC THÊM: MƯA

- Cảm nhận được sức sống, sự phong phú, sinh động của bức tranh thiên nhiên và tư thế của con người được miêu tả trong bài

- Nắm được nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả thiên nhiên

- Rèn kĩ năng quan sát khi miêu tả

- GDHS lòng yêu thiên nhiên và hình ảnh con người trước thiên nhiên

B/ Các b ư ớc lên lớp

- Kiểm tra bài cũ:? Hình ảnh Lượm được tác giả miêu tả như thế nào? Em hãy phân tích 5 khổ

thơ đầu của bài thơ?

- Tiến trình dạy-học bài mới

Tiêu đề	Bài Học Đường Đời Đầu Tiên
Tác giả	Nguyễn Tiến Dũng
Trường học	Trường THCS Nghi Yên
Chuyên ngành	Ngữ văn
Thể loại	giáo án
Năm xuất bản	2010
Thành phố	Nghi Yên

Định dạng
Số trang	74
Dung lượng	0,96 MB