Trên bảng đồng hồ tr-ớc mặt ng-ời lái có đặt các loại đồng hồ khác nhau để theo dõi tình trạng làm việc của một số bộ phận máy và điện nh-: - Đồng hồ tốc độ đặt ở giữa bảng đồng hồ dùng
Trang 1Chương 13:
Hệ thống kiểm tra theo dõi
8.1 Hệ thống kiểm tra – theo dõi
8.1.1 Các loại đồng hồ trên xe
Trên bảng đồng hồ tr-ớc mặt ng-ời lái có đặt các loại đồng hồ khác nhau để theo dõi tình trạng làm việc của một số bộ phận máy
và điện nh-:
- Đồng hồ tốc độ đặt ở giữa bảng đồng hồ dùng để theo dõi tốc
độ chạy của xe, tính bằng km / giờ
- Đồng hồ nhiệt độ đặt bên trái phía trên bảng đồ hồ, dùng để
đo nhiệt độ n-ớc làm mát động cơ hoặc nhiệt độ dầu nhờn trong hệ thống bôi trơn
- Đồng hồ đo áp lực dầu, đặt bên phải phía d-ới bảng đồng hồ, dùng để đo áp lực trong hệ thống bôi trơn động cơ (hoặc trong hệ thống nhiên liệu của động cơ điêzen)
- Ampe kế đặt bên phải phía trên bảng đồng hồ, dùng để theo dõi tại số dòng điện nay cho ắc quy và trị số dòng điện phóng từ ắc quy khi máy phát điện ch-a cung cấp
- Đồng hồ xăng Đặt bên trái phía d-ới bảng đồng hồ dùng để
đo mức xăng trong thùng chứa
Hình d-ới đây giới thiệu các loại đồng hồ điện
Trang 2Bảng đồng hồ xe Din – 164.
1 Đồng hồ nhiệt độ n-ớc làm mát; 2 Đồng hồ xăng; 3 Đèn chiếu sáng các đồng hồ; 4 Đồng hồ tốc độ; 5 Đồng hồ đo áp lực dầu; 6 Ampe kế; 7 Đèn báo đồng hồ quay vòng; 8 Đèn báo ánh
sáng xa (đèn pha).
8.2.1 AMPE Kế
AMPE kế dùng để theo dõi trị số dòng điện trong ắc quy khi máy phát điện đã quay đủ nhanh (tốc độ động cơ lớn hơn (800 –
900 vòng/phút) và theo dõi trị số dòng điện phóng từ ắc quy đi cung cấp cho các phụ tải tiêu thụ điện khi tốc độ của máy phát còn thấy (tốc độ của động cơ nhỏ hơn 800 vòng/phút) hoặc khi động cơ ch-a làm việc
a Cấu tạo:
Ampe kế kiểu phiến nam châm và bảng đồng hồ là một trong những loại th-ờng dùng trên ô tô Có 2 kiểu: Kiểu kim chỉ thị xuống d-ới và kiểu kim chỉ thị lên trên d-ới đây là cấu tạo của Ampe kế kiểu kim chỉ lên trên (hình vẽ) gồm có nam châm vĩnh cửu (4) đặt trên giá đông (6) giá đồng này đ-ợc lắp trên mặt đế (7)
Trang 3bằng chất cách điện bởi hai cọc bắt dây (9) kim đồng hồ gắn trên lõi quay (3) Lõi quay và bánh xe đ-ợc lắp trên trục (2)
Ngoài ra phía tr-ớc vỏ lấy mặt đồng hồ có bảng chia độ (8)
và kích để bảo vệ các bộ phận bên trong
Ampe kế kiểu kim chỉ thị lên trên.
1 Kim đồng hồ; 2 Trục; 3 Lõi quay; 1 Nam châm vĩnh cửu’
5 Các cực từ;
6 Giá đồng; 7 Mặt đế; 8 Bảng chia độ; 9 Cọc bắt dây; 10
ắc quy;
11 Máy phát điện; 12 Các phụ tải.
b Nguyên lý làm việc:
Khi không có dòng điện đia qua giá đồng Do tác dụng của nam châm vĩnh cửu, lõi quay có gắn kim đồng hồ vẫn chỉ ở số 0 Khi có dòng điện đi qua, chung quanh giá đồng sinh ra từ tr-ờng, đ-ờng sức của nó hút lõi quay, làm cho kim đồng hồ lệch Dòng điện càng lớn thì kim lệch càng nhiều và trị số đọc đ-ợc càng
Trang 4lớn Nếu thay đổi chiều dòng điện đi vào giá đồng thì kim đồng hồ
sẽ chỉ về phía ng-ợc lại
Nếu kim lệch về phía d-ơng thì chứng tỏ dòng điện từ máy phát điện năng cho ắc quy Nếu kim lệch về phía âm thì chứng tỏ dòng điện phóng từ ắc quy ra cung cấp cho các phụ tải trên xe
8.2.2 Đồng hồ nhiệt độ (nhiệt kế)
Đồng hồ nhiệt độ dùng để theo dõi nhiệt độ của n-ớc làm mát trong động cơ Trong tình hình làm việc bình th-ờng ở 80-900C
a Cấu tạo: Đồng hồ nhiệt độ th-ờng có 3 kiểu: Điện nhiệt,
điện từ và dịch thể Loại đồng hồ kiểu điện nhiệt đ-ợc dùng phổ biến nhất Nó gồm có bộ phận truyền báo và bộ phận chỉ thị (Hình vẽ)
Bộ phận truyền báo nhiệt độ đ-ợc lắp vào lỗ bên cạnh nắp của
động cơ Gồm có vỏ ngoài cắm vào một đế Bên trong có tấm kim loại kép (3), một đầu gắn vào vỏ ngoài và nối liền với vít (8) (vít 8)
đ-ợc cách điện với đế) và đầu kia có lắp tiếp điểm động (4) tỳ lên tiếp điểm cố định (5) Bên ngoài lá kim loại ký có quấn cuộn dây
điện trở (2) làm bằng hợp kim Ni kim Crôm Một đầu của cuộn dây
điện trở nối vào tiếp điểm động, đầu kia nối với vít (8) Vít (8)
đ-ợc nối với cọc (14) trên bộ phận chỉ thị bằng dây dẫn
Bộ phận chỉ thị gồm có tấm kim loại ký (1) cấu tạo theo hình
vẽ, còn nhánh kia liên hệ với nhau móc lò xo tấm Lò xo này một
đầu gắn vào tấm tỳ Trên một nhánh của tâm kim loại kép (11) có quấn dây điện trở (9) Một đầu của điện trở nối với vít (8) thông
Trang 5qua cọc (14) và điện trở phụ (15), đầu kia nối với cực âm của ắc quy
b Nguyên lý làm việc
Khi ch-a nối mạch khoá điện (13) đồng hồ nhiệt độ không làm việc, kim đồng hồ chỉ ở giới hạn 100% tiếp điểm (4) ở trong bộ phận báo nhiệt độ ở vị trí đóng
Khi nối mạch khoá điện, trong bộ phận báo nhiệt độ và bộ phận chỉ thị có dòng điện đi qua Chiều của dòng điện từ cực d-ơng của ắc quy ra mát qua tiế điểm (5) (4) của bộ phận báo nhiệt độ vào cuộn dây điện trở (2) qua điện trở phụ (15) vào cuộn dây điện trở (9) về cực âm của ắc quy
D-ới tác dụng nhiệt độ do dòng điện tạo ra, tấm kim loại ký (11) của bộ phận chỉ thị uốn cong về bên phải do đó làm quay kim
đồng hồ về phía gần tận dùng bên trái (gồm chỗ 400)
Trang 6Tấm kim loại ký (3) của bộ phận
báo nhiệt độ cùng đ-ợc tác dụng nhiệt
độ dòng điện tạo ra, biến dạng làm cho
tiếp điểm (4) mở ra (lúc này dòng điện
bị gián đoạn) một lát sau nguội đi tiếp
điểm (4) lại đóng lại (dòng điện lại nối
mạnh)
Cấu tạo và sơ đồ nguyên lý làm
việc của đồng hồ đo nhiệt độ n-ớc làm
mát
1 Vỏ ngoài; 2 Cuộn dây điện
trở; 3 Tấm kim loại kép; 4 Tiếp điểm
cộng; 5 Tiếp điểm cố định; 6 Điểm
tỳ cố định; 7 Vỏ cách điện; 8 Vít;
10 Kim đồng hồ; 11 Tấm kim loại
kép; 12 ắc quy; 13 Khoa điện; 14 ọc
bắt dây; 15 Điện trở phụ
Cứ nh- thế lấy tiếp điểm (4) (5) lúc đóng, lúc mở tiếp điểm liên tục (từ 50-1000 lần trong 1 phút) Nh- vậy nhiệt độ tấm kim loại kép đ-ợc giữa trong một mức độ nào đó Do đó kim đồng hồ chỉ ở vị trí
Khi nhiệt độ của n-ớc làm mát tăng lên, bộ phận báo nhiệt độ làm tăng tiếp điểm (4) bị ngắt rất lâu Số lần đóng mở trong một phút của tiếp điểm giảm đi Do đó c-ờng độ dòng điện đi qua cuộn dây điện trở (9) quấn quanh tấm kim loại ký (11) của bộ phận chỉ thị giảm đi, nhiệt độ của cuộn dây điện trở (9) càng giảm, tấm kim
Trang 7loại ký (1) cong hơn làm cho kim đồng hồ chuyển dịch về phía giới hạn 1000C Khoảng cách chuyển dịch của kim đồng hồ tỷ lệ với nhiệt độ của n-ớc làm mát
Độ nghiêng của kim đồng hồ phụ thuộc vào tấm kim loại ký (11) Nh-ng nhiệt độ của tấm này không những phụ thuộc vào dòng điện mà còn phụ thuộc vào môi tr-ờng xung quanh Vì thế để cho đồng hồ không phụ thuộc vào môi tr-ờng xung quanh, ng-ời ta làm tấm kim loại ký theo hình chữ
