HỘI CHỨNG ĐẠI TRÀNG DỄ KÍCH ỨNG Kỳ 1 I- ĐỊNH NGHĨA Là một trạng thái rối loạn vận động của đại tràng biểu hiện bằng những đợt táo bón xen kẽ với tiêu chảy, cùng những rối loạn tiêu h
Trang 1HỘI CHỨNG ĐẠI TRÀNG DỄ KÍCH ỨNG
(Kỳ 1)
I- ĐỊNH NGHĨA
Là một trạng thái rối loạn vận động của đại tràng biểu hiện bằng những
đợt táo bón xen kẽ với tiêu chảy, cùng những rối loạn tiêu hóa khác và trước kia
thường được gọi với những bệnh danh như viêm ruột kết giả màng
(pseudomemembranous) - functional bowel disease …
II- DỊCH TỄ HỌC
Là một hội chứng khá phổ biến ở các bệnh nhân trong độ tuổi 30 - 40
Hội chứng này thường gặp khoảng 10 - 22% dân số, chiếm khoảng 25 - 50% số
bệnh nhân đến khám ngoại trú ở các chuyên khoa tiêu hóa và tỷ lệ nữ mắc bệnh
gấp 2 lần nam giới
III- CƠ CHẾ BỆNH SINH
A THEO YHHĐ:
Trang 2Người ta không tìm thấy một tổn thương thực thể nào ở đại tràng của
bệnh nhân ngoại trừ một tình trạng rối loạn vận động đại tràng Điều đặc biệt là
người ta nhận thấy hội chứng đại tràng dễ kích ứng có liên quan đến các yếu tố sau
đây:
- Một trạng thái rối loạn nhân cách: trầm cảm, rối loạn, âu lo …
- Sự tăng nồng độ Prolactin/máu, đặc biệt ở phụ nữ trong chu kỳ kinh
nguyệt
- Một trạng thái cảm ứng đặc biệt đối với Cholecystokinin
B THEO YHCT:
Những khái niệm về hội chứng đại tràng dễ kích ứng thuộc phạm trù
chứng Phúc thống, Trướng mãn, Xôn tiết, Bí kết và Tâm húy, mà yếu tố khởi phát
thường do tình chí thất điều đưa đến Can khí uất kết, khiến cho công năng giáng
nạp và truyền tống của Vị trường bị rối loạn, hoặc thúc đẩy Tâm hỏa vọng động
đưa đến hồi hộp bất an Lâu ngày, phần do lo âu hoang mang vì bệnh tật, phần do
ăn uống kiêng khem không đúng cách, khiến cho Tâm tỳ khí huyết lưỡng hư
Sơ đồ cơ chế bệnh sinh ruột già kích ứng theo YHCT
Trang 3IV- PHƯƠNG PHÁP CHẨN ĐOÁN
A THEO YHHĐ:
Nên nghĩ đến hội chứng đại tràng dễ kích ứng nếu một bệnh nhân liên
tục trong 3 tháng luôn luôn có những triệu chứng hoặc những đợt tái phát của:
- Cơn đau bụng hoặc cảm giác khó chịu mà nó sẽ giảm sau khi đi cầu và
thường phối hợp với táo bón hoặc tiêu chảy
Trang 4- Táo bón (< 3 lần/tuần) hoặc tiêu chảy (> 3 lần/ngày) hoặc xen kẽ nhau với
cảm giác đầy chướng bụng, đi cầu ra những chất nhầy hoặc có cảm giác mót, trằn
nặng hậu môn khi đi cầu và đi không hết phân
Đứng trước một bệnh nhân như vậy, người thầy thuốc cần phải:
- Loại bỏ những triệu chứng không phù hợp với hội chứng đại tràng dễ kích
ứng như trong phân có máu, sụt cân, sốt, đau bụng hoặc tiêu chảy xảy ra trong
đêm
- Loại bỏ tình trạng Lactose intolerance (bất dung nạp Lactose) hoặc sự lạm
dụng các chất Sorbitol, Fructose, và Cafein
- Loại bỏ một bệnh chứng tiêu hóa nào khác như: các bệnh viêm đại tràng
mạn tính, ung thư đại tràng, sigmoid volvulus, megacolon (ruột già phì đại), đau
thắt ngực thể bụng (abdominal angina), viêm đại tràng do thiếu máu (ischemie
colitis), hội chứng giả tắc ruột không rõ nguyên nhân, ứ đọng phân ở đại tràng,
nhiễm Giardiase Lamblia và bệnh ngoài hệ tiêu hóa như lạc nội mạc tử cung
(endometriosis)
- Chú ý trạng thái trầm cảm hoặc rối loạn cảm xúc có hay không ở bệnh
nhân
- Truy tìm thêm các bệnh lý khác nếu qua khám thực thể phát hiện được
một dấu hiệu lâm sàng nào khác
Trang 5- Thực hiện một số xét nghiệm thường quy sau đây:
* Công thức máu
* Nội soi trực tràng sigma (trên những người 40 tuổi và những bệnh nhân
có tiêu chảy)
* Soi phân tìm KST đường ruột, hạt mỡ và bạch cầu, khảo sát chức năng
tuyến giáp và sinh thiết đại trực tràng nếu bệnh nhân bị tiêu chảy là chính