-Vật đặt trong khoảng tiêu cự cho ảnh ảo, lớn hơn vật và cùng chiều với vật. Cách dụng ảnh: - Muốn dụng ảnh A’B’ của AB qua thấu kính hội tụ ta chỉ cần dụng ảnh B’của B bằng cách vẽ đườ
Trang 1SOẠN ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP KỲ II LÝ 9
Hä vµ tªn : Líp 9
1 Khái niệm và cách tạo ra dòng điện xoay chiều
- Dòng điện có chiều và cường độ thay đổi theo thời gian gọi là dòng điện xoay chiều
Cánh tạo ra dòng điện xoay chiều là : trong cuộn dây kín, dòng điện cảm ứng xoay chiều xuất hiện khi cho
nam châm quay trước cuộn dây, hay cho cuộn dây quay trong từ trường của nam châm
2 Nêu cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của máy phát điện xoay chiều?Máy phát điện trong kỹ thuật?Nêu các tác dụng của dòng điện xoay chiều.
Cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của máy phát điện xoay chiều :
-Máy phát điện gồm hai phần chính : nam châm và cuộn dây dẫn
-Phần quay gọi là Roto -Phần đứng yên gọi là Stato
-Ngoài ra còn có hai đầu dây dẫn nối với hai vành khuyên tì lên hai vành khuyên là hai thanh quét
Máy phát điện xoay chiều trong kỹ thuật :
- Máy phát điện trong công nghiệp có thể cho dòng điện có cường độ đến 2000A và hiệu điện thế xoay chiều đến 2500A, đường kính tiết diện ngang của máy đến 4m, chiều dài đến 20m, công suất 300MW Trong các máy này, các cuộn dây là stato, còn rôto là nam châm điện mạnh
Nêu các tác dụng của dòng điện xoay chiều
-Dòng điện xoay chiều có tác dụng nhiệt, tác dụng quang , tác dụng từ
-Tác dụng từ của dòng điện xoay chiều : khi dòng điện đổi chiều thì lực từ của dòng điện tác dụng lên nam châm cũng đổi chiều
3 Nêu các cách làm giảm hao phí trên đường dây tải điện?Công thức tính công suất hao phí ? Nêu cấu tạo
và hoạt động của máy biến thế ? Máy tăng thế, máy giảm thế ? Công thức?
Cách làm giảm hao phí trên đường dây truyền tải là tăng hiệu điện thế khi truyền tải
Công thức tính công suất hao phí là: Php = R.P2 / U2
Cấu tạo và hoạt động của máy biến thế là:
- Hai cuộn dây dẫn có số vòng khác nhau, đặt cách điện với nhau
- Một lõi sắt, có pha silic chung cho cả hai cuộn dây
Nguyên tắc hoạt động
- Khi đặt vào hai đầu cuộn sơ cấp của máy biến thế một hiệu điện thế xoay chiều thì ở hai đầu cuộn thứ cấp xuất hiện một hiệu điện thế xoay chiều
Máy tăng thế máy giảm thế
-Khi hiệu điện thế ở cuộn sơ cấp lớn hơn hiệu điện thế ơ cuộn thứ cấp (U1>U2) ta có máy hạ thế, còn khi (U1<U2) ta có máy tăng thế
-Công thức : U1/U2 = N1/N2
4 Nêu hiện tượng khúc xạ ánh sáng? Mối quan hệ giữa góc khúc xạ và góc tới khi tia sáng truyền từ không khí sang nước, từ nước sang không khí và từ không khí sang các môi trường trong suốt rắn,lỏng khác nhau?
Hiện tượng khúc xạ ánh sáng:
-Tia sáng truyền từ không khí sang nước tức là truyền từ môi trường trong suốt này sang môi trường trong suốt khác thì bị gãy khúc tại mặt phân cách giữa hai môi trường Hiện tượng đó gọi là hiện tượng khúc xạ ánh sáng
Mối quan hệ giữa góc khúc xạ và góc tới : - Khi ánh sáng truyền từ không khí sang nước :
- Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới - Góc tới tăng (giảm) góc khúc xạ cũng tăng (giảm)
5 Nêu cách nhận biết thấu kính hội tụ ? Trình bày cách vẽ ba tia sáng đặc biệt qua thấu kính hội tụ
Cách nhận biết thấu kính hội tụ :
-Thấu kính hội tụ thường dùng có rìa mỏng hơn phần ở giữa.Chùm tia tới song song đến thấu kính cho chùm ló hội tụ về một điểm
Cách vẽ ba tia sáng đặc biệt:
- Tia tới đến quang tâm thì tia ló tiếp tục truyền thẳng theo phương của tia tới
- Tia tới song song với trục chính thì tia ló qua tiêu điểm
- Tia tới qua tiêu điểm thì tia ló song song với trục chính
6 Nêu đặc điểm ảnh của một vật tao bởi thấu kính hội tụ ? Cách dụng ảnh của một vật qua thấu kính hội tụ.
Ảnh của một vật :
-Vật đặt ngoài khoảng tiêu cự cho ảnh thật, ngược chiều với vật Khi vật đặt rất xa thấu kính thì ảnh thật có vị trí cách thấu kính một khoảng bằng tiêu cự
Trang 2-Vật đặt trong khoảng tiêu cự cho ảnh ảo, lớn hơn vật và cùng chiều với vật.
Cách dụng ảnh:
- Muốn dụng ảnh A’B’ của AB qua thấu kính hội tụ ta chỉ cần dụng ảnh B’của B bằng cách vẽ đường truyền của hai tia sáng đặt biệt sau đó từ B’ hạ vuông góc xuống trục chính ta có ảnh A’cuả A
7 Nêu cách nhận biết thấu kính phân kì ? Trình bày cách vẽ hai tia sáng đặt biệt qua thấu kính phân kì?
Cách nhận biết thấu kinh phân kí là:
-Thấu kính phân kì thường dùng có phần rìa dày hơn phần giữa.Chùm tia tới song song với trục chính của thấu kính phân kì cho chùm tia ló phân kì
Cách vẽ hai tia sáng đặt biệt :
-Tia tới song song với trục chính thi tia ló kéo dài đi qua tiêu điểm
-Tia tới đến quang tâm thì tia ló tiếp tục truyền thẳng theo phương của tia tới
8 Nêu đặc điểm ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì?Cách dụng ảnh của một vật qua thấu kính phân
kì
Ảnh của một vật:
-Vật sáng đặt ở mọi vị trí trước thấu kính phân kì luôn cho ảnh ảo, cùng chiều ,nhỏ hơn vật và luôn nằm trong khoảng tiêu cự của thấu kính
-Vật đặt rất xa thấu kính, ảnh ảo của vật có vị trí cách thấu kính một khoảng bằng tiêu cự
Cách dụng ảnh:
-Muốn dụng ảnh A’B’của AB qua thấu kính phân kì ta chỉ cần dụng ảnh B’ của B bằng cách vẽ đường truyền của hai tia sáng đặc biệt sau đó từ B’ hạ vuông góc xuống trục chính ta có ảnh A’của A
9 Nêu cấu tạo của máy ảnh?Ảnh của một vật trên phim của máy ảnh?
Cấu tạo của máy ảnh :
- Vật kính là thấu kính hội tụ
- Buồng tối nơi đặt phim
Ảnh trên phim là ảnh thật, ngược chiều và nhỏ hơn vật
10 Nêu cấu tạo mắt? So sánh mắt với máy ảnh? Tại sao mắt phải điều tiết ? Điểm cực cận, điểm cực viễn, khoảng cực cận, khoảng cực viễn? Nêu các tật của mặt cận, mắt lão?Cách khắc phục?Kính lúp là gì?Cách quan sát một vật nhỏ qua kính lúp?
Cấu tạo mắt :
- Thể thủy tinh là một thấu kính hội tụ
- Màng lưới có điểm vàng
So sánh mắt và máy ảnh :
-Giống nhau
-Thể thủy tinh trong mắt đóng vai trò như vật kính trong máy ảnh
- Phim trong máy ảnh đóng vai trò như màng lưới trong bộ phận mắt
- Khác nhau
- Tiêu cự của mắt thay đổi được
- Tiêu cự của máy ảnh không thay đổi được
- Khoảng cách từ vật đến thấu kính của người thay đổi được
- Khoảng cách từ vật đến máy ảnh không thay đổi được
Sự điều tiết mắt : Sự thay đổi tiêu cự của thể thuỷ tinh để cho ảnh hiện rỏ trên màng lưới của mắt
Điểm cực cận, điểm cực viễn
- Điểm xa mắt nhất mà có một vật ở đó mắt không điều tiết có thể nhìn rõ được gọi là điểm cực viễn
- Điểm gần mắt nhất mà khi có một vật ở đó mắt có thể nhìn rõ được gọi là điểm cực cận
Khoảng cực cận, khoảng cực viễn
- Khoảng cách từ mắt đến điểm cực viễn gọi là khoảng cực viễn
- Khoảng cách từ mắt đến điểm cực cận gọi là khoảng cực cận
- Khoảng cách từ điểm cực cận đến điểm cực viển gọi là giới hạn nhìn rỏ của mắt
Các tật của mắt cận, mắt lão
- Mắt cận:
- Khi đọc sách phải đặt sách gần mắt hơn bình thường
- Ngồi dưới lớp, nhìn chữ viết trên bảng thấy mờ
- Ngồi trong lớp không nhìn rõ các vật ngoài sân trường
- Điểm cực viễn gần mắt hơn bình thường
Trang 3
-2 Mắt lóo.
- Mắt lóo là mắt của người già Lỳc đú cơ vũng đỡ thể thủy tinh đó yếu, nờn khả năng điều tiết kộm hẳn đi Mắt lóo nhỡn rừ những vật ở xa, nhưng khụng nhỡn rừ những vật ở gần như hồi cũn trẻ
-Điểm cực cận của mắt lóo xa hơn mắt bỡnh thường
Cỏch khắc phục
- Mắt cận
- Dựng thấu kớnh phõn kỡ Sao cho tiờu điểm của thõu kớnh phõn kỡ trựng với điểm cực viễn của mắt
- Mắt lóo:
- Dựng thấu kinh hội tụ để nhỡn vật
Kớnh lỳp là gỡ:
- Kớnh lỳp là một thấu kớnh hội tụ cú tiờu cự ngắn Người ta dựng kớnh lỳp để quan sỏt cỏc vật nhỏ
Cỏch dựng kớnh lỳp :
-Khi quan sỏt một vật nhỏ qua kớnh lỳp, ta phải đắt vật trong khoảng tiờu cự của kớnh sao cho thu được một ảnh
ảo lớn hơn vật Mắt nhỡn thấy ảnh ảo đú
11 Nờu cỏc vớ dụ về nguồn phỏt ra ỏnh sỏng trắng và ỏnh sỏng màu?Cỏch tạo ra ỏnh sỏng màu bằng cỏch lọc màu ?Nờu cỏch phõn tớch ỏnh sỏng trắng ?Nhõn xột?
Vớ dụ về nguồn ỏnh sỏng trắng: Cỏc đốn cú dõy túc núng sỏng như búng đốn xe ụ tụ, xe mỏy, búng đốn pin
Vớ dụ về nguồn ỏnh sỏng màu: Cỏc đốn LED phỏt ra ỏnh sỏng màu Bỳt laze thường dựng phỏt ra ỏnh sỏng đỏ
Cỏch tạo ra ỏnh sỏng màu bằng cỏch lọc màu :
- Khi chiếu ỏnh sỏng, màu qua tấm lọc cựng màu sẽ nhận được màu đú
- Chiếu ỏnh sỏng trắng qua tấm lọc màu ta sẽ được ỏnh sỏng cú màu của tấm lọc
- Chiếu ỏnh sỏng màu qua tấm lọc khỏc màu sẽ khụng được ỏnh sỏng màu đú nữa
Cỏch phõn tớch ỏnh sỏng trắng :
- Cú thể phõn tớch một chựm sỏng trắng thành những chựm sỏng màu khỏc nhau bằng cỏch cho chựm sỏng đi qua một lăng kớnh hoặc phản xạ trờn mặt của đĩa CD
Nhận xột : Cú thể cú nhiều cỏch phõn tớch một chựm sỏng trắng thành những chựm sỏng màu khỏc nhau
12 Thế nào là trộn cỏc ỏnh sỏng màu với nhau ? Trộn hai ỏnh sỏng màu với nhau? Trộn ba ỏnh sỏng màu với nhau ? Trộn cỏc ỏnh sỏng màu với nhau từ đỏ đến tớm.
Trộn cỏc ỏnh sỏng màu :Cho hai hay nhiều chựm sỏng màu gặp nhau tại một chỗ trờn màng ảnh
Trộn hai ỏnh sỏng màu với nhau ta thu được một màu khỏc hẳn
- Màu đỏ + màu lục màu vàng
- Màu đỏ + màu lam màu hồng
- Màu lục + màu lam màu da trời
Trộn ba ỏnh sỏng màu đỏ , lục, lam với nhau ta thu được ỏnh sỏng trắng
Trộn cỏc ỏnh sỏng cú màu đỏ tớm với nhau một cỏch thớch hợp ta thu được ỏnh sỏng trắng
13 Nờu cỏc hiểu biết của em về màu sắc cỏc vật dưới ỏnh sỏng trắng và dưới ỏnh sỏng màu? Nờu tỏc dụng của ỏnh sỏng
Dưới ỏnh sỏng trắng vật cú màu nào thỡ cú ỏnh sỏng màu đú truyền vào mắt ta trừ vật màu đen ta gọi đú là màu của vật
- Vật nào tỏn xạ tốt ỏnh sỏng màu đú và tỏn xạ kộm ỏnh sỏng cỏc màu khỏc
- Vật màu trắng tỏn xạ tốt tất cả cỏc ỏnh sỏng màu
- Vật màu đen khụng cú khả năng tỏn xạ cỏc ỏnh sỏng màu
bài tập về thấu kính Bài 1 Đặt vật AB vuông góc với thấu kính hội tu có tiêu cự f = 17cm, thì thấy ảnh A'B' của AB là ảnh thật
và cao bằng vật Hãy xác định vị trí của vật và ảnh so với thấu kính
Bài 2 Đặt vật AB vuông góc với trục chính của thấu kính hội tụ có tiêu cự f = 30cm, thì thấy ảnh A'B' của AB là
ảnh thật và cao gấp 2 lần vật Hãy xác định vị trí của vật và ảnh so với thấu kính
Bài 3 Đặt vật AB vuông góc với thấu kính hội tụ có tiêu cự f và cách thấu kính 28cm thì thấy ảnh là thật
và cao bằng nửa vật Hãy xác định tiêu cự của thấu kính
Bài 4 Đặt vật AB vuông góc với trục chính của một thấu kính hội tụ có tiêu cự f = 40cm Nhìn qua thấu
kính ta thấy ảnh A'B' cao gấp 2 lần AB
a) Hãy cho bíêt ảnh A'B' là ảnh thật hay ảnh ảo? Tại sao?
b) Xác định vị trí của vật và của ảnh
Trang 4Bài 5 Vật AB đặt vuông góc với trục chính của một thấu kính hội tụ cho ảnh thật A'B' cao bằng vật và
cách vật 64cm Hãy xác định tiêu cự của thấu kính
Bài 6 Đặt vật AB trớc một thấu kính và cách thấu kính một khoảng 30cm thì ảnh A'B' của AB chỉ cao
bằng nửa vật Hãy tính tiêu cự của thấu kính
Bài 7 Qua thấu kính hội tụ, vật AB cho ảnh A'B' = 2AB
a) ảnh A'B' là ảnh thật hay ảnh ảo?
b) Biết tiêu cự của thấu kính là 24cm hãy xác định các vị trí có thể có của vật AB
Bài 8 Đặt vật AB vuông góc với thấu kính phân kì sao cho A nằm trên trục chính và cách thấu
kính 30cm thì ảnh cách thấu kính 18cm
a) Tính tiêu cự của thấu kính
b) Biết AB = 4,5cm Tìm chiều cao của ảnh
Bài 9 Đặt vật AB trớc thấu kính hội tụ có tiêu cự f = 25cm, Cho ảnh A'B' Biết rằng khi dịch chuyển vật
lại gần thấu kính một khoảng 5cm thì ảnh A'B' có độ cao bằng vật Xác định vị trỉ ảnh ban đầu của
vật
Bài17 Vật AB vuông góc với trục chính, A nằm trên trục chính của một thấu kính phân kì có tiêu cự f = 16cm Biết ảnh A'B' chỉ cao bằng 1/ 3 vật AB Xác định vị trí của vật và của ảnh
Bài 18 Vật AB cao 8cm đặt trớc thấu kính phân kì và cách thấu kính 16cm cho ảnh A'B' = 2cm a) Tính tiêu cự của thấu kính b) Muốn ảnh A'B' cao 6cm thì phải dịch chuyển vật theo chiều nào và dịch đi bao nhiêu cm? Bài 19 Một ngời đợc chụp ảnh đứng cách máy ảnh 6cm Ngời ấy cao 1,72m Phim cách vật kính 6,4cm Hỏi ảnh của ngời ấy trên phim cao bao nhiêucm? Bài 20 Dùng máy ảnh để chụp ảnh của vật cao 140, đặt cách máy 2,1m Sau khi tráng phim thì thấy ảnh cao 2,8cm a) Tính khoảng cách từ phim đến vật kính lúc chụp ảnh b) Tính tiêu cự của thấu kính đã dùng làm vật kính của máy ảnh
Trang 5
Trang 6
Trang 7
-6- -6- -6-